Φόροι, «γκρίζες» μισθώσεις και θεσμικό πλαίσιο αλλάζουν τα δεδομένα για τους Έλληνες ξενοδόχους

Της Στε­φα­νί­ας Σούκη

Προ­βλή­μα­τα αλλά και ευ­και­ρί­ες για τους Ελ­λη­νες ξε­νο­δό­χους θέ­τουν οι νο­μο­θε­τι­κές, πο­λε­ο­δο­μι­κές και φο­ρο­λο­γι­κές αλ­λα­γές που έχουν συ­ντε­λε­στεί το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, την ίδια στιγ­μή που ο αντα­γω­νι­σμός από δρα­στη­ριό­τη­τες που εντάσ­σο­νται στο πλαί­σιο της λε­γό­με­νης οι­κο­νο­μί­ας δια­μοι­ρα­σμού (sharing economy) στον του­ρι­σμο ολο­έ­να και εντεί­νε­ται.

Αυτό επι­ση­μαί­νει σε σχε­τι­κή ανά­λυ­σή της η NAI Hellas, η γνω­στή εται­ρεία συμ­βού­λων, εκτι­μη­τών & δια­χει­ρι­στών επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των, μέλος της NAI Global.

Οι φόροι

Οπως επι­ση­μαί­νε­ται, οι ση­μα­ντι­κές φο­ρο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις που έχει υπο­στεί η αγορά των ξε­νο­δο­χεί­ων επη­ρε­ά­ζουν ση­μα­ντι­κά τον κλάδο και επι­βα­ρύ­νουν το ελ­λη­νι­κό του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν, πλήτ­το­ντας την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά του. Πέρα από την αύ­ξη­ση του Φ.Π.Α. στις υπη­ρε­σί­ες φι­λο­ξε­νί­ας αλλά και στις υπη­ρε­σί­ες εστί­α­σης που επί­σης επη­ρε­ά­ζουν και τον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο, ακόμα και σε νησιά του Αι­γαί­ου που απο­λάμ­βα­ναν μέχρι πρό­τι­νος ευ­νοϊ­κό κα­θε­στώς, ο κλά­δος έχει να αντι­με­τω­πί­σει την επι­βο­λή του ημε­ρή­σιου τέ­λους δια­μο­νής που προ­βλέ­πε­ται για όλες τις κα­τη­γο­ρί­ες ξε­νο­δο­χεί­ων από τις αρχές του 2018 αλλά και την κα­τάρ­γη­ση της εξαί­ρε­σης των ιδιο­χρη­σι­μο­ποιού­με­νων ακι­νή­των των ξε­νο­δο­χεί­ων από τον συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό ΕΝΦΙΑ που θα ανέρ­χε­ται στο 0,1% της φο­ρο­λο­γη­τέ­ας αξίας του ακι­νή­του.

«H φο­ρο­λο­γι­κή επι­βά­ρυν­ση απο­τε­λεί πάντα αντι­κί­νη­τρο όχι μόνο για την Ελ­λά­δα αλλά πα­γκο­σμί­ως και οδη­γεί σε χα­μη­λή αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα και αδια­φά­νεια», ανα­φέ­ρουν οι ανα­λυ­τές της εται­ρεί­ας. Αντί­θε­τα, κί­νη­τρα για φο­ρο­α­παλ­λα­γές θα πρό­σφε­ραν και με­γα­λύ­τε­ρη δια­φά­νεια αλλά και πε­ρισ­σό­τε­ρα έσοδα στα τα­μεία του κρά­τους.

