SOS από την ΤτΕ για τη σύγχρονη μετανάστευση των Ελλήνων

Τον κώδωνα του κιν­δύ­νου για τις τερά­στιες δια­στά­σεις που έχει λάβει στην Ελλάδα το φαι­νό­μενο της “διαρ­ροής εγκε­φά­λων” (brain drain), κρούει η Τράπεζα της Ελλάδος.

Στην Έκθεση του διοι­κητή της ΤτΕ, Γ. Στουρ­νάρα, για το έτος 2015, το πρό­βλημα της σύγ­χρο­νης μετα­νά­στευ­σης των Ελλήνων, ανα­λύ­ε­ται διε­ξο­δικά και επι­ση­μαί­νο­νται οι επι­πτώ­σεις του φαι­νο­μέ­νου στην Οικο­νο­μία, αλλά και προ­τεί­νε­ται ένα εθνικό σχέδιο δράσης για την ανά­σχεση της φυγής ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου.

Σύμφωνα με στοι­χεία της ΤτΕ, από το 2008 μέχρι το 2013, σχεδόν 223.000 νέοι, ηλικίας 25 – 39 ετών, εγκα­τέ­λει­ψαν την Ελλάδα σε ανα­ζή­τηση καλύ­τε­ρων προ­ο­πτι­κών κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής προόδου σε πιο ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες. Την ίδια περίοδο, το κατά κεφαλήν ακα­θά­ρι­στο δια­θέ­σιμο εισό­δημα των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών μειώ­θηκε από 93,8% του μέσου όρου της ευρω­ζώ­νης των 19 το 2008, σε μόλις 68,8% το 2013.

Αν και η ΤτΕ δεν παρα­θέ­τει πιο πρό­σφατα στοι­χεία, ο καθένας γνω­ρί­ζει από τον περί­γυρό του την περαι­τέρω επι­δεί­νωση μιας συνε­χι­ζό­με­νης διαρ­ροής ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού που δια­πρέ­πει σε άλλες χώρες. Και το φαι­νό­μενο δεν δικαιο­λο­γεί καμία ολι­γω­ρία, αφού στην πράξη σημαί­νει για τη χώρα ό,τι και μια ακα­τά­σχετη αιμορ­ρα­γία για ένα ανθρώ­πινο σώμα: τον θάνατο.

Στην Έκθεση του διοι­κητή της ΤτΕ, μεταξύ των κυριό­τε­ρων επι­πτώ­σεων του brain drain επι­ση­μαί­νο­νται οι εξής:

α) Η έξοδος ανθρώ­πι­νου σημειώ­νε­ται από μία χώρα με αρνη­τι­κούς δημο­γρα­φι­κούς ρυθμούς και αφορά ως επί το πλεί­στον άγαμους νέους. Αυτό έχει ως συνέ­πεια όχι μόνο την αρνη­τική επί­πτωση στον ήδη υπο­το­νικό ρυθμό γεν­νη­τι­κό­τη­τας, αλλά και τη μεγα­λύ­τερη επι­βά­ρυνση των ασφα­λι­στι­κών ταμείων, αφού η χώρα θα στε­ρη­θεί μόνιμα ένα σημα­ντικό τμήμα απα­σχο­λή­σι­μων ατόμων.

β) Στην Ελλάδα απο­κλει­στι­κός φορέας κατάρ­τι­σης και εξει­δί­κευ­σης ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού σε ανώτατο επίπεδο είναι το Δημόσιο, μέσω των δημό­σιων πανε­πι­στη­μια­κών ιδρυ­μά­των, των οποίων κύρια πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι τα χρήματα των φορο­λο­γου­μέ­νων. Επο­μέ­νως, η έξοδος επι­στη­μο­νι­κού δυνα­μι­κού και η παρα­μονή του μετά το πέρας των σπουδών στο εξω­τε­ρικό, συνι­στούν σημα­ντική απώλεια.

γ) Η εκροή ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου αφορά κυρίως το πλέον αντα­γω­νι­στικό, ικανό και φιλό­δοξο τμήμα του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού. Η παρα­γω­γική του αξιο­ποί­ηση από ξένη χώρα συνιστά μόνιμη βλάβη για τη χώρα κατα­γω­γής, αφού η μέση ποιό­τητα του ενα­πο­μέ­νο­ντος απο­θέ­μα­τος ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου χει­ρο­τε­ρεύει.

