Κ. Μίχαλος: «Με αυτό το ύφος της φορολογίας δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε ανάπτυξη»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στην Πέγκυ Ντό­κου

Το γε­γο­νός πως η εξο­ντω­τι­κή φο­ρο­λο­γία είναι ο υπ’ αριθ­μόν ένα πα­ρά­γο­ντας που κα­τα­δι­κά­ζει την οι­κο­νο­μία και την αγορά σε μα­ρα­σμό, εκ­φρά­ζει σε συ­νέ­ντευ­ξή του προς την «δ», ο πρό­ε­δρος του Εμπο­ρι­κού και Βιο­μη­χα­νι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δας και πρό­ε­δρος της Κε­ντρι­κής Ένω­σης Επι­με­λη­τη­ρί­ων Ελ­λά­δας κ. Κων­στα­ντί­νος Μί­χα­λος. Λέει ακόμη, ότι για να  ανα­κάμ­ψει η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία χρειά­ζο­νται κε­φά­λαια από τον ιδιω­τι­κό τομέα, κυ­ρί­ως από επεν­δυ­τές του εξω­τε­ρι­κού και για να εμπι­στευ­θούν αυτά τα κε­φά­λαια στη χώρα μας, οι επεν­δυ­τές απαι­τούν συ­γκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες –οι οποί­ες όμως, δεν υπάρ­χουν στην χώρα μας. Πα­ράλ­λη­λα, μι­λά­ει για τον εξω­δι­κα­στι­κό συμ­βι­βα­σμό που απο­τε­λεί μια δια­δι­κα­σία η οποία μπο­ρεί, να βοη­θή­σει πολ­λές επι­χει­ρή­σεις οι οποί­ες δια­θέ­τουν βιώ­σι­μα επι­χει­ρη­μα­τι­κά σχέ­δια, ενώ για τον δη­μό­σιο τομέα, το­νί­ζει πως εδώ και δε­κα­ε­τί­ες έχου­με υιο­θε­τή­σει στην Ελ­λά­δα μια φι­λο­σο­φία που εχθρεύ­ε­ται την ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία και αντι­με­τω­πί­ζει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα ως «συ­νή­θη ύπο­πτο» για όλα τα κοι­νω­νι­κά προ­βλή­μα­τα….

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κύριε Μί­χα­λε, πρό­σφα­τα ζη­τή­σα­τε την πα­ρέμ­βα­ση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κό­σμου της Ε.Ε. προ­κει­μέ­νου οι εταί­ροι μας να υλο­ποι­ή­σουν τις δε­σμεύ­σεις τους προς τη χώρα μας. Εκτι­μά­τε πως μπο­ρεί να ενι­σχυ­θεί η ανά­πτυ­ξη στην χώρα μας υπό τις πα­ρού­σες συν­θή­κες; 

Από το 2012 οι εταί­ροι και οι δα­νει­στές της χώρας έχουν δε­σμευ­θεί να λά­βουν μέτρα για τη ρύθ­μι­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους, στο βαθμό που η Ελ­λά­δα θα επι­τύγ­χα­νε τους συμ­φω­νη­μέ­νους στό­χους για τα πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα. Η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά έχει μέχρι τώρα αντα­πο­κρι­θεί στο δικό της μέρος της συμ­φω­νί­ας. Δυ­στυ­χώς, από την πλευ­ρά των δα­νει­στών είναι και πάλι εμ­φα­νής η πρό­θε­ση για ανα­βο­λή των σχε­τι­κών απο­φά­σε­ων.

