Αποκαλυπτική έκθεση του ΣΥΡΙΖΑ για τις Συνεταιριστικές Τράπεζες

Η δια­δρομή των Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών περι­γρά­φε­ται σε έκθεση της αρμό­διας επι­τρο­πής του ΣΥΡΙΖΑ, που υπο­βλή­θηκε στην Πται­σμα­το­δίκη Ρόδου κ. Αικ. Γαλάνη, από τον Βου­λευτή του κόμ­μα­τος κ. Δημ. Γάκη στα πλαίσια της κατε­πεί­γου­σας προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης που διε­νερ­γεί­ται για τη δια­πί­στωση τυχόν τελέ­σεως του αδι­κή­μα­τος της παρά­βα­σης καθή­κο­ντος από τα μέλη της Επι­τρο­πής Πιστω­τι­κών Ασφα­λι­στι­κών Θεμάτων της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, που απο­φά­σι­σαν την ανά­κληση της άδειας λει­τουρ­γίας της Συνε­ται­ρι­στι­κής Τρά­πε­ζας Δωδε­κα­νή­σου, την εκκα­θά­ρισή της και το διο­ρι­σμό ειδικού εκκα­θα­ρι­στή.

Σύμφωνα με την έκθεση οι Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες τον Νοέμ­βριο του 1993, με την υπ’ αριθμ. 535/5/02.11.1993 απόφαση της Επι­τρο­πής Νομι­σμα­τι­κών και Πιστω­τι­κών Θεμάτων της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (ΦΕΚ 198/23.11.1993) μετε­ξε­λί­χθη­καν σε Πιστω­τικά Ιδρύ­ματα και με την Πράξη 2258/2.11.93 του Διοι­κητή της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος καθο­ρί­σθηκε το πλαίσιο λει­τουρ­γίας και επο­πτείας πιστω­τι­κών ιδρυ­μά­των υπό τη μορφή πιστω­τι­κών ιδρυ­μά­των να διε­νερ­γούν εργα­σίες που κατά τις ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις απο­τε­λούν αντι­κεί­μενο δρα­στη­ριό­τη­τας των εμπο­ρι­κών τρα­πε­ζών που λει­τουρ­γούν στην Ελλάδα.

Δηλαδή οι Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες διέ­πο­νται από τους ίδιους κανόνες της Βασι­λείας και υπά­γο­νται στους νόμους 3601 και 3606 που υπά­γο­νται και οι εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες από πλευράς επο­πτείας.

Στις 22.7.1995 δημιουρ­γή­θηκε η Ένωση Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών Ελλάδος (ΕΣΤΕ).Η Ένωση είναι μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών (EACB) και της Διε­θνούς Ένωσης Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών (ICBA).

Η λει­τουρ­γία αυτών των τρα­πε­ζών δεν ήταν απο­δο­τική και υπήρχαν πολλά προ­βλή­ματα κυρίως με τα απα­ραί­τητα κεφά­λαια και με την παρε­χό­μενη ρευ­στό­τητα από ELA και ΕΚΤ.

Τον Μάιο 2012 η Τράπεζα της Ελλάδος έκλεισε 3 Συνε­ται­ρι­στι­κές (Λαμίας, Αχαϊκή, Λέσβου-Λήμνου) και μετέ­φερε τις κατα­θέ­σεις τους στην Εθνική και τον Δεκέμ­βριο 2014 έκλεισε άλλες 3 (Δωδε­κα­νή­σου, Δυτικής Μακε­δο­νίας και Εύβοιας).

Σήμερα η Ένωση αριθμεί 10 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες (Παγκρή­τια, Θεσ­σα­λίας, Ηπείρου, Δράμας, Έβρου, Καρ­δί­τσας, Πελο­πον­νή­σου, Πιερίας, Σερρών, Χανίων) 5 πιστω­τι­κούς συνε­ται­ρι­σμούς (Αιτω­λο­α­καρ­να­νίας, Άρτας, Βοιω­τίας, Μαγνη­σίας) και ένα Χρη­μα­το­πι­στω­τικό Ίδρυμα την Πανελ­λή­νια Τράπεζα στην οποία μέτοχοι είναι όλες οι Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες (ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ 43,6%, ΧΑΝΙΩΝ 15,3%), οι πιστω­τι­κοί συνε­ται­ρι­σμοί και η γερ­μα­νική συνε­ται­ρι­στική τράπεζα DZ ΒΑΝΚAG με 12%, η οποία προ­σφέ­ρει παράλ­ληλα υπη­ρε­σίες και στις συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες μετό­χους της.

Την 31.12.2012:

-Είχαν ίδια κεφά­λαια των 425 εκατ €

-185.000 περίπου μέλη (οι μέτοχοι κάτοχοι των συνε­ται­ρι­στι­κών μερίδων).

