Μεγάλο κόστος για την οικονομία από την αργή απονομή δικαιοσύνης

Συνεχώς αυξα­νό­με­νος όγκος υπο­θέ­σεων που συσ­σω­ρεύ­ο­νται, κυρίως στα Ειρη­νο­δι­κεία, τα Πρω­το­δι­κεία και τα Εφετεία της χώρας, ελά­χι­στη χρήση της τεχνο­λο­γίας και της πλη­ρο­φο­ρι­κής, ελλιπής προ­ώ­θηση των εξω­δι­κα­στι­κών μηχα­νι­σμών επί­λυ­σης δια­φο­ρών, διπλά­σιος αριθμός δικη­γό­ρων από τις υπό­λοι­πες χώρες της Eυρωπαϊκής Ενωσης, περιο­ρι­σμένη πρό­σβαση των δικα­στών σε προ­γράμ­ματα συνε­χούς κατάρ­τι­σης, αλλά και του κοινού σε απο­φά­σεις δικα­στη­ρίων. Πρό­κει­ται για την εικόνα της Δικαιο­σύ­νης στην Ελλάδα, έτσι όπως προ­κύ­πτει από την έκθεση της Eυρωπαϊκής Επι­τρο­πής Justice Scoreboard 2017 (χρη­σι­μο­ποιού­νται στοι­χεία του 2015 και του 2016), που παρου­σί­ασε σε ειδική έκθεση με θέμα «Απονομή δικαιο­σύ­νης» ο Σύν­δε­σμος Επι­χει­ρή­σεων και Βιο­μη­χα­νιών (ΣΕΒ).

Ανα­λύ­ο­ντας τα επι­μέ­ρους στοι­χεία που προ­κύ­πτουν από την έρευνα, ο ΣΕΒ προ­τεί­νει σειρά μέτρων, όπως για παρά­δειγμα την καλύ­τερη αξιο­ποί­ηση της πλη­ρο­φο­ρι­κής και της τεχνο­λο­γίας, από τα οποία μπορεί να υπάρξει εξοι­κο­νό­μηση χρόνου –800.000 ανθρω­ποη­μέ­ρες– και χρή­μα­τος –235 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ–, διπλα­σια­σμός του ρυθμού επί­λυ­σης των υπο­θέ­σεων αλλά και δημιουρ­γία 1.400 νέων θέσεων εργα­σίας.

Σύμφωνα με την έκθεση, υπάρχει συνεχώς αυξα­νό­μενη συσ­σώ­ρευση των υπο­θέ­σεων στα δικα­στή­ρια, με εξαί­ρεση τα διοι­κη­τικά Πρω­το­δι­κεία και Εφετεία. Βεβαίως, εάν ανα­λο­γι­στεί κανείς τις νέες υπο­θέ­σεις που εισά­γο­νται κάθε χρόνο, η συσ­σώ­ρευση είναι μάλλον μικρή. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λούν τα Πρω­το­δι­κεία, όπου το 2016 ξεκί­νη­σαν με 261.272 εκκρε­μείς υπο­θέ­σεις από το προη­γού­μενο έτος. Σε αυτές προ­στέ­θη­καν 146.170 υπο­θέ­σεις και στο τέλος του έτους οι εκκρε­μείς ήταν 262.950. Αντί­στοιχα, στα Εφετεία υπήρχαν 38.244 εκκρε­μείς υπο­θέ­σεις από το προη­γού­μενο έτος, προ­στέ­θη­καν 18.181 νέες και οι εκκρε­μείς υπο­θέ­σεις στο τέλος του έτους ήταν 42.826.

Στην έρευνα της Eυρωπαϊκής Επι­τρο­πής περι­λαμ­βά­νο­νται επίσης συγκρι­τικά στοι­χεία της Ελλάδας με άλλες χώρες της Ε.Ε. Aπό αυτά προ­κύ­πτει ότι ο χρόνος εκδί­κα­σης σε πρώτο βαθμό των υπο­θέ­σεων στην Ελλάδα είναι σημα­ντικά υψη­λό­τε­ρος από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και ξεπερ­νάει το ένα έτος για το 2015 τόσο για τις αστικές και τις εμπο­ρι­κές όσο και για τις διοι­κη­τι­κές υπο­θέ­σεις. Συγκε­κρι­μένα, ο χρόνος εκδί­κα­σης πρω­το­βάθ­μιων αστικών και εμπο­ρι­κών υπο­θέ­σεων κυμαί­νε­ται κατά μέσον όρο στις 242 ημέρες για την Ε.Ε. και για την Ελλάδα στις 378 ημέρες. Αντί­στοιχα, για τις διοι­κη­τι­κές υπο­θέ­σεις ο μέσος όρος του χρόνου εκδί­κα­σης είναι 402 ημέρες για την Ε.Ε. και 964 ημέρες για την Ελλάδα.

