«Ανθίζουν» τα εναλλακτικά νομίσματα στην Ελλάδα των capital controls

Σε εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους πλη­ρω­μής, με παροχή υπη­ρε­σιών ή προ­ϊ­ό­ντων, στρέ­φο­νται οι Έλληνες λόγω της κρίσης. Τα νέα «συστή­ματα» λαμ­βά­νουν ώθηση λόγω των capital controls. Τέσσερα παρα­δείγ­ματα… δια­φο­ρε­τι­κής οικο­νο­μίας στη χώρα.

«Ανθί­ζουν» τα εναλ­λα­κτικά νομί­σματα στην Ελλάδα των capital controls

Εν μέσω capital controls, που έχουν δημιουρ­γή­σει σοβαρό πρό­βλημα στη ρευ­στό­τητα των Ελλήνων, δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν στραφεί σε εναλ­λα­κτικά συστή­ματα πλη­ρω­μών, όπως την ΤΕΜ, προ­κει­μέ­νου να τα βγάλουν πέρα, σύμφωνα με την Wall Street Journal.

«Τα χρήμα είναι περιο­ρι­σμένο αυτή τη στιγμή, όμως ο κόσμος εξα­κο­λου­θεί να έχει τις ίδιες δεξιό­τη­τες και γνώσης που είχε και πριν την κρίση», σχο­λιά­ζει ο κ. Χρήστος Παπαϊ­ω­άν­νου, που συμ­με­τέ­χει στο εγχεί­ρημα συνερ­γα­τι­κής οικο­νο­μίας που ίδρυσε την ΤΕΜ (Τοπική Εναλ­λα­κτική Μονάδα) στον Βόλο και είναι ένας από τους σχεδόν 1.000 εγγε­γραμ­μέ­νους χρήστες αυτού του εναλ­λα­κτι­κού νομί­σμα­τος.

Η ΤΕΜ ιδρύ­θηκε το 2010, τους πρώτους μήνες της ελλη­νι­κής κρίσης, και είχε καμιά δεκαριά μέλη. Τώρα περι­λαμ­βά­νει δεκάδες συμ­με­τέ­χου­σες τοπικές επι­χει­ρή­σεις, που χρη­σι­μο­ποιούν το σύστημα για να πωλούν αγαθά και υπη­ρε­σίες, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των έτοιμων τρο­φί­μων, των κομ­μω­τη­ρίων, γιατρών ή ακόμα ενοι­κιά­σεων δια­με­ρι­σμά­των.

Η ΤΕΜ, που είναι ένα από τα μεγα­λύ­τερα εναλ­λα­κτικά συστή­ματα πλη­ρω­μών στην Ελλάδα, έχει δώσει στους Έλληνες που προ­σπα­θούν να ζήσουν με περιο­ρι­σμέ­νους μισθούς και αυξη­μένα φορο­λο­γικά βάρη, έναν συμπλη­ρω­μα­τικό τρόπο για να πραγ­μα­το­ποιούν συναλ­λα­γές. Αντί να συναλ­λάσ­σο­νται με ένα φυσικό νόμισμα, τα μέλη δια­θέ­τουν έναν online λογα­ρια­σμό που ξεκινά από το μηδέν όταν γίνο­νται μέλη της ΤΕΜ. Μπορούν να επι­λέ­ξουν μεταξύ της πλη­ρω­μής σε αγαθά και υπη­ρε­σίες και στη συνέ­χεια να τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν αυτά για να αγο­ρά­σουν προ­ϊ­ό­ντα από άλλους.

Στην ιστο­σε­λίδα του δικτύου, οι χρήστες μπορούν να αναρ­τούν δια­φη­μί­σεις για το τι μπορούν να προ­σφέ­ρουν και τι ζητούν.

Η ΤΕΜ είναι μια τοπική εκδοχή αυτού που ίσως ανα­γκα­στεί να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει η Ελλάδα στην περί­πτωση που εκτρο­χια­στεί ή απο­τύ­χει η συμ­φω­νία που επι­τεύ­χθηκε αυτήν την εβδο­μάδα, σχο­λιά­ζει η WSJ. Ήδη, πριν την παραί­τησή του, ο πρώην υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών Γιάνης Βαρου­φά­κης «έριξε» την ιδέα δημιουρ­γίας ενός συστή­μα­τος παράλ­λη­λου νομί­σμα­τος βασι­σμέ­νου στα IOUs στην περί­πτωση που η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να απο­φύ­γει την χρε­ο­κο­πία εντός ευρώ.

Ο αριθμός τέτοιων projects εναλ­λα­κτι­κού συναλ­λάγ­μα­τος άρχισε να αυξά­νε­ται το 2009, σύμφωνα με την οικο­νο­μο­λόγο Ειρήνη Σωτη­ρο­πού­λου, τη χρονιά δηλαδή που το έλλειμμα του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Ελλάδας εκτι­νά­χθηκε στο 15%, οδη­γώ­ντας σε κατάρ­ρευση της αγοράς ελλη­νι­κών ομο­λό­γων.

Μέχρι τότε, υπήρχαν μόνο δυο τέτοια προ­γράμ­ματα. Δεν υπάρχει κάποια επίσημη κατα­γραφή του αριθμού των εναλ­λα­κτι­κών νομι­σμά­των και τοπικών ανταλ­λα­κτι­κών συστη­μά­των στην Ελλάδα, όμως σύμφωνα με τον οργα­νι­σμό Omikron Project σήμερα υπάρ­χουν πάνω από 80 τέτοια προ­γράμ­ματα, αριθμός διπλά­σιος σε σχέση με το 2013. Τα μεγέθη τους δια­φέ­ρουν, έχοντας από μερικές δεκάδες, μέχρι χιλιά­δες μέλη.

