Τρομαγμένη η Ευρώπη αναζητεί τώρα Plan Β

Το σημείο χωρίς επι­στροφή που φοβού­νταν στις Βρυ­ξέλ­λες το προη­γού­μενο διά­στημα έφτασε απότομα τα ξημε­ρώ­ματα της περα­σμέ­νης Παρα­σκευής, προ­κα­λώ­ντας σοκ αλλά και τρόμο στην καρδιά της Ε.Ε. Και αυτό γιατί, παρά την προ­ε­τοι­μα­σία κατά τους προη­γού­με­νους μήνες για όλα τα ενδε­χό­μενα, ουδείς μπορεί να προ­βλέ­ψει με σιγου­ριά τις οικο­νο­μι­κές, πολι­τι­κές, αλλά και γεω­στρα­τη­γι­κές επι­πτώ­σεις στη Γηραιά Ηπειρο.

Ασφυ­κτική πίεση άρχισε χθες να ασκεί η ΕΚΤ στη Βρε­τα­νία, με το μέλος της διοι­κού­σας επι­τρο­πής της, Φραν­σουά Βιλρουά ντε Γκαλό, να ανα­φέ­ρει ότι οι τρά­πε­ζες του Σίτι του Λον­δί­νου κιν­δυ­νεύ­ουν να απο­λέ­σουν το «ευρω­παϊκό τους δια­βα­τή­ριο», που τους επι­τρέ­πει να δρα­στη­ριο­ποιού­νται χωρίς προ­σκόμ­ματα στην ηπει­ρω­τική Ευρώπη. Την ίδια ώρα, ο οίκος Moody’s υπο­βάθ­μιζε την προ­ο­πτική της πιστο­λη­πτι­κής ικα­νό­τη­τας της Βρε­τα­νίας, εκτι­μώ­ντας ότι η χώρα θα αντι­με­τω­πί­σει σημα­ντι­κές δυσκο­λίες για να δια­πραγ­μα­τευ­θεί επι­τυ­χώς την έξοδό της από την Ενωση.

Εισερ­χό­με­νος χθες σε σύσκεψη των ΥΠΕΞ των έξι ιδρυ­τι­κών χωρών της Ε.Ε. και με τους ηγέτες της Γερ­μα­νίας, της Ιταλίας και της Γαλλίας να ανα­μέ­νε­ται να συνα­ντη­θούν αύριο, ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός Φρανκ-Βάλτερ Σταϊν­μά­γερ δήλωσε ότι είναι ώρα να δια­πι­στω­θεί ποιες είναι οι προσ­δο­κίες των λαών στα 27 ενα­πο­μεί­να­ντα κράτη-μέλη της Ενωσης.

Η Ευρώπη τα τελευ­ταία χρόνια φαί­νε­ται να απο­φεύ­γει το ένα ατύχημα μετά το άλλο την τελευ­ταία στιγμή. Και παρόλο που δείχνει σαν εγκλω­βι­σμένη σε ομό­κε­ντρους κύκλους παρό­μοιων προ­βλη­μά­των, δεν φαί­νε­ται να έχει βρει τον τρόπο για τη ριζική αντι­με­τώ­πισή τους. Είναι ενδει­κτικό ότι πριν από ακριβώς ένα χρόνο η ελλη­νική κυβέρ­νηση είχε προ­κη­ρύ­ξει και αυτή δημο­ψή­φι­σμα, που στα μάτια πολλών ήταν ανάλογο του βρε­τα­νι­κού.

Τότε, στις 29 Ιουνίου 2015, ο πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής, Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ, σε μια κατά­με­στη αίθουσα Τύπου, είχε απευ­θυν­θεί στους Ελληνες ψηφο­φό­ρους λέγο­ντας σε δρα­μα­τικό τόνο: «Η Ελλάδα είναι Ευρώπη και η Ευρώπη είναι Ελλάδα». Ενα χρόνο αργό­τερα, την περα­σμένη Παρα­σκευή, 24 Ιουνίου 2016, ο κ. Γιούν­κερ βρέθηκε πάλι σε μια κατά­με­στη αίθουσα με δημο­σιο­γρά­φους. Το ατύχημα αυτήν τη φορά δεν είχε απο­φευ­χθεί και στην ερώτηση εάν η έξοδος των Βρε­τα­νών σημαί­νει και το τέλος της Ε.Ε., η απά­ντησή του ήταν ένα δρα­μα­τικό «όχι» και μια έξοδος του ιδίου από την αίθουσα Τύπου…

Ενδο­σκό­πηση

Αυτό που είναι σίγουρο, για να μην επα­να­λη­φθούν οι ίδιες σκηνές και το 2017, είναι ότι οι Ευρω­παίοι εταίροι θα πρέπει να ξεκι­νή­σουν μια δια­δι­κα­σία ενδο­σκό­πη­σης του τι πήγε λάθος. Ενδε­χο­μέ­νως από αύριο, σε μια άτυπη Σύνοδο Κορυφής. Αξιω­μα­τού­χοι τονί­ζουν πως ο μέσος Ευρω­παίος «δεν κατα­λα­βαί­νει τι κάνουμε εδώ και τι απο­φά­σεις παίρ­νουμε» και πως «αν αυτό δεν αλλάξει άμεσα, τότε η κατάρ­ρευση είναι θέμα χρόνου».

