Έφυγε χθες (28-4-2017) η Φωτεινή Παπακωνσταντίνου-Σταυρουλάκη, η αγωνίστρια της Αντίστασης και της Ελευθερίας.

Από την Ευαγ­γε­λία Παναή

Το Φωτό του παπά-Λουκά, όπως την ξέ­ρα­με όλοι στο Πα­ρα­δεί­σι.

Η γυ­ναί­κα, που το Φθι­νό­πω­ρο του 1943, ντύ­θη­κε δύο φορές νύφη, για να φυ­γα­δευ­τούν οι Σύμ­μα­χοι κα­τά­σκο­ποι μαζί με τον ασύρ­μα­το και τα όπλα τους, από την Βιλ­λα­νό­βα (Πα­ρα­δεί­σι) όπου τους έκρυ­βαν, έως την πα­ρα­λία της Έμπω­νας, από όπου τους πα­ρέ­λα­βε συμ­μα­χι­κό υπο­βρύ­χιο.

Η Φω­τει­νή Πα­πα­κων­στα­ντί­νου και ο άντρας της Γιάν­νης Σταυ­ρου­λά­κης, που τότε, το φθι­νό­πω­ρο του 1943 είχαν πα­ντρευ­τεί πρό­σφα­τα, ξα­να­ντύ­θη­καν νύφη και γα­μπρός για δεύ­τε­ρη φορά. Ολό­κλη­ρες οι οι­κο­γέ­νειες παπά-Λουκά και Μι­χά­λη Πα­πα­κων­στα­ντί­νου, μαζί με την Βαγ­γε­λιώ Δη­μη­τρά, την Δέ­σποι­να Κα­τί­να και άλλες γυ­ναί­κες της Βιλ­λα­νό­βας, σκη­νο­θέ­τη­σαν και συμ­με­τεί­χαν σε έναν ψεύ­τι­κο γάμο. Μια ολό­κλη­ρη ψεύ­τι­κη γα­μή­λια πομπή. Μπρο­στά-μπρο­στά, το κα­ρό­τσι με τους δήθεν νε­ό­νυμ­φους και τον πα­τέ­ρα της νύφης, παπά-Λουκά που κρα­τού­σε το μπου­κά­λι με το ούζο και τον αδερ­φό του Μι­χά­λη που έπαι­ζε βιολί. Από πίσω τα δύο κάρα, με τις γυ­ναί­κες που τρα­γου­δού­σαν σε όλη την δια­δρο­μή, που πα­ρί­στα­ναν ότι έπι­ναν και γλε­ντού­σαν και χει­ρο­κρο­τού­σαν.

Και κάτω από τους ξύ­λι­νους πά­γκους των κάρων, κάτω από τα μα­κρυά, πα­ρα­δο­σια­κά φου­στά­νια εκεί­νων των γεν­ναί­ων γυ­ναι­κών, ήταν κρυμ­μέ­νοι οι κα­τά­σκο­ποι. Και μέσα στα κο­φί­νια με τα ζαρ­ζα­βα­τι­κά που δήθεν τα έπαιρ­ναν δώρο στους συ­μπε­θέ­ρους τους στην Σά­λα­κο, ήταν κρυμ­μέ­να τα όπλα και ο ασύρ­μα­τος.

Όλοι, ήξε­ραν ότι έπαι­ζαν την ζωή τους κο­ρώ­να-γράμ­μα­τα. Ει­δι­κά όταν η πομπή, αφού πέ­ρα­σε μέσα από τα χωριά Βιλ­λα­νό­βα, Σο­ρω­νή, Φάνες, φτά­νο­ντας στα Κα­λα­βάρ­δα, ακρι­βώς στην στρο­φή, το κα­ρό­τσι των νε­ο­νύμ­φων συ­γκρού­στη­κε πλά­για με ένα γερ­μα­νι­κό στρα­τιω­τι­κό όχημα. Αν απο­κα­λύ­πτο­νταν, η εκτέ­λε­ση από τους Γερ­μα­νούς ήταν σί­γου­ρη για όλους. Πα­ρι­στά­νο­ντας τους εύ­θυ­μους και κερ­νώ­ντας τους Γερ­μα­νούς στρα­τιώ­τες για το ευ­τυ­χές γε­γο­νός του…γάμου, διέ­φυ­γαν τον κίν­δυ­νο και συ­νέ­χι­σαν την πο­ρεία τους για την φυ­γά­δευ­ση των κα­τα­σκό­πων.

Η Φω­τει­νή Πα­πα­κων­στα­ντί­νου-Σταυ­ρου­λά­κη…

Η εγ­γο­νή του πρω­το­μάρ­τυ­ρα και πρω­το­ή­ρωα της Δω­δε­κα­νή­σου, παπά-Λουκά Πα­πα­κων­στα­ντί­νου, που δο­λο­φό­νη­σαν οι Ιτα­λοί μαζί με την Αν­θού­λα Ζερ­βού στην Βιλ­λα­νό­βα, στο Αι­μα­τη­ρό Πάσχα του 1919.

