Οι έξι προτάσεις του Ποταμιού για την Παιδεία

Στο πλαίσιο της δια­δι­κα­σίας που ακο­λου­θή­θηκε στην Επι­τροπή Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων, το Ποτάμι έστειλε την Κυριακή 29/5 στον Πρόεδρο της Επι­τρο­πής τα σχόλια του και κάποιες επι­πλέον προ­τά­σεις πάνω στο συγκε­κρι­μένο 100σέλιδο πόρισμα του κ. Γαβρό­γλου που είχε παρου­σια­στεί στις 24/5 στην Επι­τροπή Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων κι αφο­ρούσε την Α’βάθμια και Β’βάθμια εκπαί­δευση.

Το εν λόγω 100σέλιδο πόρισμα δεν ήταν το απο­τέ­λε­σμα ενός δια­λό­γου στην Επι­τροπή, αλλά κάποιες ακο­στο­λό­γη­τες, γενι­κό­λο­γες προ­τά­σεις με αρκετές εκ των οποίων είναι δύσκολο να δια­φω­νή­σει κανείς. Μάλιστα, σε κάποιες περι­πτώ­σεις έρχο­νται σε αντί­θεση με τις εξαγ­γε­λίες του Υπουρ­γού Παι­δείας Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των κ. Φίλη. Το πόρισμα του κ. Γαβρό­γλου θέτει τον χρονικό ορί­ζο­ντα των δια­φό­ρων προ­τά­σεων αλλά χωρίς τις λεπτο­μέ­ρειες εφαρ­μο­γής και δίχως έστω και μια εκτί­μηση του κόστους τους.

Δεν μπορεί να μείνει ασχο­λί­α­στο ότι το κείμενο δια­πνέ­ε­ται από μια απο­στροφή απέ­να­ντι σε οτι­δή­ποτε ιδιω­τικό, κυρίως απέ­να­ντι στα φρο­ντι­στή­ρια ξένων γλωσσών και μέσης εκπαί­δευ­σης. Η ιδε­ο­λη­ψία αυτή πρέπει κάποια στιγμή να εκλεί­ψει καθότι η δημόσια και η ιδιω­τική εκπαί­δευση είναι δύο συμπλη­ρω­μα­τικά κι όχι αντα­γω­νι­στικά πεδία. Αν τα δημόσια σχολεία ήταν σε καλύ­τερη κατά­σταση (που αυτό είναι το έργο της Πολι­τείας), η φρο­ντι­στη­ριακή εκπαί­δευση θα ήταν σίγουρα πιο περιο­ρι­σμένη. Αυτό άλλωστε απέ­δειξε η επι­τυ­χη­μένη περί­πτωση του θεσμού των Πρό­τυ­πων Πει­ρα­μα­τι­κών Σχο­λείων που τώρα υπο­βαθ­μί­ζο­νται και για ακόμη μία φορά δεν υπάρχει ουδεμία αναφορά στη λέξη «Πρότυπα» στο πόρισμα, λες και για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρξαν ποτέ!

Οι 6 στο­χευ­μέ­νες προ­τά­σεις του Ποτα­μιού στο συγκε­κρι­μένο πλαίσιο, αφορούν στην αυτο­νο­μία της σχο­λι­κής μονάδας, στην αξιο­λό­γηση των εκπαι­δευ­τι­κών, στο θεσμό του εθνικού απο­λυ­τη­ρίου, στις δια­δι­κα­σίες εισα­γω­γής στην Γ’βάθμια εκπαί­δευση, στην επα­νε­ξέ­ταση του θεσμού των πρό­τυ­πων πει­ρα­μα­τι­κών σχο­λείων καθώς και στον τρόπο εισα­γω­γής των μαθητών σε αυτά.

Το Ποτάμι από την ίδρυσή του έχει πρώτο στην πολι­τική του ατζέντα, τα ζητή­ματα της Παι­δείας και γνω­ρί­ζο­ντας καλά το τι πρέπει να γίνει για να βελ­τιω­θεί η ποιό­τητα της παρε­χό­με­νης εκπαί­δευ­σης, κατέ­θεσε ρεα­λι­στι­κές και μεταρ­ρυθ­μι­στι­κές προ­τά­σεις δίχως να ακο­λου­θή­σει την άγονη λύση της φυγής από τον διάλογο. Προ­τά­σεις οι οποίες είναι το ανα­γκαίο αντί­βαρο στις κυβερ­νη­τι­κές ιδε­ο­λη­ψίες και εμμονές για την Παιδεία. Προ­τά­σεις οι οποίες είναι απο­τέ­λε­σμα εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νης μελέτης και οι οποίες ελπί­ζουμε να συμ­βάλ­λουν σε αυτόν τον πρω­τό­τυπο διάλογο μέσω πορι­σμά­των και να γίνουν απο­δε­κτές.

 Προ­τά­σεις επί του πορί­σμα­τος της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων

Στη συνε­δρί­αση της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων στις 24.05.2016 συζη­τή­θηκε το 100σέλιδο πόρισμα του Προ­έ­δρου της Επι­τρο­πής Καθη­γητή κ. Γαβρό­γλου για την Α’ και Β’ βάθμια εκπαί­δευση. Θα ξεκι­νή­σουμε με κάποιες παρα­τη­ρή­σεις, γενικές και ειδικές, που ανα­φέρ­θη­καν και από τον ειση­γητή του Ποτα­μιού στη συζή­τηση και, στη συνέ­χεια, θα υπάρ­ξουν κάποιες πιο συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις με τη μορφή των προ­τά­σεων του πορί­σμα­τος.

Γενικές παρα­τη­ρή­σεις

Θα πρέπει καταρ­χήν να λάβουμε υπόψη ότι το κείμενο δεν είναι απο­τέ­λε­σμα δια­λό­γου μεταξύ των μελών της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων και των δια­φό­ρων εμπλε­κο­μέ­νων στην εκπαί­δευση φορέων όπως αυτοί που κλή­θη­καν στην Επι­τροπή.