Πέρα από αυτή την πολύ σημα­ντική κρίση ταυ­τό­τη­τας που θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­σουν σύντομα τα ευρω­παϊκά όργανα, τα προ­βλή­ματα που θα εμφα­νι­στούν τους επό­με­νους μήνες είναι πολλά και σημα­ντικά, και ιδίως στον ευρω­παϊκό Νότο. Σύμφωνα με τον αναλυτή Μιτζ Ράχμαν του Eurasia Group, ακόμα και χωρίς την έξοδο της Βρε­τα­νίας, η Πορ­το­γα­λία, η Ισπανία, αλλά σε κάποιο βαθμό και η Ελλάδα, θα βρεθούν αντι­μέ­τω­πες με σοβαρές κρίσεις. Συγκε­κρι­μένα, στην Πορ­το­γα­λία «υπάρχει μεγάλο ρίσκο να τεθεί σε κίνδυνο η πρό­σβαση της χώρας στις αγορές» κάποια στιγμή το φθι­νό­πωρο. Και αυτό θα έχει μεγάλες οικο­νο­μι­κές και πολι­τι­κές συνέ­πειες, καθώς λίγους μήνες πριν από τις εκλογές στη Γαλλία και κυρίως σε Ολλαν­δία και Γερ­μα­νία, δεν θα υπάρχει καμία διάθεση για τη διάσωση μιας χώρας του Νότου. «Θα είναι δύσκολο να εγκρί­νουν και­νούρ­γιο πρό­γραμμα πριν από τις εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις τους», τονίζει ο Ράχμαν.

Συγ­χρό­νως, η Ισπανία θα κληθεί να προβεί σε δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της, η οποία θα είναι ιδιαί­τερα επίπονη, ενώ λόγω των εκλογών δεν πρό­κει­ται να υπάρξει περαι­τέρω επιεί­κεια. Αν προ­σθέ­σει κάποιος στο μείγμα και την Ιταλία, όπου ο Ματέο Ρέντσι χάνει σημα­ντικά δημο­τι­κό­τητα το τελευ­ταίο διά­στημα, ενώ έχει μια σειρά από δημο­σιο­νο­μι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις και τη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση μπροστά του, τότε τα πράγ­ματα δυσκο­λεύ­ουν. «Αν προ­σθέ­σει κανείς και την Ελλάδα στο μείγμα, τότε όλη αυτή η περιοχή δεν φαί­νε­ται να πηγαί­νει καλά το επόμενο εξάμηνο», λέει ο Ράχμαν.

«Η σχέση μεταξύ των εκλο­γι­κών κύκλων σε Ολλαν­δία, Γαλλία, Γερ­μα­νία και τα θέματα που θα προ­κύ­ψουν νότια θα είναι αρκετά δύσκολα και πιθανόν να οδη­γή­σουν σε έκρηξη των σχέσεων μεταξύ των χωρών του Νότου και του Βορρά», συμπλη­ρώ­νει. Και η Ελλάδα δεν είναι εκτός αυτής της εξί­σω­σης. Για την κ. Μ. Δεμερ­τζή, οικο­νο­μο­λόγο του think tank Bruegel των Βρυ­ξελ­λών, σίγουρα η έξοδος της Βρε­τα­νίας θα οδη­γή­σει σε μεγα­λύ­τερη προ­σπά­θεια να μείνουν τα υπό­λοιπα 27 κράτη-μέλη ενωμένα, όμως αυτό δεν μετα­φρά­ζε­ται απα­ραί­τητα σε επιεί­κεια προς την Ελλάδα, η οποία έχει ακόμη να περάσει δύσκολο φθι­νό­πωρο.

Για τον Ράχμαν το Βrexit θα οδη­γή­σει αναμ­φί­βολα τις αγορές στο να ελέγ­χουν πολύ πιο προ­σε­κτικά τι συμ­βαί­νει στην Ευρώπη. «Αυτό φυσικά είναι αρνη­τικό για την Ελλάδα, αλλά και για τη Ν. Ευρώπη», λέει.

Αλλωστε στην Ελλάδα, σύμφωνα με τους ξένους ανα­λυ­τές, είναι πολύ πιθανή η περαι­τέρω επιβολή λιτό­τη­τας στις αρχές του νέου έτους, ενώ η πολι­τική σκηνή στην Αθήνα εκτιμά πως εξα­κο­λου­θεί να είναι ευάλωτη, με τις πρόωρες εκλογές να παρα­μέ­νουν ως πιθανό σενάριο.

Καθη­με­ρινή