Η κα­θυ­στέ­ρη­ση αυτή απει­λεί ευ­θέ­ως την προ­σπά­θεια για ανά­καμ­ψη της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, καθώς η εξει­δί­κευ­ση των μέ­τρων για τη βιω­σι­μό­τη­τα του χρέ­ους συν­δέ­ε­ται άμεσα με την έντα­ξη της χώρας στο πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης της ΕΚΤ.  Η συμ­με­το­χή στο συ­γκε­κρι­μέ­νο πρό­γραμ­μα, που λήγει τον προ­σε­χή Οκτώ­βριο, απο­τε­λεί κρί­σι­μο ζη­τού­με­νο για την ανά­πτυ­ξη, αφού θα επι­βε­βαιώ­σει τη φε­ρεγ­γυό­τη­τα της χώρας, θα επι­τρέ­ψει τη μεί­ω­ση του κό­στους δα­νει­σμού των ελ­λη­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων και – με­σο­πρό­θε­σμα – και της Ελ­λά­δας, ενώ πα­ράλ­λη­λα θα διευ­κο­λύ­νει την απο­κα­τά­στα­ση του δια­με­σο­λα­βη­τι­κού ρόλου των τρα­πε­ζών στη χρη­μα­το­δό­τη­ση της οι­κο­νο­μί­ας.

Εάν η έντα­ξη στο πρό­γραμ­μα δεν κα­τα­στεί δυ­να­τή, οι πι­θα­νό­τη­τες για πραγ­μα­τι­κή ανά­καμ­ψη εντός του 2017 σαφώς μειώ­νο­νται. Η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά έχει κάθε λόγο να επι­διώ­ξει, με θε­τι­κές προ­τά­σεις, την άμεση επί­τευ­ξη συμ­φω­νί­ας για το χρέος. Οφεί­λουν όμως και οι εταί­ροι μας να τι­μή­σουν αντί­στοι­χα τις δικές τους δε­σμεύ­σεις. Κι αυτό το αί­τη­μα εξέ­φρα­σα με την πα­ρέμ­βα­σή μου, από το βήμα της γε­νι­κής συ­νέ­λευ­σης των Ευ­ρω­ε­πι­με­λη­τη­ρί­ων.

• Είναι γε­γο­νός πά­ντως ότι τα τε­λευ­ταία δύο χρό­νια, η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα βρί­σκε­ται ενώ­πιον αδιε­ξό­δων. Τι πρέ­πει να γίνει για να επα­νέλ­θει η κα­τά­στα­ση στην κα­νο­νι­κό­τη­τα;

Η υπερ­φο­ρο­λό­γη­ση, η συ­νε­χι­ζό­με­νη κα­θί­ζη­ση της ζή­τη­σης, η έλ­λει­ψη ρευ­στό­τη­τας, ο ακρι­βός και δυ­σεύ­ρε­τος δα­νει­σμός, αλλά και οι δυ­σβά­στα­χτες οφει­λές σε δη­μό­σιο και ασφα­λι­στι­κά τα­μεία απο­τε­λούν τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζουν σή­με­ρα οι επι­χει­ρή­σεις. Όλοι αυτοί πα­ρά­γο­ντες μαζί δη­μιουρ­γούν ένα πε­ρι­βάλ­λον ασφυ­κτι­κό, ει­δι­κά για τις Μι­κρο­με­σαί­ες Επι­χει­ρή­σεις οι οποί­ες δί­νουν κα­θη­με­ρι­νά πλέον έναν αγώνα επι­βί­ω­σης. Δυ­στυ­χώς, όσο οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και οι συμ­φω­νί­ες στη­ρί­ζο­νται σε μέτρα υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης και λι­τό­τη­τας, η αγορά δεν θα κα­τα­φέρ­νει να επα­νέλ­θει στην κα­νο­νι­κό­τη­τα.

Χρειά­ζε­ται άμεσα βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών ρευ­στό­τη­τας στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία – στό­χος που περνά μέσα από την έντα­ξη στο πρό­γραμ­μα πο­σο­τι­κής χα­λά­ρω­σης – και ταυ­τό­χρο­να, αλ­λα­γή του δη­μο­σιο­νο­μι­κού μείγ­μα­τος, με έμ­φα­ση σε μέτρα στή­ρι­ξης των επι­χει­ρή­σε­ων και των ει­σο­δη­μά­των των κα­τα­να­λω­τών, όπως η μεί­ω­ση της φο­ρο­λο­γί­ας, η εκλο­γί­κευ­ση των ασφα­λι­στι­κών δα­πα­νών και ο πε­ριο­ρι­σμός του ενερ­γεια­κού κό­στους.

