Stratfor: Νάρκη για το ελληνικό πρόγραμμα το προσφυγικό

Αγώνας σε διπλό-τριπλό μέτωπο για την κυβέρ­νηση του Αλέξη Τσίπρα. Η δια­πραγ­μά­τευση με τους πιστω­τές, οι δια­δη­λώ­σεις και ο κίν­δυ­νος απο­πο­μπής από τη Σένγκεν. Γιατί ο Μάιος είναι ο μήνας-κλειδί για τις εξε­λί­ξεις στην Ελλάδα.

Για μια ακόμα φορά, η ελλη­νική κυβέρ­νηση μάχεται σε πολ­λα­πλά πολι­τικά και οικο­νο­μικά μέτωπα. Η Αθήνα δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται τη συνέ­χιση του προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης ενώ παράλ­ληλα πιέζει ώστε να απο­φύ­γει την απο­πο­μπή της από την περιοχή Σένγκεν. Σε εθνικό επίπεδο, ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας προ­σπα­θεί να απο­τρέ­ψει μια ανταρ­σία εντός του ΣΥΡΙΖΑ, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας ταυ­τό­χρονα αυξα­νό­μενη εγχώρια ανα­τα­ραχή.

Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Ευρω­παϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο βρέ­θη­καν στην αρχή του μήνα σε αδιέ­ξοδο. Θα ξεκι­νή­σουν και πάλι στα τέλη Φεβρουα­ρίου, και η συντα­ξιο­δο­τική μεταρ­ρύθ­μιση πιθα­νό­τατα θα εξα­κο­λου­θή­σει να είναι το επίμαχο ζήτημα στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Τόσο η Αθήνα όσο και οι πιστω­τές της συμ­φω­νούν πως η Ελλάδα πρέπει να εξοι­κο­νο­μή­σει περίπου 1,8 δισ. ευρώ φέτος, όμως δια­φω­νούν ως προς το πώς μπορεί να επι­τευ­χθεί αυτό.

Αν και η κυβέρ­νηση του Τσίπρα προ­τεί­νει την αύξηση των εισφο­ρών για τις επι­χει­ρή­σεις και τους εργα­ζό­με­νους και περι­κο­πές σε ορι­σμέ­νες επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις, οι πιστω­τές θέλουν μια γενική περι­κοπή των σημε­ρι­νών συντά­ξεων. Η Ελλάδα δαπανά περίπου το 17% του ΑΕΠ της σε συντά­ξεις, περισ­σό­τερο από οποιο­δή­ποτε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ. Όμως ο Τσίπρας πιστεύει πως οι επι­πλέον περι­κο­πές θα υπο­νο­μεύ­σουν ένα από τα τελευ­ταία «δίχτυα ασφα­λείας» της χώρας, από το οποίο εξαρ­τώ­νται εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά.

Κρί­νο­ντας από τις ανα­κοι­νώ­σεις τους πως οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα διαρ­κέ­σουν για εβδο­μά­δες, οι πιστω­τές φαί­νε­ται να είναι «χαλαροί». Αυτό δεν ισχύει και για την Αθήνα, που σιγά σιγά ξεμένει από χρόνο και χρήμα. Πρό­σφατα, Έλληνες αξιω­μα­τού­χοι δήλωσαν πως η Αθήνα έχει αρκε­τούς πόρους για να συνε­χί­σει να λει­τουρ­γεί χωρίς βοήθεια, μέχρι το αργό­τερο τον Ιούνιο. Και αν και το «ημε­ρο­λό­γιο» των λήξεων του ελλη­νι­κού χρέους δεν είναι τόσο πιε­στικό όσο ήταν το 2015, η Αθήνα πρέπει να απο­πλη­ρώ­σει τον Ιούλιο στην Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα περίπου 2,3 δισ. ευρώ.

