Παρέμβαση στο ΣτΕ για το ΕΣΧΑΔΑ Αφάντου από τον Σύλλογο Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου

Προς το κ. Πρόεδρο  του Ε’ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας

 

            Υπό­μνημα

           

            Του  «ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΝΗΣΟΥ ΡΟΔΟΥ»     

            Επί του υπό επε­ξερ­γα­σία    Σχεδίου Προ­ε­δρι­κού  Δια­τάγ­μα­τος «Έγκριση του Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανά­πτυ­ξης του Δημο­σίου Ακι­νή­του (ΕΣΧΑΔΑ) με την ονο­μα­σία «Αφάντου Ρόδου» στην περιοχή παρα­λίας Αφάντου των Δημο­τι­κών Ενο­τή­των Αφάντου και Καλ­λι­θέας Δήμου Ρόδου

 

                                                                                                           

Στα πλαίσια του  κατα­στα­τι­κού μας σκοπού και  του δικαιώ­μα­τός μας να ανα­φε­ρό­μα­στε στις  Αρχές, σας υπο­βάλ­λουμε το παρόν υπό­μνημα που περιέ­χει  τις θέσεις και παρη­τη­ρή­σεις μας επί του  άνω σχεδίου προ­ε­δρι­κού  δια­τάγ­μα­τος που σας απε­στάλη  για επε­ξερ­γα­σία και παρα­κα­λούμε να ληφθούν υπόψη

 

Ρόδος    23 Ιουνίου 2016

 

Ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Νήσου Ρόδου ιδρύ­θηκε το 1989 με βασικό σκοπό την ανά­πτυξη και διάδοση του ενδια­φέ­ρο­ντος και του πνεύ­μα­τος προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος στο νησί της Ρόδου και στην προ­ώ­θηση λύσεων για τα περι­βαλ­λο­ντικά προ­βλή­ματα του νησιού. Στο πλαίσιο αυτό έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει έκτοτε πολλές δράσεις και παρεμ­βά­σεις.

 

Ο Σύλ­λο­γος ασχο­λεί­ται με το ζήτημα του Αφάντου και έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει πολλές παρεμ­βά­σεις, με τελευ­ταία αυτήν προς το Κεντρικό Συμ­βού­λιο  Αξιο­ποί­η­σης της Δημό­σιας Περιου­σίας, γιατί θεωρεί ότι είναι ένα κρι­σι­μό­τατο θέμα αφού αφορά μιας μεγάλης κλί­μα­κας επέν­δυση η οποία αν δεν σχε­δια­στεί με τρόπο αει­φο­ρικό είναι βέβαιο ότι θα έχει τερά­στιες περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις τόσο στο νησί όσο και στους κατοί­κους και επι­σκέ­πτες. Βασικό μοχλός της επέν­δυ­σης αυτής θα είναι το  Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανά­πτυ­ξης (ΕΣΧΑΔΑ) για την αξιο­ποί­ηση του Βόρειου και Νότιου Αφάντου εκτά­σεως 1359 και 255,7 στρεμ­μά­των αντί­στοιχα.

 

 

Τα παρα­κάτω απο­τε­λούν απόφαση του Δ.Σ του Συλ­λό­γου με αριθ. 6/22-06-2015

 

Ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Ρόδου σε τακτική του συνε­δρί­αση στις 22 Ιουνίου 2016 που έλαβε χώρα στα γραφεία του στην πόλη της Ρόδου απο­φά­σισε τα εξής:

Α) Να κατα­θέ­σει το παρα­κάτω υπό­μνημα ενώπιον του ΣτΕ

Β) Να εξου­σιο­δο­τή­σει προς αυτό το δικη­γόρο Αθηνών με ΑΜ 12805 Εμμα­νουήλ Γρη­γο­ριάδη του Νικο­λάου

 

Οι φόβοι που μας δια­κα­τέ­χουν αφορούν τόσο για την περι­βαλ­λο­ντική διά­σταση του θέματος όσο και το οικο­νο­μικό όφελος για τον τόπο αλλά και εν τέλει για το ελλη­νικό δημόσιο. Και οι δύο παρά­με­τροι είναι κρί­σι­μες αν πραγ­μα­τικά θέλουμε να υπάρ­ξουν κατά το δυνατόν αει­φο­ρι­κές επεν­δύ­σεις για το νησί σε βάθος χρόνου. Κι αυτό παρόλο που από την πλευρά μας υπάρ­χουν σοβαρές δια­φω­νίες για τις συγκε­κρι­μέ­νες στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές που έγιναν για την αξιο­ποί­ηση του Αφάντου, δηλαδή ανά­πτυξη γηπέδου γκολφ σε 530 στρέμ­ματα και ακόμα περισ­σό­τε­ρες, περίπου 3522, του­ρι­στι­κές κλίνες σύμφωνα με τη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΣΜΠΕ), όμοιες με αυτές που ήδη υπάρ­χουν σε ένα του­ρι­στικά υπερ-κορεσμένο νησί.

