Και το στοίχημα της κρουαζιέρας χάνει η Ελλάδα

Η γεω­πο­λι­τική απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση στην ευρύ­τερη περιοχή της NA Μεσο­γείου απο­τε­λεί τη μόνη παρά­με­τρο που μπορεί να ενι­σχύ­σει την ελλη­νική κρουα­ζιέρα βρα­χυ­πρό­θε­σμα. Οι ανε­παρ­κείς λιμε­νι­κές υπο­δο­μές, αρχής γενο­μέ­νης από τον Πειραιά, και η απουσία συγκρο­τη­μέ­νου εθνικού σχεδίου ανά­πτυ­ξης του κλάδου -ειδικά στο home porting- απο­στε­ρεί από την εθνική οικο­νο­μία σημα­ντικά δυνη­τικά οφέλη, τόσο σε συνάλ­λαγμα και κατα­να­λω­τική δαπάνη όσο και σε θέσεις εργα­σίας και δημόσια έσοδα.

Αυτό προ­κύ­πτει αβίαστα από τα στοι­χεία που δεί­χνουν πως, ενώ η χώρα είναι τρίτη στην Ευρώπη όσον αφορά τον συνο­λικό αριθμό των επι­βα­τών κρουα­ζιέ­ρας, είναι μόλις 8η όσον αφορά τα συνο­λικά έσοδα που εισπράτ­τει από τους επι­βά­τες. Με μερίδιο 14,1% βρί­σκε­ται πολύ κοντά στη 2η Ισπανία που ελέγχει το 16,9%. Ομως τα συνο­λικά έσοδα κατά την τελευ­ταία χρήση (2014) ήταν μόλις 506 εκατ. ευρώ, όταν η Ισπανία εισέ­πραξε άνω του 1,2 δισ. ευρώ. Η Ιταλία που δια­τη­ρεί την πρω­το­κα­θε­δρία της ευρω­παϊ­κής αγοράς, με μερίδιο 21,3%, έβαλε στα ταμεία της 4,6 δισ. ευρώ.

Τα δεδο­μένα αυτά προ­κύ­πτουν από την ετήσια έκθεση «Contribution of Cruise Tourism to the Economies of Europe 2015 Edition» του Διε­θνούς Οργα­νι­σμού Κρουα­ζιέ­ρας (Cruise Lines International Association ή CLIA).Και δημιουρ­γούν εύλογη αντί­φαση με την ωραιο­ποι­η­μένη εικόνα των υπερ­σύγ­χρο­νων μεγάλων κρουα­ζιε­ρό­πλοιων που κατα­φθά­νουν στα λιμάνια του Πειραιά, της Θεσ­σα­λο­νί­κης και των ελλη­νι­κών νησιών, η οποία προ­βάλ­λε­ται συχνά για λόγους δημο­σίων σχέσεων και επι­κοι­νω­νίας.

Η αλήθεια είναι ότι η βιο­μη­χα­νία της κρουα­ζιέ­ρας στην Ελλάδα βαίνει μειού­μενη από το 2011 και μετά, τόσο σε επίπεδο επι­βα­τών όσο και σε επίπεδο εσόδων. Το 2014 τα έσοδα εμφα­νί­ζουν, σύμφωνα με την CLIA, υπο­χώ­ρηση 11,8% και οι θέσεις εργα­σίας στον κλάδο προ­σμε­τρού­νται σε μόλις 10.136. Πολλοί υπο­στη­ρί­ζουν πως τα δεδο­μένα του 2011 ήταν ιδιαί­τερα θετικά εξαι­τίας του οφέλους που απο­κό­μισε η χώρα από τα γεγο­νότα σε χώρες όπως η Λιβύη, η Αλγερία και η Αίγυ­πτος. Και έχουν σε μεγάλο βαθμό δίκιο, σημειώ­νουν οικο­νο­μι­κοί παρα­τη­ρη­τές, οι οποίοι προ­σθέ­τουν όμως ότι η θετική αυτή στρέ­βλωση απέ­κρυψε την ανάγκη για ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών και βελ­τί­ωση του συνο­λι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Παράλ­ληλα απο­δί­δουν στις αλλε­πάλ­λη­λες ανα­βο­λές της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης του ΟΛΠ αλλά και του ΟΛΘ την επεν­δυ­τική στα­σι­μό­τητα σε υπο­δο­μές και υπη­ρε­σίες. Πρό­σθετα ζητή­ματα όπως ακριβά σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις τιμο­λό­για υπη­ρε­σιών επι­βα­ρύ­νουν περαι­τέρω την εικόνα, ανα­φέ­ρουν παρά­γο­ντες ξένων εται­ρειών.

