De facto τέλος στη Συνθήκη Σένγκεν-Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αναζητούν δίχτυ ασφαλείας

Εν μέσω έντονου παρα­σκη­νίου, δεκάδων προ­τά­σεων και αντι­προ­τά­σεων, συχνά αντι­κρουό­με­νων, που ενίοτε προ­κα­λούν εντά­σεις, μυστι­κές και επί­ση­μες υπη­ρε­σίες όλων των κρατών-μελών της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης έχουν κληθεί να ανα­βαθ­μί­σουν σε όλα τα επίπεδα τη συνερ­γα­σία τους για να προ­λη­φθούν πιθανά νέα χτυ­πή­ματα. Πολλές συμ­φω­νίες δεν εφαρ­μό­ζο­νται, άλλες είναι υπό ανα­θε­ώ­ρηση, οι δια­φω­νίες και οι εκνευ­ρι­σμοί είναι οφθαλ­μο­φα­νείς και, ενώ το κλίμα ανη­συ­χίας εντεί­νε­ται, η Ε.Ε. είναι προ­φα­νές ότι προ­σπα­θεί με επεί­γου­σες δια­δι­κα­σίες να γίνει απο­τε­λε­σμα­τική.

Σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές, η Ελλάδα, παρά τις εντα­τι­κές προ­σπά­θειες που έχει κατα­βά­λει για τη λει­τουρ­γία των κέντρων ταυ­το­ποί­η­σης και για την ανα­δια­νομή των προ­σφύ­γων, βλέπει ότι τίποτα δεν λει­τουρ­γεί. Μέχρι τα μέσα της προη­γού­με­νης εβδο­μά­δας είχαν προ­ω­θη­θεί 187 πρό­σφυ­γες από τις 160.000 που προ­βλέ­πει η συμ­φω­νία μετε­γκα­τά­στα­σης. Εμπειρη διπλω­μα­τική πηγή έκανε λόγο για κατάρ­ρευση των απο­φά­σεων που λαμ­βά­νο­νται θεσμικά στην Ε.Ε., καθώς η Συνθήκη Σένγκεν βάλ­λε­ται από πολλές πλευρές, το Δου­βλίνο ΙΙ και ΙΙΙ θα ανα­θε­ω­ρη­θούν, οι ανα­το­λι­κές χώρες είναι πολύ εχθρι­κές στη συνο­λική προ­σφυ­γική πολι­τική της Ε.Ε., η αλλη­λεγ­γύη και η συνοχή είναι υπό αμφι­σβή­τηση (ενδει­κτικά, την Παρα­σκευή σε έκτακτο συμ­βού­λιο υπουρ­γών της Ε.Ε. απο­φα­σί­σθηκε η επιβολή αυστη­ρών ελέγχων στα εξω­τε­ρικά σύνορα, ακόμα και για τους Ευρω­παί­ους πολίτες, με ανοιχτό το ενδε­χό­μενο περαι­τέρω αυστη­ρο­ποί­η­σης της συν­θή­κης).

Η «αποβολή»

Για τη Συνθήκη Σένγκεν, αρχικώς φωτιές άναψε δημο­σί­ευμα της βρε­τα­νι­κής Daily Mail, την περα­σμένη Πέμπτη, σύμφωνα με το οποίο η ζώνη Σένγκεν θα αλλάξει με την αποβολή της Ελλάδας, της Ισπα­νίας και της Ιταλίας και θα δημιουρ­γη­θεί μια μικρό­τερη ζώνη με τη συμ­με­τοχή του Βελγίου, της Γαλλίας, της Γερ­μα­νίας, του Λου­ξεμ­βούρ­γου και της Ολλαν­δίας. Διπλω­μα­τι­κές πηγές, που ρωτή­θη­καν σχετικά, έκαναν λόγο για «προ­σβολή της Ε.Ε.», καθώς η Σένγκεν είναι μια ιστο­ρική κατά­σταση που αν δια­λυ­θεί, θα προ­κλη­θεί τερά­στια κρίση στην Ε.Ε. Οι ίδιες πηγές απέ­δι­δαν τα δημο­σιεύ­ματα αυτά στην κρίση που όντως διέρ­χο­νται οι ευρω­παϊ­κοί θεσμοί, σε πιέσεις που θα εντα­θούν προς την Ελλάδα και τις άλλες χώρες για μεγα­λύ­τε­ρες επι­δό­σεις στο προ­σφυ­γικό και στον τομέα της ασφά­λειας, αλλά μέχρις εκεί.