 

Τα κρίσιμα ζητή­ματα κατά την άποψή μας αλλά και άλλων φορέων είναι τα παρα­κάτω:

 

1. Πρό­σβαση σε αιγιαλό και παραλία. Η πιο σημα­ντική παρά­με­τρος η οποία αφορά το σύνολο του πλη­θυ­σμού του νησιού είναι η εξα­σφά­λιση ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης στον αιγιαλό και την παραλία και απρό­σκο­πτη δια­κί­νηση κατά μήκος του μετώπου της παρα­λίας για τους κατοί­κους και παρα­θε­ρι­στές. Δυστυ­χώς με τα σημε­ρινά δεδο­μένα και την εισή­γηση της ΕΥΠΕ δεν εξα­σφα­λί­ζο­νται τα παρα­πάνω. Μια ρύθμιση που δεν θα επέ­τρεπε την ελεύ­θερη πρό­σβαση στην παραλία, της οποίας το μέτωπο μόνο στο Βόρειο τμήμα είναι 3.300 μέτρα,  θα ήταν εγκλη­μα­τική και δεν πρό­κει­ται φυσικά σε καμία περί­πτωση να γίνει απο­δε­κτή από τους πολίτες της Ρόδου, καθώς η παραλία Αφάντου είναι η μόνη που έχει μείνει ελεύ­θερη για τους κατοί­κους και τις οικο­γέ­νειές τους αλλά και τους λοιπούς παρα­θε­ρι­στές του νησιού.

 

Στο ΕΣΧΑΔΑ θα πρέπει να προ­βλέ­πε­ται όχι μόνο γενικά και αόριστα η δημιουρ­γία κάθετων οδικών προ­σβά­σεων κοι­νό­χρη­στου χαρα­κτήρα προς τον αιγιαλό και την παραλία αλλά η φυσική συνέ­χεια του αιγια­λού και της παρα­λίας, ο δημό­σιος και κοι­νω­φε­λής χαρα­κτή­ρας τους και η εύκολη και ανε­μπό­δι­στη δια­κί­νηση του κοινού. Θεω­ρούμε μάλιστα προ­σχη­μα­τική και εκ του πονηρού την δια­βε­βαί­ωση για δημιουρ­γία καθέτων οδικών προ­σβά­σεων όταν δεν εξα­σφα­λί­ζε­ται πρα­κτικά η προ­σπε­λα­σι­μό­τητα όλου του παρα­λια­κού μετώπου.  Θα ήταν πραγ­μα­τικά αδια­νό­ητο  να δημιουρ­γη­θούν προ­ϋ­πο­θέ­σεις απο­κλει­σμού της πρό­σβα­σης και ελεύ­θε­ρης δια­κί­νη­σης στον αιγιαλό και την παραλία σε μια περιοχή που σήμερα φιλο­ξε­νεί τους θερι­νούς μήνες πάνω από 3.000 άτομα κυρίως ντό­πιους αλλά και επι­σκέ­πτες. Προς την κατεύ­θυνση αυτή θα πρέπει να δια­τη­ρη­θεί ο υφι­στά­με­νος εδώ και 30 του­λά­χι­στον χρόνια παράλ­λη­λος προς την ακτο­γραμμή κοι­νό­χρη­στος δρόμος ο οποίος είναι και ο μονα­δι­κός που εξυ­πη­ρε­τεί στην πρό­σβαση στην παραλία ντόπιων και επι­σκε­πτών. Η προ­σπε­λα­σι­μό­τητα όλης της παρα­λια­κής ζώνης για το κοινό είναι και μέρος της από­φα­σης του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Ν. Αιγαίου (αρ. από­φα­σης 23/16-03-2013, περί γνω­μο­δό­τη­σης της ΣΜΠΕ του ΕΣΧΑΔΑ Αφάντου σελ. 14 από 29) την οποία και επι­συ­νά­πτουμε.