Ως προς τη χρήση των τεχνο­λο­γιών, οι Ελληνες δικα­στές και δικη­γό­ροι εμφα­νί­ζο­νται ιδιαί­τερα επι­φυ­λα­κτι­κοί. Σε ποσοστό 43% ανα­φέ­ρουν ότι δεν τις χρη­σι­μο­ποιούν γιατί δεν τις εμπι­στεύ­ο­νται και γιατί δεν είναι δια­θέ­σι­μες. Το αντί­στοιχο ποσοστό για την Ε.Ε. είναι 25%. Ενδει­κτικά είναι τα ποσοστά που αφορούν τη χρήση ηλε­κτρο­νι­κής υπο­γρα­φής των εγγρά­φων. Στην Ε.Ε. ο μέσος όρος είναι 40% ενώ στην Ελλάδα 5%.

Ως προς τους δικη­γό­ρους, ο αριθμός τους στην Ελλάδα (389 ανά 100.000 κατοί­κους) είναι διπλά­σιος του μέσου όρου της Ε.Ε. (183,5 ανά 100.000 κατοί­κους). Ο αριθμός των δικα­στών (20 ανά 100.000 κατοί­κους) είναι σχεδόν αντί­στοι­χος του ευρω­παϊ­κού (21,1 ανά 100.000 κατοί­κους). Η δαπάνη σε δικα­στή­ρια για την Ελλάδα ανέρ­χε­ται σε 30% του ΑΕΠ, ενώ ο αντί­στοι­χος μέσος όρος είναι 32,9% για την Ευρώπη. Ως προς την επι­μόρ­φωση των δικα­στών, μόλις το 4% των Ελλήνων δικα­στών συμ­με­τέ­χουν σε συνεχή εκπαί­δευση επί του ενω­σια­κού δικαίου, έναντι του αντί­στοι­χου μέσου όρου για την Ε.Ε. που είναι 35%. «Χαμηλά» κινεί­ται η χώρα μας και ως προς την προ­ώ­θηση των εξω­δι­κα­στι­κών μηχα­νι­σμών επί­λυ­σης δια­φο­ρών.

Η Eυρωπαϊκή Επι­τροπή στην έκθεσή της δημο­σιεύει συμπλη­ρω­μα­τικά και μια έρευνα κοινής γνώμης του Ευρω­βα­ρό­με­τρου, η οποία ερευνά την αντί­ληψη που επι­κρα­τεί ως προς την ανε­ξαρ­τη­σία της Δικαιο­σύ­νης. Αντί­θετα με τις χώρες της Ε.Ε., στην Ελλάδα οι μικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις έχουν μεγα­λύ­τερη εμπι­στο­σύνη στη Δικαιο­σύνη έναντι των μεγα­λύ­τε­ρων επι­χει­ρή­σεων. Την αμφι­σβή­τηση αυτή των επι­χει­ρή­σεων κινεί, σύμφωνα με το Ευρω­βα­ρό­με­τρο, η αντί­ληψη ότι η Δικαιο­σύνη επη­ρε­ά­ζε­ται από πολι­τι­κούς παρά­γο­ντες και από την κυβέρ­νηση και δευ­τε­ρευό­ντως η αντί­ληψη ότι η θέση των δικα­στών δεν φαί­νε­ται να τους θωρα­κί­ζει επαρκώς. Ως προς τη στάση των νέων στην Ελλάδα, αντί­θετα με τους Ευρω­παί­ους, ξεκι­νούν αμφι­σβη­τώ­ντας στην πλειο­νό­τητά τους την ανε­ξαρ­τη­σία της Δικαιο­σύ­νης και, στα­διακά, όσο μεγα­λώ­νει η ηλικία αυξά­νε­ται και η εμπι­στο­σύνη τους.

Καθη­με­ρινή