Το κείμενο, στα περισ­σό­τερα σημεία θεω­ρούμε ότι στρέ­φε­ται προς τη σωστή κατεύ­θυνση και υιο­θε­τεί σε σημα­ντικό βαθμό προ­τά­σεις του πρό­σφα­του παρελ­θό­ντος (π.χ. για το Νέο σχολείο), κάτι το οποίο δεν το θεω­ρούμε καθόλου μεμπτό. Χαρα­κτη­ρί­ζε­ται όμως κυρίως από γενι­κό­τη­τες και φιλο­σο­φι­κές προ­σεγ­γί­σεις με τις οποίες είναι δύσκολο να δια­φω­νή­σει κανείς. Πολλές φορές όμως οι προ­τά­σεις είναι αλλη­λο­κα­λυ­πτό­με­νες και ενίοτε αντι­κρουό­με­νες με τη σημε­ρινή πολι­τική του Υπουρ­γείου Παι­δείας, Έρευνας και Θρη­σκευ­μά­των.

Επίσης, δεν υπάρχει ουδεμία οικο­νο­μική μελέτη ή έστω οικο­νο­μική εκτί­μηση που να επι­βε­βαιώ­νει την πρα­κτική υλο­ποί­ηση των προ­τά­σεων ή έστω μέρους αυτών. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα η οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας και οι πόροι του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για την Παιδεία καθι­στούν το συγκε­κρι­μένο κείμενο περισ­σό­τερο «έκθεση ιδεών» και λιγό­τερο ένα δυνάμει επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο.

Τέλος, το κείμενο δια­πνέ­ε­ται από μια απο­στροφή, αντι­πά­θεια, σχεδόν απέ­χθεια απέ­να­ντι σε οτι­δή­ποτε ιδιω­τικό («Ο ιδιώτης είναι κακός»), κυρίως απέ­να­ντι στα φρο­ντι­στή­ρια ξένων γλωσσών και μέσης εκπαί­δευ­σης. Η ιδιω­τική εκπαί­δευση πρέπει να θεω­ρεί­ται συμπλη­ρω­μα­τική της δημό­σιας και όχι αντα­γω­νι­στική ώστε να επι­χει­ρεί­ται η δαι­μο­νο­ποί­ησή της από την παρούσα κυβέρ­νηση. Αν τα δημόσια σχολεία ήταν σε καλύ­τερη κατά­σταση (που αυτό είναι το έργο της Πολι­τείας), η φρο­ντι­στη­ριακή εκπαί­δευση θα ήταν σίγουρα πιο περιο­ρι­σμένη. Αυτό άλλωστε απέ­δειξε η επι­τυ­χη­μένη περί­πτωση του θεσμού των Πρό­τυ­πων Πει­ρα­μα­τι­κών Σχο­λείων.

Το Πόρισμα απο­τε­λεί­ται από 25 βρα­χυ­πρό­θε­σμες, 33 μεσο­πρό­θε­σμες και 28 μακρο­πρό­θε­σμες προ­τά­σεις και 6 ενό­τη­τες: Αυτο­νο­μία, Εκπ/ση-Μετεκπ/ση Εκπαι­δευ­τι­κών, Διδακτική-Μαθησιακή Δια­δι­κα­σία, Οργάνωση-Διοίκηση-Οικονομικά, Τύποι Σχο­λείων, Ειδική Αγωγή.

Ειδικές παρα­τη­ρή­σεις

• Χρη­σι­μο­ποιεί­ται ο όρος «παρα­παι­δεία» για τα φρο­ντι­στή­ρια ξένων γλωσσών και κυρίως μέσης εκπαί­δευ­σης. Ο όρος αυτός είναι κατά τη γνώμη μας δόκιμος μόνο για παρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες, όπως τα παρά­νομα ιδιαί­τερα μαθή­ματα από καθη­γη­τές μέσης εκπαί­δευ­σης. Για τα νόμιμα φρο­ντι­στή­ρια ο σωστός όρος θα ήταν «φρο­ντι­στη­ριακή εκπαί­δευση» κι όχι «παρα­παι­δεία».

• Δεν υπάρχει στο πόρισμα οποια­δή­ποτε αναφορά στα Πρότυπα Σχολεία.

• Δεν υπάρχει στο πόρισμα οποια­δή­ποτε αναφορά στους Σχο­λι­κούς Συμ­βού­λους.

• Δεν υπάρχει στο πόρισμα αναφορά για την εκπαί­δευση ευά­λω­των κοι­νω­νι­κών ομάδων όπως οι Ρομά, ούτε στην εκπαί­δευση προ­σφύ­γων.

• Δεν υπάρχει στο πόρισμα πρό­βλεψη για τη δια­μόρ­φωση και ενί­σχυση της εκπαί­δευ­σης χαρι­σμα­τι­κών παιδιών.

 ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΟΡΙΣΜΑΤΟΣ

 ΕΝΟΤΗΤΑ: Ι. Αυτο­νο­μία

 ΠΡΟΤΑΣΗ 01: Αξιο­λό­γηση εκπαι­δευ­τι­κών

Συνο­πτική περι­γραφή: Συν­δυα­σμός εσω­τε­ρι­κής αξιο­λό­γη­σης (αυτο­α­ξιο­λό­γη­σης) και εξω­τε­ρι­κής αξιο­λό­γη­σης της σχο­λι­κής μονάδας με την ενερ­γο­ποί­ηση της Αρχής για τη Δια­σφά­λιση της Ποιό­τη­τας στην Εκπαί­δευση (Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε.). Η αξιο­λό­γηση θα αφορά:

