«Οι οικογενειακές επιχειρήσεις και τα καταστήματα της γειτονιάς,πρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στη Μαίρη Φώτη

Η κυρία Χρυ­σού­λα Τρια­ντα­φύλ­λου, δια­τη­ρεί σχε­δόν 30 χρό­νια συ­νοι­κια­κό βι­βλιο­πω­λείο στο Ρο­δί­νι. Μέσα σε αυτά τα 30 χρό­νια, που οι επο­χές έχουν αλ­λά­ξει και η τε­χνο­λο­γία έχει κάνει άλ­μα­τα, η ίδια εξα­κο­λου­θεί να μοι­ρά­ζει χα­μό­γε­λα και αγάπη στα παι­διά που επι­σκέ­πτο­νται το κα­τά­στη­μά της, κό­ντρα στην «επέ­λα­ση» των απρό­σω­πων πο­λυ­κα­τα­στη­μά­των.

Στην συ­νέ­ντευ­ξή της σή­με­ρα προς την «δη­μο­κρα­τι­κή» μιλά για τις τε­ρά­στιες αλ­λα­γές που έχει επι­φέ­ρει η τε­χνο­λο­γία, για τις δια­φο­ρε­τι­κές ανά­γκες των επο­χών και για τις επι­πτώ­σεις στα συ­νοι­κια­κά κα­τα­στή­μα­τα από την λει­τουρ­γία των πο­λυ­κα­τα­στη­μά­των.

Συ­γκι­νεί­ται όταν τα παι­διά που γνώ­ρι­σε ως μα­θη­τές, σή­με­ρα ως ενή­λι­κες φέρ­νουν τα δικά τους παι­διά στο βι­βλιο­πω­λείο και χα­μο­γε­λά όταν λέει πως δεν έχει ξε­χά­σει κα­νέ­να παιδί και μπο­ρεί εύ­κο­λα να το ανα­γνω­ρί­σει με μια ματιά, ακόμα και σή­με­ρα στον κόσμο των ενη­λί­κων!

• Πόσα χρό­νια δια­τη­ρεί­τε το βι­βλιο­πω­λείο;

Εχω ξε­κι­νή­σει από το 1988, του χρό­νου αι­σί­ως κλεί­νου­με τα 30 χρό­νια!

• Και είναι ένα βι­βλιο­πω­λείο της γει­το­νιάς.

Της γει­το­νιάς, ναι.

• Σε τι δια­φέ­ρει ένα βι­βλιο­πω­λείο της γει­το­νιάς από ένα κε­ντρι­κό ή ένα πο­λυ­κα­τά­στη­μα;

Κα­ταρ­χάς, δέ­νε­σαι με τους αν­θρώ­πους. Οι πε­λά­τες γί­νο­νται οι­κο­γέ­νειά σου. Ει­δι­κά τα παι­διά που μπαί­νουν μέσα στο μα­γα­ζί σου, τα νιώ­θεις σαν παι­διά σου. Στα κε­ντρι­κά κα­τα­στή­μα­τα ή στα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα δεν συμ­βαί­νει αυτό, είναι απρό­σω­πα.

• Στα σχε­δόν 30 χρό­νια που λει­τουρ­γεί το κα­τά­στη­μα, δια­τη­ρεί­τε επα­φές με τα παι­διά των προη­γού­με­νων ετών;

Με πάρα πολλά παι­διά, που πλέον είναι ενή­λι­κες και σή­με­ρα φέρ­νουν τα δικά τους παι­διά! Αυτό με συ­γκι­νεί… Οι μα­μά­δες και οι μπα­μπά­δες ως παι­διά, είχαν αγα­πή­σει το βι­βλιο­πω­λείο, έχουν μνή­μες και σή­με­ρα πλέον φέρ­νουν τα παι­διά τους.

• Δια­φέ­ρουν τα ση­με­ρι­νά παι­διά, από τα παι­διά των προη­γού­με­νων δε­κα­ε­τιών;

Πολύ.

• Ως προς τι;

Δεν είναι τόσο κοι­νω­νι­κά όπως ήταν, δεν χαι­ρε­τούν, δεν δέ­νο­νται… Μπαί­νουν μέσα στο μα­γα­ζί και συ­μπε­ρι­φέ­ρο­νται όπως αν θα ήταν μέσα σε ένα πο­λυ­κα­τά­στη­μα, δεν μι­λούν, παίρ­νουν αυτό που χρειά­ζο­νται και φεύ­γουν. Είναι πιο απο­στα­σιο­ποι­η­μέ­να σή­με­ρα τα παι­διά.

