Εκεί, στο Καστελλόριζο…

Για το πρώτο Διε­θνές Φε­στι­βάλ Ντο­κι­μα­ντέρ

Επί­σκε­ψη στο ακρι­τι­κό Κα­στελ­λό­ρι­ζο, για το πρώτο Διε­θνές Φε­στι­βάλ Ντο­κι­μα­ντέρ, υπό τον τίτλο «Πέρα από τα σύ­νο­ρα», που κρά­τη­σε όλη την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα. Ενα νέο, φι­λό­δο­ξο μεν, χρη­σι­μό­τα­το δε – και για το συ­γκε­κρι­μέ­νο νησί, αλλά και για το ριγ­μέ­νο εν πολ­λοίς αυτό κι­νη­μα­το­γρα­φι­κό είδος.

Στό­χος, ανα­γρά­φε­ται σε σχε­τι­κό φυλ­λά­διο, «να απο­τε­λέ­σει τόπο συ­νά­ντη­σης Ελ­λή­νων και ξένων δη­μιουρ­γών ντο­κι­μα­ντέρ, όχι μόνο για να προ­βάλ­λουν το έργο τους, αλλά και για μια γό­νι­μη ανταλ­λα­γή ιδεών, με σκοπό νέες συ­νερ­γα­σί­ες και διε­θνείς πα­ρα­γω­γές».

Το όραμα του φε­στι­βάλ συ­νο­ψί­ζε­ται στη φράση «Να φέ­ρου­με τον κόσμο στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο και να με­τα­φέ­ρου­με το Κα­στελ­λό­ρι­ζο στον κόσμο».

Ορ­γα­νω­τής, το δρα­στή­ριο Ιδρυ­μα Ιστο­ρι­κών Με­λε­τών – ΙΔΙ­ΣΜΕ (έχω ξα­να­γρά­ψει στο πα­ρελ­θόν), που έχει σκοπό τη διά­σω­ση, κα­τα­γρα­φή και διά­δο­ση της ελ­λη­νι­κής ιστο­ρί­ας μέσα από πρω­το­γε­νείς πηγές.

Συ­νι­δρύ­τρια και γε­νι­κή γραμ­μα­τέ­ας του ΙΔΙ­ΣΜΕ, καθώς και καλ­λι­τε­χνι­κή διευ­θύ­ντρια του φε­στι­βάλ, η ιστο­ρι­κός Ει­ρή­νη Σα­ρί­ο­γλου, γεν­νη­μέ­νη στην Πόλη, επί­κου­ρη κα­θη­γή­τρια του τμή­μα­τος Νε­ο­ελ­λη­νι­κών Σπου­δών στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης. Κι από κοντά ομάδα νέων αν­θρώ­πων που συμ­βάλ­λουν στο έργο του ΙΔIΣΜΕ.

Τα δεινά του

Πο­λύ­πα­θο νησί το Κα­στελ­λό­ρι­ζο, του οποί­ου η ιστο­ρία με­τρά­ει από τη λί­θι­νη εποχή (Με­γί­στη το παλιό του όνομα) – και τι δεν έχει τρα­βή­ξει από κα­τα­κτη­τές, λε­η­λα­σί­ες και διωγ­μούς, συν σει­σμούς και πυρ­κα­γιές.

Αν εξα­κο­λου­θεί να υπάρ­χει είναι χάρη στους κα­τοί­κους που επέ­στρε­ψαν και προ­σπά­θη­σαν –και προ­σπα­θούν– να το ξα­να­ζω­ντα­νέ­ψουν, στους 300 τώρα (άκρως πλη­ρο­φο­ρια­κό το ντο­κι­μα­ντέρ «Στην άκρη του Αι­γαί­ου, Κα­στελ­λό­ρι­ζο», σε σκη­νο­θε­σία Ει­ρή­νης Σα­ρί­ο­γλου και Αγ­γε­λου Κο­βό­τσου, που εκ­δό­θη­κε σε dvd και δια­τί­θε­ται από το ΙΔΙ­ΣΜΕ).