-Απασχολούσαν περίπου 1.150 εργα­ζό­με­νους (το 2% απα­σχό­λη­σης στις τρά­πε­ζες) και

-διέθεταν 160 κατα­στή­ματα (4,4% αγοράς).

Όλες αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­ματα κεφα­λαια­κής επάρ­κειας και θα πρέπει να ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­θούν με κεφά­λαια των μελών τους (όχι με ενί­σχυση του ΤΧΣ).

Η αρχική πρόθεση, που είχε δια­φα­νεί από το κυβερ­νη­τικό περι­βάλ­λον, ήταν η συνέ­νωση όλων των συνε­ται­ρι­στι­κών τρα­πε­ζών, που είχαν απο­μεί­νει μετά το κλεί­σιμο των 3 πρώτων, σε μία τράπεζα, η οποία θα μπο­ρούσε με μια ενί­σχυση είτε από το ΠΔΕ (Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων), είτε από το ΤΧΣ (Ταμείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας) να ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­θεί και να εξα­κο­λου­θή­σει τη λει­τουρ­γία της πανελ­λα­δικά με τα κατα­στή­ματα των τρα­πε­ζών που απο­τε­λούν την Ένωση.

Οικο­νο­μικά Στοι­χεία. (συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται της Δωδε­κα­νή­σου, Δυτ. Μακε­δο­νίας και Εύβοιας).

Το συνο­λικό ενερ­γη­τικό των Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών την 31.12.2012 ήταν 4,4 δις €(3,6 δις € χωρίς την Πανελ­λή­νια Τράπεζα) και αντι­στοι­χεί στο 1% του συνόλου του ενερ­γη­τι­κού των ελλη­νι­κών Τρα­πε­ζών (441 δις €).

Από πλευράς μεγέ­θους κατα­τάσ­σο­νται σε τρεις ομάδες. Τις μεγάλες που είναι η ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ με 1,7 δις€ (47,2%) και η ΧΑΝΙΩΝ με 457 εκατ € (12,7%), τις μεσαίες που έχουν ενερ­γη­τικό 100 εκ € – 300 εκ € και τις μικρές με ενερ­γη­τικό κάτω των 100 εκ €.

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ

(31.12.2012 σε εκατ €)

1. ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ 1.677

2. ΧΑΝΙΩΝ 475

3. ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ 293

4. ΗΠΕΙΡΟΥ 268

5. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 234

6. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 159

7. ΕΥΒΟΙΑΣ 118

8. Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 78

9. ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ 77

10. ΣΕΡΡΩΝ 73

11. ΕΒΡΟΥ 66

12. ΠΙΕΡΙΑΣ 47

13. ΔΡΑΜΑΣ 46

Χορη­γή­σεις.

Το σύνολο των χορη­γή­σεων την 31.12.2012 ήταν 3,8 δις € και αντι­στοι­χεί στο 1,7% του συνόλου των χορη­γή­σεων του συστή­μα­τος.

Οι χορη­γή­σεις καλύ­πτουν το 86% του ενερ­γη­τι­κού (90% χωρίς την Πανελ­λή­νια Τράπεζα) ενώ στο σύνολο των τρα­πε­ζών καλύ­πτουν μόλις το 51,1% του ενερ­γη­τι­κού, κατα­δει­κνύ­ο­ντας ότι το σύνολο των κεφα­λαίων των συνε­ται­ρι­στι­κών τρα­πε­ζών κατευ­θύ­νε­ται στη χρη­μα­το­δό­τηση της τοπικής οικο­νο­μίας και όχι σε άλλες επι­κερ­δείς δρα­στη­ριό­τη­τες (επεν­δυ­τι­κές κλπ) και λοιπές παγιο­ποι­ή­σεις.

Η τάση χορη­γή­σεων των Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών εξα­κο­λου­θεί να είναι αυξη­τική (+7,1% από το 2009) παρά την οικο­νο­μική κρίση, την αυστη­ρο­ποί­ηση των κανόνων πιστω­τι­κής πολι­τι­κής και την τάση του συστή­μα­τος (-8,9% από το 2009) υπο­δη­λώ­ντας εμπρά­κτως την στήριξη τους στις ανάγκες των τοπικών αγορών.

Εξ αυτών το 2012, 9 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες οι Δωδε­κα­νή­σου, Έβρου, Ηπείρου, Θεσ­σα­λίας, Καρ­δί­τσας, Παγκρή­τια, Πελο­πον­νή­σου, Σερρών και Χανίων παρου­σί­α­σαν πιστω­τική επέ­κταση κατά 70,7 εκατ € (+2,3%) και οι υπό­λοι­πες Δράμας, Δυτ. Μακε­δο­νίας, Εύβοιας και Πιερίας μείωση υπο­λοί­πων κατά 7,9 εκατ €.

Το μεγα­λύ­τερο μέρος των κεφα­λαίων κατευ­θύ­νε­ται προς τις επι­χει­ρή­σεις. Το ποσοστό αυτό εκτι­μά­ται σε 81% (αναγωγή στο σύνολο από τις τρά­πε­ζες που δίνουν στοι­χεία και έχουν το 80% των συνο­λι­κών μεγεθών).

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στο σύνολο των τρα­πε­ζών την 31.12.2012 το 47,2% των χορη­γή­σεων αφο­ρούσε στην επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα.

Κατα­θέ­σεις.

Το σύνολο των κατα­θέ­σεων στις Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες την 31.12.2012 ήταν 3,5 δις ευρώ αυξη­μένο σε σχέση με το 2011 κατά 2,3%.

Το μερίδιο στο σύνολο κατα­θέ­σεων της χώρας είναι 2,2% ενώ το μερίδιο στους νομούς που είναι η έδρα τους είναι 11%.

Ξεχω­ρί­ζουν η Παγκρή­τια και η Συνε­ται­ρι­στική Χανίων με μερίδιο 25,8% στο σύνολο των κατα­θέ­σεων των τεσ­σά­ρων νομών του νησιού και στη συνέ­χεια οι Συνε­ται­ρι­στι­κές Δωδε­κα­νή­σου και Ηπείρου με μερίδια 11%, η Πελο­πον­νή­σου με μερίδιο 8,5% και η Θεσ­σα­λίας με 6,9%. Τα μερίδια των υπο­λοί­πων είναι 3,5% – 4%.

Στις Συνε­ται­ρι­στι­κές έχει επα­να­κάμ­ψει ένα σημα­ντικό μέρος κατα­θέ­σεων με απο­τέ­λε­σμα αυτές να υπο­λεί­πο­νται μόλις κατά 2,8% από τα υπό­λοιπα του 2009 (μέγιστο ύψος κατα­θέ­σεων στο σύστημα) σε αντί­θεση με το σύνολο των τρα­πε­ζών που παρα­τη­ρεί­ται συνεχής μείωση με απο­τέ­λε­σμα αυτές να υπο­λεί­πο­νται αυτών του 2009 κατά 34,5%.

Αυτό μαρτυρά, σε ένα βαθμό, την εμπι­στο­σύνη και τους δεσμούς που τηρούν οι Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες με τις τοπικές κοι­νω­νίες και τα μέλη τους.

Η σχέση χορη­γή­σεων / κατα­θέ­σεων στις Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες κυμαί­νε­ται στο 100% με μικρή αυξη­τική τάση σε αντί­θεση με τις εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες που η σχέση ήταν σταθερά πολύ υψη­λό­τερη. Αυτό εκτός των άλλων υπο­δη­λώ­νει μια πιο υγιή σχέση μεταξύ άντλη­σης και διά­θε­σης κεφα­λαίων αλλά και την αδυ­να­μία χρήσης κεφα­λαίων από άλλες πηγές.

Το 81% των κατα­θέ­σεων είναι κατα­θέ­σεις προ­θε­σμίας ενώ στο σύστημα η συμ­με­τοχή των κατα­θέ­σεων προ­θε­σμίας είναι 60%.

Από μόνο του αυτό οδηγεί τις συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες σε αυξη­μένο κόστος άντλη­σης κεφα­λαίων φανε­ρώ­νο­ντας παράλ­ληλα ότι πολλοί πελάτες την κύρια σχέση συνερ­γα­σίας τους την δια­τη­ρούν με τις μεγάλες εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες.

Έτσι είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να προ­σφέ­ρουν υψη­λό­τερα επι­τό­κια για την άντληση κατα­θέ­σεων.

Ειδι­κό­τερα το μέσο επι­τό­κιο κατα­θέ­σεων για το 2012 εκτι­μά­ται σε 5%, κατά πολύ υψη­λό­τερο των εμπο­ρι­κών τρα­πε­ζών γεγονός, που υπο­δη­λώ­νει την αδυ­να­μία άντλη­σης ρευ­στό­τη­τας με επι­τό­κια αγοράς και την ανάγκη επα­να­προσ­διο­ρι­σμού των όρων και τρόπου λει­τουρ­γίας των.

Μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια.

Μόνο 6 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες (Δράμας, Δωδε­κα­νή­σου, Έβρου, Εύβοιας, Θεσ­σα­λίας, Σερρών) έχουν δημο­σιο­ποι­ή­σει στοι­χεία για τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια.

Σύμφωνα με αυτά, την 31.12.2012 το 32,4% των δανείων τους, εμφα­νί­ζει καθυ­στέ­ρηση άνω των 3 μηνών. Το αντί­στοιχο ποσοστό στο σύνολο των τρα­πε­ζών ήταν 24,4%. Το υψη­λό­τερο ποσοστό δικαιο­λο­γεί­ται λόγω των πιο «χαλαρών» κανόνων πολι­τι­κής, των πελατών στόχων, ενδε­χο­μέ­νως κάποιων περι­πτώ­σεων «πελα­τεια­κής» εξυ­πη­ρέ­τη­σης και κακής λει­τουρ­γίας καθώς και αδυ­να­μίες στα collections.

Θα πρέπει παράλ­ληλα να σημειω­θεί ότι το αντί­στοιχο ποσοστό της Πανελ­λή­νιας Τρά­πε­ζας είναι 40%.

Οι σχη­μα­τι­σθεί­σες προ­βλέ­ψεις την 31.12.2012 ήταν 372 εκατ € και αφο­ρού­σαν τις 9 τρά­πε­ζες (δεν υπάρ­χουν στοι­χεία για Δυτ. Μακε­δο­νίας, Καρ­δί­τσας, Πιερίας και Ηπείρου) ενώ οι προ­βλέ­ψεις της Πανελ­λή­νιας ήταν 60 εκατ €.

Σύγκριση με το σύστημα.

Α. Ως ποσοστό του συνόλου χορη­γή­σεων.

Στις 9 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες οι προ­βλέ­ψεις κάλυ­πταν το 9,3% των χορη­γή­σεων έναντι 12,3% που είναι ο αντί­στοι­χος δείκτης στο σύνολο τρα­πε­ζών. Αυτό σημαί­νει ότι στις τρά­πε­ζες αυτές οι σχη­μα­τι­σθεί­σες προ­βλέ­ψεις υπο­λεί­πο­νται κατά 90 εκατ € περίπου ενώ στην Πανελ­λή­νια κατά 14 εκατ€.

Β. Ως ποσοστό επί των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων.

Στις 6 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες που δημο­σιο­ποιούν στοι­χεία καθυ­στε­ρή­σεων ο δείκτης προ­βλέ­ψεων προς μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια είναι 25,1% ενώ στο σύστημα 44,9%.

Εάν οι προ­βλέ­ψεις ήταν αντί­στοι­χες του συστή­μα­τος και τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια είναι 32,4% (στοι­χεία από 6 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες) τότε απαι­τού­νται για τις 9 Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες πρό­σθε­τες προ­βλέ­ψεις 150 εκατ €, και για την Πανελ­λή­νια 50 εκατ €.

Ευνόητο είναι ότι λόγω της μετο­χι­κής σχέσης συνε­ται­ρι­στι­κών και πανελ­λή­νιας τρά­πε­ζας οι κεφα­λαια­κές ανάγκες της τελευ­ταίας πρέπει να καλυ­φθούν από τις συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες / μετό­χους.

Ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών.

Τα απαι­τού­μενα κεφά­λαια για την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση είναι 400 εκ. περίπου ενώ οι εκπρό­σω­ποι των Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών τα τοπο­θε­τούν στα 100 εκατ €.

1. Η αξιο­λό­γηση των Συνε­ται­ρι­στι­κών Τρα­πε­ζών ανήκει απο­κλει­στικά στην δικαιο­δο­σία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, η οποία θα πρέπει με διαφανή τρόπο και σε συνερ­γα­σία με τις Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες να προσ­διο­ρί­σει τα ανα­γκαία κεφά­λαια.

2. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες από την Τράπεζα της Ελλάδος, υπάρχει η γενική κατεύ­θυνση, ότι θα πρέπει η τοπική κοι­νω­νία να ενι­σχύ­σει τις συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες, αν πραγ­μα­τικά τις χρειά­ζε­ται και για το λόγο αυτό ζητούν την πραγ­μα­το­ποί­ηση της αύξησης του μετο­χι­κού κεφα­λαίου από κεφά­λαια των μετόχων – μερι­διού­χων.

Σε συνέ­χεια των παρα­πάνω όλες οι Συνε­ται­ρι­στι­κές Τρά­πε­ζες ειδο­ποι­ή­θη­καν με γραπτή επι­στολή από τη Διεύ­θυνση Επο­πτείας της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος να απα­ντή­σουν εντός προ­θε­σμίας λίγων ημερών για τις σχε­δια­ζό­με­νες ενέρ­γειές τους για την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ησή τους έτσι ώστε ο Δείκτης Κεφα­λαια­κής Επάρ­κειας να φθάσει του­λά­χι­στον 9%.