«Είναι απαράδεκτο, μια νησιωτική χώρα να “εκτελεί” τη νησιωτικότητα»

«Το 2017 θα είναι άλλη μια πολύ δύσκολη χρονιά, ίσως η δυσκο­λό­τερη για τις επι­χει­ρή­σεις και για τον επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο της χώρας και της περιο­χής μας», τονίζει σε συνέ­ντευξή του προς την «δ» ο πρό­ε­δρος του ΕΒΕΔ κ. Γιάννης Πάππου.

• Κύριε Πάππου, πέρασε ένας ακόμη δύσκο­λος  χρόνος για την τοπική οικο­νο­μία και τις επι­χει­ρή­σεις .  Με ποια συναι­σθή­ματα κλεί­νετε αυτόν τον κύκλο;

Στο ξεκί­νημα μιας και­νούρ­γιας χρονιάς, θα ήθελα  να μπορώ να περι­γράψω μια κατά­σταση σε ένα βαθμό  καλύ­τερη από τα προη­γού­μενα, πρω­το­φα­νώς δύσκολα χρόνια. Θα ήταν  ένα αισιό­δοξο μήνυμα για το μέλλον, που τόσο έχουμε ανάγκη σε κάθε νέα αρχή. Δυστυ­χώς για τα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, το 2016, στις τελευ­ταίες μέρες του, μας επι­φύ­λαξε το χει­ρό­τερο “δώρο”. Την εξαί­ρεση της Ρόδου και της Καρ­πά­θου από την ανα­στολή  της αύξησης του ΦΠΑ από 1ης Ιανουα­ρίου 2017. Δεν χρειά­ζε­ται να επι­χει­ρη­μα­το­λο­γήσω περισ­σό­τερο για το τι σημαί­νει αυτό για την οικο­νο­μία της Δωδε­κα­νή­σου.  Χάθηκε το μονα­δικό μέτρο νησιω­τι­κής πολι­τι­κής που είχε απο­μεί­νει. Δύο χρόνια δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να προ­σπα­θούμε να εξη­γή­σουμε στους κυβερ­νώ­ντες, τι σημαί­νει για την επι­βί­ωση των νησιών μια τέτοια απόφαση.  Δυστυ­χώς, οι προ­τά­σεις μας δεν έγιναν δεκτές, σκε­πτό­με­νοι το όποιο πολι­τικό κόστος. Ας μην βιαστεί  να πει κάποιος ότι πρό­κει­ται μόνο για δύο νησιά. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα,  αφορά ολό­κληρη τη Δωδε­κά­νησο. Όταν σχεδόν το σύνολο των νησιών της  εξαρ­τώ­νται  οικο­νο­μικά σε μεγάλο βαθμό  από τη Ρόδο, αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι η εξαί­ρεσή  της,  πλήττει το σύνολο της οικο­νο­μίας των Δωδε­κα­νή­σων και κυρίως των μικρών νησιών.

• Είναι μόνο οικο­νο­μικό το πλήγμα κ. Πάππου;

Όχι βέβαια! Υπάρχει το ηθικό αλλά και το κοι­νω­νικό σκέλος αυτής της υπό­θε­σης.  Η υπο­βάθ­μιση που υπέ­στη­σαν τα νησιά μας, είναι το χει­ρό­τερο όλων. Είναι απα­ρά­δε­κτο μία νησιω­τική χώρα, όπως είναι η Ελλάδα, να «εκτελεί»  τη νησιω­τι­κό­τητα. Μιλούμε για ανυ­παρ­ξία νησιω­τι­κής πολι­τι­κής πλέον. Με τις συγκρι­μέ­νες πολι­τι­κές απο­φά­σεις, όπως αντι­λαμ­βά­νε­στε, εξο­μοιώ­νουν το βιοτικό επίπεδο των κατοί­κων των νησιών μας, όπως της Καρ­πά­θου και μικρό­τε­ρων νησιών με αυτό των κατοί­κων της Πλα­τείας Συντάγ­μα­τος ή της Πλα­τείας Κολω­να­κίου.

• Σήμερα, η τοπική αγορά σε ποια κατά­σταση βρί­σκε­ται;

Το 2016 ήταν για την τοπική οικο­νο­μία και τις επι­χει­ρή­σεις των νησιών μας μια ακόμη πολύ δύσκολη χρονιά. Μπορεί να μην είχαμε  την έντονη πολι­τική και οικο­νο­μική αστά­θεια, όπως το 2015, όμως οι κατα­στά­σεις που δια­μορ­φώ­θη­καν τότε, υπο­θή­κευ­σαν και προ­ε­ξό­φλη­σαν ένα δύσκολο 2016. Οι συν­θή­κες που κρατούν για χρόνια καθη­λω­μένη την οικο­νο­μία, δεν άλλαξαν. Αντι­θέ­τως, εντά­θη­καν. Η συνε­χι­ζό­μενη υπερ­φο­ρο­λό­γηση και η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας συνέ­χι­σαν να σφίγ­γουν τη θηλιά στο λαιμό των επι­χει­ρή­σεων. Η άπνοια όσον αφορά τις επεν­δύ­σεις   δεν δημιούρ­γησε κλίμα προσ­δο­κώ­με­νης ανά­πτυ­ξης , που θα επη­ρέ­αζε σημα­ντικά την ψυχο­λο­γία της αγοράς.