 

 

2. Κάλυψη υδρευ­τι­κών και αρδευ­τι­κών αναγκών. Η κάλυψη των ιδιαί­τερα υψηλών αρδευ­τι­κών αναγκών που έχει το γήπεδο γκολφ και που σύμφωνα με τη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΣΜΠΕ) είναι της τάξης του 1 εκ m³ μόνο για το γήπεδο γκολφ ετησίως, είναι ένα βασικό ζήτημα. Εάν υπο­λο­γί­σουμε ότι ολό­κληρο το νησί της Ρόδου έχει σήμερα μια κατα­νά­λωση που υπο­λο­γί­ζε­ται στα 15-17 εκ. m³, εύκολα κατα­λα­βαί­νει κανείς πόσο μεγάλη είναι αυτή η κατα­νά­λωση και πόσο σημα­ντική η περι­βαλ­λο­ντική της διά­σταση.

 

Από την άλλη, δεν υπάρχει  πρό­βλεψη για τις υδρευ­τι­κές ανάγκες των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων και των του­ρι­στι­κών κατοι­κιών που θα είναι βέβαια αυξη­μέ­νες καθώς  είναι καλά τεκ­μη­ριω­μένη η σχέση υψηλών κατα­να­λώ­σεων νερού και πολυ­τε­λών κατα­λυ­μά­των, όπως φαί­νε­ται από μελέτες, πχ αυτή  από το  Πανε­πι­στή­μιο Πατρών για το Δήμο Χερ­σο­νή­σου στην Κρήτη.   (http://www.hersonisos.gr/files/items/3/3509/katanaloseis_energeias_kai_ydatos_se_xenodoheiaka_katalymata_dimoy_hersonisoy.pdf?rnd=1383226484) σύμφωνα με την οποία τα πολυ­τελή ξενο­δο­χεία έχουν πολύ υψηλές κατα­να­λώ­σεις νερού αλλά και ενέρ­γειας.

 

Στη ΣΜΠΕ δε γίνεται σαφής αναφορά σχετικά με τον τρόπο που θα καλυ­φθούν αυτές οι ανάγκες, άρδευ­σης και ύδρευ­σης, ενώ η Ειδική Υπη­ρε­σία Περι­βάλ­λο­ντος ανα­φέ­ρει ότι οι ανάγκες άρδευ­σης θα εξυ­πη­ρε­τη­θούν από υδρο­γε­ω­τρή­σεις και μόνο σε ανάγκη επι­πλέον ποσο­τή­των θα ανα­ζη­τη­θούν εναλ­λα­κτι­κές λύσεις όπως εγκα­τα­στά­σεις ταμί­ευ­σης, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης υγρών απο­βλή­των, αφα­λά­τω­σης κλπ. Με λίγα λόγια, η πρόθεση είναι να δίδεται κατά προ­τε­ραιό­τητα πόσιμο νερό για αρδευ­τι­κές ανάγκες και όχι η χρήση εναλ­λα­κτι­κών πηγών για την κάλυψη αυτών των αναγκών.

 

Εν κατα­κλείδι το ζήτημα των υδρευτικών-αρδευτικών αναγκών Βόρειου και Νότιου Αφάντου δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται στο σύνολό του  και σε όλες του τις δια­στά­σεις. Όπου υπάρ­χουν προ­βλέ­ψεις (π.χ άρδευση γκολφ) δεν δίνο­νται αει­φο­ρι­κές λύσεις που να μη θέτουν σε κίνδυνο την ικα­νο­ποί­ηση των ως άνω αναγκών, οικια­κών και επι­χει­ρη­μα­τι­κών, ολό­κλη­ρου του νησιού της Ρόδου. Θεω­ρούμε αυτο­νό­ητα ότι θα πρέπει να δοθεί προ­τε­ραιό­τητα του­λά­χι­στον για την άρδευση στις εναλ­λα­κτι­κές πηγές νερού άρδευ­σης όπως η επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση των «γκρίζων» νερών και η αφα­λά­τωση με τη εκμε­τάλ­λευση ενέρ­γειας από ΑΠΕ.

 

 

3. Διάθεση Υγρών Απο­βλή­των. Αυτή τη στιγμή δυστυ­χώς στην περιοχή δεν υφί­στα­ται απο­χε­τευ­τικό δίκτυο για τη διάθεση των υγρών απο­βλή­των ούτε υπάρχει σαφής και συγκε­κρι­μένη προ­ο­πτική τα επόμενα χρόνια να κατα­σκευα­στεί η απαι­τού­μενη επέ­κταση της δυνα­μι­κό­τη­τας της ΕΕΛ Ρόδου καθώς και ο αγωγός Αρχάγ­γε­λος – Βόδι (βλ. έγγραφο Ειδικής Υπη­ρε­σίας Δια­χεί­ρι­σης Περ. Ν. Αιγαίου 1314/30-03-2016).

