Ποιοι φταίνε που ξαναγεμίζουν τα νησιά πρόσφυγες

Περισ­σό­τε­ρους από 13.000 αιτού­ντες άσυλο φιλο­ξε­νεί το Ανα­το­λικό Αιγαίο, φέρ­νο­ντας ξανά στα όριά τους νησιά που έχουν δοκι­μα­στεί σκληρά από τις ροές, όπως η Λέσβος, η Σάμος και η Χίος. Οι 3.573 από αυτούς μπήκαν στη χώρα το εικο­σα­ή­μερο από 1 ως 20 Σεπτεμ­βρίου, δηλαδή κατά μέσο όρο σχεδόν 180 την ημέρα – αύξηση περίπου 150% σε σχέση με το ίδιο διά­στημα πέρυσι. Για την απα­ρά­δε­κτη αυτή κατά­σταση, με τις περισ­σό­τε­ρες δομές στα νησιά να φιλο­ξε­νούν πολλούς παρα­πάνω από όσους επι­τρέ­πει η χωρη­τι­κό­τητά τους, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται, υπάρ­χουν ευθύνες από πολλές πλευρές.

Κατ’ αρχάς υπάρχει έλλειψη σύμπνοιας ανάμεσα στην κυβέρ­νηση και τους δημάρ­χους των νησιών, οι οποίοι από την αρχή έθεταν εμπόδια, πάντα με κεντρικό άξονα την επι­θυ­μία τους για ολι­γο­ή­μερη παρα­μονή των αιτού­ντων άσυλο στα νησιά τους. Σήμερα η δια­φω­νία επι­κε­ντρώ­νε­ται στη δημιουρ­γία προ­α­να­χω­ρη­σια­κών κέντρων τα οποία το υπουρ­γείο Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής θεωρεί απο­λύ­τως απα­ραί­τητα για την απο­συμ­φό­ρηση των νησιών.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του «Βήματος», υπάρ­χουν σήμερα 760 «εξα­φα­νι­σμέ­νοι» μετα­νά­στες τους οποίους η Υπη­ρε­σία Ασύλου δεν μπορεί να εντο­πί­σει προ­κει­μέ­νου να τους επι­δώ­σει την απορ­ρι­πτική απόφαση σε β’ βαθμό στο αίτημά τους για άσυλο και, στη συνέ­χεια, να δρο­μο­λο­γη­θεί η επι­στροφή τους στην Τουρκία. Οι «εξα­φα­νι­σμέ­νοι» αυτοί ενδε­χο­μέ­νως βρί­σκο­νται ακόμη στα νησιά ανα­ζη­τώ­ντας τρόπο να περά­σουν παρά­νομα στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα.

Οι δήμαρ­χοι, με το βλέμμα στους τοπι­κούς ψηφο­φό­ρους τους, δηλώ­νουν αντί­θε­τοι προς τη δημιουρ­γία προ­α­να­χω­ρη­σια­κών κέντρων – όπως ο δήμαρ­χος Λέσβου Σπύρος Γαληνός ο οποίος έστειλε αυτή την εβδο­μάδα επι­στολή προς τον υπουργό Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Γιάννη Μουζάλα λέγο­ντας ότι «η δημιουρ­γία νέων δομών δεν απο­τε­λεί σε καμία περί­πτωση βιώσιμη λύση». Ο κ. Γαληνός καταγ­γέλ­λει ότι «δεν γίνεται καμία ενέρ­γεια απο­συμ­φό­ρη­σης, είτε επα­νεισ­δο­χές είτε μετα­φορά στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα».

Η θέση όμως του υπουρ­γείου, με δεδο­μένη την αύξηση των ροών, είναι ότι δεν έχει νόημα να παίρ­νουμε κόσμο από τα νησιά και να τους φέρ­νουμε στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα διότι όσους και αν πάρουμε, άλλοι τόσοι και παρα­πάνω θα έρθουν από την Τουρκία. «Αυτό που έχει νόημα είναι η κράτηση και η επι­στροφή τους στην Τουρκία» λέει χαρα­κτη­ρι­στικά καλά πλη­ρο­φο­ρη­μένη πηγή. Φέρνει ενδει­κτικά το παρά­δειγμα των Πακι­στα­νών που έχουν ποσοστό ανα­γνώ­ρι­σης ως πρό­σφυ­γες 0,9%, όμως παρ’ όλα αυτά κατα­θέ­τουν αίτηση για άσυλο, προ­σφεύ­γουν κατά της απορ­ρι­πτι­κής από­φα­σης σε α’ βαθμό και έχουν την ευκαι­ρία, αν θέλουν, να «εξα­φα­νι­στούν» προτού εξε­τα­στεί η προ­σφυγή.

Σήμερα προ­α­να­χω­ρη­σιακό κέντρο λει­τουρ­γεί μόνο στην Κω: έχει χωρη­τι­κό­τητα 500 ατόμων αλλά κρα­τού­νται μόνο 160. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του «Βήματος», προ­σκόμ­ματα δημιουρ­γεί η αστυ­νο­μία που δεν θέλει ή δεν μπορεί να δια­θέ­σει παρα­πάνω αστυ­νο­μι­κούς για τη φύλαξη παρα­πάνω ατόμων, ούτε μετα­γω­γικό σκάφος για να μετα­φέ­ρει στην Κω υπό­πτους προς εξα­φά­νιση από άλλα νησιά.

Ολα αυτά οδηγούν την κυβέρ­νηση στην εξέταση πιο δημιουρ­γι­κών λύσεων – ένα παρά­δειγμα είναι η χρήση πλοίων για φιλο­ξε­νία αιτού­ντων άσυλο, όπως είχε γίνει πέρυσι στη Μυτι­λήνη – ή λύσεων από την ΕΕ, όπως η διάθεση μετα­γω­γι­κού σκάφους από τη Frontex.

Ευθύνες έχει, τέλος, και ο τούρκος πρό­ε­δρος. Πολλοί ανα­ρω­τιού­νται αν η αύξηση των ροών τους τελευ­ταί­ους μήνες οφεί­λε­ται στο ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν ανοίγει σιγά-σιγά τις κάνου­λες. Αν και μέχρι πρό­τι­νος υπήρχε η ελπίδα μήπως η αύξηση ήταν επο­χιακή, λόγω του καλού καιρού, σήμερα η ανη­συ­χία είναι έκδηλη.

Επι­πλέον, «Το Βήμα» είναι σε θέση να γνω­ρί­ζει ότι ο κ. Ερντο­γάν εκβιά­ζει. Για παρά­δειγμα, στις αρχές Οκτω­βρίου θα έπρεπε να τεθεί σε ισχύ η Συμ­φω­νία Επα­νεισ­δο­χής ΕΕ – Τουρ­κίας η οποία έχει υπο­γρα­φεί από το 2013, αλλά εκκρε­μεί η υπο­γραφή Εφαρ­μο­στι­κού Πρω­το­κόλ­λου. Η συμ­φω­νία αυτή δια­φέ­ρει από την περυ­σινή συμ­φω­νία ΕΕ – Τουρ­κίας για το Προ­σφυ­γικό, τόσο ως προς το ποιοι επι­στρέ­φο­νται στην Τουρκία βάσει αυτής όσο και ως προς το ότι επι­στρο­φές προ­βλέ­πο­νται και από τα χερσαία σύνορα. Ο Ερντο­γάν εκβιά­ζει ότι δεν θα εφαρ­μό­σει τη συμ­φω­νία επα­νεισ­δο­χής του 2013 αν δεν προ­χω­ρή­σει το θέμα της κατάρ­γη­σης της βίζας Σένγκεν για τούρ­κους πολίτες.