δ) Η απώλεια ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού συνε­πά­γε­ται και σημα­ντική δημο­σιο­νο­μική απώλεια στην πλευρά των φορο­λο­γι­κών εσόδων, αφού κατά κανόνα οι προ­σο­ντού­χοι εργα­ζό­με­νοι επι­τυγ­χά­νουν υψη­λό­τε­ρες μισθο­λο­γι­κές αμοιβές και κατα­βάλ­λουν υψη­λό­τε­ρους φόρους, αφού η φορο­δο­τική τους ικα­νό­τητα είναι μεγα­λύ­τερη.

ε) Η φυγή των πλέον ταλα­ντού­χων και μορ­φω­μέ­νων ατόμων προ­κα­λεί συναί­σθημα παραί­τη­σης και απαι­σιο­δο­ξίας σε μεγάλα τμήματα του πλη­θυ­σμού, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρχει φυγή και λιγό­τερο ταλα­ντού­χων, η οποία λαμ­βά­νει τη μορφή ψήφου δυσπι­στίας προς το μέλλον της χώρας.

Σύμφωνα με την ΤτΕ, ο περιο­ρι­σμός αλλά και η αντι­στροφή του φαι­νο­μέ­νου της εκροής ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου, μπορεί να κατα­στεί εφικτός μέσω μία πολι­τι­κής που θα στο­χεύει στη δια­τη­ρή­σιμη ανά­πτυξη. Προς αυτή την κατεύ­θυνση, η ΤτΕ προ­τεί­νει:

Εκπό­νηση και υλο­ποί­ηση ενός σχεδίου εθνικής οικο­νο­μι­κής ανα­συ­γκρό­τη­σης και ανα­διορ­γά­νω­σης της αγοράς εργα­σίας, το οποίο θα αντι­στοι­χί­ζει τις μορφές επι­στη­μο­νι­κής και επαγ­γελ­μα­τι­κής εξει­δί­κευ­σης με τη ζήτηση της αγοράς.

Δράσεις νεο­φυούς επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας με στήριξη από τον παρα­γω­γικό τομέα της χώρας και από το κράτος. Οι δράσεις αυτές μπορούν να λάβουν τη μορφή χώρων συνά­ντη­σης και γνω­ρι­μίας των δημιουρ­γι­κών και φιλό­δο­ξων νέων με την κουλ­τούρα της επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Αρι­στεία, δια­φά­νεια και αξιο­κρα­τία. Η διε­νέρ­γεια περιο­δι­κών δια­γω­νι­σμών σε μόνιμη βάση, με τη στήριξη των επαγ­γελ­μα­τι­κών φορέων και του κράτους και με γενναία πρι­μο­δό­τηση (βραβεία ή/και επι­δό­τηση των εργο­δο­τών που θα προ­σλά­βουν Έλληνες επι­στή­μο­νες) μπορεί να απο­τε­λέ­σει έμπρα­κτη από­δειξη για την προ­στα­σία της αρι­στείας και τη δια­σφά­λιση της αξιο­κρα­τίας.

Ο θεσμός της μαθη­τείας και της πρα­κτι­κής άσκησης. Κρί­νε­ται σκόπιμο οι επι­χει­ρή­σεις να ανα­λά­βουν πρω­το­βου­λίες με στόχο τη συγκρά­τηση των νέων σε ηλικία ταλα­ντού­χων στε­λε­χών και αυτό μπορεί να κατα­στεί εφικτό μέσω της υιο­θέ­τη­σης του θεσμού της μαθη­τείας και της πρα­κτι­κής άσκησης νέων μορ­φω­μέ­νων μεν, αλλά με μικρή ή καθόλου επαγ­γελ­μα­τική εμπει­ρία.

Περι­βάλ­λον φιλικό προς την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα (μείωση γρα­φειο­κρα­τίας, φιλική στάση του κράτους προς το επι­χει­ρείν, μείωση ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών και φορο­λο­γίας μέχρις ότου η νεοφυής επι­χεί­ρηση κατα­στεί κερ­δο­φόρα) σε συν­δυα­σμό με ευέ­λι­κτες μορφές τρα­πε­ζι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης και αξιο­ποί­ηση δια­θέ­σι­μων κεφα­λαίων της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων.

Στρα­τη­γική επα­νέ­ντα­ξης των νέων εκτός εκπαί­δευ­σης, κατάρ­τι­σης και εργα­σίας. Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτών των νέων, ηλικίας 15 – 24 ετών, ξεπερνά το 19% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού της συγκε­κρι­μέ­νης ηλι­κια­κής ομάδας. Το υψηλό αυτό ποσοστό είναι ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικό, με μακρο­πρό­θε­σμες δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις στην Οικο­νο­μία και την κοι­νω­νία, καθώς οδηγεί τους νέους στο περι­θώ­ριο της κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής ζωής.

capital.gr