• Η συ­νε­χής φο­ρο­λό­γη­ση έχει οδη­γή­σει σε αδιέ­ξο­δα τις επι­χει­ρή­σεις με ό,τι αυτό συ­νε­πά­γε­ται. Η μεί­ω­ση της αστα­μά­τη­της φο­ρο­λο­γί­ας θα μπο­ρέ­σει να απο­τε­λέ­σει εφαλ­τή­ριο για μία προ­σπά­θεια επα­νεκ­κί­νη­σης της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας;

Δεν θα πά­ψου­με να επα­να­λαμ­βά­νου­με ότι η εξο­ντω­τι­κή φο­ρο­λο­γία είναι ο υπ’ αριθ­μόν ένα πα­ρά­γο­ντας που κα­τα­δι­κά­ζει την οι­κο­νο­μία και την αγορά σε μα­ρα­σμό. Μειώ­νει το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα των πο­λι­τών και δια­τη­ρεί κα­θη­λω­μέ­νη τη ζή­τη­ση, υπο­βαθ­μί­ζει την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων και απο­τρέ­πει νέες επεν­δύ­σεις, που θα μπο­ρού­σαν να στη­ρί­ξουν την απα­σχό­λη­ση και την ανά­πτυ­ξη. Ταυ­τό­χρο­να, βε­βαί­ως, καλ­λιερ­γεί και το έδα­φος για αύ­ξη­ση της φο­ρο­δια­φυ­γής και φο­ρο­α­πο­φυ­γής.

Με αυτό το ύψος της φο­ρο­λο­γί­ας δεν μπο­ρού­με να ελ­πί­ζου­με σε ανά­πτυ­ξη, αλλά ούτε και σε βιώ­σι­μα πλε­ο­νά­σμα­τα. Η Ελ­λά­δα χρειά­ζε­ται επει­γό­ντως ένα φο­ρο­λο­γι­κό σύ­στη­μα που θα στη­ρί­ζε­ται στη διεύ­ρυν­ση της φο­ρο­λο­γι­κής βάσης και όχι στην εξό­ντω­ση των συ­νε­πών φο­ρο­λο­γού­με­νων πο­λι­τών και επι­χει­ρή­σε­ων. Χρειά­ζε­ται επί­σης, ένα στα­θε­ρό και ευ­νοϊ­κό φο­ρο­λο­γι­κό πε­ρι­βάλ­λον για τις επι­χει­ρή­σεις, με αντα­γω­νι­στι­κούς συ­ντε­λε­στές, με μικρό δια­χει­ρι­στι­κό κό­στος και με συ­γκε­κρι­μέ­να κί­νη­τρα για την προ­σέλ­κυ­ση κε­φα­λαί­ων σε το­μείς και κλά­δους στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας.

Η Επι­με­λη­τη­ρια­κή Κοι­νό­τη­τα έχει δια­τυ­πώ­σει επα­νει­λημ­μέ­να τις προ­τά­σεις της, για ένα σύγ­χρο­νο και αντα­γω­νι­στι­κό φο­ρο­λο­γι­κό σύ­στη­μα, το οποίο θα συμ­βά­λει στην επα­νεκ­κί­νη­ση της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Πε­ρι­μέ­νου­με ακόμη να ει­σα­κου­στού­με.

• Με αυτά τα δε­δο­μέ­να και το οι­κο­νο­μι­κό πε­ρι­βάλ­λον, μπο­ρούν να γί­νουν επεν­δύ­σεις; Η Ελ­λά­δα είναι ελ­κυ­στι­κή για με­γά­λες επεν­δύ­σεις; Από την άλλη, είναι και η βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση για ανά­πτυ­ξη.