Είναι ευνόητο ότι εάν δεν υπάρχει ρητή και σαφής πρό­βλεψη περί χωρο­θέ­τη­σης Εγκα­τα­στά­σεων Βιο­λο­γι­κού Καθα­ρι­σμού για την εξυ­πη­ρέ­τηση των εγκα­τα­στά­σεων και του Βόρειου και του Νότιου Τμή­μα­τος οι οποίες θα χωρο­θε­τη­θούν, κατα­σκευα­στούν και θα λει­τουρ­γούν με απο­κλει­στι­κές δαπάνες και ευθύνη των επεν­δυ­τών, είναι πολύ πιθανό να ζητηθεί η ανάληψη των δαπανών και της όλης ευθύνης από το δημόσιο, πράγμα που όπως κατα­λα­βαί­νετε δεν είναι δυνατόν να συμβεί. Όπως σημειώ­νουμε παρα­πάνω θα πρέπει να απαι­τη­θεί η τρι­το­βάθ­μια επε­ξερ­γα­σία των λυμάτων και η όσον το δυνατόν ευρύ­τερη χρήση τους για αρδευ­τι­κούς σκοπούς.

 

4. Λοιπές υπο­δο­μές και δίκτυα. Ενέρ­γεια και αρχι­τε­κτο­νική. Τα παρα­πάνω πρέπει να αφορούν και τις υπό­λοι­πες υπο­δο­μές και δίκτυα, ότι δηλαδή οι δαπάνες δια­σύν­δε­σης με τις υφι­στά­με­νες υπο­δο­μές δημό­σιες, δημο­τι­κές και άλλες θα βαρύ­νουν απο­κλει­στικά τους επεν­δυ­τές.

Το θέμα της ενέρ­γειας και της αρχι­τε­κτο­νι­κής είναι ένα ακόμα σημα­ντικό θέμα. Για τέτοιας εκτε­τα­μέ­νης μορφής επεν­δύ­σεις θα πρέπει να υπάρχει πρό­βλεψη να αξιο­ποιεί­ται το αιολικό και ηλιακό δυνα­μικό του νησιού, να έχουν ενερ­γειακή απο­δο­τι­κό­τητα και βιο­κλι­μα­τικό και αρχι­τε­κτο­νικό σχε­δια­σμό που να ται­ριά­ζει και να ανα­δει­κνύει το περι­βάλ­λον της περιο­χής. Θα ήταν ευχής έργο να επι­τρα­πεί στους επεν­δυ­τές να προ­χω­ρή­σουν σε αυτο­πα­ρα­γωγή ενέρ­γειας, γεγονός που θα ωφε­λή­σει και τους ίδιους αλλά και δε θα επι­βα­ρύ­νει την παρα­γωγή της Ρόδου η οποία είναι σημα­ντικά αυξη­μένη και αυτή τη στιγμή βασί­ζε­ται σε ένα σταθμό παρα­γω­γής, τον ΑΗΣ Σορωνής. Ο δεύ­τε­ρος σταθμός είναι υπό κατα­σκευή αλλά θα ήταν πολύ σημα­ντικό αλλά και ελπι­δο­φόρο για ένα βιώσιμο μέλλον του νησιού οι αυξη­μέ­νες ενερ­γεια­κές ανάγκες τέτοιων επεν­δύ­σεων να καλύ­πτο­νται από Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας. Κάτι τέτοιο άλλωστε θα ήταν και σύμφωνο με τις διε­θνείς υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας για μείωση των εκπο­μπών διο­ξει­δίου του άνθρακα.

Οι χρήσεις στις διά­φο­ρες ζώνες όπως προ­βλέ­πο­νται σήμερα είναι πολλές,  δια­φο­ρε­τι­κές και πολύ γενικές. Θα πρέπει να υπάρξει περιο­ρι­σμός των επι­τρε­πό­με­νων χρήσεων και σε κάθε περί­πτωση θα πρέπει να  δια­τυ­πω­θεί με σαφή­νεια ότι αυτές είναι μόνο υπο­στη­ρι­κτι­κές χρήσεις που εντάσ­σο­νται λει­τουρ­γικά στα ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα και συνεπώς δεν ανα­πτύσ­σο­νται  αυτο­τε­λώς.