Και όλα αυτά σε ένα διεθνές περι­βάλ­λον που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την ωρι­μό­τητα της ανά­πτυ­ξης της ευρω­παϊ­κής αγοράς, τη συνεχή ισχυ­ρο­ποί­ηση της αμε­ρι­κα­νι­κής αγοράς, που παρα­μέ­νει μακράν η μεγα­λύ­τερη, και τη ραγδαία ανα­πτυσ­σό­μενη ασια­τική. Τα στοι­χεία για την ελλη­νική κρουα­ζιέρα κατά το πρώτο εξάμηνο της τρέ­χου­σας χρήσης από την Τράπεζα της Ελλάδος δεν δεί­χνουν βελ­τί­ωση σε σχέση με την περυ­σινή χρονιά. Οι συνο­λι­κές εισπρά­ξεις από ξένους επι­βά­τες παρέ­μει­ναν αμε­τά­βλη­τες στα επίπεδα των 154 εκατ. ευρώ, όσες δηλαδή και το πρώτο εξάμηνο του 2014. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι αυξή­θη­καν οι αφίξεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων σε ελλη­νικά λιμάνια κατά 15% περίπου. Και αυτό, διότι οι αριθμοί των επι­βαι­νό­ντων σε αυτά τα πλοία παρέ­μει­ναν ουσια­στικά αμε­τά­βλη­τοι, ενώ αντι­θέ­τως μειώ­θη­καν οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις τους εκτός κρουα­ζιε­ρό­πλοιων. Κάτι που μαρτυρά το πρό­βλημα ότι η Ελλάδα παρα­μέ­νει προ­ο­ρι­σμός διερ­χο­μέ­νων και όχι κέντρο home porting.

Μια κάποια αισιο­δο­ξία πάντως δίνουν τα τελευ­ταία στοι­χεία από τον Πειραιά. Ο Οργα­νι­σμός Λιμένος Πει­ραιώς δηλώνει πως τα μεγέθη έχουν βελ­τιω­θεί στο εννε­ά­μηνο. Χαρα­κτη­ρί­ζει «ιδιαί­τερα αυξη­μένη την κίνηση των home porting επι­βα­τών» και επι­κα­λού­με­νος τα προ­σω­ρινά στοι­χεία του εννε­α­μή­νου μιλάει για 16% αύξηση σε σχέση με το αντί­στοιχο περυ­σινό διά­στημα του 2014. Εξέλιξη, που πολλοί πάντως απο­δί­δουν στην κλι­μά­κωση της έντασης στην Τουρκία λόγω πολι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας και των γεγο­νό­των στη Συρία που ανα­δρο­μο­λό­γησε πλοία από την απέ­να­ντι πλευρά.

Αισιο­δο­ξούν στον ΟΛΠ

Το νέο management του ΟΛΠ περι­μέ­νει αυξη­μένη κίνηση το επόμενο έτος. Ωστόσο αυτή η προσ­δο­κία βασί­ζε­ται σε περι­στα­σια­κές συν­θή­κες που πλήτ­τουν τις γύρω αγορές και ειδικά την Τουρκία. Ο ΟΛΠ δηλώνει πως «από το φετινό καλο­καίρι μεγάλες εται­ρείες κρουα­ζιέ­ρας επα­να­σχε­δί­α­σαν τα δρο­μο­λό­γιά τους αυξά­νο­ντας τις απο­βι­βά­σεις – επι­βι­βά­σεις στο λιμάνι του Πειραιά αντί του λιμα­νιού της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, κάτι που ανα­μέ­νε­ται να συνε­χι­στεί και το 2016». Οπως μάλιστα ανα­φέ­ρει σε πρό­σφατη συνά­ντηση στε­λε­χών της εισηγ­μέ­νης με εκπρο­σώ­πους της Carnival Cruise, ορι­στι­κο­ποι­ή­θη­καν οι λεπτο­μέ­ρειες για τις προ­σεγ­γί­σεις του νεό­τευ­κτου κρουα­ζιε­ρό­πλοιου «Carnival Vista» για το καλο­καίρι του 2016. Ομως αυτό δεν είναι παρά ένα μόνον πλοίο, που από μόνο του δεν μπορεί να αλλάξει ριζικά την εικόνα. Οι δυνα­τό­τη­τες που έχει ο Πει­ραιάς να φιλο­ξε­νή­σει τέτοιου μεγέ­θους πλοία είναι πεπε­ρα­σμένη από τις υπο­δο­μές του λιμα­νιού καθώς η πολυ­δια­φη­μι­σμένη εδώ και τρία χρόνια επέν­δυση για την κατα­σκευή νέων προ­βλη­τών παρα­μέ­νει στο σημείο εκκί­νη­σης. Η επι­κεί­μενη ιδιω­τι­κο­ποί­ηση απο­τε­λεί έναν από τους λόγους που η αγορά εκτιμά πως δεν επέ­τρεψε την προ­ώ­θηση αυτών των σχεδίων, αφού ο νέος βασικός μέτοχος θα κληθεί να ανα­πτύ­ξει την κρουα­ζιέρα στο πλαίσιο των δεσμεύ­σεων που θα ανα­λά­βει. Οι προ­σφο­ρές των υπο­ψη­φίων επεν­δυ­τών για την εξαγορά του πλειο­ψη­φι­κού πακέτου του ΟΛΠ θα αξιο­λο­γη­θούν άλλωστε και από τα business plans που θα υπο­βά­λουν.

