Ηλεκτρικό ρεύμα: Αλλάζουν όλα από τον Οκτώβριο, οι τέσσερις αγορές

Ενώπιον ριζικών αλλαγών στη δομή της αγοράς ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, με στόχο την τόνωση του αντα­γω­νι­σμού, την αύξηση της δια­φά­νειας και την ενο­ποί­ηση της ευρω­παϊ­κής αγοράς ρεύ­μα­τος βρί­σκε­ται η χώρα. Ενώ πριν λίγα χρόνια η ΔΕΗ είχε την απο­κλει­στι­κό­τητα στην παρα­γωγή, μετα­φορά, διανομή και προ­μή­θεια ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας στους τελι­κούς κατα­να­λω­τές, σήμερα ιδιώτες παρα­γω­γοί δια­θέ­τουν δυνα­μικό άνω των 2.500 μεγαβάτ (χωρίς να υπο­λο­γί­ζο­νται οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας), έχει εγκα­τα­στα­θεί στρα­τη­γι­κός επεν­δυ­τής στον ΑΔΜΗΕ (μετα­φορά), περισ­σό­τε­ρες από 15 εται­ρίες δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην προ­μή­θεια (λιανική) και σύντομα δημιουρ­γού­νται τέσ­σε­ρις νέες αγορές από τις οποίες θα «περνά» δια­δο­χικά η ηλε­κτρική ενέρ­γεια πριν κατα­λή­ξει στους κατα­να­λω­τές.

Όλα αυτά συμ­βαί­νουν παράλ­ληλα με τον μετα­σχη­μα­τι­σμό της ΔΕΗ που περι­λαμ­βά­νει την πώληση λιγνι­τι­κών μονάδων (η λίστα των οποίων βρί­σκε­ται υπό συζή­τηση με την αρμόδια Διεύ­θυνση της ΕΕ), καθώς και με τα μέτρα ενί­σχυ­σης του αντα­γω­νι­σμού, κυρίως τις δημο­πρα­σίες λιγνι­τι­κής και υδροη­λε­κτρι­κής παρα­γω­γής της ΔΕΗ που συνε­χί­ζο­νται εφέτος με μεγα­λύ­τε­ρες δημο­πρα­τού­με­νες ποσό­τη­τες.

Οι τέσ­σε­ρις αγορές που δημιουρ­γού­νται στο πλαίσιο της προ­σαρ­μο­γής της χώρας μας προς το μοντέλο – στόχο (target model) της ΕΕ είναι η προ­θε­σμιακή, η αγορά της επό­με­νης ημέρας, η ενδοη­με­ρή­σια αγορά και η αγορά εξι­σορ­ρό­πη­σης.

Σύμφωνα με το χρο­νο­διά­γραμμα της Ρυθ­μι­στι­κής Αρχής Ενέρ­γειας, μέσα στον Οκτώ­βριο θα τεθούν σε δια­βού­λευση οι Κώδικες των νέων αγορών και η εφαρ­μογή τους, δηλαδή η λει­τουρ­γία των αγορών θα ξεκι­νή­σει από το πρώτο εξάμηνο του 2018.

Η ΡΑΕ επι­ση­μαί­νει ότι στη λήξη της δια­δι­κα­σίας, με την πλήρη εφαρ­μογή των αλλαγών, ο κατα­να­λω­τής αφενός θα μπορεί να συμ­με­τέ­χει ενεργά στην αγορά και να επη­ρε­ά­ζει τη δια­μόρ­φωση των τιμών, αφε­τέ­ρου θα γνω­ρί­ζει την τιμή της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας ανά ώρα και να απο­φα­σί­ζει εάν και πότε θα κατα­να­λώ­νει ενέρ­γεια. Βασική προ­ϋ­πό­θεση για να επι­τευ­χθούν οι στόχοι αυτοί είναι η εγκα­τά­σταση «έξυπνων» μετρη­τών κατα­νά­λω­σης, δια­δι­κα­σία που έχει ξεκι­νή­σει πιλο­τικά.

Η Αρχή εξηγεί σε σχετικό ενη­με­ρω­τικό φυλ­λά­διο τον τρόπο λει­τουρ­γίας των επι­μέ­ρους αγορών:

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ

Η προ­θε­σμιακή αγορά αφορά συναλ­λα­γές με χρονικό ορί­ζο­ντα έως και αρκετά έτη πριν τον χρόνο φυσικής παρά­δο­σης. Στο πλαίσιο αυτό, δια­σφα­λί­ζε­ται στους προ­μη­θευ­τές η δυνα­τό­τητα δια­χεί­ρι­σης ρίσκου, ώστε, εν τέλει, οι κατα­να­λω­τές να είναι προ­στα­τευ­μέ­νοι από τις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών σε πραγ­μα­τικό χρόνο. Παράλ­ληλα, οι παρα­γω­γοί δια­σφα­λί­ζουν έσοδα για εκτε­νέ­στερα χρονικά δια­στή­ματα, το οποίο διευ­κο­λύ­νει τη δια­χεί­ριση των μονάδων τους μακρο­πρό­θε­σμα.