• τους εκπαι­δευ­τι­κούς

• τα στελέχη εκπαί­δευ­σης

• το μη διδα­κτικό προ­σω­πικό

• τις δομές και δια­δι­κα­σίες

• τα υλικά μέσα του σχο­λείου

Προ­ϋ­πο­θέ­σεις επι­τυ­χίας είναι ο ορισμός γενικών και ειδικών (ανά ειδι­κό­τητα) περι­γραμ­μά­των εργα­σίας (job descriptions) των Εκπαι­δευ­τι­κών και των Στε­λε­χών Eκπαίδευσης αντί των γενι­κό­λο­γων καθη­κο­ντο­λο­γίων. Καθο­ρι­σμός στο­χο­θε­σίας, πλάνου δράσης, εφαρ­μογή και ανα­τρο­φο­δό­τηση σε κάθε σχολική μονάδα με βάση τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες αυτής. Επα­να­λει­τουρ­γία της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. ως ανε­ξάρ­τη­της διοι­κη­τι­κής αρχής. Καλ­λιέρ­γεια κουλ­τού­ρας αξιο­λό­γη­σης. Οι σχε­δια­στές του μοντέ­λου αξιο­λό­γη­σης πρέπει να φρο­ντί­σουν να:

• να ορίσουν τις ανα­με­νό­με­νες ικα­νό­τη­τες των μαθητών, των εκπαι­δευ­τι­κών, των σχο­λείων, του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος

• να ορίσουν τι σημαί­νει εκπαι­δευ­τικό έργο και η αξιο­λό­γησή του

• να ορίσουν τι σημαί­νει «καλές πρα­κτι­κές» στην τάξη

• να ορίσουν τους υπευ­θύ­νους για την επιτυχή ανα­τρο­φο­δό­τηση

• η αξιο­λό­γηση να ξεκινά με τους νέους εκπαι­δευ­τι­κούς

• ο σκοπός και ο κυριό­τε­ρος στόχος να είναι η βελ­τί­ωση των πρα­κτι­κών, των δομών και των δια­δι­κα­σιών

• να ορίσουν συγκε­κρι­μέ­νες αρμο­διό­τη­τες για τους εκπαι­δευ­τι­κούς ώστε να εμπλα­κούν στην αυτο­α­ξιο­λό­γηση του σχο­λείου ενδυ­να­μώ­νο­ντας την με συλ­λο­γι­κές δια­δι­κα­σίες.

Χρειά­ζε­ται θέσπιση σαφούς και στα­θε­ρού πλαι­σίου εξω­τε­ρι­κής και εσω­τε­ρι­κής αξιο­λό­γη­σης της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας (evaluation of effectiveness) του εκπαι­δευ­τι­κού έργου (σκοποί, στόχοι, αξιο­λο­γη­τές, αξιο­λο­γού­με­νοι, χρο­νο­διά­γραμμα, δείκτες, κρι­τή­ρια, ανα­τρο­φο­δό­τηση, βελ­τί­ωση).

Ο καθο­ρι­σμός των κρι­τη­ρίων αξιο­λό­γη­σης πρέπει να ανήκει σε συγκε­κρι­μένο μοντέλο αξιο­λό­γη­σης τεκ­μη­ριω­μένο σε επι­στη­μο­νική βιβλιο­γρα­φία και να είναι σαφή και γνωστά στο απα­σχο­λού­μενο προ­σω­πικό της εκπαί­δευ­σης. Μοντέλα αξιο­λό­γη­σης «360 μοιρών» δηλαδή αξιο­λό­γηση κάποιου από προϊ­στά­με­νους, συνα­δέλ­φους και υφι­στά­με­νους παρέ­χουν την πιο πλήρη, συνήθως, εικόνα αφού περι­λαμ­βά­νουν όλες τις οπτικές για το έργο κάθε στε­λέ­χους εκπαί­δευ­σης.

Η αξιο­λό­γηση, επίσης, πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται από επι­μόρ­φωση (π.χ. κάθε 5 χρόνια κάθε εκπαι­δευ­τι­κός να έχει ένα τρίμηνο οργα­νω­μέ­νης επι­μόρ­φω­σης όπως είναι ο θεσμός του sabbatical στους Πανε­πι­στη­μια­κούς). Αυτή τη στιγμή η όποια επι­μόρ­φωση εκπαι­δευ­τι­κών γίνεται με ίδιον κόστος και πρω­το­βου­λία και κινεί­ται προς προ­σω­πική κατεύ­θυνση. Είναι σημα­ντική η επι­μόρ­φωση αλλά προς την κατεύ­θυνση των στόχων που έχουν τεθεί για την παρε­χό­μενη εκπαί­δευση.

Τέλος, είναι απα­ραί­τητη η οικο­νο­μική και ηθική αντα­μοιβή και η κινη­τι­κό­τητα των αξιο­λο­γη­θέ­ντων με «άριστα» ή «πολύ καλά» εκπαι­δευ­τι­κών, με στόχο τη βέλ­τι­στη αξιο­ποί­ηση του υπάρ­χο­ντος διδα­κτι­κού δυνα­μι­κού.

Γιατί είναι σημα­ντικό: Για να βελ­τιω­θεί ένα οποιο­δή­ποτε σύστημα πρέπει πρώτα να μετρη­θεί και να αξιο­λο­γη­θεί. Βασικό συστα­τικό του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος είναι και οι λει­τουρ­γοί του, όχι μόνο οι εκπαι­δευ­τι­κοί αλλά όλα τα στελέχη εκπαί­δευ­σης. Η αξιο­λό­γηση είναι συνυ­φα­σμένη με την αξιο­κρα­τία και είναι από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες ασφα­λι­στι­κές δικλεί­δες απέ­να­ντι στις πελα­τεια­κές πρα­κτι­κές.

