Ανοίγει θέμα ευθανασίας – Τι προτείνει ειδική επιτροπή

«Πρά­σι­νο φως» για τη δια­μόρ­φω­ση ενός νο­μο­θε­τι­κού πλαι­σί­ου για την ευ­θα­να­σία, ανά­βει το υπουρ­γείο Δι­καιο­σύ­νης. Ήδη απο­φα­σί­στη­κε η σύ­γκλη­ση επι­τρο­πής -με τη συμ­με­το­χή της Εθνι­κής Επι­τρο­πής Βιοη­θι­κής- η οποία θα δια­μορ­φώ­σει το πλαί­σιο που θα ρυθ­μί­ζει τις πε­ρι­πτώ­σεις όσων δεν επι­θυ­μούν την πα­ρά­τα­ση της ζωής τους.

Η σχε­τι­κή από­φα­ση ελή­φθη σε πρό­σφα­τη συ­νά­ντη­ση του προ­έ­δρου της Εθνι­κής Επι­τρο­πής Βιοη­θι­κής, ομό­τι­μου κα­θη­γη­τή της Νο­μι­κής σχο­λής Αθη­νών, Ιω­άν­νη Κα­ρά­κω­στα με τον υπουρ­γό Δι­καιο­σύ­νης Νίκο Πα­ρα­σκευό­που­λο. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, η επι­τρο­πή θα ασχο­λη­θεί με το νο­μο­θε­τι­κό κα­θε­στώς για τη ρύθ­μι­ση πε­ρι­πτώ­σε­ων που αφο­ρούν στην τε­χνη­τή ή με κάθε τρόπο και κάθε μέσο πα­ρά­τα­ση της ζωής πο­λι­τών.

Δή­λω­σή σε συμ­βο­λαιο­γρά­φο

Για πα­ρά­δειγ­μα, θα εξε­τα­στεί η δυ­να­τό­τη­τα, να απο­φα­σί­ζει ελεύ­θε­ρα ένας πο­λί­της, με κα­το­χύ­ρω­ση της δή­λω­σής του σε συμ­βο­λαιο­γρά­φο, ότι δεν επι­θυ­μεί την τε­χνη­τή πα­ρά­τα­ση της ζωής. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, σύμ­φω­να με τις ίδια πλη­ρο­φο­ρί­ες, θα συ­νε­κτι­μη­θεί η γνώμη της Εκ­κλη­σί­ας. Ο πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Βιοη­θι­κής, με δη­λώ­σεις του, έχει ξε­κα­θα­ρί­σει ότι «η προ­σω­πι­κό­τη­τα του αν­θρώ­που είναι από­λυ­τα κα­το­χυ­ρω­μέ­νη σε επί­πε­δο συ­νταγ­μα­τι­κό και σε επί­πε­δο κοι­νού νόμου.

Υπό την έν­νοια αυτή, η αξιο­πρέ­πεια που είναι το θε­μέ­λιο της αν­θρώ­πι­νης προ­σω­πι­κό­τη­τας πρέ­πει να κα­το­χυ­ρώ­νε­ται πάση θυσία». Σύμ­φω­να με τον ίδιο, «θα λη­φθούν όλα τα μέτρα εκεί­να, που εξα­σφα­λί­ζουν την αξιο­πρέ­πεια του αν­θρώ­που. Μέσα στην εξου­σία της προ­σω­πι­κό­τη­τας, του προ­σώ­που είναι και η εξου­σία αυ­το­δια­θέ­σε­ως του αν­θρώ­που. Αυτό ση­μαί­νει αυ­το­προσ­διο­ρι­σμός, αυ­το­διά­θε­ση μέχρι το τέλος. Θα πρέ­πει να λη­φθεί και αυτό σο­βα­ρά υπόψη, ότι κά­ποιος έχει το δι­καί­ω­μα αυ­το­διά­θε­σης και της ζωής του ακόμα. Θα συ­νε­κτι­μη­θεί και αυτό».

Πο­λι­τι­κό και κοι­νω­νι­κό χα­ρα­κτη­ρί­ζει το θέμα της ευ­θα­να­σί­ας ο πρό­ε­δρος του Εθνι­κού Ορ­γα­νι­σμού Με­τα­μο­σχεύ­σε­ων και εντα­τι­κο­λό­γος Αν­δρέ­ας Κα­ρα­μπί­νης, σύμ­φω­να με τον οποίο η ια­τρι­κή κοι­νό­τη­τα δεν μπο­ρεί να έχει ενερ­γη­τι­κό ρόλο σε μια δια­δι­κα­σία όπου πι­στεύ­ει ο ασθε­νής, εν πλή­ρει συ­νει­δή­σει, ότι θέλει να πε­θά­νει. Ο ρόλος της ια­τρι­κής κοι­νό­τη­τας είναι να προ­στα­τεύ­ει, να βοηθά και εάν μπο­ρεί να θε­ρα­πεύ­ει, το­νί­ζει.