Στα Δωδε­κά­νησα, η κακή χρονιά για το επι­χει­ρείν απο­τυ­πώ­θηκε στα στοι­χεία του Μητρώου του Επι­με­λη­τη­ρίου μας. Έκλει­σαν συνο­λικά 705 επι­χει­ρή­σεις μέσα σε ένα χρόνο. Από αυτές,  οι 617 ήταν ατο­μι­κές  επι­χει­ρή­σεις. Σε σύγκριση με τον αριθμό νέων εγγρα­φών,  521 από την αρχή του χρόνου, οι επι­χει­ρή­σεις   μειώ­θη­καν κατά 184. Δεν είναι απλοί αριθμοί. Κάθε λουκέτο , στερεί εισό­δημα από οικο­γέ­νειες και χρήματα από την αγορά.

Μια ακόμη επι­βε­βαί­ωση του αρνη­τι­κού κλί­μα­τος  στην τοπική οικο­νο­μία  ήταν και η περί­ο­δος των εορτών. Η πρώτη φάση της εορ­τα­στι­κής περιό­δου στη Ρόδο  έκλεισε με μείωση των εισπρά­ξεων κατά 30%.  Το μεγα­λύ­τερο μέρος των εισπρά­ξεων αυτών  βγήκε εκτός Δωδε­κα­νή­σου από τα υπο­κα­τα­στή­ματα  αλυ­σί­δων και πολυ­ε­θνι­κών. Οπότε η ζημιά στην τοπική οικο­νο­μία  είναι πολ­λα­πλά­σια.

• Του­ρι­στικά πάντως είχαμε μια πολύ καλή χρονιά. Γιατί αυτό δεν απο­τυ­πώ­θηκε στην τοπική οικο­νο­μία;

Και βέβαια απο­τυ­πώ­θηκε. Θα αντι­στρέψω το ερώτημα και θα σας καλέσω να ανα­λο­γι­στείτε τι θα είχε συμβεί στον τόπο μας, ποια θα ήταν τα οικο­νο­μικά απο­τε­λέ­σματα,  αν η σεζόν του 2016 είχε χαθεί, όπως δια­φαι­νό­ταν στο τέλος του 2015, κυρίως λόγω του προ­σφυ­γι­κού και των πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων, που είχαν δια­μορ­φώ­σει μια εντελώς αρνη­τική εικόνα για τη χώρα μας στο εξω­τε­ρικό. Η σεζόν του 2016 ξεπέ­ρασε κάθε προσ­δο­κία  στις αφίξεις και το ίδιο προ­βλέ­πε­ται, εκτός απρο­ό­πτου, και για το 2017.  Η υπερ­φο­ρο­λό­γηση είναι εκείνη που δεν αφήνει να απο­τυ­πω­θούν  τα οικο­νο­μικά απο­τε­λέ­σματα των καλών του­ρι­στι­κών επι­δό­σεων. Από εκεί και πέρα, πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας και τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες που επι­δρούν στον του­ρι­σμό. Τα δύο τελευ­ταία χρόνια, δεν υπάρχει χώρα της Ευρώπης που να μην έχει ύφεση.  Η αγο­ρα­στική δύναμη των επι­σκε­πτών έχει μειωθεί σημα­ντικά.

• Το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο της κυβέρ­νη­σης προ­βλέ­πει για το 2017 ανά­πτυξη 2,7% και επι­στροφή στις αγορές. Συμ­με­ρί­ζε­στε αυτή την αισιο­δο­ξία;

Σε καμία περί­πτωση με τα σημε­ρινά δεδο­μένα. Ο νέος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός, προ­βλέ­πει νέα φορο­λο­γικά μέτρα  που δεν πρό­κει­ται να συμ­βά­λουν στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της οικο­νο­μίας. Ούτε είναι βέβαιο ότι θα εισπρα­χθούν, καθώς επι­χει­ρή­σεις και φυσικά πρόσωπα έχουν εξα­ντλή­σει τη φορο­δο­τική τους ικα­νό­τητα.  Η αξιο­λό­γηση από τους θεσμούς δεν έχει κλείσει ακόμη. Πρέπει να δούμε με ποιους όρους και ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις θα κλείσει. Διότι, αν  υπάρ­ξουν νέα προ­α­παι­τού­μενα νέες επι­βα­ρύν­σεις για το σύνολο της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας και τις επι­χει­ρή­σεις της χώρας, ο φαύλος κύκλος θα συνε­χι­στεί.  Σε κάθε περί­πτωση, όσο η υπερ­φο­ρο­λό­γηση συνε­χί­ζε­ται και  όσο το πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας παρα­μέ­νει, το 2017 θα είναι  άλλη μια πολύ δύσκολη χρονιά, ίσως η δυσκο­λό­τερη, για τις επι­χει­ρή­σεις και για τον επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο της χώρας και της περιο­χής μας.