Περί τις 80.000 οι Κα­στελ­λο­ρι­ζιοί που έχουν με­τα­να­στεύ­σει στην Αυ­στρα­λία (Σί­δνεϊ και Μελ­βούρ­νη) και περί τις 20.000 στην Αμε­ρι­κή.

Εί­κο­σι δύο ται­νί­ες συμ­με­τεί­χαν στο φε­στι­βάλ (οι 15 δια­γω­νι­στι­κές). Οι 17 Ελ­λή­νων σκη­νο­θε­τών, δύο σε συ­νερ­γα­σία με Γερ­μα­νία και Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, μία Γερ­μα­νία με Σκό­πια και από μία Αί­γυ­πτος και Κρο­α­τία.

Υπήρ­ξαν 50 προ­τά­σεις για συμ­με­το­χή, οι οποί­ες όμως κατά την κρίση της προ­κρι­μα­τι­κής επι­τρο­πής δεν αντα­πο­κρί­νο­νταν στους όρους του φε­στι­βάλ.

Του χρό­νου, υπο­λο­γί­ζε­ται, οι συμ­με­το­χές ξένων θα είναι πε­ρισ­σό­τε­ρες (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της Τουρ­κί­ας –μια ανάσα απέ­να­ντι– με την οποία οι σχε­τι­κές συ­νεν­νο­ή­σεις δυ­σκο­λεύ­τη­καν φέτος, λόγω των γνω­στών γε­γο­νό­των), ώστε να αντα­πο­κρί­νε­ται και στον τίτλο ως διε­θνές το φε­στι­βάλ.

Τα βρα­βεία

Τα βρα­βεία Κα­λύ­τε­ρου Ιστο­ρι­κού και Κα­λύ­τε­ρου Κοι­νω­νι­κού – Πο­λι­τι­κού Ντο­κι­μα­ντέρ απο­νε­μή­θη­καν στις ται­νί­ες: «Ο Πιο Μα­κρύς Δρό­μος» της Μα­ριάν­νας Οι­κο­νό­μου, «It was all just a good dream» του Branko Istvancic (Κρο­α­τία), «Κα­τι­νού­λα» της Μύρ­νας Τσάπα και «Γε­γο­νό­τα στη Φώ­καια 1914» των Ανιές Σκλά­βου και Στέ­λιου Τα­τά­κη.

Γί­νε­ται αντι­λη­πτό ότι, προ­κει­μέ­νου να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το φε­στι­βάλ, κα­τα­βλή­θη­καν προ­σπά­θειες ώστε να πει­σθούν φο­ρείς να συμ­βά­λουν ηθικά και, κυ­ρί­ως, οι­κο­νο­μι­κά (όχι πά­ντως, όπως μα­θαί­νω, τόσο ώστε να κα­λύ­πτο­νται τα έξοδα της εκ­δή­λω­σης).

Και είναι: η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Από­δη­μου Ελ­λη­νι­σμού & ο Δήμος Με­γί­στης, που το έθε­σαν υπό την αι­γί­δα τους, ο Ελ­λη­νι­κός Ορ­γα­νι­σμός Του­ρι­σμού, η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Αι­γαί­ου και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, η Βουλή των Ελ­λή­νων, τα Blue Star Ferries και ο Φι­λο­πρό­ο­δος Ομι­λος Υμητ­τού.

Τον ερ­χό­με­νο Δε­κέμ­βριο το φε­στι­βάλ θα με­τα­φερ­θεί στην Αυ­στρα­λία, έπει­τα από πρό­σκλη­ση του ελ­λη­νι­κού προ­ξε­νεί­ου του Σί­δνεϊ, και τον Ια­νουά­ριο στην Αμε­ρι­κή, με τη συμ­βο­λή των εκεί από­δη­μων Κα­στελ­λο­ρι­ζιών.