Την ίδια στιγμή εντεί­νο­νται και οι πιέσεις των ΗΠΑ προς την Αθήνα για την τήρηση των κανόνων ασφα­λείας που προ­βλέ­πει το Πρό­γραμμα Κατάρ­γη­σης Θεω­ρή­σεων (Visa Waiver Program), γιατί σε αντί­θετη περί­πτωση θα επι­στρέ­ψει η έκδοση βίζας για τους Ελληνες που επι­σκέ­πτο­νται τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Σημειώ­νε­ται ότι από τα τέλη του 2014 η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε καθε­στώς ελέγχου με στόχο την ενί­σχυση των κρι­τη­ρίων ασφα­λείας και, υπό το πρίσμα αυτό, Αμε­ρι­κα­νοί αξιω­μα­τού­χοι ανα­μέ­νε­ται να επι­σκε­φθούν υπουρ­γεία και αρμό­διους φορείς στην Αθήνα τον Δεκέμ­βριο για να εξε­τά­σουν επι­τό­που αν συντρέ­χουν λόγοι επα­να­φο­ράς της βίζας ή όχι. Οι πιέσεις στον τομέα της ασφά­λειας, με έμφαση τα δημόσια έγγραφα (δια­βα­τή­ρια, ταυ­τό­τη­τες και άλλα έγγραφα), θα είναι ασφυ­κτι­κές.

Παράλ­ληλα και σε πρώτη φάση, αμέσως μετά τις τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις στο Παρίσι, εξε­λίσ­σε­ται μια νέα προ­σπά­θεια, εν μέσω πιέσεων, για σκλή­ρυνση του μηχα­νι­σμού ταυ­το­ποί­η­σης στα κέντρα υπο­δο­χής, πράγμα που σημαί­νει ότι στη συνέ­χεια η μετε­γκα­τά­σταση θα είναι μια πολύ πιο δύσκολη υπόθεση. Δηλαδή, θα είναι δύσκολο να φύγουν ακόμη και όσοι ταυ­το­ποιού­νται, γιατί παρα­σκη­νιακά οι Ευρω­παίοι δια­μη­νύ­ουν ότι θα δέχο­νται πρό­σφυ­γες μόνο αν εκτι­μούν ότι δεν απο­τε­λούν κίνδυνο για την εσω­τε­ρική τους ασφά­λεια. Αυτό είναι το νέο στοι­χείο που προ­τάσ­σουν δυνά­μεις ασφα­λείας ευρω­παϊ­κών χωρών στην προ­σπά­θειά τους να ελέγ­ξουν όσο το δυνατόν περισ­σό­τε­ρους στο ευρω­παϊκό έδαφος.

Παρά το γεγονός ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός έχει θέσει τα θέματα αυτά σε ξένους συνο­μι­λη­τές του, στην πράξη δεν υπάρχει καμία ουσια­στική αντα­πό­κριση, ενώ είναι σαφές ότι δεν υπάρχει μια απο­δο­τική ευρω­παϊκή πολι­τική, καθώς στο σύνολό τους οι δια­δι­κα­σίες μετε­γκα­τά­στα­σης και επα­νε­γκα­τά­στα­σης είναι στον αέρα.