• Προ­σφά­τως εξαγ­γέλ­θηκε η δημιουρ­γία Υπερ­τα­μείου Συνε­πεν­δύ­σεων, για να υπάρ­ξουν νέα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία για τις επι­χει­ρή­σεις. Θα μπο­ρούσε αυτό να λει­τουρ­γή­σει θετικά στην προ­σπά­θεια επι­βί­ω­σης των επι­χει­ρή­σεων;

Κάθε τι που έρχεται να στη­ρί­ξει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, το χαι­ρε­τί­ζουμε κατ’ αρχήν ως θετικό. Από εκεί και πέρα όμως περι­μέ­νουμε να δούμε ποιοι θα είναι οι πραγ­μα­τικά ωφε­λού­με­νοι. Θα είναι οι μικρο­με­σαίες, μικρές και οι πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις ή θα είναι οι ξένοι επεν­δυ­τές που επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα. Είμαι προς το παρόν επι­φυ­λα­κτι­κός επειδή  κατά καιρούς  έχουν δημιουρ­γη­θεί πολλά ταμεία και υπερ­τα­μεία , αλλά δεν έχουμε δει αυτά τα χρήματα να περνάνε στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία.

• Τι πρέπει  να γίνει κατά την άποψή σας, ώστε να σπάσει  αυτός ο φαύλος κύκλος και  ελλη­νική οικο­νο­μία να μπει επι­τέ­λους σε τροχιά ανά­πτυ­ξης;

Μιλάμε πάντα για στοι­χειώ­δεις πολι­τι­κές επι­λο­γές, που αν το πολι­τικό προ­σω­πικό της χώρας είχε τη θέληση να τις προ­χω­ρή­σει από το 2010 ακόμη, η χώρα θα είχε απο­φύ­γει αυτή την εφιαλ­τική εξαετία και τις βαρύ­τα­τες  κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της.

Ευχή μου για το 2017 είναι, επι­τέ­λους, να δρο­μο­λο­γη­θούν οι δράσεις και οι πρω­το­βου­λίες που θα δώσουν τέλος στα αδιέ­ξοδα της οικο­νο­μίας και στην ταλαι­πω­ρία της κοι­νω­νίας , που έχει υποστεί τα πάν­δεινα.

Κατά την εκτί­μησή μου είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική η εφαρ­μογή μιας εθνικής στρα­τη­γι­κής, για την προ­σέλ­κυση ιδιω­τι­κών κεφα­λαίων. Χωρίς μεγάλες ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις, από εγχώρια και ξένα σχήματα, δύσκολα θα τονωθεί η οικο­νο­μία και η απα­σχό­ληση. Οι επεν­δύ­σεις είναι αυτές που θα συμ­βά­λουν στην ανά­κτηση της εμπι­στο­σύ­νης απέ­να­ντι στη χώρα μας, καθώς και στην βελ­τί­ωση του ψυχο­λο­γι­κού κλί­μα­τος στην οικο­νο­μία.  Χρειά­ζο­νται μέτρα ανα­πτυ­ξιακά, τα οποία μακρο­πρό­θε­σμα θα δώσουν ώθηση στην παρα­γω­γι­κό­τητα και στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητά μας.

• Ειδικά για τη βιω­σι­μό­τητα των επι­χει­ρή­σεων, τι θα πρέπει να γίνει;

Κατ’ αρχήν, μείωση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών, για την οποία θα επι­μέ­νουμε, όσο η αύξηση της φορο­λο­γίας παρα­μέ­νει η βασική πηγή εσόδων του κράτους και βασική αιτία που εμπο­δί­ζει την ανά­καμψη των επι­χει­ρή­σεων και της οικο­νο­μίας συνο­λικά. Πρέπει να υπάρξει έλεγχος της φορο­δια­φυ­γής, μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας, γρή­γο­ροι ρυθμοί στο θέμα της αδειο­δό­τη­σης  και επι­τά­χυνση της δια­δι­κα­σίας δια­χεί­ρι­σης των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων με σκοπό την απο­κα­τά­σταση ομαλών συν­θη­κών χρη­μα­το­δό­τη­σης από το τρα­πε­ζικό σύστημα. Σημειώνω ότι το σχέδιο δια­χεί­ρι­σης των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη εφαρ­μογή, με απο­τέ­λε­σμα να συντη­ρεί­ται το καθε­στώς ασφυ­ξίας στην αγορά. Ενόψει του νέου έτους, η αγορά προσ­δοκά συν­θή­κες επι­βί­ω­σης και ανά­πτυ­ξης.  Μακάρι να  γίνει το 2017 η χρονιά που θα ξεκι­νή­σει η πορεία σε καλύ­τε­ρες μέρες.