Το φε­στι­βάλ, πλην των ται­νιών, πε­ριε­λάμ­βα­νε επί­σης ποι­κί­λες εκ­δη­λώ­σεις (εκ­θέ­σεις, πα­ρου­σιά­σεις βι­βλί­ων, δια­λέ­ξεις, κι­νη­μα­το­γρα­φι­κό σε­μι­νά­ριο κ.ά.). Για να κα­τα­λή­ξει (το βράδυ του Σαβ­βά­του) σε μια λαϊκή συ­ναυ­λία του Μπά­μπη Τσέρ­του, με την Ει­ρή­νη Του­μπά­κη και ορ­χή­στρα, με τρα­γού­δια με­γά­λων συν­θε­τών – ρε­μπέ­τι­κα, σμυρ­ναί­ι­κα και νε­ό­τε­ρα. Με τους ντό­πιους και τους επι­σκέ­πτες να τρα­γου­δούν και να χο­ρεύ­ουν ώς τις πρω­ι­νές ώρες. Πα­νη­γυ­ριώ­τι­κο φι­νά­λε ενός φε­στι­βάλ που αξί­ζει να γίνει θε­σμός.

Στο πλαί­σιο

Πάνε κά­ποια χρό­νια που είχα επι­σκε­φθεί για πρώτη φορά ως του­ρί­στας το Κα­στελ­λό­ρι­ζο και είχα γοη­τευ­τεί από την ομορ­φιά του.

Ανά­λο­γα τα αι­σθή­μα­τα και στην τω­ρι­νή επί­σκε­ψη, παρά τη δυ­σκο­λία της πρό­σβα­σης στην πα­ρα­λια­κή δια­δρο­μή του νη­σιού, που έχει κα­τα­λη­φθεί από «τρα­πε­ζά­κια έξω» (τα­βέρ­νες και κα­φε­τέ­ριες). Αλλά υπάρ­χει κα­τα­νό­η­ση – τι να κά­νουν οι άν­θρω­ποι, κα­λο­καί­ρι γαρ και νοιά­ζο­νται να απο­κο­μί­σουν το κάτι τι για τους μο­να­χι­κούς λοι­πούς μήνες.

Πα­ρα­δί­πλα ρίχνω δυο κου­βέ­ντες για τα όσα έχει τρα­βή­ξει το νησί στο πα­ρελ­θόν και την προ­σπά­θεια να ξα­να­στα­θεί, ει­δι­κό­τε­ρα μετά το 1948, οπότε ενώ­θη­κε με την Ελ­λά­δα. Εντυ­πω­σιά­ζουν, πέρα από τη φυ­σι­κή ομορ­φιά, τα σπί­τια γύρω από τη θά­λασ­σα με την ομοιο­μορ­φία και τα χρώ­μα­τά τους.

Εκεί στην πα­ρα­λία στή­θη­κε τον Απρί­λιο του 2010 ο (και πρω­θυ­πουρ­γός) Γιώρ­γος Πα­παν­δρέ­ου για να εκ­φω­νή­σει το διάγ­γελ­μα για την οι­κο­νο­μι­κή στή­ρι­ξη της Ελ­λά­δας από την Ε.Ε. και το ΔΝT – και ούτω πώς πε­ρά­σα­με στα μνη­μό­νια που μας τα­λα­νί­ζουν και θα μας τα­λα­νί­ζουν άγνω­στο για πόσο ακόμα.

Τρια­κό­σιοι, όπως γράφω και πα­ρα­δί­πλα, οι ση­με­ρι­νοί κά­τοι­κοι του Κα­στελ­λό­ρι­ζου – αυτοί που είχαν το σθέ­νος να ξα­ναρ­χί­σουν στον ρη­μαγ­μέ­νο τόπο τη ζωή τους. Και σιγά σιγά προ­σέρ­χο­νται και άλλοι. Οπως συμ­βαί­νει προς το παρόν κατά μόνας ή με κά­ποια ισχνά κυ­βερ­νη­τι­κά προ­γράμ­μα­τα και σε άλλα μέρη της Ελ­λά­δας.

Εκεί πλέον που όσοι δεν έχουν μοίρα στην πρω­τεύ­ου­σα είναι δυ­να­τό να στα­θούν – πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο όταν δια­θέ­τουν στέγη κι ένα κομ­μά­τι γης. Ωστε και αυτοί να ξα­λα­φρώ­σουν και ο τόπος.

ΚΑΙ… «Ολα καλά;» «Δεν είσαι καλά…»

efsyn.gr