Στα πλαί­σια της αδυ­να­μί­ας μιας χώρας να προ­σφέ­ρει κί­νη­τρα αλλά και να ορί­σει ένα δο­μη­μέ­νο πε­ρι­βάλ­λον για την υγιή αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα ανα­πτύσ­σο­νται ρα­γδαία εναλ­λα­κτι­κές επι­χει­ρη­μα­τι­κές δρά­σεις όπως αυτής της οι­κο­νο­μί­ας του δια­μοι­ρα­σμού (sharing economy), η πλειο­ψη­φία της οποί­ας μέχρι στιγ­μής είναι μη ελεγ­χό­με­νη και εκτός νο­μο­θε­τι­κού πλαι­σί­ου. Σύμ­φω­να με την NAI Hellas, η ανε­ξέ­λεγ­κτη δράση των υπη­ρε­σιών αυτών που αντα­γω­νί­ζο­νται κά­θε­τα τον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο επη­ρέ­α­σε ση­μα­ντι­κά το 2015 τις πλη­ρό­τη­τες των ξε­νο­δο­χεί­ων. Επι­πλέ­ον, η οι­κο­νο­μία του δια­μοι­ρα­σμού δεν προ­κα­λεί μόνο αθέ­μι­το αντα­γω­νι­σμό ως προς τα ξε­νο­δο­χεία αλλά επη­ρε­ά­ζει και τις το­πι­κές κα­τοι­κί­ες όπως για πα­ρά­δειγ­μα στην πε­ρί­πτω­ση του Βε­ρο­λί­νου όπου οδή­γη­σε σε ρα­γδαία αύ­ξη­ση των ενοι­κί­ων κα­τοι­κιών, κατά 50%.

«Δε­δο­μέ­νων και των θε­τι­κών επι­πτώ­σε­ων των υπη­ρε­σιών αυτών στις αφί­ξεις και στην το­πι­κή οι­κο­νο­μία απο­μέ­νει να δούμε το νέο ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο που έχει ήδη εξαγ­γεί­λει το κυ­βερ­νη­τι­κό επι­τε­λείο και θα οδη­γή­σει στην ομαλή λει­τουρ­γία της οι­κο­νο­μί­ας του δια­μοι­ρα­σμού στη χώρα μας», ανα­φέ­ρε­ται χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Η δια­πί­στω­ση της NAI Hellas συμ­βα­δί­ζει και με τις από­ψεις αν­θρώ­πων της αγο­ράς όπως εκ­φρά­στη­καν στο πλαί­σιο της έκ­θε­σης Expo Hotel την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα. Οπως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ανέ­φε­ρε ο κ. Αν­δρέ­ας Γεν­νη­μα­τάς, αντι­πρό­ε­δρος της Εται­ρεί­ας Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­στι­κής Προ­βο­λής Αθη­νών (ΕΑΤΑ) το ζή­τη­μα των μι­σθώ­σε­ων ιδιω­τι­κών χώρων, π.χ. σπι­τιών και δια­με­ρι­σμά­των, σε επι­σκέ­πτες και του­ρί­στες ξε­κί­νη­σε από τα με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα της χώρας μας, την Αθήνα και τη Θεσ­σα­λο­νί­κη, αλλά σή­με­ρα πλέον, έχει επε­κτα­θεί σε σχε­δόν όλες τις πε­ριο­χές της επι­κρά­τειας, ακόμα και στα αστι­κά κέ­ντρα των με­γά­λων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών.

«Πρό­κει­ται φυ­σι­κά για μία διε­θνή τάση και μά­λι­στα ολο­έ­να και πιο δη­μο­φι­λή, σε βαθμό τέ­τοιο που να έχει προ­κα­λέ­σει με­γά­λες συ­ζη­τή­σεις και να απο­τε­λεί πηγή προ­βλη­μα­τι­σμού ή και τρι­βών και νο­μι­κών αντι­πα­ρα­θέ­σε­ων, σε πολ­λές πό­λεις και πε­ριο­χές της Ευ­ρώ­πης και της Β. Αμε­ρι­κής.