Η θέση της Εκ­κλη­σί­ας για την ευ­θα­να­σία είναι ξε­κά­θα­ρη και αμε­τα­κί­νη­τη. Με πα­λαιό­τε­ρη ανα­κοί­νω­σή της, η Διαρ­κής Ιερά Σύ­νο­δος υπο­γραμ­μί­ζει: «Η Εκ­κλη­σία μας, που πι­στεύ­ει στην αθα­να­σία της ψυχής, στην ανά­στα­ση του σώ­μα­τος, στην αιώ­νια προ­ο­πτι­κή και πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, στους πό­νους ως ‘στίγ­μα­τα του Κυ­ρί­ου Ιησού εν τω σώ­μα­τι ημών’, στις δο­κι­μα­σί­ες ως αφορ­μές και ευ­και­ρί­ες σω­τη­ρί­ας, στη δυ­να­τό­τη­τα ανά­πτυ­ξης κοι­νω­νί­ας αγά­πης και συ­μπα­ρα­στά­σε­ως με­τα­ξύ των αν­θρώ­πων, κάθε θά­να­το πού απο­τε­λεί απο­τέ­λε­σμα αν­θρω­πί­νων απο­φά­σε­ων και επι­λο­γών -όσο ‘καλός’ και αν ονο­μά­ζε­ται- τον απορ­ρί­πτει ως ‘ύβριν’ κατά του Θεού. Κάθε δε ια­τρι­κή πράξη πού δεν συ­ντε­λεί στην πα­ρά­τα­ση της ζωής, ως ο Ορκος του Ιπ­πο­κρά­τη ορί­ζει, αλλά προ­κα­λεί επί­σπευ­ση της στιγ­μής του θα­νά­του, την κα­τα­δι­κά­ζει ως αντι­δε­ο­ντο­λο­γι­κή και προ­σβλη­τι­κή του ια­τρι­κού λει­τουρ­γή­μα­τος».

ΤΙ ΕΛΕ­ΓΑΝ ΟΙ ΠΟ­ΛΙ­ΤΕΣ

Κατά της νο­μι­μο­ποί­η­σης της ευ­θα­να­σί­ας είχαν δη­λώ­σει έξι στους δέκα Έλ­λη­νες σε έρευ­να που είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το 2001 από το Ψυ­χια­τρι­κό Τμήμα του Ιπ­πο­κρά­τειου Νο­σο­κο­μεί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Τότε, ένας στους δύο Έλ­λη­νες εμ­φα­νί­ζο­νταν αντί­θε­τοι στην πα­ρά­τα­ση ζωής ενός ασθε­νούς με μη­χα­νι­κή υπο­στή­ρι­ξη. Ωστό­σο, πο­σο­στό 66,2% των ερω­τη­θέ­ντων, πα­ρα­δέ­χο­νταν ότι ο σω­μα­τι­κός πόνος θα τους οδη­γού­σε στη συ­γκε­κρι­μέ­νη από­φα­ση.

Από τότε έχουν πε­ρά­σει 15 χρό­νια, ωστό­σο το θέμα πα­ρα­μέ­νει σε εκ­κρε­μό­τη­τα και επα­νέρ­χε­ται όταν έρ­χο­νται στο φως της δη­μο­σιό­τη­τας πε­ρι­πτώ­σεις ασθε­νών που επι­θυ­μούν να θέ­σουν τέλος στη ζωή τους. Σε ανά­λο­γη πράξη φαί­νε­ται να προ­σέ­φυ­γε ο δη­μο­σιο­γρά­φος Αλέ­ξαν­δρος Βέ­λιος και ήδη έχει δοθεί εντο­λή από την Ει­σαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών της Αθή­νας για διε­νέρ­γεια προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης, προ­κει­μέ­νου να διε­ρευ­νη­θούν οι συν­θή­κες θα­νά­του του δη­μο­σιο­γρά­φου. Στό­χος της ει­σαγ­γε­λι­κής έρευ­νας, που ξε­κι­νά άμεσα, είναι να διε­ρευ­νη­θεί το εν­δε­χό­με­νο κά­ποιοι να βο­ή­θη­σαν τον δη­μο­σιο­γρά­φο να φύγει από τη ζωή.

