Τι είναι η στέβια

Γρά­φει ο

Μο­ρά­ρης Κ. Εμ­μα­νου­ήλ

Η στέ­βια ανή­κει στις ολι­γο­θερ­μι­δι­κές γλυ­κα­ντι­κές ου­σί­ες, που ση­μαί­νει ότι δεν πα­ρέ­χει θερ­μί­δες ή θρε­πτι­κά συ­στα­τι­κά στη δια­τρο­φή, με την αυ­στη­ρή προ­ϋ­πό­θε­ση ότι οι κα­τα­σκευα­στές της δεν προ­σθέ­τουν μικρό πο­σο­στό υδα­ταν­θρά­κων για να κρα­τή­σουν την τε­λι­κή μορφή της (π.χ μορφή κου­φέ­των) συ­μπα­γή.

Πηγή προ­ε­λεύ­σης

Η στέ­βια είναι ένας μι­κρός, φυλ­λώ­δης θά­μνος που ανα­κα­λύ­φθη­κε για πρώτη φορά πριν από πε­ρί­που 200 χρό­νια από τους ιθα­γε­νείς της Νό­τιας Αμε­ρι­κής. Οι ιθα­γε­νείς, ανα­κα­λύ­πτο­ντας ότι τα φύλλα του φυτού είναι φυ­σι­κά γλυκά, τα χρη­σι­μο­ποί­η­σαν για την πα­ρα­γω­γή, κυ­ρί­ως, ποτών. Σή­με­ρα, το φυτό καλ­λιερ­γεί­ται κυ­ρί­ως στην Πα­ρα­γουάη, την Κένυα, την Κίνα και τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες. Καθώς, είναι σε αυ­ξη­μέ­νη ζή­τη­ση από τους κα­τα­να­λω­τές, φυ­τεί­ες υπάρ­χουν επί­σης στο Βιετ­νάμ, τη Βρα­ζι­λία, την Ινδία, την Αρ­γε­ντι­νή και την Κο­λομ­βία, με­τα­ξύ άλλων χωρών.

Πα­ρα­λα­βή γλυ­κα­ντι­κών

συ­στα­τι­κών

Τα φύλλα του φυτού Stevia rebaudiana (στέ­βια) ξη­ραί­νο­νται και στη συ­νέ­χεια εμ­βα­πτί­ζο­νται σε νερό (με μια δια­δι­κα­σία που θυ­μί­ζει τη δια­βρο­χή του τσα­γιού) ώστε να απε­λευ­θε­ρω­θούν τα γλυκά συ­στα­τι­κά (γλυ­κο­ζί­τες στε­βιό­λης), τα οποία απο­μο­νώ­νο­νται με τε­χνι­κές (όπως η κρυ­σταλ­λο­ποί­η­ση) και κα­θα­ρί­ζο­νται, μέχρι να προ­κύ­ψει το επι­θυ­μη­τό προ­ϊ­όν. Οι γλυ­κο­ζί­τες της στέ­βια μπο­ρεί να είναι από 200-300 φορές γλυ­κύ­τε­ροι από τη ζά­χα­ρη.

Ασφά­λεια

Η Ια­πω­νία ήταν από τις πρώ­τες χώρες που από τις αρχές του 1970 αξιο­λό­γη­σε την ασφά­λεια της στέ­βια και των γλυ­κα­ντι­κών της και που ενέ­κρι­νε τη χρήση τους σε τρό­φι­μα και ρο­φή­μα­τα , όπως τα ανα­ψυ­κτι­κά. Από τότε, ένας ση­μα­ντι­κός αριθ­μός με­λε­τών διε­ρεύ­νη­σε την ασφά­λεια των γλυ­κο­ζι­τών στε­βιό­λης και οι αρ­μό­διοι φο­ρείς υγεί­ας ανά τον κόσμο έχουν εγκρί­νει τη χρήση τους. Συ­γκε­κρι­μέ­να, όσον αφορά την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση,  η Ευ­ρω­παϊ­κή Αρχή για την Ασφά­λεια των Τρο­φί­μων (EFSA, European Food Safety Authority), το 2011 αξιο­λό­γη­σε με τη σειρά της το σύ­νο­λο των δε­δο­μέ­νων από επι­στη­μο­νι­κές με­λέ­τες που διε­ρεύ­νη­σαν την ασφά­λεια των γλυ­κο­ζι­τών στε­βιό­λης και σε συμ­φω­νία με την EFCA τους θε­ώ­ρη­σε ασφα­λείς για κα­τα­νά­λω­ση. Ωστό­σο, έχει δη­μιουρ­γή­σει μια απο­δε­κτή ημε­ρή­σια πρό­σλη­ψη (ADI) για τους γλυ­κο­ζί­τες στε­βιό­λης (Ε 960), αυτή των 4 mg/kg σω­μα­τι­κού βά­ρους ανά ημέρα (εκ­φρα­ζό­με­νη σε ισο­δύ­να­μα στε­βιό­λης), όταν η συ­νο­λι­κή πε­ριε­κτι­κό­τη­τα ενός προ­ϊ­ό­ντος σε γλυ­κο­ζί­τες ξε­περ­νά το 95%.