Στην ουσία της, η φι­λο­σο­φία της οι­κο­νο­μί­ας δια­μοι­ρα­σμού (sharing economy) ή τη συ­νερ­γα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας (collaborative economy), όπως την προσ­διό­ρι­σε πρό­σφα­τα η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, είναι θε­τι­κή. Αφορά στην πιο ενερ­γή συμ­με­το­χή του ιδιώ­τη, του κα­τοί­κου, του «ντό­πιου», στην του­ρι­στι­κή οι­κο­νο­μία και στη δυ­να­τό­τη­τα να απο­κο­μί­σει ορι­σμέ­να οφέλη, π.χ. ένα συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό ει­σό­δη­μα, προ­σφέ­ρο­ντας χώ­ρους ή άλλα στοι­χεία ιδιο­κτη­σί­ας του, π.χ.π.χ. το αυ­το­κί­νη­τό του, προς βρα­χυ­χρό­νια χρήση σε επι­σκέ­πτες. Και να συ­νει­σφέ­ρει, πα­ράλ­λη­λα, στην συ­νο­λι­κή εμπει­ρία του επι­σκέ­πτη που τα­ξι­δεύ­ει σε έναν προ­ο­ρι­σμό.

Ωστό­σο, έτσι όπως έχει εξε­λι­χθεί η κα­τά­στα­ση στην Ελ­λά­δα και σε άλλες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, μι­λά­με για μία δρα­στη­ριό­τη­τα που ξε­φεύ­γει πολύ από το αρ­χι­κό πλαί­σιο του sharing ή collaborative economy. Ου­σια­στι­κά, αυτό που βλέ­που­με είναι μία ως επί το πλεί­στον ανε­ξέ­λεγ­κτη επι­χει­ρη­μα­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, με πολύ με­γά­λο πο­σο­στό φο­ρο­δια­φυ­γής, χωρίς προ­δια­γρα­φές στοι­χειώ­δους ασφά­λειας και υγιει­νής. Μία δρα­στη­ριό­τη­τα που, συν τοις άλ­λοις, προ­κα­λεί αθέ­μι­το αντα­γω­νι­σμό στις αδειο­δο­τη­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις του­ρι­στι­κών κα­τα­λυ­μά­των και που εύ­λο­γα εγεί­ρει σο­βα­ρές κα­ταγ­γε­λί­ες και δια­μαρ­τυ­ρί­ες από την πλευ­ρά τους. Από την πλευ­ρά μας, είναι ξε­κά­θα­ρο πως η απε­λευ­θέ­ρω­ση των μι­σθώ­σε­ων, τον Νο­έμ­βριο του 2015, έγινε χωρίς τον απα­ραί­τη­το σχε­δια­σμό για την «επό­με­νη μέρα» και για τη δια­χεί­ρι­ση των επι­πτώ­σε­ων.

Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι σύμ­φω­να με πλέον πρό­σφα­τα στοι­χεία της με­γα­λύ­τε­ρης ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας της αγο­ράς αυτής (airbnb), τον Οκτώ­βριο του 2016 ενοι­κιά­ζο­νταν 4.900 σπί­τια και δια­με­ρί­σμα­τα στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή του κέ­ντρου της Αθή­νας, κα­τα­γρά­φο­ντας, μά­λι­στα, αύ­ξη­ση 120% το τε­λευ­ταίο 12μηνο.

Ο Δήμος Αθη­ναί­ων και η ΕΑΤΑ, με­λε­τούν με με­γά­λη προ­σο­χή αυτήν την τάση. Αυτό που μας απα­σχο­λεί πε­ρισ­σό­τε­ρο είναι να εντο­πι­στούν και να διε­ρευ­νη­θούν οι πι­θα­νές σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις στον αστι­κό ιστό, όπως η εκτί­να­ξη τιμών ενοι­κί­ων σε ορι­σμέ­νες πε­ριο­χές της πόλης, η δια­κί­νη­ση με­γά­λων αριθ­μών του­ρι­στών σε πε­ριο­χές κα­τοι­κί­ας αλλά και οι απώ­λειες σε έσοδα για την πόλη, αφού όλοι αυτοί οι χώροι είναι εκτός κα­νο­νι­στι­κού πλαι­σί­ου και εκτός των θε­σμο­θε­τη­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σε­ων που δε­σμεύ­ουν όλες τις άλλες αδειο­δο­τη­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις του τομέα δια­μο­νής, όπως για πα­ρά­δειγ­μα το Τέλος Πα­ρε­πι­δη­μού­ντων.