Αν και η δόση αυτή ωχριά σε σχέση με τα σχεδόν 7 δισ. ευρώ που έπρεπε να δώσει η Αθήνα πέρυσι από τον Ιούλιο μέχρι τον Αύγου­στο, ωστόσο η χώρα θα μπο­ρούσε να δυσκο­λευ­τεί να κατα­βά­λει το ποσό αν δεν λάβει την επόμενη δόση του δανείου από το πρό­γραμμα διά­σω­σης. Μόλις κατα­βλη­θεί η πληρωμή του Ιουλίου, η Ελλάδα δεν χρειά­ζε­ται να κάνει κάποιες σημα­ντι­κές πλη­ρω­μές χρέους για το υπό­λοιπο του έτους, κάτι που μειώνει δρα­στικά τις πιθα­νό­τη­τες χρε­ο­κο­πίας ή εξόδου της χώρας από την ευρω­ζώνη.

Ο απο­διο­πο­μπαίος τράγος της ΕΕ

Όμως, η Αθήνα έχει άλλα, πιο επεί­γο­ντα προ­βλή­ματα να διευ­θε­τή­σει. Στις 12 Φεβρουα­ρίου, η Ευρω­παϊκή Ένωση έδωσε στην Ελλάδα τρεις μήνες για να παρου­σιά­σει και να εφαρ­μό­σει σχέδια για την αντι­με­τώ­πιση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης. Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, η Αθήνα έχει δείξει στη Βόρεια Ευρώπη ότι είναι πρόθυμη να συνερ­γα­στεί. Έβαλε τον υπουργό Άμυνας επι­κε­φα­λής του συντο­νι­σμού του χει­ρι­σμού των αιτού­ντων άσυλο, ανα­κοί­νωσε την κατα­σκευή κέντρων υπο­δο­χής στην Αθήνα και στα βασικά σημεία εισόδου που χρη­σι­μο­ποιούν οι πρό­σφυ­γες/μετα­νά­στες (σε Λέσβο, Χίο, Λέρο και Σάμο) και συμ­φώ­νησε να συνερ­γα­στεί με την Τουρκία στις περι­πο­λίες στο Αιγαίο, υπό την επο­πτεία του ΝΑΤΟ.

Όμως αυτό δεν ήταν αρκετό για να πείσει ορι­σμέ­νες χώρες της Κεντρι­κής και Ανα­το­λι­κής Ευρώπης ότι η Ελλάδα έχει καλές προ­θέ­σεις. Στις 15 Φεβρουα­ρίου η Ομάδα του Βίσε­γκραντ (Πολωνία, Ουγ­γα­ρία, Τσεχία και Σλο­βα­κία) συνα­ντή­θηκε με εκπρο­σώ­πους της ΠΓΔΜ και της Βουλ­γα­ρίας για να συζη­τή­σουν μέτρα απο­μό­νω­σης της Ελλάδας.

Δεδο­μέ­νου ότι η Ευρω­παϊκή Ένωση απο­τυγ­χά­νει να αντα­πο­κρι­θεί συνε­κτικά στην προ­σφυ­γική/μετα­να­στευ­τική κρίση, χώρες και ομάδες χωρών έχουν απο­φα­σί­σει να λάβουν περι­φε­ρειακά και διμερή μέτρα ώστε να απο­κό­ψουν τη βαλ­κα­νική μετα­να­στευ­τική οδό που συνδέει την Ελλάδα με την Αυστρία και τη Γερ­μα­νία. Εκτός από την ανέ­γερση φρακτών και την εισα­γωγή ποσο­στώ­σεων στον αριθμό των προ­φύ­γων/μετα­να­στών που επι­τρέ­πουν να εισέλ­θουν στο έδαφός τους, οι χώρες αυτές βοηθούν επίσης τους γεί­το­νες της Ελλάδας να ενι­σχύ­σουν τους συνο­ρια­κούς ελέγ­χους τους.

Και αν η Ευρω­παϊκή Ένωση απο­φα­σί­σει μέχρι την προ­θε­σμία του Μαΐου ότι η Ελλάδα δεν κάνει αρκετά για να προ­στα­τεύ­σει τα σύνορά της, τότε οι Βρυ­ξέλ­λες θα μπο­ρού­σαν να επι­τρέ­ψουν στα μέλη της Σένγκεν να εφαρ­μό­σουν συνο­ρια­κούς ελέγ­χους στην περιοχή για έως και δύο χρόνια, μια σημα­ντική αύξηση από το υφι­στά­μενο όριο των έξι μηνών.

Επι­φα­νειακά, η ιδέα είναι να «απο­μο­νώ­σουν» την Ελλάδα. Όμως η Ελλάδα δεν έχει κοινά χερσαία σύνορα με άλλα μέλη της Σένγκεν, κάτι που σημαί­νει πως η απο­τυ­χία της Ελλάδας να φυλάξει τα σύνορά της πιθα­νό­τατα θα χρη­σι­μο­ποιού­νταν ως δικαιο­λο­γία για άλλες χώρες-μέλη της Σένγκεν να επα­να­φέ­ρουν τους συνο­ρια­κούς ελέγ­χους με τις γει­το­νι­κές τους χώρες.

Ο Τσίπρας βρί­σκε­ται σε διπλω­μα­τική απο­στολή να διορ­θώ­σει την εικόνα της χώρας του. Στις 14 Φεβρουα­ρίου συνα­ντή­θηκε με τον Ολλανδό υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Bert Koenders. Στις 16 Φεβουα­ρίου συνα­ντή­θηκε με τον πρόεδρο του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου Ντό­ναλντ Τουσκ, ενώ χθες με τον πρόεδρο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ζαν Κλοντ Γιούν­κερ.

Στόχος του είναι να εξα­σφα­λί­σει τη στήριξη των ευρω­παϊ­κών θεσμών κατά τη διάρ­κεια της Συνόδου Κορυφής στις 18-19 Φεβρουα­ρίου. Κατά τη διάρ­κεια της Συνόδου, ο Τσίπρας θα έχει διμε­ρείς επαφές με τη Γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριο Άνγκελα Μέρκελ και τον Γάλλο πρόεδρο Φραν­σουά Ολάντ.

Οι αυστη­ρό­τε­ροι συνο­ρια­κοί έλεγχοι στη βαλ­κα­νική μετα­να­στευ­τική οδό θα δημιουρ­γή­σουν προ­βλή­ματα στην Ελλάδα, αφού οι πρό­σφυ­γες/μετα­νά­στες θα δυσκο­λευ­τούν να κινη­θούν προς τα βόρεια. Όμως οι περισ­σό­τε­ροι αιτού­ντες άσυλο δεν θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα, κάτι που θα τους οδη­γή­σει να ανα­ζη­τή­σουν εναλ­λα­κτι­κές οδούς.

Η Αλβανία είναι μια πιθανή επιλογή. Οι πρό­σφυ­γες/μετα­νά­στες θα μπο­ρού­σαν είτε να προ­σπα­θή­σουν να περά­σουν τη νοτιο­δυ­τική βαλ­κα­νική χώρα για να φτάσουν στο Μαυ­ρο­βού­νιο, τη Βοσνία και την Κροατία, ή να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν την Αδρια­τική Θάλασσα για να φτάσουν στην Ιταλία. Ένας αυξα­νό­με­νος συνω­στι­σμός στα Δυτικά Βαλ­κά­νια θα μπο­ρούσε επίσης να επα­νε­νερ­γο­ποι­ή­σει την κεντρική Μεσο­γειακή οδό, που συνδέει τη Βόρεια Αφρική με τη νότια Ιταλία.

Δυσα­ρέ­σκεια στο εσω­τε­ρικό

Οι Ευρω­παίοι ηγέτες μπορεί να μην είναι οι μόνοι που έχουν ανα­στα­τω­θεί από την προ­σφυ­γική κρίση. Πολλοί Έλληνες φοβού­νται τις οικο­νο­μι­κές και πολι­τι­σμι­κές επι­πτώ­σεις της μαζικής άφιξης αιτού­ντων άσυλο, και τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες υπήρξαν δια­μαρ­τυ­ρίες και βαν­δα­λι­σμοί σε υπό κατα­σκευή κέντρα υπο­δο­χής. Η εισροή αιτού­ντων άσυλο ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί καθώς θα βελ­τιώ­νο­νται οι και­ρι­κές συν­θή­κες, όπως και οι επι­θέ­σεις κατά προ­σφύ­γων/μετα­να­στών και οι συγκρού­σεις μεταξύ των αντι­με­τα­να­στευ­τι­κών ομάδων και της ελλη­νι­κής αστυ­νο­μίας.

Οι απειλές της ΕΕ να άρει τη συμ­με­τοχή της Ελλάδας στη Σένγκεν πιθα­νό­τατα θα απο­δυ­να­μώ­σουν τη λαϊκή στήριξη προς τη διάσωση. Το πρό­γραμμα ήδη είναι αμφι­λε­γό­μενο, με τους αγρότες να έχουν προ­χω­ρή­σει σε μπλόκα εθνικών οδών για να δια­μαρ­τυ­ρη­θούν για τη συντα­ξιο­δο­τική μεταρ­ρύθ­μιση και τα σχέδια για άρση των επι­δο­τή­σεων στον αγρο­τικό τομέα. Τις επό­με­νες ημέρες, τα δικα­στή­ρια, οι ακτο­πλοϊ­κές συγκοι­νω­νίες και τα σχολεία θα κλεί­σουν λόγω απερ­γιών.

Ωστόσο, οι δια­δη­λω­τές έχουν γίνει ένα κοινό στοι­χείο της ελλη­νι­κής πολι­τι­κής από τότε που ξεκί­νησε η κρίση, και ο Τσίπρας δεν είναι ο πρώτος πρω­θυ­πουρ­γός που αντι­με­τω­πί­ζει πολ­λα­πλές απερ­γίες και δια­δη­λώ­σεις.

Η βασική πρό­κληση για την ελλη­νική κυβέρ­νηση έρχεται εκ των έσω. Ο κυβερ­νών συνα­σπι­σμός κυβερνά με μια πλειο­ψη­φία μόλις τριών εδρών στη Βουλή. Ακόμα και μια μικρή «ανταρ­σία» από τα κόμματα της κυβέρ­νη­σης θα προ­κα­λού­σαν την πτώση της. Αυτό εξηγεί γιατί ο Τσίπρας συχνά κάνει άνοιγμα σε μικρά κόμματα προς το κέντρο και την κεντρο­α­ρι­στερά. Θέλει να δείξει στους βου­λευ­τές του ότι έχει επι­λο­γές στην περί­πτωση ανταρ­σίας αλλά και να δια­σφα­λί­σει ότι θα μπο­ρούσε να παρα­μεί­νει στην εξουσία, στην περί­πτωση που κάποιοι από τους βου­λευ­τές του τον εγκα­τα­λεί­ψουν.

Τα εγχώρια και εξω­τε­ρικά προ­βλή­ματα της Ελλάδας είναι βαθύ­τατα συνυ­φα­σμένα. Τις επό­με­νες εβδο­μά­δες ανα­μέ­νε­ται να υπάρξει συμ­φω­νία για τη συντα­ξιο­δο­τική μεταρ­ρύθ­μιση, διότι η προ­ο­δευ­τικά απο­δυ­να­μού­μενη οικο­νο­μική κατά­σταση της Ελλάδας θα κάνει την κυβέρ­νηση πιο πρόθυμη να κάνει υπο­χω­ρή­σεις έναντι των δανει­στών, αν και η ανα­κού­φιση που θα φέρει η συμ­φω­νία θα είναι προ­σω­ρινή.

Το προ­σφυ­γικό/μετα­να­στευ­τικό ζήτημα δεν θα φύγει τόσο εύκολα. Οι συνο­ρια­κοί έλεγχοι στη Βαλ­κα­νική οδό πιθα­νό­τατα θα δια­τη­ρη­θούν, ασχέτως του τι θα απο­φα­σί­σουν οι Βρυ­ξέλ­λες για το μέλλον της Σένγκεν. Οι χώρες θα συνε­χί­σουν επίσης να εισά­γουν μέτρα για να γίνουν λιγό­τερο ελκυ­στι­κές για τους πρό­σφυ­γες/μετα­νά­στες. Όμως, καθώς η κρίση στη Συρία απέχει πολύ από το να τελειώ­σει, οι πρό­σφυ­γες/μετα­νά­στες πιθα­νό­τατα απλώς θα ανα­ζη­τή­σουν νέους τρόπους για να φθάσουν στη Βόρεια Ευρώπη.

Ο μήνας-κλειδί θα είναι ο Μάιος, όταν η επίσημη αποβολή από τη Σένγκεν θα μπο­ρούσε να πυρο­δο­τή­σει μια πολι­τική κρίση στην Ελλάδα, που θα μπο­ρούσε να εκτρο­χιά­σει τη συνέ­χεια του προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης.

euro2day.gr