«Καλπάζουν» οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης στο λιανικό εμπόριο

Ραγδαία αύξηση των ευέ­λι­κτων μορφών απα­σχό­λη­σης αλλά και της κυρια­κά­τι­κης εργα­σίας στο εμπόριο κατα­γρά­φε­ται στην ετήσια έκθεση της Ελλη­νι­κής Συνο­μο­σπον­δίας Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας Εμπο­ρίου για το 2015.

Όπως προ­κύ­πτει από τα επίσημα στοι­χεία, τα οποία επι­κα­λεί­ται το Ινστι­τούτο Εμπο­ρίου και Υπη­ρε­σιών που συνέ­ταξε την έκθεση, το δεύτερο τρίμηνο του 2015 το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων με καθε­στώς μερικής απα­σχό­λη­σης υπερ­δι­πλα­σιά­στηκε σε σχέση με το ίδιο τρίμηνο του 2008, πριν από το ξέσπα­σμα της οικο­νο­μι­κής ύφεσης. Ανήλθε στο 10,6% του συνόλου των εργα­ζο­μέ­νων στο εμπόριο από 4,5%. Αύξηση σημεί­ωσε και η απα­σχό­ληση ορι­σμέ­νου χρόνου. Για την ακρί­βεια επα­νήλ­θαν σε ανοδική τροχιά, στη διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής ύφεσης, οι εργα­ζό­με­νοι με συμ­βά­σεις ορι­σμέ­νου χρόνου. Αντι­στοι­χούν στο 7,4% του συνόλου των απα­σχο­λού­με­νων στο εμπόριο.

Άνοδο, όμως, σημειώ­νει και η κυρια­κά­τικη εργασία στο εμπόριο. Πια το 18,2% εργά­ζε­ται τακτικά τις Κυρια­κές, όταν το αντί­στοιχο ποσοστό το 2013 ήταν 9%.

Η ανεργία και η αδυ­να­μία εύρεσης εργα­σίας από την πλευρά των εργα­ζο­μέ­νων και από την άλλη μεριά των εμπόρων η πτώση της κατα­να­λω­τι­κής ζήτησης που ρίχνει τα έσοδα, σε συν­δυα­σμό με την αυξη­μένη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση, ωθεί τους επι­χει­ρη­μα­τίες να υιο­θε­τούν όλο και περισ­σό­τερο τις ευέ­λι­κτες μορφές εργα­σίας και τους εργα­ζό­με­νους να αντα­πο­κρί­νο­νται σε αυτές, επι­διώ­κο­ντας να βρουν δουλειά και να καλύ­ψουν τις βασικές τους δαπάνες δια­βί­ω­σης.

Ειδι­κό­τερα, πριν γίνει ανάλυση των ευέ­λι­κτων μορφών εργα­σίας, πρέπει να σημειω­θεί ότι στους κλάδους του εμπο­ρίου η συνο­λική απα­σχό­ληση το δεύτερο τρίμηνο του 2015 αυξή­θηκε κατά 32.824 άτομα ή 5,3% σε σχέση με το ίδιο περσινό χρονικό διά­στημα.

Για την ίδια περίοδο η μερική απα­σχό­ληση παρου­σί­ασε αύξηση κατά 17.133 άτομα, ενώ ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων με πλήρη απα­σχό­ληση σημεί­ωσε μικρό­τερη άνοδο σε απόλυτο αριθμό. Για την ακρί­βεια κατά 15.692 άτομα. Αυτό το στοι­χείο ανα­δει­κνύει τη μεγάλη διεύ­ρυνση των ευέ­λι­κτων μορφών εργα­σίας. Κάτι το οποίο γίνεται ακόμη πιο φανερό από το γεγονός πως οι μερικώς εργα­ζό­με­νοι κατά το διά­στημα δεύ­τε­ρου τρι­μή­νου του 2008 με 2015 αυξή­θη­καν συνο­λικά κατά 31.429 άτομα. Έτσι, πια αντι­στοι­χούν στο 10,6% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης στο εμπόριο, όταν πριν από επτά χρόνια ήταν μόλις το 4,5%.

Η μερική απα­σχό­ληση είναι γένος θηλυκού. Επτά στους δέκα εργα­ζό­με­νους είναι γυναί­κες, ενώ στο σύνολο της γυναι­κείας εργα­σίας στο εμπόριο φθάνει στο 17,4%.

Μάλιστα οι γυναί­κες με την υψη­λό­τερη συχνό­τητα είναι εκείνες που είναι μέχρι 35 χρόνων. Αντί­θετα στους άντρες η μερική απα­σχό­ληση έχει υψη­λό­τερη συχνό­τητα μέχρι την ηλικία των 25 ετών.

Γιατί όμως αυτή η μορφή έχει τέτοια διάδοση; Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΣΕΕ σχεδόν επτά στους δέκα που εργά­ζο­νται με αυτό το καθε­στώς προ­τι­μούν εργασία πλήρους ωραρίου, αλλά δεν μπό­ρε­σαν να βρουν. Το ποσοστό αυτό στους άνδρες είναι 66,3% αλλά είναι επίσης μεγάλο και στις γυναί­κες (60,3%).

Απα­σχό­ληση ορι­σμέ­νου χρόνου

Με αρκετά «σκα­μπα­νε­βά­σματα» κινεί­ται στη διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής ύφεσης και το ποσοστό μετα­βο­λής των εργα­ζο­μέ­νων στο εμπόριο με συμ­βά­σεις ορι­σμέ­νου χρόνου. Από το 2006 μέχρι και το 2010 υπήρχε μια συνεχώς αυξη­τική τάση. Για την επόμενη τριετία ακο­λού­θησε πτωτική πορεία. Ωστόσο από το 2013 η προ­σω­ρινή εργασία επα­νήλθε σε ανοδική τροχιά. Το δεύτερο τρίμηνο του 2015 έναντι του 2014 οι εργα­ζό­με­νοι ορι­σμέ­νου χρόνου ανέ­βη­καν κατά 3.146, ήτοι 12%. Βέβαια, το 2014 σε σχέση με το 2013 η άνοδος του αριθμού των ατόμων ήταν μεγα­λύ­τερη κατά 5.589 ή 27,2%. Τελικώς το μερίδιο της προ­σω­ρι­νής εργα­σίας είναι στο 7,4% του συνόλου. Πάλι και σε αυτή τη μορφή οι γυναί­κες είναι περισ­σό­τε­ρες. Το ποσοστό της προ­σω­ρι­νής εργα­σίας στους άνδρες κάτω των 30 ετών είναι 25,4%, ενώ στις γυναί­κες της ίδιας ηλικίας το μερίδιο είναι 23,1%.

Άξιο προ­σο­χής είναι και το στοι­χείο που δείχνει πως μόλις το 5,6% των ανδρών και το 3% των γυναι­κών εργά­ζο­νται στο εμπόριο με σύμβαση διάρ­κειας άνω των τριών ετών. Από την άλλη πλευρά σχεδόν το 70% εργα­ζο­μέ­νων ορι­σμέ­νου χρόνου καλύ­πτο­νται με σύμβαση διάρ­κειας μικρό­τε­ρης του ενός έτους.

Ενοι­κια­ζό­με­νοι
Αλλά­ζουν τα δεδο­μένα στην αγορά
Στο εμπόριο η χρη­σι­μο­ποί­ηση εργα­ζο­μέ­νων μέσω ενοι­κί­α­σης από γραφεία εργα­σίας είναι κυριο­λε­κτικά ανύ­παρ­κτη. Φτάνει μόλις στο 0,2% των μισθω­τών. Αν και παρου­σιά­ζει αύξηση κατά 200 άτομα από 640 το 2014 σε 841 το 2015.
Επι­πλέον, το 29,1% των μισθω­τών στο εμπόριο εργά­ζε­ται με βάρδιες, συχνά ή μερικές φορές. Το ποσοστό αυτό περιο­ρί­ζε­ται στο 22,9% στους άνδρες, αλλά ανέρ­χε­ται στο 35,2% στις γυναί­κες.
Το 18,2% των εργα­ζο­μέ­νων στο εμπόριο εργά­ζε­ται τακτικά τις Κυρια­κές. Ωστόσο, γενικώς υπάρχει σημα­ντική αύξηση τα τελευ­ταία τρία χρόνια. Είναι ενδει­κτικό ότι το 14,4% των μισθω­τών εργά­ζε­ται την Κυριακή, έναντι 12,3% το 2014 και 9% το 2013.
Το εργα­σιακό κόστος της Κυρια­κής το επω­μί­ζο­νται κυρίως οι ίδιοι οι επι­χει­ρη­μα­τίες και τα συμ­βοη­θού­ντα μέλη της οικο­γέ­νειας του επι­χει­ρη­μα­τία. Για εκεί­νους που δεν έχουν προ­σω­πικό κατα­γρά­φε­ται αύξηση της ανα­λο­γίας όσων εργά­ζο­νται την Κυριακή από 25% το 2013, σε 30% το 2014 και 32,6% το 2015.

Ημέρες εργα­σίας

Όπως προ­α­να­φέρ­θηκε το 18,2% των εργα­ζο­μέ­νων στο εμπόριο απα­σχο­λεί­ται τακτικά και την Κυριακή. Δηλαδή δου­λεύει επτά ημέρες την εβδο­μάδα.

Σχεδόν τα δύο τρίτα των μισθω­τών στο εμπόριο εργά­ζο­νται πέντε ημέρες την εβδο­μάδα, ενώ το 30% των ανδρών μισθω­τών εργά­ζε­ται έξι ημέρες.

Πάνω από το 70% των ανδρών επι­χει­ρη­μα­τιών εργά­ζε­ται έξι ημέρες την εβδο­μάδα, ποσοστό που εμφα­νί­ζε­ται πολύ λιγό­τερο στις γυναί­κες εργο­δό­τριες, καθώς μόλις το 10% εργά­ζο­νται πεν­θή­μερο, ενώ ανα­φο­ρικά με τους εργο­δό­τες το ποσοστό αυτό κυμαί­νε­ται στο 18%. Οι αυτο­πα­σχο­λού­με­νοι φυσικά εργά­ζο­νται τις περισ­σό­τε­ρες μέρες της εβδο­μά­δας.

Ημε­ρη­σία