Στάσιμο το πρώτο εξάμηνο για την ελλη­νική αγορά

Οι παραγ­γε­λίες για νέα μεγάλα κρουα­ζιε­ρό­πλοια σε ναυ­πη­γεία ανά τον κόσμο είναι αυτή την περίοδο οι περισ­σό­τε­ρες στην Ιστορία, σύμφωνα με τον ναυ­λο­με­σι­τικό οίκο Clarkson’s Research. Περισ­σό­τερα από 40 μεγάλα κρουα­ζιε­ρό­πλοια με μέση χωρη­τι­κό­τητα 3.200 επι­βα­τών ναυ­πη­γού­νται ή θα ναυ­πη­γη­θούν και θα παρα­δο­θούν τα επόμενα λίγα χρόνια. Λίγα από αυτά θα έλθουν στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Τα περισ­σό­τερα εκτι­μά­ται ότι θα κατευ­θυν­θούν στην κυρί­αρχη αγορά της Αμε­ρι­κής αλλά και στην ανα­δυο­μένη ασια­τική.

Σύμφωνα με την Clarkson’s, η βρα­χυ­πρό­θε­σμη ανά­πτυξη της κρουα­ζιέ­ρας είναι στενά συν­δε­δε­μένη με τις αυξο­μειώ­σεις των δυτικών οικο­νο­μιών, με την Κίνα να παίζει όμως ολοένα και πιο σημα­ντικό ρόλο.

Η μεγάλη πρό­κληση που έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν οι εται­ρείες είναι να δώσουν στη νέα αυτή επεν­δυ­τική φάση στέρεη βάση, καθώς άλλες δύο φορές, από το 2000 και μετά, κατα­γρά­φηκε απότομη αύξηση στις παραγ­γε­λίες κρουα­ζιε­ρό­πλοιων -συνολικά άνω των 100.000 κλινών- και ακο­λού­θησε απότομη πτώση λόγω της οικο­νο­μι­κής επι­βρά­δυν­σης των δυτικών οικο­νο­μιών (Ευρώπη και Β. Αμερική).

Η ισχυρή σύνδεση των συγκε­κρι­μέ­νων αγορών-κλειδιών για την κρουα­ζιέρα έγκει­ται στο γεγονός ότι παρα­μέ­νουν οι βασικές ήπειροι προ­έ­λευ­σης των επι­βα­τών. Μόνο το 2014 οι επι­βά­τες που προ­έρ­χο­νταν από τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη αντι­προ­σώ­πευαν το 55% και 29% της παγκό­σμιας αγοράς των 22 εκα­τομ­μυ­ρίων.

Περισ­σό­τε­ροι από ένα εκα­τομ­μύ­ριο Κινέζοι του­ρί­στες επέ­λε­ξαν για πρώτη φορά την κρουα­ζιέρα ως μέσο δια­κο­πών, ενώ το 2014 ο αριθμός των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων που είχαν ως έδρα κινε­ζικά λιμάνια αυξή­θηκε κατά 9% και ανήλθαν σε απόλυτο αριθμό τα 366, ενώ ακόμα 100 κρουα­ζιε­ρό­πλοια έφτασαν σε κάποιο κινε­ζικό λιμάνι κατά τη διάρ­κεια του χρόνου, αύξηση της τάξης του 41%. Εται­ρείες κρουα­ζιέ­ρας πιστεύ­ουν ότι μπορούν να πετύ­χουν ακόμα μεγα­λύ­τερη αύξηση στη ζήτηση των υπη­ρε­σιών τους στην κινε­ζική αγορά, καθώς ακόμα δεν έχουν έρθει σε επαφή με τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των μεσαίων στρω­μά­των της χώρας, γεγονός που δίνει τερά­στιες προ­ο­πτι­κές για τις επό­με­νες χρονιές.