• Στη διάρ­κεια αυτών των ετών 30 ετών, που η τε­χνο­λο­γία έχει κάνει άλ­μα­τα, τι αγο­ρά­ζουν τα ση­με­ρι­νά παι­διά από τα βι­βλιο­πω­λεία;

Αγο­ρά­ζουν τα απο­λύ­τως απα­ραί­τη­τα σχο­λι­κά είδη, αυτά δη­λα­δή που τους ζη­τούν οι δά­σκα­λοι και οι κα­θη­γη­τές. Τα βι­βλία πα­ρου­σιά­ζουν τε­ρά­στια μεί­ω­ση στις πω­λή­σεις. Τα παι­διά δεν αγο­ρά­ζουν πια βι­βλία όπως παλιά, βε­βαί­ως σε αυτό παί­ζει ρόλο και η ση­με­ρι­νή οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση των γο­νέ­ων τους.

• Πα­λαιό­τε­ρα τι αγό­ρα­ζαν;

Πα­λαιό­τε­ρα τα βι­βλιο­πω­λεία ήταν και παι­χνι­δά­δι­κα, ήταν ο πα­ρά­δει­σος των παι­διών. Ηταν το μα­γα­ζί της γει­το­νιάς που θα έβρι­σκαν και το παι­χνί­δι τους, τα επο­χια­κά είδη, τα στο­λί­δια των Χρι­στου­γέν­νων και του Πάσχα… Τώρα πλέον αυτά τα είδη, δεν μπο­ρού­με να τα έχου­με στην ποι­κι­λία που τα εί­χα­με κά­πο­τε. Προ­σω­πι­κά εξα­κο­λου­θώ να φέρνω χρι­στου­γεν­νιά­τι­κα, πα­σχα­λι­νά είδη και επο­χια­κά, γιατί έχω πε­λά­τες που τα ζη­τούν και θέ­λουν να αγο­ρά­σουν από το συ­νοι­κια­κό κα­τά­στη­μα κάτι το δια­φο­ρε­τι­κό, όχι αυτό το είδος που θα βρουν μα­ζι­κά σε με­γά­λα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα. Μου αρέ­σει κι εμένα, γιατί στο­λί­ζω το μα­γα­ζί μου, αλ­λά­ζει και η δική μου ψυ­χο­λο­γία μου και η ψυ­χο­λο­γία των πε­λα­τών μου. Ηταν δια­φο­ρε­τι­κά τότε… Σή­με­ρα τα παι­διά έχουν με­γά­λη κλίση προς τα ηλε­κτρο­νι­κά, εν­θου­σιά­ζο­νται όταν έχουν το πιο με­γά­λο, το πιο σύγ­χρο­νο κι­νη­τό, τα τά­μπλετ και ό,τι έχει σχέση με την τε­χνο­λο­γία. Σε εμάς αυτά δεν μπο­ρεί να τα βρει, άρα θα απευ­θυν­θεί σε κα­τα­στή­μα­τα που έχουν αυτά τα είδη. Αυτό που δια­πι­στώ­νω και με στε­νο­χω­ρεί, είναι ότι οι έφη­βοι δεν έχουν πλέον επαφή με τα βι­βλιο­πω­λεία και σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις ούτε οι ενή­λι­κοι. Πα­λαιό­τε­ρα μια νοι­κο­κυ­ρά που ήθελε να αγο­ρά­σει ένα βι­βλίο μα­γει­ρι­κής, απευ­θυ­νό­ταν στο βι­βλιο­πω­λείο, σή­με­ρα όμως δεν μπο­ρού­με να που­λή­σου­με βι­βλία μα­γει­ρι­κής διότι όλες οι συ­ντα­γές και σε με­γά­λη πλη­θώ­ρα υπάρ­χουν στο δια­δί­κτυο. Τα παι­διά, ακόμα και επι­τρα­πέ­ζια παι­χνί­δια παί­ζουν στο κι­νη­τό ή στο τά­μπλετ τους. Εμείς πα­ρ΄ό­λα αυτά, επι­μέ­νου­με… Επι­μέ­νου­με γιατί πι­στεύ­ου­με ότι πρέ­πει να υπάρ­χει το βι­βλιο­πω­λείο της γει­το­νιάς, δεν πρέ­πει να εξα­λει­φθεί.

• Πάρα πολλά όμως δεν άντε­ξαν στον αντα­γω­νι­σμό των πο­λυ­κα­τα­στη­μά­των και στην οι­κο­νο­μι­κή κρίση.