Πράγ­μα­τι, για να ανα­κάμ­ψει η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία χρειά­ζο­νται κε­φά­λαια από τον ιδιω­τι­κό τομέα, κυ­ρί­ως από επεν­δυ­τές του εξω­τε­ρι­κού. Για να εμπι­στευ­θούν αυτά τα κε­φά­λαια στη χώρα μας, οι επεν­δυ­τές απαι­τούν συ­γκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες: στα­θε­ρό και ευ­νοϊ­κό φο­ρο­λο­γι­κό κα­θε­στώς, μεί­ω­ση της γρα­φειο­κρα­τί­ας, απλού­στε­ρο και σύγ­χρο­νο νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο, αλλά και μια δη­μό­σια διοί­κη­ση η οποία θα το εφαρ­μό­ζει με δια­φά­νεια, με ορ­θο­λο­γι­σμό και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα.Ζη­τούν ένα σύ­στη­μα δη­μο­σί­ων υπο­δο­μών, οι οποί­ες υπο­στη­ρί­ζουν την ανά­πτυ­ξη της ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λί­ας, όπως με­τα­ξύ άλλων οι υπο­δο­μές σε ψη­φια­κά δί­κτυα και με­τα­φο­ρές. Ζη­τούν όμως και κυ­βερ­νή­σεις οι οποί­ες πι­στεύ­ουν πραγ­μα­τι­κά στις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις και στις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που αυτές απαι­τούν και δεν τις αντι­με­τω­πί­ζουν ως «πικρό πο­τή­ρι».

Δυ­στυ­χώς, οι συν­θή­κες αυτές σή­με­ρα σε με­γά­λο βαθμό εκλεί­πουν. Η Ελ­λά­δα εξα­κο­λου­θεί να υστε­ρεί σε όλες τις διε­θνείς κα­τα­τά­ξεις που αξιο­λο­γούν το επι­χει­ρη­μα­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον και την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα της οι­κο­νο­μί­ας της. Μά­λι­στα, η θέση της αντί να βελ­τιώ­νε­ται, υπο­χω­ρεί στα­θε­ρά τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Αν θέ­λου­με κε­φά­λαια και επεν­δύ­σεις στη χώρα, χρειά­ζο­νται δρα­στι­κές αλ­λα­γές και με­ταρ­ρυθ­μί­σεις.

• Ο εξω­δι­κα­στι­κός συμ­βι­βα­σμός που προ­ω­θεί η κυ­βέρ­νη­ση μπο­ρεί να δώσει μια ‘ανάσα’ στις επι­χει­ρή­σεις;

Ο εξω­δι­κα­στι­κός συμ­βι­βα­σμός είναι μια δια­δι­κα­σία που μπο­ρεί, πράγ­μα­τι, να βοη­θή­σει πολ­λές επι­χει­ρή­σεις οι οποί­ες δια­θέ­τουν βιώ­σι­μα επι­χει­ρη­μα­τι­κά σχέ­δια. Ο στό­χος αυτός, όμως, θα κρι­θεί στην εφαρ­μο­γή.Χρειά­ζε­ται να δη­μιουρ­γη­θεί ένας απο­τε­λε­σμα­τι­κός μη­χα­νι­σμός για τη δια­χεί­ρι­ση του με­γά­λου όγκου των υπο­θέ­σε­ων που ανα­μέ­νε­ται να προ­κύ­ψει. Η τα­χύ­τη­τα και η απο­κε­ντρω­μέ­νη αντι­με­τώ­πι­ση των ζη­τη­μά­των είναι τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που δια­φο­ρο­ποιούν την εξω­δι­κα­στι­κή δια­δι­κα­σία επί­λυ­σης δια­φο­ρών, σε σχέση με την πα­ρα­δο­σια­κή δι­κα­στι­κή οδό. Για να απο­τυ­πω­θούν στην πράξη αυτά τα οφέλη, θα πρέ­πει να ανα­λά­βει ενερ­γό ρόλο στη δια­δι­κα­σία δια­χεί­ρι­σης και επο­πτεί­ας ένας φο­ρέ­ας με κα­τάλ­λη­λη εμπει­ρία και δομή, ώστε να μπο­ρέ­σει να αντι­με­τω­πί­σει άμεσα και ευ­έ­λι­κτα τα πρα­κτι­κά ζη­τή­μα­τα. Και τα κατά τό­πους Επι­με­λη­τή­ρια της χώρας είναι ο μόνος φο­ρέ­ας που μπο­ρεί να ανα­λά­βει με επι­τυ­χία αυτή την απο­στο­λή. Έχου­με ζη­τή­σει, λοι­πόν, με συ­γκε­κρι­μέ­νη πρό­τα­ση από την Πο­λι­τεία να ανα­θέ­σει συ­γκε­κρι­μέ­νες αρ­μο­διό­τη­τες επο­πτεί­ας και δια­χεί­ρι­σης στα Επι­με­λη­τή­ρια, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λί­σει την ομαλή εφαρ­μο­γή ενός κρί­σι­μης ση­μα­σί­ας νο­μο­θε­τι­κού πλαι­σί­ου.