Τα μεγέθη της ελλη­νι­κής αγοράς πάντως δεν είναι ευκα­τα­φρό­νητα. Το πρό­βλημα είναι μήπως χάσει την ευκαι­ρία να πολ­λα­πλα­σιά­σει τα έσοδά της και να ενι­σχύ­σει περαι­τέρω την ελλη­νική οικο­νο­μία και την απα­σχό­ληση. H Τράπεζα της Ελλάδος διε­ξά­γει τα τελευ­ταία τέσσερα χρόνια ειδική έρευνα στον τομέα της κρουα­ζιέ­ρας. Ακο­λου­θώ­ντας μια συγκε­κρι­μένη πια μεθο­δο­λο­γία από τον Ιανουά­ριο έως και τον Ιούνιο φέτος, συγκέ­ντρωσε λεπτο­μερή στοι­χεία από 16 ελλη­νι­κούς λιμένες, τα οποία κάλυψαν το 84,4% των συνο­λι­κών αφίξεων κρουα­ζιε­ρό­πλοιων στη χώρα. Σύμφωνα με αυτά τα δεδο­μένα, κατά το πρώτο εξάμηνο της φετινής χρονιάς κατα­γρά­φη­καν 1.490 αφίξεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων έναντι 1.289 αφίξεων το αντί­στοιχο διά­στημα του 2014, με 1.626.000 εξόδους επι­βα­τών έναντι 1.599.000 την αντί­στοιχη περίοδο του 2014. Από την έρευνα προ­έ­κυψε ότι το 91,6% των επι­σκε­πτών ήταν διερ­χό­με­νοι επι­σκέ­πτες, οι οποίοι κατά μέσο όρο πραγ­μα­το­ποί­η­σαν 1,9 στάσεις σε ελλη­νικά λιμάνια, όσες και τον Ιανουάριο-Ιούνιο 2014. Οχι δηλαδή home port επι­σκέ­πτες.

Την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου του 2015, οι συνο­λι­κές εισπρά­ξεις από ταξι­διώ­τες κρουα­ζιέ­ρας αυξή­θη­καν κατά 0,5% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2014 και ανήλθαν στα 154,8 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 19,5 εκατ. ευρώ συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νταν στα κατα­γρα­φό­μενα στοι­χεία από την Ερευνα Συνόρων, καθώς αφο­ρού­σαν ταξι­διώ­τες που ανα­χώ­ρη­σαν από την Ελλάδα (last port), ενώ 135,3 εκατ. ευρώ αντι­προ­σω­πεύ­ουν πρό­σθετα έσοδα που κατα­γρά­φο­νται στη συμπλη­ρω­μα­τική έρευνα.

Το κυριό­τερο λιμάνι από πλευράς εισπρά­ξεων κρουα­ζιέ­ρας είναι το λιμάνι του Πειραιά, με συμ­με­τοχή 41,5% επί του συνόλου. Ακο­λου­θούν το λιμάνι της Κέρ­κυ­ρας και το λιμάνι της Σαντο­ρί­νης με 13,3% και 9,7% των εισπρά­ξεων αντί­στοιχα. Οι επτά σημα­ντι­κό­τε­ροι λιμένες αφίξεως κρουα­ζιε­ρό­πλοιων καλύ­πτουν το 86,4% των συνο­λι­κών εισπρά­ξεων από κρουα­ζιέ­ρες και το 82,7% των συνο­λι­κών αφίξεων επι­βα­τών.

Οι συνο­λι­κοί επι­σκέ­πτες κρουα­ζιέ­ρας στο εξάμηνο εκτι­μώ­νται από την Τράπεζα της Ελλάδος σε 843 χιλ. ταξι­διώ­τες, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά 2,7% σε σχέση με την αντί­στοιχη περίοδο του 2014, ενώ οι συνο­λι­κές δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν αυτοί οι επι­σκέ­πτες εκτός κρουα­ζιε­ρό­πλοιων εκτι­μώ­νται σε 1.212 χιλ., μειω­μέ­νες κατά 5,3% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Σημειώ­νε­ται ότι οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις εκτός κρουα­ζιε­ρό­πλοιου παρου­σί­α­σαν πτωτική τάση.

Σύμφωνα με την Ενωση Ελλήνων Εφο­πλι­στών Κρουα­ζιε­ρό­πλοιων και Φορέων Ναυ­τι­λίας, το μεγα­λύ­τερο έκτακτο πρό­βλημα που ανέκυψε φέτος για την ελλη­νική κρουα­ζιέρα δεν ήταν τα capital controls αλλά οι αυξη­μέ­νες προ­σφυ­γι­κές και μετα­να­στευ­τι­κές ροές. Το πρό­βλημα με τους μετα­νά­στες ήταν και είναι το πιο σοβαρό θέμα για τον του­ρι­σμό στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και των Δωδε­κα­νή­σων.

Καθη­με­ρινή

Έντυπη