Είναι δύ­σκο­λο. Αν δεν έχεις υπο­μο­νή και αν δεν αγα­πάς αυτό κά­νεις, είναι δύ­σκο­λο να αντέ­ξεις. Για μένα, το βι­βλιο­πω­λείο είναι το τέ­ταρ­το παιδί μου, έχω τρία παι­διά. Δεν μπορώ να το απο­χω­ρι­στώ. Για να φτά­σει κά­ποιος στο ση­μείο να βάλει λου­κέ­το, προ­φα­νώς αντι­με­τω­πί­ζει σο­βα­ρά οι­κο­νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα και δεν μπο­ρεί να πρά­ξει δια­φο­ρε­τι­κά…

• Πέ­ρα­σε από το μυαλό σας, όλα αυτά τα χρό­νια;

Να το κλεί­σω; Ποτέ. Τώρα βέ­βαια, δεί­χνουν εν­δια­φέ­ρον τα παι­διά μου που έχουν σπου­δά­σει οι­κο­νο­μι­κά -τα δύο αγό­ρια, το κο­ρί­τσι δεν επι­θυ­μεί να ασχο­λη­θεί- το πα­ρα­κο­λου­θούν και θέ­λου­με να δούμε πώς θα μπο­ρού­σε να αξιο­ποι­η­θεί πε­ραι­τέ­ρω, να ακο­λου­θή­σει την τάση της επο­χής. Δεν θα μπο­ρού­σα­με να κά­νου­με δια­φο­ρε­τι­κά, αλλά πρέ­πει να ομο­λο­γή­σω ότι εμένα μου αρέ­σει ο πα­ρα­δο­σια­κός χα­ρα­κτή­ρας του βι­βλιο­πω­λεί­ου.

• Εσείς πώς απο­φα­σί­σα­τε να ανοί­ξε­τε βι­βλιο­πω­λείο;

Αυτή είναι μια καλή ερώ­τη­ση, γιατί δεν είχα σχέση με το αντι­κεί­με­νο… Από έν­στι­κτο μπορώ να πω. Ημουν πολύ νέα, μου άρε­σαν τα βι­βλία, ήθελα να κάνω κάτι δικό μου και ήθελα να ασχο­λη­θώ με κάτι που να αφορά τα παι­διά. Όλα ξε­κί­νη­σαν από την αγάπη μου για τα παι­διά. Δεν είχα τότε γνώ­σεις για το αντι­κεί­με­νο αλλά είχα πολύ με­ρά­κι. Με βο­ή­θη­σαν πολύ τα παι­διά του τότε, οι επο­χές του τότε… Ξέ­ρε­τε, η εποχή είναι πάντα μπρο­στά σου, εσύ την κυ­νη­γάς κι αυτή τρέ­χει. Απ΄ό­λα με στε­νο­χω­ρεί, που τα πε­ρισ­σό­τε­ρα ση­με­ρι­νά παι­διά δεν θα μπορώ να τα θυ­μά­μαι σε 10 χρό­νια από τώρα. Τα παι­διά όμως, που πέ­ρα­σαν στα προη­γού­με­να χρό­νια από το 15ο δη­μο­τι­κό σχο­λείο τα θυ­μά­μαι όλα! Σπά­νια να δω παιδί και να μην το γνω­ρί­σω ως ενή­λι­κα πλέον. Αν το συ­νοι­κια­κό κα­τά­στη­μα δεν κρα­τή­σει προ­σω­πι­κή επαφή με τον πε­λά­τη του, γί­νε­ται κι αυτό απρό­σω­πο. Προ­σπα­θού­με όμως, το πα­λεύ­ου­με, εί­μα­στε μια με­γά­λη ανοι­κτή αγκα­λιά για την γει­το­νιά μας, για τα παι­διά! Ποτέ δεν εί­δα­με το παιδί ως χρήμα, ότι έπρε­πε να κερ­δί­σου­με από αυτό. Ση­μα­ντι­κό για εμάς είναι το παιδί να νιώ­θει όμορ­φα όταν μπαί­νει μέσα στο βι­βλιο­πω­λείο μας και να του αρέ­σουν τα πράγ­μα­τα που βλέ­πει. Αφού πρώτα νιώ­σει όμορ­φα και αφού του αρέ­σουν τα πράγ­μα­τα, θα αφή­σει χρή­μα­τα.

• Η κοι­νω­νία στη­ρί­ζει σή­με­ρα τα συ­νοι­κια­κά κα­τα­στή­μα­τα;

Πε­νή­ντα-πε­νή­ντα θα έλεγα. Υπάρ­χει ο κό­σμος που θέλει να υπάρ­χουν τα συ­νοι­κια­κά μα­γα­ζιά και υπάρ­χουν κι εκεί­νοι που δεν τους εν­δια­φέ­ρει και τόσο.