Όσον αφορά το συντε­λε­στή δόμησης θα πρέπει να ανα­φέ­ρε­ται ρητά ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται η μετα­φορά συντε­λε­στή από ζώνη σε ζώνη.

 

5. Μέγεθος επέν­δυ­σης και δια­φο­ρο­ποί­ηση του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Η όλη επέν­δυση θα ήταν παρα­γω­γική εάν μπο­ρούσε να δια­φο­ρο­ποι­ή­σει το του­ρι­στικό προϊόν του νησιού και όχι απλά να προ­σθέ­σει κλίνες σε ένα νησί που κατά γενική ομο­λο­γία είναι πλέον κορε­σμένο. Η προ­σθήκη κατα­λυ­μά­των όμοιων με αυτά που υπάρ­χουν το μόνο απο­τέ­λε­σμα που θα είχε θα ήταν να αυξήσει τον αντα­γω­νι­σμό μεταξύ των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων, να μειώσει περαι­τέρω τις συμπιε­σμέ­νες λόγω all-inclusive τιμές και να επι­δει­νώ­σει την εργα­σιακή και οικο­νο­μική κατά­σταση των εργα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­στικό τομέα και την οικο­νο­μική θέση των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων. Σε αυτό το πλαίσιο, και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις επι­πτώ­σεις της επέν­δυ­σης στην κατα­νά­λωση ανε­παρ­κών φυσικών πόρων, θα πρέπει να υπάρξει σαφής πρό­βλεψη για την κατα­σκευή κατα­λυ­μά­των υψηλών προ­δια­γρα­φών, με αντί­στοιχα, χαμηλές πυκνό­τη­τες και δυνα­μι­κό­τητα και επο­μέ­νως σαφής καθο­ρι­σμός του μέγι­στου αριθμού των επι­τρε­πό­με­νων κλινών.

Ο συνο­λι­κός αριθμός των επι­τρε­πό­με­νων κλινών δεν θα πρέπει να υπερ­βαί­νει τις 2.500. Όπως δια­φαί­νε­ται η πρόταση για το Β. Αφάντου προ­βλέ­πει συνο­λικά 1.600 χρήστες (κλίνες), ενώ το Ν, Αφάντου προ­βλέ­πει 1.800 χρήστες σε μία έκταση κατα­κερ­μα­τι­σμένη η οποία είναι 3 φορές μικρό­τερη από αυτή του Βόρειου τμή­μα­τος χωρίς να υπο­λο­γί­ζε­ται το γήπεδο του γκολφ.  Είναι χρήσιμο να θυμό­μα­στε ότι στη Μονή Τοπλού στην Κρήτη με συνο­λική έκταση 20,000 στρ. – και περιοχή Νατούρα φυσικά – προ­βλέ­πο­νται μόνο 1900 κλίνες.

6. Λιμε­νική εγκα­τά­σταση: Θα πρέπει να δια­τυ­πω­θεί με σαφή­νεια ότι η δυνα­τό­τητα κατα­σκευής λιμε­νι­κής εγκα­τά­στα­σης πρέπει να συναρ­τά­ται από τα πορί­σματα εγκε­κρι­μέ­νης ακτο­μη­χα­νι­κής μελέτης και να επι­τρα­πεί μόνο εφόσον κρί­νε­ται δυνατή και περι­βαλ­λο­ντικά απο­δε­κτή και πάντα με όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος και του δημό­σιου χαρα­κτήρα της παρα­λίας και του αιγια­λού.

 

Η αξιο­ποί­ηση της δημό­σιας περιου­σίας  δεν είναι δυνατόν να γίνεται με τρόπο που να μη δια­φυ­λάσ­σει το δημόσιο συμ­φέ­ρον, το συμ­φέ­ρον και την ευη­με­ρία της κοι­νω­νίας και των πολιτών αλλά και να μην προ­στα­τεύει το περι­βάλ­λον για τις σημε­ρι­νές και τις επό­με­νες γενιές.

 

Ο Πρό­ε­δρος                         Ο αντι­πρό­ε­δρος     Η Γραμ­μα­τέας

 

Μ. Κου­λού­μπρης               Δ. Γρη­γο­ριά­δης       Ειρ. Σταυρή

 

 

Τα μέλη

 

1. Αντ. Αθα­να­σίου
2. Λ. Μπαρ­κα­νί­κας
3. Δημ. Μίχαλος
4. Μιχ. Λαρ­δού­τσος

 

 

ΑΚΡΙΒΕΣ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