Η ηπει­ρω­τική Ελλάδα και το πρό­γραμμα ένταξης

Σε νέα φάση εισέρ­χε­ται το Προ­σφυ­γικό στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα μετά την ολο­κλή­ρωση του προ­γράμ­μα­τος της μετε­γκα­τά­στα­σης στις 26 Σεπτεμ­βρίου. Τι σημαί­νει αυτό πρα­κτικά; Οτι όσοι έχουν εγκρι­θεί προς μετε­γκα­τά­σταση αλλά δεν έχουν προ­λά­βει να μετα­κι­νη­θούν στη χώρα που τους δέχθηκε (περίπου 7.000 πρό­σφυ­γες σήμερα) θα φύγουν από την Ελλάδα όποτε αυτό γίνει δυνατό, αλλά νέες μετε­γκα­τα­στά­σεις δεν θα υπάρ­ξουν. Δηλαδή από τους περίπου 35.000-40.000 αιτού­ντες άσυλο που φιλο­ξε­νού­νται στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα σήμερα, οι 7.000 θα μετε­γκα­τα­στα­θούν σε άλλα κράτη-μέλη και οι υπό­λοι­ποι θα μείνουν εδώ και είτε θα ανα­γνω­ρι­στούν ως πρό­σφυ­γες είτε θα απορ­ρι­φθούν και θα πρέπει να επι­στρέ­ψουν στην πατρίδα τους.

Υπάρχει πάντα και η δυνα­τό­τητα ανα­χώ­ρη­σής τους από την Ελλάδα για επα­νέ­νωση με συγ­γε­νείς τους σε άλλο κράτος-μέλος αλλά οι οικο­γε­νεια­κές επα­νε­νώ­σεις καθυ­στε­ρούν τους τελευ­ταί­ους μήνες.

Οσον αφορά τους παρά­τυ­πους μετα­νά­στες που ανα­μέ­νε­ται να επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα με βάση τον Κανο­νι­σμό του Δου­βλί­νου, η κυβέρ­νηση δεν φαί­νε­ται να ανη­συ­χεί. Η Αθήνα έχει δηλώσει προς τους εταί­ρους της στην ΕΕ ότι θα δεχθεί πίσω όσους μπορεί να φιλο­ξε­νή­σει σύμφωνα με τα ευρω­παϊκά πρότυπα, δηλαδή λίγες δεκάδες «συμ­βο­λικά». Ολες οι πλευρές γνω­ρί­ζουν ότι η εφαρ­μογή του Κανο­νι­σμού του Δου­βλί­νου, που προ­βλέ­πει επι­στροφή των παρά­τυ­πων μετα­να­στών στην πρώτη χώρα εισόδου τους στην ΕΕ, είχε παγώσει από ευρω­παϊκά ή εθνικά δικα­στή­ρια επειδή η Ελλάδα αδυ­να­τούσε να τους φιλο­ξε­νή­σει αξιο­πρε­πώς και ότι, αν δημιουρ­γη­θεί πάλι συνω­στι­σμός, θα παγώ­σουν ξανά για τον ίδιο λόγο.

Το υπουρ­γείο Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής έχει αρχίσει πλέον να μεριμνά για την ένταξη των προ­σφύ­γων που θα μείνουν στην Ελλάδα η οποία, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του «Βήματος», κινεί­ται σε τέσ­σε­ρις άξονες.

Πρώτον, πλήρης κατα­γραφή των δεξιο­τή­των των προ­σφύ­γων και απόδοση ΑΦΜ και ΑΜΚΑ σε όσους μένουν σε καταυ­λι­σμούς (μέχρι σήμερα δεν μπο­ρού­σαν να λάβουν ΑΦΜ γιατί οι καταυ­λι­σμοί δεν γίνο­νταν δεκτοί ως μόνιμη διεύ­θυνση κατοι­κίας).
Δεύ­τε­ρον, πρό­γραμμα εκμά­θη­σης ελλη­νι­κών για ενη­λί­κους (μέχρι σήμερα διδά­σκο­νταν μόνο τα παιδιά σχο­λι­κής ηλικίας).

Τρίτον, προ­σπά­θεια εύρεσης εργα­σίας με έμφαση στον αγρο­τικό τομέα αλλά και συνερ­γα­σία με τον ιδιω­τικό τομέα, όσο είναι δυνατόν χωρίς να «αντα­γω­νί­ζο­νται» τους έλληνες ανέρ­γους.
Τέταρ­τον, απώ­τε­ρος στόχος είναι την υποδοχή και την ένταξη των προ­σφύ­γων να ανα­λά­βουν σχεδόν εξ ολο­κλή­ρου οι δήμοι.

 Το ΒΗΜΑ