• Η επέ­λα­ση των πο­λυ­κα­τα­στη­μά­των στα τε­λευ­ταία χρό­νια, ποια προ­βλή­μα­τα δη­μιούρ­γη­σε;

Πολλά. Τα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα έχουν μειώ­σει ση­μα­ντι­κά τον τζίρο των μι­κρό­τε­ρων κα­τα­στη­μά­των, κι όταν δεν έχεις τζίρο δεν έχεις δύ­να­μη. Στα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα πη­γαί­νουν όλοι, υπάρ­χουν όμως και κά­ποιοι που αφή­νουν ένα κομ­μά­τι για τα συ­νοι­κια­κά κα­τα­στή­μα­τα, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την ανά­γκη να τα στη­ρί­ξουν. Πολ­λές αγο­ρές επί­σης γί­νο­νται πλέον και μέσω ίντερ­νετ, που κι αυτό έχει κερ­δί­σει ένα γε­μά­λο μέρος της αγο­ράς.

• Σχο­λι­κά είδη αγο­ρά­ζουν σή­με­ρα οι γο­νείς για τα παι­διά τους από συ­νοι­κια­κά κα­τα­στή­μα­τα;

Δόξα τω Θεώ ναι. Θα μπο­ρού­σε βέ­βαια να ήταν και κα­λύ­τε­ρα τα πράγ­μα­τα αν δεν ήταν τα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα, αλλά εί­μα­στε ευ­χα­ρι­στη­μέ­νοι. Τον Σε­πτέμ­βριο για πα­ρά­δειγ­μα, νιώ­θου­με κι εμείς ότι ανοί­γουν τα σχο­λεία, ότι ο κό­σμος μας στη­ρί­ζει, μας αγα­πά­ει…

• Εχετε εγ­γό­νια;

Εχω, πάμε για το τέ­ταρ­το τώρα αλλά ένα μόνο πη­γαί­νει στο σχο­λείο.

• Του με­τα­δώ­σα­τε την αγάπη για τα βι­βλία και τα επι­τρα­πέ­ζια παι­χνί­δια;

Προ­σπα­θώ, πι­στεύω ότι σε έναν βαθμό τα έχω κα­τα­φέ­ρει. Βέ­βαια, έχει και τά­μπλετ, αν και μι­κρός ακόμα, αλλά το χρη­σι­μο­ποιεί με μέτρο. Εχω πάρει πολλά επι­τρα­πέ­ζια παι­χνί­δια στο σπίτι, για να μά­θουν να παί­ζουν τα παι­διά και να μην ασχο­λού­νται μόνο με την τε­χνο­λο­γία.

• Την πο­ρεία των συ­νοι­κια­κών κα­τα­στη­μά­των πώς την βλέ­πε­τε;

Θέλω να σκέ­πτο­μαι θε­τι­κά αν και το μέλ­λον είναι δυ­σοί­ω­νο. Είναι δύ­σκο­λα τα πράγ­μα­τα… Θα κρα­τή­σου­με το κα­τά­στη­μα όσο μας επι­τρέ­πει η κα­τά­στα­ση κι αυτό θα εξαρ­τη­θεί από τον κόσμο. Οσο ο κό­σμος θέλει να στη­ρί­ζει τα κα­τα­στή­μα­τα της γει­το­νιάς του, αυτά θα υπάρ­χουν.

• Αρα ενα­πό­κει­ται στον κόσμο;

Ναι, ο κό­σμος σε ανε­βά­ζει και ο κό­σμος σε κα­τε­βά­ζει… Βέ­βαια και οι ιδιο­κτή­τες θα πρέ­πει να έχουν υπο­μο­νή. Αν νο­μί­ζει κα­νείς ότι ανοί­γο­ντας ένα κα­τά­στη­μα θα λύσει το οι­κο­νο­μι­κό του πρό­βλη­μα, έτσι όπως είναι σή­με­ρα οι κα­τα­στά­σεις, έχει λάθος αντί­λη­ψη. Γι αυτό και ανοί­γουν και στη συ­νέ­χεια κλεί­νουν πολλά κα­τα­στή­μα­τα. Πολ­λοί δεν το αγα­πά­νε το αντι­κεί­με­νο αλλά θέ­λουν μόνο να βγά­λουν λεφτά. Όμως δεν είναι έτσι… Θέλει με­ρά­κι, αγάπη και υπο­μο­νή. Οι οι­κο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις, τα κα­τα­στή­μα­τα της γει­το­νιάς πρέ­πει να συ­νε­χί­σουν να υπάρ­χουν. Αν μεί­νουν μόνο τα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα, θα μπαί­νου­με μέσα, θα πέ­φτου­με ο ένας πάνω στον άλλον και δεν θα μι­λά­με, δεν θα χαι­ρε­τιό­μα­στε. Θα χαθεί η αν­θρώ­πι­νη επαφή, θα σπά­σει η αλυ­σί­δα της κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής και όλα είναι αλυ­σί­δα…