 • Φαί­νε­ται πά­ντως ότι αυτή η κυ­βέρ­νη­ση στη­ρί­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο τον δη­μό­σιο τομέα παρά την ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία. Πώς θα υπάρ­ξει ανά­καμ­ψη με ένα τε­ρά­στιο και ατε­λεί­ω­το…. δη­μό­σιο;

Το πρό­βλη­μα αυτό, δυ­στυ­χώς, έχει βα­θιές ρίζες. Εδώ και δε­κα­ε­τί­ες έχου­με υιο­θε­τή­σει στην Ελ­λά­δα μια φι­λο­σο­φία που εχθρεύ­ε­ται την ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία και αντι­με­τω­πί­ζει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα ως «συ­νή­θη ύπο­πτο» για όλα τα κοι­νω­νι­κά προ­βλή­μα­τα. Κα­τα­λή­ξα­με να ανα­δει­χθεί το κρά­τος σε επι­χει­ρη­μα­τία, αλλά και σε από­λυ­το ρυθ­μι­στή κάθε οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Και να δη­μιουρ­γη­θεί ένα σύ­στη­μα που διαρ­κώς έβρι­σκε τρό­πους να τι­μω­ρεί την ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία: μέσω της υψη­λής φο­ρο­λο­γί­ας, της γρα­φειο­κρα­τί­ας, των κρα­τι­κών μο­νο­πω­λί­ων, των πε­ριο­ρι­σμών στις αγο­ρές, του ανε­λα­στι­κού κα­θε­στώ­τος ερ­γα­σί­ας.

Αυτή η στρε­βλή αντί­λη­ψη ευ­θύ­νε­ται σε με­γά­λο βαθμό για την εκ­δή­λω­ση της κρί­σης που βιώ­νου­με τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Και δυ­στυ­χώς, παρά τα λίγα βή­μα­τα που έγι­ναν στο πλαί­σιο των μνη­μο­νί­ων, το κρά­τος εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί σε βάρος της ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λί­ας. Εξα­κο­λου­θεί, κυ­ρί­ως, να υπάρ­χει η νο­ο­τρο­πία ότι οι ίδιοι φο­ρο­λο­γού­με­νοι θα πρέ­πει να πλη­ρώ­νουν όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρους φό­ρους για να συ­ντη­ρεί­ται ένα σπά­τα­λο και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό δη­μό­σιο τομέα. Ως πότε όμως θα μπο­ρεί να πλη­ρώ­νει η αγορά και οι φο­ρο­λο­γού­με­νοι την ατολ­μία δια­δο­χι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων να ελέγ­ξουν το κό­στος λει­τουρ­γί­ας του δη­μο­σί­ου; Η δη­μιουρ­γία ενός μι­κρό­τε­ρου, απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρου και φι­λι­κό­τε­ρου προς τον πο­λί­τη και την επι­χεί­ρη­ση κρά­τους, είναι μια δύ­σκο­λη πρό­κλη­ση αλλά ταυ­τό­χρο­να και ζή­τη­μα επι­βί­ω­σης για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία.