Παγκόσμιος πόλεμος για την κυριαρχία στον θαλάσσιο τουρισμό της Μεσογείου

Σε έναν ιδιό­τυπο παγκό­σμιο πόλεμο εξε­λίσ­σε­ται ο αντα­γω­νι­σμός για την προ­σέλ­κυση κρουα­ζιε­ρό­πλοιων και του­ρι­στών στη Μεσό­γειο, αν και στο ανα­το­λικό κομμάτι παρα­τη­ρεί­ται κάμψη, κυρίως λόγω της πολι­τι­κής ρευ­στό­τη­τας στην Τουρκία. Παρ’ όλα αυτά, Τούρκοι, Κινέζοι, Αραβες και «γηγε­νείς» επι­χει­ρη­μα­τίες εξα­κο­λου­θούν να επεν­δύ­ουν εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ στην ανά­πτυξη σύγ­χρο­νων τερ­μα­τι­κών σταθμών.

Την ίδια ώρα, η αγορά μεταλ­λάσ­σε­ται άρδην, με ολοένα μεγα­λύ­τερα και πολυ­τε­λέ­στερα πλοία να μπαί­νουν στις «γραμμές». Είναι σε αυτό το περι­βάλ­λον που ο Πει­ραιάς, με προίκα τις φιλο­δο­ξίες της Cosco να απο­κτή­σει τεχνο­γνω­σία στην κρουα­ζιέρα και τις επεν­δύ­σεις της, καλεί­ται να αντα­γω­νι­στεί τα λιμάνια της Ισπα­νίας και της Ιταλίας. Λιμάνια που σε αυτόν τον τομέα βρί­σκο­νται πολύ μπροστά από τον Πειραιά. Αλλά και ο «τοπικός» αντα­γω­νι­στής, η τουρ­κική Global Ports, που ελέγχει ήδη 16 τερ­μα­τι­κούς σταθ­μούς διεθνώς, δια­θέ­τει ισχυρό προ­βά­δι­σμα, ενώ νέοι παίκτες, όπως η Dubai Ports, «απο­βι­βά­ζο­νται» σε λιμάνια όπως της Λεμεσού.

Τον πόλεμο θα κρίνει, τελικά, το «πορ­το­φόλι» των αντι­πά­λων και η στήριξή τους από τις χώρες υπο­δο­χής. Τα χρήματα, δηλαδή, που είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να ρίξουν σε υπο­δο­μές και η δια­μόρ­φωση εκείνου του πλαι­σίου λει­τουρ­γίας που θα επι­τρέ­ψει την ανά­πτυξή τους. Αυτά είναι δύο από τα συμπε­ρά­σματα που εξάγει κανείς από την κοινή έρευνα που έκαναν ο ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου Θάνος Πάλλης, οι καθη­γη­τές του Πανε­πι­στη­μίου της Γένοβας Francesco Parola και Giovanni Sata και ο καθη­γη­τής του Ναυ­τι­λια­κού Πανε­πι­στη­μίου της Σαγκάης Theo Notteboom.