Η αξιο­λό­γηση λοιπόν πρέπει να ξεκι­νάει από πάνω προς τα κάτω (top-down). Πρώτα δηλαδή να αξιο­λο­γού­νται τα στελέχη στην κορυφή της πυρα­μί­δας (περι­φε­ρεια­κοί διευ­θυ­ντές, διευ­θυ­ντές εκπαί­δευ­σης) και μετά οι υπό­λοι­ποι κρίκοι (διευ­θυ­ντές σχο­λι­κών μονάδων, εκπαι­δευ­τι­κοί). Η ιεραρ­χική δομή προ­ϋ­πο­θέ­τει εμπι­στο­σύνη ότι όσοι βρί­σκο­νται στις ανώ­τε­ρες βαθ­μί­δες είναι πράγ­ματι ικανοί κι όχι «προϊόν» πελα­τεια­κών πρα­κτι­κών.

Είναι γνωστό ότι στα σχολεία υπάρ­χουν καθη­γη­τές που είναι φιλό­τι­μοι και καθη­γη­τές που είναι αδιά­φο­ροι. Χωρίς αξιο­λό­γηση πώς μπορείς να εντο­πί­σεις και να καθο­δη­γή­σεις τον αδιά­φορο καθη­γητή ή πώς να επι­βρα­βεύ­σεις τον φιλό­τιμο. Χρειά­ζε­ται μια αξιο­λό­γηση όχι σε τιμω­ρη­τική βάση (να δίνεται έμφαση στο να εντο­πί­ζει ποιοι δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους για να τους «τιμω­ρή­σει») αλλά κινη­τρο­δο­τική (να δίνει έμφαση και στο να ανα­δει­κνύει τους καλούς). Είναι απα­ραί­τητο ένα καθε­στώς λογο­δο­σίας του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος (και των στε­λε­χών του) προς την ελλη­νική κοι­νω­νία. Βελ­τί­ωση των διδα­κτι­κών πρα­κτι­κών στην τάξη και στην μάθηση των μαθητών. Ανα­βάθ­μιση του κύρους του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος, του επαγ­γέλ­μα­τος των εκπαι­δευ­τι­κών, της μάθησης και του σχο­λι­κού θεσμού.

 Χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας: Μεσο­πρό­θε­σμο

 ΕΝΟΤΗΤΑ: Ι. Αυτο­νο­μία

 ΠΡΟΤΑΣΗ 02: Δυνα­τό­τητα χορη­γίας σε δημόσια σχολεία

Συνο­πτική περι­γραφή: Να εκσυγ­χρο­νι­στεί το θεσμικό πλαίσιο ώστε στο πλαίσιο της αυτο­νο­μίας των σχο­λι­κών μονάδων να υπάρχει η δυνα­τό­τητα ανα­ζή­τη­σης και προ­σέλ­κυ­σης δωρεών-χορηγιών από ιδιώτες, φορείς, νομικά πρόσωπα, μη κερ­δο­σκο­πι­κές οργα­νώ­σεις. Να υπάρξει πρόνοια ώστε να μπορούν οι σχο­λι­κές μονάδες και με πρω­το­βου­λίες του διευ­θυ­ντή και υπο­διευ­θυ­ντή, και μετά από έγκριση από τον σύλλογο των διδα­σκό­ντων να διε­ρευ­νούν κατάλ­λη­λες περι­πτώ­σεις προ­σέλ­κυ­σης χρη­μα­το­δο­τι­κών πόρων απευ­θείας και όχι απα­ραί­τητα με τη δια­με­σο­λά­βηση και μέσω των δράσεων του οικείου δήμου. Να συμπε­ρι­λη­φθεί στις αρμο­διό­τη­τες του συλ­λό­γου των διδα­σκό­ντων η αντί­στοιχη αρμο­διό­τητα με τη ΔΕΠΠΣ όπως ανα­φέ­ρε­ται στο άρθρο 40 του ν.3966/2011, για την προ­σέλ­κυση δωρεών, χορη­γιών και κάθε είδους παροχών.

Γιατί είναι σημα­ντικό: Οι παρα­πάνω δράσεις θα ενδυ­να­μώ­σουν τον κοι­νω­νικό χαρα­κτήρα του σχο­λείου, θα ανα­κου­φί­σουν τις οικο­νο­μικά ασθε­νέ­στε­ρες οικο­γέ­νειες, οι μαθητές θα διδα­χτούν την αξία της προ­σφο­ράς. Επίσης θα μπο­ρέ­σουν να «θερα­πευ­θούν» πολλά εκ των λει­τουρ­γι­κών προ­βλη­μά­των των σχο­λείων τα οποία πλήτ­τουν την εκπαι­δευ­τική και μαθη­τική κοι­νό­τητα και δυσχε­ραί­νουν την πραγ­μα­το­ποί­ηση του εκπαι­δευ­τι­κού έργου, και τα οποία οφεί­λο­νται στην αδυ­να­μία επαρ­κούς χρη­μα­το­δό­τη­σης από το κράτος ειδικά στην παρα­τε­τα­μένη περίοδο της κρίσης.

 Χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας: Βρα­χυ­πρό­θε­σμο

 Ενότητα V Τύποι σχο­λείων

 ΠΡΟΤΑΣΗ 03: Εθνικό απο­λυ­τή­ριο και τράπεζα θεμάτων

Συνο­πτική περι­γραφή: Στόχος είναι το Εθνικό Απο­λυ­τή­ριο το οποίο θα προ­κύ­πτει με όσο το δυνατόν αντι­κει­με­νι­κές και αδιά­βλη­τες δια­δι­κα­σίες. Στις τρεις τάξεις του Λυκείου θα δίδο­νται, όπως τώρα, εξε­τά­σεις. Τα θέματα των εξε­τά­σεων, του­λά­χι­στον στα βασικά μαθή­ματα, θα πρέπει να προ­έρ­χο­νται σε ένα μεγάλο μέρος τους από εθνική τράπεζα θεμάτων. Τα θέματα αυτά θα έχουν ως στόχο, όχι να δια­χω­ρί­σουν τους μαθητές (όπως είναι το πνεύμα στις πανελ­λα­δι­κές που είναι αντα­γω­νι­στι­κές και γίνεται συγκρι­τική αξιο­λό­γηση), αλλά να αξιο­λο­γή­σουν αν κατέ­χουν αυτά που πρέπει τελειώ­νο­ντας τη συγκε­κρι­μένη τάξη (απόλυτη αξιο­λό­γηση). Ο θεσμός της τρά­πε­ζας θεμάτων πρέπει να επα­νέλ­θει, με δια­φο­ρε­τική μορφή βέβαια από αυτόν που ήταν το 2014-15 και, με δια­βαθ­μι­σμένα επίπεδα δυσκο­λίας θεμάτων από τα οποία θα κλη­ρώ­νο­νται τα θέματα (π.χ. τρία επίπεδα δυσκο­λίας από τα οποία θα κλη­ρώ­νε­ται ένα θέμα κι ένα θέμα θα βάζει ο καθη­γη­τής ώστε στο σύνολο να έχουμε τέσσερα). Προ­ϋ­πό­θεση για τη λήψη Εθνικού Απο­λυ­τη­ρίου είναι σε όλα τα βασικά μαθή­ματα να ληφθεί προ­βι­βά­σι­μος βαθμός (πάνω από τη βάση).

Γιατί είναι σημα­ντικό: Η βαθμίδα του Λυκείου πρέπει να ανα­βαθ­μι­στεί και ένα σημα­ντικό στοι­χείο προς αυτήν την κατεύ­θυνση είναι το εθνικό απο­λυ­τή­ριο. Προ­κει­μέ­νου να έχει πραγ­μα­τικό αντί­κρι­σμα το απο­λυ­τή­ριο του Λυκείου θα πρέπει να είναι ισο­δύ­ναμο σε όλες τις περιο­χές της Ελλάδος από τον Έβρο ως την Γαύδο και θα πρέπει να αντι­στοι­χεί στις γνώσεις που πρέπει να έχει ένας από­φοι­τος Λυκείου. Για να επι­τευ­χθεί αυτή η ομοιο­μορ­φία, οι εξε­τά­σεις στην Α, Β και Γ Λυκείου θα πρέπει να είναι ομοιό­μορ­φες έτσι ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται η αντι­κει­με­νι­κό­τητα και η αμε­ρο­λη­ψία. Η δια­δι­κα­σία της εθνικής τρά­πε­ζας θεμάτων θα βοη­θή­σει επίσης στη δια­μόρ­φωση εθνικών προ­τύ­πων μάθησης ανά μάθημα και ανά τάξη.

 Χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας: Μεσο­πρό­θε­σμο

 Ενότητα V Τύποι σχο­λείων

 ΠΡΟΤΑΣΗ 04: Πρό­σβαση στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση

Συνο­πτική περι­γραφή: Απα­ραί­τητο για την πρό­σβαση στην τρι­το­βάθ­μια είναι το Εθνικό Απο­λυ­τή­ριο (βλ. Πρόταση 03). Τα πανε­πι­στη­μιακά τμήματα καθο­ρί­ζουν τον αριθμό των εισα­κτέων, το αν και σε ποια μαθή­ματα θα πρέπει να δια­γω­νι­στούν οι υπο­ψή­φιοι στις πανελ­λή­νιες (έως 5) και τι συντε­λε­στή βαρύ­τη­τας θα έχει το κάθε μάθημα. Για λόγους ομοιο­μορ­φίας, τα ισο­δύ­ναμα (που υπάρχει αντι­στοι­χία τίτλων) τμήματα τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης ανά την Ελλάδα θα πρέπει να δια­βου­λεύ­ο­νται και να καθο­ρί­ζουν από κοινού τα δύο τελευ­ταία (ποια μαθή­ματα εξε­τά­ζο­νται και με τι συντε­λε­στές βαρύ­τη­τας).

Η μορφή των εξε­τά­σεων θα είναι με τη μορφή τεστ που μπορούν να διορ­θω­θούν εύκολα και γρήγορα και καλύ­πτουν το σύνολο της ύλης. Δηλαδή με τεστ που περι­λαμ­βά­νουν, ως επί το πλεί­στον, ερω­τή­σεις πολ­λα­πλής επι­λο­γής, σωστό-λάθος, αντι­στοί­χι­σης κλπ. Σε μαθή­ματα όπως η έκθεση και τα μαθη­μα­τικά όπου πρέπει ο μαθητής να ανα­πτύ­ξει κάποιο θέμα ή έναν συλ­λο­γι­σμό θα υπάρ­χουν αντί­στοιχα θέματα. Τέτοια τεστ είναι πολύ δια­δε­δο­μένα στο εξω­τε­ρικό (π.χ. το SAT τεστ στις Η.Π.Α.) και θα μπο­ρού­σαμε να αντλή­σουμε τεχνο­γνω­σία. Με αυτήν τη μορφή δεν χρειά­ζε­ται οι μαθητές να κατα­φεύ­γουν στην απο­στή­θιση αλλά στην κατα­νό­ηση και στην κριτική σκέψη. Επίσης εξα­σφα­λί­ζε­ται και η ομοιό­μορφη βαθ­μο­λό­γηση χωρίς αμφι­βο­λίες και υπο­κει­με­νι­κό­τη­τες.

Γιατί είναι σημα­ντικό: Η παρα­πάνω δια­δι­κα­σία είναι σημα­ντική γιατί αφενός προωθεί την αυτο­τέ­λεια των Πανε­πι­στη­μίων και Τ.Ε.Ι., αφού τα ίδια τα τμήματα θα καθο­ρί­ζουν τον αριθμό των εισα­κτέων και τα κρι­τή­ρια εισα­γω­γής (ποια μαθή­ματα και με τι συντε­λε­στή βαρύ­τη­τας). Η αλλαγή του τρόπου εξέ­τα­σης θα απο­μα­κρύ­νει τους μαθητές από την απο­στή­θιση ολό­κλη­ρων κεφα­λαίων και τη στείρα ασκη­σιο­λο­γία και θα είναι δυνατό να αξιο­λο­γη­θεί κατά πόσο έχουν κατα­λά­βει τις αντί­στοι­χες έννοιες εις βάθος. Επίσης θα μπορεί να καλύ­πτε­ται πολύ μεγα­λύ­τερο εύρος της ύλης ώστε να περιο­ρι­στεί ο παρά­γο­ντας της τύχης στην εξέταση (να πέσει ένα θέμα που έτυχε να δια­βά­σει ή να μην δια­βά­σει καλά ο μαθητής). Επίσης ο φόρτος για τη διόρ­θωση των γραπτών θα μειωθεί σημα­ντικά.

 Χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας: Μεσο­πρό­θε­σμο

 ΕΝΟΤΗΤΑ: V. Τύποι σχο­λείων

 ΠΡΟΤΑΣΗ 05: Νέος θεσμός Πρό­τυ­πων Πει­ρα­μα­τι­κών Σχο­λείων με τη δημιουρ­γία δύο τύπων σχο­λείων και επέ­κτασή του σε όλη την επι­κρά­τεια καθώς και στην τεχνική-επαγγελματική εκπαί­δευση

Συνο­πτική περι­γραφή: Η προ­σφορά των Πρό­τυ­πων και Πει­ρα­μα­τι­κών σχο­λείων (Π.Π.Σ.) είναι πολύ ουσια­στική και αυτό το απο­δει­κνύει η πράξη και τα σημα­ντικά εκπαι­δευ­τικά απο­τε­λέ­σματα τα οποία προ­έ­κυ­ψαν τα τελευ­ταία χρόνια. Ιδιαί­τερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο θεσμός των Π.Π.Σ. λει­τούρ­γησε δίχως κοι­νω­νι­κούς απο­κλει­σμούς καθώς μέσω των εξε­τά­σεων εντά­χθηκε ένα μαθη­τικό δυνα­μικό το οποίο είχε το ενδια­φέ­ρον και προ­ερ­χό­ταν από όλα τα κοι­νω­νικά στρώ­ματα. Απο­τέ­λεσε έναν εφικτό προ­ο­ρι­σμό για οικο­γέ­νειες δίχως οικο­νο­μική επι­φά­νεια οι οποίες δεν είχαν τη δυνα­τό­τητα να στεί­λουν τα παιδιά τους στα ιδιω­τικά εκπαι­δευ­τή­ρια. Τα Π.Π.Σ. αντα­γω­νί­στη­καν επάξια και μάλιστα υπερ­τε­ρώ­ντας των ιδιω­τι­κών σχο­λείων τόσο με το υψηλό επίπεδο παρε­χό­με­νης εκπαί­δευ­σης όσο και με τις επι­δό­σεις μαθητών και εκπαι­δευ­τι­κών. Στα Π.Π.Σ. συμ­με­τεί­χαν καλοί μαθητές και όχι οι άριστοι, μαθητές χαμη­λό­τε­ρων οικο­νο­μι­κών στρω­μά­των, αλλο­δα­ποί, άτομα με ειδικές ανάγκες.

Επειδή ωστόσο υπήρξε σύγχυση με τον όρο Πρότυπα-Πειραματικά σχολεία και σύγχυση μεταξύ των εννοιών πει­ρα­μα­τι­σμός και πιλο­τική εφαρ­μογή, προ­τεί­νε­ται η δημιουρ­γία δύο τύπων σχο­λείων:

 1. Πρότυπα Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία (Τύπος Α)

2. Πιλο­τικά Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία (Τύπος Β)

Στα Πρότυπα Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία (Τύπου Α) θα δοκι­μά­ζο­νται νέοι τρόποι διδα­σκα­λίας και θα σχε­διά­ζο­νται εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα και δια­δι­κα­σίες οι οποίες εν συνε­χεία θα μπορούν να εφαρ­μο­σθούν πιλο­τικά. Τα σχολεία αυτά θα είναι υπο­χρε­ω­τικά συν­δε­δε­μένα με τα αντί­στοιχα Τμήματα και τομείς διδα­κτι­κής της εκπαί­δευ­σης, στα Πανε­πι­στή­μια και συνεπώς θα ευρί­σκο­νται όπου εδρά­ζο­νται τα Πανε­πι­στη­μιακά Τμήματα. Τα Πρότυπα Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία θα καλύ­πτουν όλη την αλυσίδα της εκπαί­δευ­σης, δηλαδή από το νηπια­γω­γείο, στο δημο­τικό σχολείο, στο γυμνά­σιο και στο λύκειο. Επίσης ο θεσμός αυτός θα επε­κτα­θεί και στην τεχνική-επαγγελματική εκπαί­δευση (Επαγ­γελ­μα­τικά Λύκεια). Στα σχολεία αυτά θα γίνεται πει­ρα­μα­τι­σμός και άσκηση σε και­νο­τό­μες μεθό­δους διδα­σκα­λίας και των φοι­τη­τών των Πανε­πι­στη­μια­κών Τμη­μά­των μέσω των προ­γραμ­μά­των πρα­κτι­κής άσκησης. Ο σχε­δια­σμός και η υλο­ποί­ηση των εκπαι­δευ­τι­κών δράσεων θα γίνεται σε συνερ­γα­σία με τα Πανε­πι­στή­μια και το Ι.Ε.Π. και εκτός των άλλων θα αφορά στην προ­α­γωγή της επι­στη­μο­νι­κής έρευνας στον τομέα των παι­δα­γω­γι­κών θεωριών και της διδα­κτι­κής των γνω­στι­κών αντι­κει­μέ­νων, και στη δια­θε­μα­τική και διε­πι­στη­μο­νική προ­σέγ­γιση της διδα­κτέας ύλης.