Τι ισχύ­ει στο εξω­τε­ρι­κό

Ελά­χι­στες κυ­βερ­νή­σεις ανά τον κόσμο έχουν ψη­φί­σει σχε­τι­κές νο­μο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις που επι­τρέ­πουν ή απα­γο­ρεύ­ουν την πρα­κτι­κή. Στη Γερ­μα­νία και την Ελ­βε­τία η ενερ­γη­τι­κά υπο­βοη­θού­με­νη αυ­το­κτο­νία ή η ια­τρι­κώς υπο­βοη­θού­με­νη αυ­το­κτο­νία είναι πα­ρά­νο­μη. Αυτό που επι­τρέ­πε­ται είναι ο ια­τρός ή κά­ποιος άλλος να πα­ρέ­χει τα μέσα σε κά­ποιον που θέλει να δώσει τέλος στη ζωή του, με πρω­το­βου­λία όμως του τε­λευ­ταί­ου και υπό κα­θε­στώς πλή­ρους ελευ­θε­ρί­ας βού­λη­σης. Υπό αυ­στη­ρούς όρους, επι­τρέ­πε­ται κάθε μορφή ευ­θα­να­σί­ας στην Ολ­λαν­δία, η οποία ανα­γνώ­ρι­σε «το δι­καί­ω­μα στην αυ­το­κτο­νία» στους βαριά ασθε­νείς το 2002 σε πε­ρί­πτω­ση που υπάρ­ξει σχε­τι­κό αί­τη­μα και το οποίο θα πρέ­πει να έχει κα­τα­τε­θεί όσο ο εν­δια­φε­ρό­με­νος έχει «πλήρη συ­νεί­δη­ση». Σε πε­ρί­πτω­ση που κά­ποιο από τα κρι­τή­ρια που είναι αυ­στη­ρά δεν τη­ρεί­ται, τότε η υπο­βοη­θού­με­νη αυ­το­κτο­νία θε­ω­ρεί­ται φόνος.

Στο Βέλ­γιο, που επί­σης το 2002 νο­μι­μο­ποί­η­σε την ευ­θα­να­σία, γί­νε­ται σαφές ότι αυτό το δι­καί­ω­μα έχουν ασθε­νείς που είτε υπο­φέ­ρουν από αφό­ρη­τους πό­νους είτε έχουν κάνει σχε­τι­κό αί­τη­μα πριν μπουν σε κα­τά­στα­ση κώ­μα­τος. Πρό­σφα­τα μά­λι­στα πέ­ρα­σε σχε­τι­κή ρύθ­μι­ση που επι­τρέ­πει και σε άρ­ρω­στα παι­διά να επι­λέ­ξουν τον δρόμο αυτό. Η ευ­θα­να­σία ή η ια­τρι­κά υπο­βοη­θού­με­νη αυ­το­κτο­νία ασκού­νται νό­μι­μα στο Λου­ξεμ­βούρ­γο, τον Κα­να­δά και την Κο­λομ­βία. Στη Γαλ­λία και τη Με­γά­λη Βρε­τα­νία η ευ­θα­να­σία είναι πα­ρά­νο­μη, όμως υπάρ­χουν πε­ρι­πτώ­σεις που για­τροί έχουν βοη­θή­σει ασθε­νείς να πε­θά­νουν τα­χύ­τε­ρα και χωρίς πό­νους χωρίς να κα­τα­δι­κα­στούν. Στις ΗΠΑ η ευ­θα­να­σία είναι πα­ρά­νο­μη σε ομο­σπον­δια­κό επί­πε­δο, όμως σε πέντε πο­λι­τεί­ες (Όρε­γκον, Ουά­σινγ­κτον, Μο­ντά­να, Βερ­μόντ και Κα­λι­φόρ­νια) οι για­τροί έχουν το ελεύ­θε­ρο να συ­ντα­γο­γρα­φή­σουν φο­νι­κές δό­σεις από φάρ­μα­κα σε ασθε­νείς που υπο­φέ­ρουν και βρί­σκο­νται ένα βήμα πριν από τον θά­να­το.

Ση­μειώ­νε­ται ότι σε όσες χώρες ή πο­λι­τεί­ες η ευ­θα­να­σία ή η ια­τρι­κά υπο­βοη­θού­με­νη αυ­το­κτο­νία είναι νό­μι­μες, το 0,3% έως 4,6% των θα­νά­των λαμ­βά­νουν χώρα με αυτόν τον τρόπο. Επί­σης, όπου αυτές οι πρα­κτι­κές νο­μι­μο­ποιού­νται, κα­τα­γρά­φε­ται αμέ­σως αύ­ξη­ση των σχε­τι­κών θα­νά­των. Πάνω από το 70% των θα­νά­των με ευ­θα­να­σία ή υπο­βοη­θού­με­νη αυ­το­κτο­νία αφο­ρούν καρ­κι­νο­πα­θείς.

Ημε­ρη­σία