Η ανά­πτυξη των διεθνών δια­χει­ρι­στών τερ­μα­τι­κών κρουα­ζιέ­ρας είναι πλέον εμφανής. Η είσοδος ιδιωτών επεν­δυ­τών στη Μεσό­γειο είναι ένα σχετικά πρό­σφατο φαι­νό­μενο, το οποίο, όμως, εξε­λίσ­σε­ται με γρή­γο­ρους ρυθμούς. Κινη­τή­ριος δύναμη των αλλαγών απο­τε­λούν η δυνα­μική της κρουα­ζιέ­ρας –στη Μεσό­γειο, μόνο το 2016, οι κινή­σεις επι­βα­τών ξεπέ­ρα­σαν τα 30 εκατ.–, η ανα­νέ­ωση του στόλου που ναυ­πη­γούν και δρο­μο­λο­γούν και η εξει­δί­κευση του προ­σφε­ρό­με­νου προ­ϊ­ό­ντος από πλευράς εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας. Νέα τερ­μα­τικά κρουα­ζιέ­ρας κατα­σκευά­ζο­νται, ενώ τα υπάρ­χο­ντα ανα­βαθ­μί­ζο­νται, ορι­σμέ­νες φορές μάλιστα προ­σα­να­το­λι­σμένα στις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες συγκε­κρι­μέ­νων πλοίων και επι­βα­τών ή και εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας, προ­ϋ­πο­θέ­το­ντας επι­πρό­σθε­τες επεν­δύ­σεις από τους λιμένες, ανα­φέ­ρει η μελέτη. H έρευνα κατέ­γραψε 155 δια­φο­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις ενερ­γο­ποί­η­σης εται­ρειών στη δια­χεί­ριση τερ­μα­τι­κών σταθμών κρουα­ζιέ­ρας στη Μεσό­γειο κατά την εικο­σα­ε­τία 1997-2016. Οι συγκε­κρι­μέ­νες αλλαγές αφορούν 71 εγκα­τα­στά­σεις κρουα­ζιέ­ρας σε 46 λιμένες, σε 14 δια­φο­ρε­τι­κές χώρες.

Σε χώρες πρω­το­πό­ρους, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, δεσπό­ζουν διαχειριστές-operators όπως η Royal Caribbean Cruise Lines Ltd, ο όμιλος Aponte (MSC) και η Costa Crociere της Carnival. Την ίδια ώρα, δυνα­μικά έχουν μπει στο παι­χνίδι και «καθα­ρό­αι­μοι» δια­χει­ρι­στές λιμένων κρουα­ζιέ­ρας, οι οποίοι δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε δια­φο­ρε­τι­κές χώρες, προσ­δο­κώ­ντας σημα­ντι­κές απο­δό­σεις από την επέν­δυση στην κατα­σκευή και δια­χεί­ριση λιμένων κρουα­ζιέ­ρας σε διεθνή κλίμακα.

Η πλέον δρα­στή­ρια εται­ρεία σε παγκό­σμιο επίπεδο είναι, σύμφωνα με τη μελέτη, η τουρ­κι­κών συμ­φε­ρό­ντων Global Port Holdings (GPH). H GPH συμ­με­τέ­χει, μέσω συμ­φω­νιών παρα­χώ­ρη­σης, στη δια­χεί­ριση 12 λιμένων κρουα­ζιέ­ρας, δύο στην Ισπανία (Μάλαγα και Βαρ­κε­λώνη), τεσ­σά­ρων στην Ιταλία (Κάλιαρι, Ραβένα, Ανκόνα, Κατάνια), ενός στην Κροατία (Ντου­μπρόβ­νικ), ενός στη Μάλτα (Βαλέτα), ενός στο Μαυ­ρο­βού­νιο (Μπαρ), τριών στην Τουρκία (Κου­σά­ντασι, Μπο­ντρούμ, Αντάλια) και ενός στη Σιγκα­πούρη.

Οι μεγάλες ξένες συμ­με­το­χές των operators συγκε­ντρώ­νο­νται στη Δυτική Μεσό­γειο. Στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, όπου ξεχω­ρί­ζουν ο Πει­ραιάς, η Κων­στα­ντι­νού­πολη και τα λιμάνια της Αιγύ­πτου, η παρου­σία δια­χει­ρι­στών τερ­μα­τι­κών σταθμών λιμένων είναι έντονη κυρίως σε λιμένες μεγάλης κλί­μα­κας, που δια­χει­ρί­ζο­νται περισ­σό­τε­ρους από 400.000 επι­βά­τες. Παρ’ όλα αυτά, οι λιμένες στην Αδρια­τική και άλλοι μεσαίου μεγέ­θους λιμένες προ­σελ­κύ­ουν ολοένα και περισ­σό­τερο το ενδια­φέ­ρον των επεν­δυ­τών.