Η πρό­σβαση στα σχολεία αυτά για τις βαθ­μί­δες του Γυμνα­σίου και Λυκείου θα γίνεται με ένα υβρι­δικό σύστημα εξε­τά­σεων και κλή­ρω­σης (βλ. ΠΡΟΤΑΣΗ 6). Στην εισα­γω­γική βαθμίδα του νηπια­γω­γείου η επιλογή των μαθητών θα γίνεται με κλήρωση και όσοι εξ αυτών επι­θυ­μούν θα συνε­χί­ζουν στο συν­δε­δε­μένο Πρότυπο Πει­ρα­μα­τικό Δημο­τικό Σχολείο ενώ οι λοιπές θέσεις στο δημο­τικό σχολείο τύπου Α θα συμπλη­ρώ­νο­νται με κλήρωση.

Το εκπαι­δευ­τικό προ­σω­πικό και ο Διευ­θυ­ντής των σχο­λείων επι­λέ­γο­νται με ειδικά προ­σό­ντα, σαφή κρι­τή­ρια και 5ετή θητεία και όχι ανά διετία όπως ισχύει τώρα. Το προ­σω­πικό και ο Διευ­θυ­ντής αξιο­λο­γού­νται για το εκπαι­δευ­τικό και το ειδικό έργο που καλού­νται να υλο­ποι­ή­σουν τόσο εσω­τε­ρικά όσο και εξω­τε­ρικά, και όσοι κρί­νο­νται επαρ­κείς έχουν δικαί­ωμα ανα­νέ­ω­σης της θητείας τους. Eπίσης, βασική προ­ϋ­πό­θεση είναι να παρέ­χο­νται κίνητρα. Η κάθε σχολική μονάδα θα υπο­βάλ­λει το εκπαι­δευ­τικό της πρό­γραμμα και θα αξιο­λο­γεί­ται για την επί­τευξη των στόχων της. Τα σχολεία τύπου Α πρέπει να έχουν διοι­κη­τική και επι­στη­μο­νική αυτο­δυ­να­μία και αυξη­μέ­νους βαθμούς ελευ­θε­ρίας και ευε­λι­ξίας.

Τα Πιλο­τικά Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία (Τύπος Β) μπορούν να λει­τουρ­γούν σε οποια­δή­ποτε πόλη της χώρας με απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση να είναι αντι­προ­σω­πευ­τικό δείγμα των σχο­λείων όλης της επι­κρά­τειας. Τα Σχολεία Τύπου Β θα συν­δέ­ο­νται με τα Σχολεία Τύπου Α ώστε να δια­χέ­ο­νται στα πρώτα οι καλές πρα­κτι­κές και να εξα­σφα­λί­ζε­ται η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των πιλο­τι­κών εφαρ­μο­γών. Στόχος τους θα είναι η υλο­ποί­ηση ευρείας κλί­μα­κας πιλο­τι­κών δράσεων οι οποίες αφορούν νέα ανα­λυ­τικά προ­γράμ­ματα, νέα σχολικά εγχει­ρί­δια και και­νο­τό­μες διδα­κτι­κές προ­σεγ­γί­σεις. Τα απο­τε­λέ­σματα των πιλο­τι­κών δράσεων θα αξιο­ποιού­νται κατάλ­ληλα από το Ι.Ε.Π. και από εκπρο­σώ­πους του συν­δε­δε­μέ­νου με αυτό σχο­λείου Τύπου Α. Προ­φα­νώς, προ­κει­μέ­νου τα Πιλο­τικά Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία να κατα­στούν κατάλ­λη­λοι υπο­δο­χείς της πιλο­τι­κής εφαρ­μο­γής, το εκπαι­δευ­τικό τους προ­σω­πικό θα επι­μορ­φώ­νε­ται υπο­χρε­ω­τικά πριν λει­τουρ­γή­σει το σχολείο ως Τύπου Β. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι η λει­τουρ­γία της σχο­λι­κής μονάδας δεν δια­τα­ράσ­σε­ται αφού ολο­κλη­ρώ­σει τον κύκλο της ως Σχολείο Τύπου Β, ανε­ξάρ­τητα από τον χαρα­κτη­ρι­σμό ή απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμό της.

Τα σχολεία αυτού του τύπου θα επι­λέ­γο­νται για συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα (π.χ. 6 έτη) και θα εναλ­λάσ­σο­νται περιο­δικά/διευ­ρύ­νο­νται με σκοπό, αφενός μεν, να εξα­σφα­λί­ζε­ται το αντι­προ­σω­πευ­τικό δείγμα που χρειά­ζε­ται και αφε­τέ­ρου, σε βάθος χρόνου να ανα­βαθ­μί­ζο­νται όσο το δυνατόν περισ­σό­τερα σχολεία. Προ­φα­νώς, κατά τη διάρ­κεια και στο τέλος της πιλο­τι­κής εφαρ­μο­γής στα σχολεία αυτά θα γίνεται αξιο­λό­γηση τόσο από τους εκπαι­δευ­τι­κούς όσο και από τους μαθητές.

Γιατί θεω­ρεί­ται σημα­ντική: Είναι σημα­ντικό προ­κει­μέ­νου να δια­φυ­λα­χθεί το κεφά­λαιο της επι­τυ­χη­μέ­νης λει­τουρ­γίας του θεσμού των Πρό­τυ­πων Πει­ρα­μα­τι­κών Σχο­λείων να υπάρξει η διά­κριση των εννοιών πει­ρα­μα­τι­σμός και πιλο­τική εφαρ­μογή με τη δημιουρ­γία των σχο­λείων τύπου Α και τύπου Β. Έτσι, καθί­στα­ται δυνατή η συνο­λική ανα­βάθ­μιση του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος και της ίδιας της παρε­χό­με­νης εκπαί­δευ­σης στη χώρα. Τα σχολεία τύπου Α είναι τα «εργα­στή­ρια» εκείνα στα οποία ελέγ­χε­ται η ορθό­τητα των παι­δα­γω­γι­κών θεωριών και σχε­διά­ζο­νται τα εκπαι­δευ­τικά πει­ρά­ματα, και εν συνε­χεία οι καλές πρα­κτι­κές δύνα­νται να εφαρ­μο­στούν πιλο­τικά στο τυχαίο δείγμα των σχο­λείων τύπου Β.