Η τρι­με­ρής

Η πρόταση για τριμερή συνά­ντηση Ελλάδας, Τουρ­κίας και Γερ­μα­νίας επι­δό­θηκε στον πρω­θυ­πουργό από τον υπουργό Εξω­τε­ρι­κών της Γερ­μα­νίας Φρανκ-Βάλτερ Σταϊν­μά­γερ κατά την επί­σκεψή του στην Αθήνα στις 29 Οκτω­βρίου, αλλά διπλω­μα­τι­κοί παρά­γο­ντες τη θεωρούν λάθος, καθώς έτσι θα θεσμο­θε­τη­θεί σχεδόν η ευθύνη των τριών χωρών, με την Ελλάδα να είναι ο αδύ­να­τος κρίκος. Οι ίδιοι διπλω­μά­τες θεωρούν ότι η τρι­με­ρής μπορεί να εξε­λι­χθεί σε μια μορφή γερ­μα­νι­κής επι­διαι­τη­σίας, κάτι που ίσως ούτε το Βερο­λίνο θέλει, καθώς μπορεί να προ­κύ­ψουν εντά­σεις που, αντί να διευ­κο­λύ­νουν τη συνερ­γα­σία Ελλάδας – Τουρ­κίας στο προ­σφυ­γικό, θα τη δυσχε­ρά­νουν.

Πηγές της κυβέρ­νη­σης σημεί­ω­ναν στην «Κ» ότι, σε κάθε περί­πτωση, δεν θα γίνει τρι­με­ρής αν πρώτα δεν απο­δώ­σουν η Ελλη­νο­τουρ­κική Επι­τροπή για την παρά­νομη δια­κί­νηση στο Αιγαίο και η συνερ­γα­σία Γερ­μα­νίας – Τουρ­κίας που απο­φα­σί­στηκε κατά την επί­σκεψη της κ. Μέρκελ στην Αγκυρα. Ολα αυτά θα απο­σα­φη­νι­στούν σε κάποιο βαθμό στη σύνοδο Ε.Ε. – Τουρ­κίας στις 29 Νοεμ­βρίου.

Οι ίδιες πηγές σημεί­ω­ναν ότι η Αθήνα βρί­σκε­ται σε μόνιμη συνεν­νό­ηση με τη Λευ­κω­σία όσον αφορά τη στάση που θα τηρή­σουν στο θέμα του ανοίγ­μα­τος νέων κεφα­λαίων των εντα­ξια­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων Τουρ­κίας – Ε.Ε. Αμεσα όμως, η Γαλλία, η Αγγλία και άλλες χώρες ζητούν επί­σπευση των απο­φά­σεων του 2013 για τα «έξυπνα σύνορα», τη δημιουρ­γία δηλαδή μιας βάσης δεδο­μέ­νων που θα παρα­κο­λου­θεί την πορεία κάποιου που εισέρ­χε­ται σε ευρω­παϊκό έδαφος μέχρι την απο­χώ­ρησή του. Τότε είχαν εκδη­λω­θεί πολλές αντι­δρά­σεις από οργα­νώ­σεις και κόμματα στην Ευρώπη, γιατί το σύστημα αυτό εκτι­μά­ται ότι θα παρα­βιά­ζει προ­σω­πικά δεδο­μένα, αλλά στις νέες συν­θή­κες οι αντι­δρά­σεις αμβλύ­νο­νται.

Επίσης ανα­μέ­νε­ται να επι­σπευ­σθούν οι δια­δι­κα­σίες για τη δημιουρ­γία ευρω­παϊ­κής ακτο­φυ­λα­κής, αλλά στην Αθήνα αρμό­διοι κυβερ­νη­τι­κοί παρά­γο­ντες, διπλω­μά­τες και εμπει­ρο­γνώ­μο­νες κάνουν λόγο για «ευφά­ντα­στα» σενάρια που απέχουν πολύ από το να συμ­φω­νη­θούν και κυρίως να λει­τουρ­γή­σουν στην πράξη.

Καθη­με­ρινή