Είναι γνω­στό, όμως, πως οι δήμοι της Ελ­λά­δας, στε­ρού­νται, θε­σμι­κά, των αρ­μο­διο­τή­των να προ­χω­ρή­σουν σε εν­δει­κνυό­με­νες πα­ρεμ­βά­σεις και μέτρα για τη ρύθ­μι­ση και δια­χεί­ρι­ση αυτής της πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας. Αυτές οι αρ­μο­διό­τη­τες ανή­κουν στην κε­ντρι­κή κυ­βέρ­νη­ση και ανα­μέ­νου­με και εμείς το θε­σμι­κό πλαί­σιο που έχει εξαγ­γελ­θεί εδώ και καιρό.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, πι­στεύ­ου­με ότι αυτό το πλαί­σιο πρέ­πει να διέ­πε­ται από δύο βα­σι­κές πα­ρα­μέ­τρους: Πρώ­τον, την ανά­γκη δια­χω­ρι­σμού κάθε επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας από τη δυ­να­τό­τη­τα ιδιο­κτη­τών για ένα συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό ει­σό­δη­μα, βάσει θε­σμο­θε­τη­μέ­νων κα­νό­νων και προ­δια­γρα­φών. Δεύ­τε­ρον, την πρό­βλε­ψη για πιο ενερ­γή εμπλο­κή της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης στο κα­νο­νι­στι­κό πλαί­σιο.

Έτσι, θα μπο­ρέ­σου­με να αξιο­ποι­ή­σου­με τις θε­τι­κές πλευ­ρές αυτής της δρα­στη­ριό­τη­τας,προς όφε­λος των το­πι­κών οι­κο­νο­μιών και κοι­νω­νιών»

Το θε­σμι­κό πλαί­σιο

Με βάση την έρευ­να της NAI Hellas και ανα­φο­ρι­κά με το θε­σμι­κό πλαί­σιο, από τις αρχές του πε­ρα­σμέ­νου έτους όλα τα υπάρ­χο­ντα και νέα του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα υπο­χρε­ού­νται σε νέο πι­στο­ποι­η­τι­κό κα­τά­τα­ξης, αστέ­ρια για τα ξε­νο­δο­χεία και κλει­διά για τα ενοι­κια­ζό­με­να δω­μά­τια/δια­με­ρί­σμα­τα. Σύμ­φω­να με την NAI Hellas, ο δια­χω­ρι­σμός των δια­δι­κα­σιών για την κα­τά­τα­ξη και την αδειο­δό­τη­ση των του­ρι­στι­κών μο­νά­δων – που πριν πή­γαι­ναν μαζί – θα επι­φέ­ρει γε­νι­κευ­μέ­νη ανα­κα­τα­νο­μή του υπάρ­χο­ντος του­ρι­στι­κού απο­θέ­μα­τος σε κα­τη­γο­ρί­ες αστε­ριών. Το νέο πι­στο­ποι­η­τι­κό κα­τά­τα­ξης σε αστέ­ρια πε­ρι­λαμ­βά­νει 13 κα­τη­γο­ρί­ες με συ­νο­λι­κά 161 κρι­τή­ρια βαθ­μο­λό­γη­σης, όπως τε­χνι­κές προ­δια­γρα­φές, ελά­χι­στο μέ­γε­θος χώρων και δω­μα­τί­ων, προ­σφε­ρό­με­νες υπη­ρε­σί­ες κ.α., ενώ οι βαθ­μοί που πρέ­πει να συ­γκε­ντρώ­σει η επι­χεί­ρη­ση ξε­κι­νούν από 1.500 για πι­στο­ποί­η­ση ενός αστέ­ρα και φθά­νουν τους 5.500 για πι­στο­ποί­η­ση 5 αστέ­ρων. “Τα νέα κρι­τή­ρια που θε­σπί­ζο­νται είναι ιδιαί­τε­ρα αυ­στη­ρά με απο­τέ­λε­σμα με­γά­λος αριθ­μός του­ρι­στι­κών μο­νά­δων να αλ­λά­ξει σύ­ντο­μα κα­τη­γο­ρία. Η κί­νη­ση αυτή θα επι­φέ­ρει πα­ράλ­λη­λα «ισορ­ρο­πία» στην του­ρι­στι­κή αγορά, αφού θε­σπί­ζει μια κοινή δια­δι­κα­σία κα­τά­τα­ξης για το σύ­νο­λο της χώρας. Επι­πλέ­ον, ανα­μέ­νε­ται να εξι­σορ­ρο­πή­σει το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν στα πλαί­σια του πα­γκό­σμιου αντα­γω­νι­σμού και να οδη­γή­σει στην ανα­βάθ­μι­ση του εγ­χώ­ριου του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος”, ανα­φέ­ρει η ανά­λυ­ση της εται­ρεί­ας.