ΑΓΟΡΑ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Η αγορά της επό­με­νης ημέρας λαμ­βά­νει χώρα την προη­γου­μένη της φυσικής παρά­δο­σης, και ουσια­στικά αφορά στην κάλυψη της υπο­λει­πό­με­νης ζήτησης σε σχέση με όση έχει ήδη καλυ­φθεί στο πλαίσιο της προ­θε­σμια­κής αγοράς με βάση πλέον τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες προ­βλέ­ψεις των προ­μη­θευ­τών για τις ανάγκες των κατα­να­λω­τών τους. Το απο­τέ­λε­σμα της αγοράς δίνει μια καλή ένδειξη ανα­φο­ρικά με τον τρόπο λει­τουρ­γίας των μονάδων κατά τη διάρ­κεια της επό­με­νης ημέρας. Η επίλυση της αγοράς αυτής διε­ξά­γε­ται με ένα μαθη­μα­τικό αλγό­ριθμο (Euphemia), από τον οποίο προ­κύ­πτουν ίδιες τιμές για δύο γειτ­νιά­ζου­σες αγορές, εφόσον δεν δια­πι­στώ­νε­ται συνω­στι­σμός στην μεταξύ τους δια­σύν­δεση. Αν δια­πι­στω­θεί συνω­στι­σμός, οι τιμές δια­φο­ρο­ποιού­νται. Η δια­φο­ρο­ποί­ηση των τιμών (η συχνό­τητα των περι­πτώ­σεων και η κλίμακα των απο­κλί­σεων) μπορεί να ερμη­νευ­τεί ως ένα οικο­νο­μικό σήμα για την ανάλυση επεν­δύ­σεων σε πρό­σθε­τες δια­συν­δε­τι­κές γραμμές.

ΕΝΔΟΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΓΟΡΑ

Στην ενδοη­με­ρή­σια αγορά δίνεται η δυνα­τό­τητα συναλ­λα­γών ενέρ­γειας με χρονικό ορί­ζο­ντα μερικών ωρών, ώστε να συντε­λού­νται διορ­θώ­σεις ως προς τις προ­βλέ­ψεις της συμπε­ρι­φο­ράς των κατα­να­λω­τών, αλλά και της παρα­γω­γής των μονάδων, η οποία υπό­κει­ται σε αστάθ­μη­τους τεχνι­κούς ή και και­ρι­κούς παρά­γο­ντες. Στην αγορά αυτή, καθώς και στην αγορά που ακο­λου­θεί, θα αντα­να­κλά­ται καλύ­τερα η αξία της ευε­λι­ξίας των μονάδων που μπορούν να αυξο­μειώ­σουν την παρα­γωγή τους.

ΑΓΟΡΑ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗΣ

Η αγορά εξι­σορ­ρό­πη­σης λαμ­βά­νει χώρα κατά κύριο λόγο λίγο πριν τη φυσική παρά­δοση και σχε­τί­ζε­ται άμεσα με την πραγ­μα­τική λει­τουρ­γία του Συστή­μα­τος από τον Δια­χει­ρι­στή (ΑΔΜΗΕ), και την απαί­τηση συνε­χούς και σε πραγ­μα­τικό χρόνο εξα­σφά­λι­σης του ισο­ζυ­γίου παρα­γω­γής και κατα­νά­λω­σης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας.

Είναι η αγορά στην οποία διε­ξά­γο­νται οι συναλ­λα­γές που αφορούν είτε ενέρ­γεια την οποία χρειά­στη­καν τελικά οι κατα­να­λω­τές και δεν ήταν δυνατό να προ­βλε­φθεί είτε ενέρ­γεια από πηγές που παρήχθη (ή δεν παρήχθη) αντί­θετα με τις προ­βλέ­ψεις.

«Η ενο­ποί­ηση των εθνικών αγορών σε μια διευ­ρυ­μένη αγορά, σε ευρω­παϊκό πλέον επίπεδο με κοινό πλαί­σιο λει­τουρ­γίας έχει ως βασικό στόχο την ενί­σχυση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των δια­συ­νο­ρια­κών ανταλ­λαγών, ώστε το τυχόν έλλειμμα ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας που ανα­κύ­πτει προ­σω­ρινά σε μια χώρα να αντι­σταθ­μί­ζε­ται από το πλε­ό­να­σμα ενέρ­γειας σε μια άλλη χώρα κατά την ίδια χρονική στιγμή. Η απο­τε­λε­σμα­τικό­τερη δια­κί­νηση της ενέρ­γειας μέσω των διεθνών δια­συν­δέ­σεων απο­τρέ­πει συχνά την εκτί­ναξη των τιμών σε εθνική κλίμακα, ενώ περιο­ρί­ζε­ται και η δυνα­τό­τητα άσκησης κατα­χρη­στι­κών συμπε­ρι­φο­ρών», κατα­λή­γει η ΡΑΕ.

thetoc.gr