Η κόρη του παπά-Λουκά Πα­πα­κων­στα­ντί­νου του νε­ώ­τε­ρου, ο οποί­ος συμ­με­τεί­χε με όλα τα αδέρ­φια του στην Εθνι­κή Αντί­στα­ση κατά των Ιτα­λών και των Γερ­μα­νών, φι­λο­ξέ­νη­σαν στα σπί­τια τους και βο­ή­θη­σαν τους Έλ­λη­νες και Συμ­μά­χους κα­τα­σκό­πους με κάθε τρόπο και ανα­γκά­στη­κε να φύγει κρυφά νύχτα με βάρκα και να ζήσει δύο χρό­νια στην Κύπρο, για να μην συλ­λη­φθεί από τους Γερ­μα­νούς.

Η αδερ­φή του Λοί­ζου Πα­πα­κων­στα­ντί­νου, που διέ­φυ­γε κι αυτός κρυφά στην Μέση Ανα­το­λή, για να μην συλ­λη­φθεί και κα­τε­τά­γη εθε­λο­ντής και πο­λέ­μη­σε στον Ελ­λη­νι­κό Στρα­τό.

Η αδερ­φή της Αρ­γυ­ρώς Πα­πα­κων­στα­ντί­νου, που αφού βο­ή­θη­σε στην υπό­θε­ση των κα­τα­σκό­πων, διέ­φυ­γε κι αυτή κρυφά, με βάρκα και έζησε δύο χρό­νια εξό­ρι­στη με τον πα­τέ­ρα της παπά-Λουκά στην Κύπρο, απ’ όπου επέ­στρε­ψαν πια το 1945.

Αυτή ήταν η Φω­τει­νή Πα­πα­κων­στα­ντί­νου-Σταυ­ρου­λά­κη…

Που δεν ανέ­βη­κε ποτέ σε κα­νέ­να βάθρο επι­σή­μων… Που δεν εξαρ­γύ­ρω­σε ποτέ την προ­σφο­ρά της στην Πα­τρί­δα και την Ελευ­θε­ρία…

Που έζησε στην ει­ρή­νη, πα­λι­κα­ρί­σια όπως και στον πό­λε­μο. Που έζησε τον πο­λύ­χρο­νο ξε­νι­τε­μό του άντρα της και στά­θη­κε πα­τέ­ρας και μάνα ταυ­τό­χρο­να, για τα τρία παι­διά της. Που κρά­τη­σε τσάπα και αλέ­τρι και όλη της την ζωή, δού­λε­ψε σκλη­ρά μέσα στα χω­ρά­φια. Εκεί, όπου δεν χόρ­ται­να να την ρωτώ συ­νε­χώς και να την ακούω να μου δι­η­γεί­ται: “Άμαν ο πάπ­πους μου ο παπά-Λου­κάς είπε το Ζήτω!…”, “Άμαν εκρύ­βγκα­μεν τους κα­τα­σκό­πους…”, “Άμαν επή­α­μεν στη θά­λασ­σαν που μέσα που τις μίνες, για να φύει με τη βάρ­καν ο παπάς μου…, για να φύει ο Λοί­ζος μου…, για να φύει το Αρ­γκυ­ρό μου…”.

Να δι­η­γεί­ται, με τον απλό και ανε­πι­τή­δευ­το τρόπο, των Αν­θρώ­πων των Με­γά­λων αυτού του λα­τρε­μέ­νου Τόπου…

Θεία Φωτό, σ’ ευ­χα­ρι­στώ! Σ’ ευ­χα­ρι­στούν όλοι οι Ρο­δί­τες, για κάθε ελεύ­θε­ρη στιγ­μή που ζούμε, χάρη και στον δικό σου πα­τριω­τι­κό αγώνα!

Τα­πει­νά, γο­να­τί­ζω στον τάφο σου και μια υπό­σχε­ση σου δίνω, όσο ζω:

“Δεν θα ξε­χα­στείς! Δεν θα ξε­χα­στούν οι θυ­σί­ες της Γε­νιάς σου!”

Αθά­να­τη!

Ευαγ­γε­λία Παναή

Φι­λό­λο­γος-Επι­χει­ρη­μα­τί­ας

Δη­μο­τι­κή Σύμ­βου­λος Ρόδου

Το δικό μου μνη­μό­συ­νο για “την θεία το Φωτό”: Πα­ρα­κα­λώ, δείτε στο βί­ντεο που κα­τέ­γρα­ψα το 2015, την Φω­τει­νή Πα­πα­κων­στα­ντί­νου, να μου δι­η­γεί­ται για πολ­λο­στή φορά, την ηρω­ι­κή ιστο­ρία της φυ­γά­δευ­σης των συμ­μά­χων-κα­τα­σκό­πων.