Το χω­ρο­τα­ξι­κό

Από πο­λε­ο­δο­μι­κής άπο­ψης, τον Αύ­γου­στο του 2016, νέα υπουρ­γι­κή από­φα­ση κα­τάρ­γη­σε τα «Μέτρα για ελεγ­χό­με­νη του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη. Πε­ριο­χές ελέγ­χου του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης» που έθε­ταν πε­ριο­ρι­σμούς τόσο στην ανέ­γερ­ση νέων κα­τα­λυ­μά­των όσο και στην ανα­βάθ­μι­ση υφι­στά­με­νων μο­νά­δων. Σύμ­φω­να με την πα­λαιά από­φα­ση, υπήρ­χαν δύο κα­τη­γο­ρί­ες πε­ριο­χών, οι κο­ρε­σμέ­νες πε­ριο­χές και οι πε­ριο­χές ελεγ­χό­με­νης του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, οι τε­λευ­ταί­ες εκ των οποί­ων αφο­ρού­σαν 76 πε­ριο­χές σε όλη την Ελ­λά­δα. Στις κο­ρε­σμέ­νες πε­ριο­χές απα­γο­ρευό­ταν η ανέ­γερ­ση νεών κα­τα­λυ­μά­των ενώ επι­τρε­πό­ταν η προ­σθή­κη επι­πλέ­ον εγκα­τα­στά­σε­ων με σκοπό την ανα­βάθ­μι­ση των προ­σφε­ρό­με­νων υπη­ρε­σιών για ξε­νο­δο­χεία 4 αστέ­ρων και άνω. Στις πε­ριο­χές ελεγ­χό­με­νης του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, η πα­λαιά από­φα­ση επέ­τρε­πε την ανέ­γερ­ση ξε­νο­δο­χεί­ων της κα­τη­γο­ρί­ας 4 αστέ­ρων και άνω καθώς και την ανα­βάθ­μι­ση υφι­στά­με­νων μο­νά­δων σε κατ’ ελά­χι­στον όμως κα­τη­γο­ρία 4 αστέ­ρων.

Σύμ­φω­να με την NAI Hellas, η κα­τάρ­γη­ση μετά από 30 χρό­νια του κα­θε­στώ­τος των πε­ριο­χών ελέγ­χου του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κή ευ­και­ρία ανά­πτυ­ξης καθώς επι­τρέ­πει σε ξε­νο­δο­χεία χα­μη­λής κα­τη­γο­ρί­ας να ανα­βαθ­μί­σουν και να εκ­συγ­χρο­νί­σουν τις εγκα­τα­στά­σεις τους, και απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κό επεν­δυ­τι­κό κί­νη­τρο για την επα­να­λει­τουρ­γία κλει­στών ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων. Επι­πλέ­ον, δεί­χνει την ανά­γκη του κλά­δου να λει­τουρ­γεί στα πλαί­σια της ελεύ­θε­ρης αγο­ράς.

newmoney.gr