Οι ειδή­μο­νες σημειώ­νουν πως η ΤΕΜ και τα άλλα τοπικά νομί­σματα λει­τουρ­γούν καλύ­τερα σε συν­δυα­σμό με το ευρώ και όχι ως αντι­κα­θι­στώ­ντας το ευρω­παϊκό νόμισμα.

«Δεν θα ανα­τρέ­ψουν το χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα, όμως αντι­προ­σω­πεύ­ουν ένα είδος αξίας που το κανο­νικό χρήμα δεν μπορεί να σου δώσει», σχο­λιά­ζει ο ερευ­νη­τής του Ινστι­τού­του Ηγεσίας και Βιω­σι­μό­τη­τας του βρε­τα­νι­κού Πανε­πι­στη­μίου Cumbria, Leander Bindewald.

Τα εναλ­λα­κτικά νομί­σματα στην Ευρώπη

Η Ελλάδα βεβαίως δεν πρω­το­τυ­πεί. Ένα αξιο­ση­μεί­ωτο παρά­δειγμα εναλ­λα­κτι­κού νομί­σμα­τος, που χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε την δεκα­ε­τία του 1930 κατά την διάρ­κεια της Μεγάλης Ύφεσης, ήταν το νόμισμα που απο­φά­σισε να τυπώσει η αυστριακή πόλη Worgl, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σει την οικο­νο­μική ύφεση. Οι οικο­νο­μο­λό­γοι απο­κά­λε­σαν «θαύμα» το απο­τέ­λε­σμα, καθώς η απα­σχό­ληση γνώρισε άνθιση ενώ ο πλη­θω­ρι­σμός παρέ­μεινε περιο­ρι­σμέ­νος. Κατά την διάρ­κεια της ύφεσης στην Αργε­ντινή το 1998 –που διήρ­κεσε μέχρι το 2002- οι Αργε­ντί­νοι δημιούρ­γη­σαν εναλ­λα­κτικά δίκτυα και αρκετές περι­φέ­ρεις εισή­γα­γαν τα δικά τους νομί­σματα. Παρό­μοια projects δημιουρ­γή­θη­καν στην Ισπανία, την Ιταλία, την Πορ­το­γα­λία, τη Γερ­μα­νία και την Γαλλία λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης του 2008.

Στον Βόλο, μια μονάδα του εναλ­λα­κτι­κού νομί­σμα­τος ισο­δυ­να­μεί με ένα ευρώ και η δια­χεί­ριση του συστή­μα­τος γίνεται απο­κλει­στικά online και μέσω κινητού τηλε­φώ­νου, μέσω ενός open-source, online τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος που ονο­μά­ζε­ται Cyclos. Για να δια­τη­ρή­σει μια σχετική ρευ­στό­τητα το νόμισμα και για να ενθαρ­ρυν­θεί η συμ­με­τοχή σε δρα­στη­ριό­τη­τες, κανένα μέλος δεν μπορεί να δια­θέ­τει περισ­σό­τερα από 1.200 ΤΕΜ και κανένας δεν μπορεί να χρωστά περισ­σό­τερα από 300.

Υπάρ­χουν, βεβαίως, και περιο­ρι­σμοί: η χρήση ΤΕΜ, για παρά­δειγμα, περιο­ρί­ζε­ται στους ανθρώ­πους και τις τοπικές επι­χει­ρή­σεις που επι­λέ­γουν να τα δέχο­νται, και δεν θα βοη­θή­σουν άμεσα τον κόσμο να πλη­ρώ­νει τους λογα­ρια­σμούς κοινής ωφέ­λειας.

Άλλα εναλ­λα­κτικά συστή­ματα στην Ελλάδα της κρίσης

Υπάρ­χουν αρκετά ακόμα εναλ­λα­κτικά συστή­ματα πλη­ρω­μών που δημιουρ­γή­θη­καν στην Ελλάδα από τότε που ξεκί­νησε η κρίση. H WSJ παρου­σιά­ζει ορι­σμένα εξ αυτών:

Οβολός: Δημιουρ­γή­θηκε το 2009 από ομάδα επι­χει­ρη­μα­τιών στην Πάτρα. Δια­θέ­τει χιλιά­δες μέλη και σε αντί­θεση με την ΤΕΜ, καλύ­πτει ολό­κληρη τη χώρα.

Μονάδα: Αυτό το μικρό­τερο πρό­γραμμα έχει έδρα στα Χανιά. Δημιουρ­γή­θηκε το 2011 και είναι ένα από τα πολλά προ­γράμ­ματα που εμφα­νί­ζο­νται στα ελλη­νικά νησιά. Κάθε δεύτερη Κυριακή, τα εγγε­γραμ­μένα μέλη της πραγ­μα­το­ποιούν ανοικτή αγορά όπου μπορούν να χρη­σι­μο­ποιούν το εναλ­λα­κτικό τους νόμισμα.

Τράπεζα Χρόνου Αθήνας: Δημιουρ­γή­θηκε το 2011 στο απόγειο των δια­δη­λώ­σεων στο Σύνταγμα. Η μονάδα ανταλ­λα­γής είναι ο χρόνος. Τα μέλη μπορούν να κερ­δί­ζουν μια μονάδα χρόνου για κάθε ώρα που δια­θέ­τουν σε αυτόν που χρη­σι­μο­ποιεί τις δεξιό­τη­τές τους, που περι­λαμ­βά­νουν οτι­δή­ποτε: από φυσιο­θε­ρα­πείες μέχρι μαθή­ματα Ισπα­νι­κών.

euro2day.gr