Δη­λα­δή, πρα­κτι­κά ένα άτομο 70 kg θα πρέ­πει να κα­τα­να­λώ­σει πε­ρί­που 40 συ­σκευα­σί­ες επι­τρα­πέ­ζιας στέ­βια ανά ημέρα για να φτά­σει το ADI.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, πε­ρισ­σό­τε­ρες από 200 με­λέ­τες, όσον αφορά την ασφά­λεια του εκ­χυ­λί­σμα­τος στέ­βια, έχουν πι­στο­ποι­ή­σει ότι:

• Δεν είναι καρ­κι­νο­γό­νος, γε­νο­το­ξι­κή ή συν­δέ­ε­ται με οποιον­δή­πο­τε ανα­πα­ρα­γω­γι­κή / ανα­πτυ­ξια­κή το­ξι­κό­τη­τα. • Βοη­θούν στη μεί­ω­ση του βά­ρους (δεν απο­δί­δουν ενέρ­γεια), ενώ μπο­ρούν να συμ­βάλ­λουν στον έλεγ­χό του, αφού μειώ­νουν το θερ­μι­δι­κό πε­ριε­χό­με­νο της δί­αι­τας και δια­τη­ρούν την ευ­χα­ρί­στη­ση στο διαι­το­λό­γιο, βοη­θώ­ντας τους αν­θρώ­πους να μεί­νουν πι­στοί στη δί­αι­τά τους για με­γα­λύ­τε­ρο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

• Μειώ­νουν την όρεξη για γλυκά και λι­πα­ρά τρό­φι­μα.

• Είναι κα­τάλ­λη­λη για δια­βη­τι­κούς, αφού τα γλυ­κα­ντι­κά από στέ­βια δεν πε­ριέ­χουν υδα­τάν­θρα­κες και δεν επη­ρε­ά­ζουν τη γλυ­κό­ζη νη­στεί­ας, την ιν­σου­λί­νη, τα λι­πί­δια αί­μα­τος και το πε­πτί­διο C (δεί­κτες σακ­χά­ρου).

• Μπο­ρεί να κα­τα­να­λω­θεί από όλα τα μέλη της οι­κο­γέ­νειας, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των εγκύ­ων γυ­ναι­κών και των παι­διών.

• Δεν προ­κα­λεί τε­ρη­δό­να και απο­τρέ­πει το σχη­μα­τι­σμό πλά­κας.

Γί­νο­νται έρευ­νες για την επί­δρα­σή της στη μεί­ω­ση της αρ­τη­ρια­κής πί­ε­σης και του σακ­χα­ρώ­δη δια­βή­τη τύπου II (με ενερ­γο­ποί­η­ση της έκ­κρι­σης ιν­σου­λί­νης).

Συ­μπέ­ρα­σμα

Η εμπο­ρι­κή κυ­κλο­φο­ρία της στέ­βια και των γλυ­κο­ζί­τών της, έχει εγκρι­θεί σε πε­ρισ­σό­τε­ρες από 65 αγο­ρές σε όλο τον κόσμο, ενώ αυ­ξά­νε­ται όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο η τάση αντι­κα­τά­στα­σης της επι­τρα­πέ­ζιας ζά­χα­ρης (σου­κρό­ζης) και των υπό­λοι­πων γλυ­κα­ντι­κών ου­σιών (ασπαρ­τά­μη κ.α.), από αυτήν.