Πιο ανα­λυ­τικά, ανάμεσα στα πολλά οφέλη είναι:

• Η παροχή υψηλού επι­πέ­δου εκπαί­δευ­σης στους μαθητές με σύγ­χρο­νους όρους, η οποία θα απο­τε­λεί και πρότυπο για όλα τα δημόσια σχολεία.

• Η διάχυση καλών πρα­κτι­κών και και­νο­το­μιών στην εκπαί­δευση σε συνερ­γα­σία με το Ι.Ε.Π. και τους Σχο­λι­κούς Συμ­βού­λους.

• Η παρα­γωγή υπο­στη­ρι­κτι­κού εκπαι­δευ­τι­κού υλικού και και­νο­τό­μων δράσεων.

• Η λει­τουρ­γία ομίλων που απευ­θύ­νο­νται και στους μαθητές όμορων σχο­λείων (δημό­σιων και ιδιω­τι­κών) με σκοπό την υπο­στή­ριξη της δημιουρ­γι­κό­τη­τας, και­νο­το­μίας, αρι­στείας και την περαι­τέρω ανά­πτυξη ταλέ­ντων ή δεξιο­τή­των των μαθητών.

• Η απονομή κινή­τρων στους εκπαι­δευ­τι­κούς των σχο­λείων.

 Χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας: Βρα­χυ­πρό­θε­σμα η επα­να­λει­τουρ­γία όσων σχο­λείων ορί­στη­καν ως Πρότυπα Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία σύμφωνα με τον ν.3966/2011, ως σχολεία τύπου Α.

 

Μεσο­πρό­θε­σμα δημιουρ­γία Σχο­λείων Τύπου Α και σε άλλες περιο­χές όπου υπάρχει δυνα­τό­τητα δια­σύν­δε­σής τους με αντί­στοιχα πανε­πι­στη­μιακά παι­δα­γω­γικά τμήματα.

Μεσο­πρό­θε­σμα σύνδεση επαγ­γελ­μα­τι­κών λυκείων με Γυμνά­σια τύπου Α.

Μεσο­πρό­θε­σμα ένταξη σχο­λείων της χώρας στον Τύπο Β.

Μακρο­πρό­θε­σμα ύπαρξη ενός του­λά­χι­στον σχο­λείου τύπου Β σε κάθε βαθμίδα (νηπια­γω­γείο, δημο­τικό, γυμνά­σιο, λύκειο) ανά νομό της χώρας.

ΕΝΟΤΗΤΑ: V. Τύποι σχο­λείων

ΠΡΟΤΑΣΗ 06: Εισα­γωγή στα πει­ρα­μα­τικά σχολεία

Συνο­πτική περι­γραφή: Η εισα­γωγή των μαθητών στα Πει­ρα­μα­τικά σχολεία να γίνεται κατά ένα ποσοστό με κλήρωση και ένα ποσοστό με απλές εξε­τά­σεις σε δύο μαθή­ματα (υβρι­δικό σύστημα). Τα προ­τει­νό­μενα ποσοστά είναι 50% με κλήρωση και 50% με εξε­τά­σεις. Για παρά­δειγμα σε ένα πει­ρα­μα­τικό σχολείο με 60 θέσεις στην Α’ γυμνα­σίου, οι υπο­ψή­φιοι θα δια­γω­νί­ζο­νται με εξε­τά­σεις για τις 30 θέσεις. Στη συνέ­χεια αφού βγουν τα απο­τε­λέ­σματα θα γίνεται κλήρωση για τις άλλες 30 θέσεις μεταξύ όσων δεν πέρασαν.

Γιατί είναι σημα­ντικό: Πιστεύ­ουμε ότι θα πρέπει κάθε παιδί να έχει την ευκαι­ρία να διεκ­δι­κή­σει ένα καλύ­τερο εκπαι­δευ­τικό περι­βάλ­λον με βάση τις δυνα­τό­τη­τές του και όχι με βάση τη μοίρα ή την τύχη. Αυτό θα βοη­θή­σει κυρίως παιδιά χαμη­λό­τε­ρων οικο­νο­μικά τάξεων να εκμε­ταλ­λευ­τούν τις δυνα­τό­τη­τές τους και να μάθουν ότι μπορούν να διεκ­δι­κή­σουν ένα καλύ­τερο μέλλον, καθότι τα παιδιά των πλου­σιό­τε­ρων τάξεων συνήθως δεν μπαί­νουν σε αυτή τη δια­δι­κα­σία διότι επι­λέ­γουν ιδιω­τικά σχολεία.

Επίσης, αυτό είναι καλό γιατί θα εξα­σφα­λί­ζε­ται ότι στις τάξεις των πει­ρα­μα­τι­κών σχο­λείων υπάρχει η κρίσιμη μάζα μαθητών που δεν θα είναι αδιά­φο­ροι ώστε να εφαρ­μο­στούν οι και­νο­τό­μες εκπαι­δευ­τι­κές πρα­κτι­κές. Η κρίσιμη αυτή μάζα μαθητών θα παρα­σύ­ρει προς τα πάνω και την υπό­λοιπη τάξη. Οι και­νο­τό­μες εκπαι­δευ­τι­κές πρα­κτι­κές δεν μπορούν να εφαρ­μο­στούν σε κατά το πλεί­στον αδιά­φορα ακρο­α­τή­ρια που μπορεί να προ­κύ­ψουν με τη δια­δι­κα­σία της επι­λο­γής απο­κλει­στικά με κλήρωση. Άλλωστε, αυτός ήταν ένας από τους λόγους που τα πρότυπα πει­ρα­μα­τικά σχολεία ατό­νη­σαν στη δεκα­ε­τία του ’80, όταν άλλαξε ο τρόπος εισα­γω­γής μαθητών.