Ρόδος: «Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2021»

Προς το Γραφείο υπο­ψη­φιό­τη­τας της Ρόδου για το θεσμό «Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα 2021»,

-Υπόψιν Συντο­νί­στριας κας Αλίκης Μοσχή

-Ρόδος 21 Ιουνίου 2015

Θέμα: «Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα 2021»

Με αφορμή το email σας σχετικά με το θέμα της υπο­ψη­φιό­τη­τας της Ρόδου ως Πολι­τι­στι­κής Πρω­τεύ­ου­σας 2021, θα ήθελα να κατα­θέσω τις απόψεις μου για αυτό.

Όπως εγώ προ­σω­πικά το αντι­λαμ­βά­νο­μαι, ο θεσμός «Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα της Ευρώπης» απο­τε­λεί ένα σχέδιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, το οποίο έχει ως στόχο να ενώσει τους λαούς της Ευρώπης, αφ ενός μέσω της βελ­τί­ω­σης του πολι­τι­στι­κού τους πλούτου και αφε­τέ­ρου μέσω της γνώσης που οι Ευρω­παίοι πολίτες πρέπει να έχουν ο ένας για τον άλλο. Ενι­σχύ­ο­ντας κατ αυτόν τον τρόπο και την αίσθηση ότι ανή­κουμε όλοι στην ίδια κοι­νό­τητα – κοι­νω­νία. Θεωρώ ότι καμιά πόλη, δεν πρό­κει­ται να οριστεί ως Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα μόνο λόγω της ιστο­ρι­κής και πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς την οποία έχει ή από τις υπάρ­χου­σες πολι­τι­στι­κές εκδη­λώ­σεις της. Προ­ϋ­πό­θεση είναι να σχε­δια­στεί ένα νέο πρό­γραμμα πολι­τι­στι­κών εκδη­λώ­σεων, τις οποίες η υπο­ψή­φια πόλη σκο­πεύει να ολο­κλη­ρώ­σει μέσα στο έτος της απο­νο­μής του τίτλου της Πρω­τεύ­ου­σας (εν προ­κει­μένω για τη Ρόδο στο 2021). Επί του παρό­ντος η πόλη – νησί μας καλεί­ται να ενι­σχύ­σει τις δικές της ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και ως πρό­κριμα, να απο­δεί­ξει την πολι­τι­στική δημιουρ­γι­κό­τητα των ανθρώ­πων της.

Συνεπώς και η Ρόδος, ως μια από τις υπο­ψή­φιες πόλεις, είναι πλέον υπο­χρε­ω­μένη να υπο­βά­λει την υπο­ψη­φιό­τητα της μέσα από ένα πολι­τι­στικό σχέδιο που θα αφορά και θα επε­ξερ­γά­ζε­ται ένα ειδικό θέμα ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Ικανού να εξα­σφα­λί­σει την κινη­το­ποί­ηση και τη συμ­με­τοχή σε αυτό, μεγάλων τμη­μά­των του πλη­θυ­σμού της και των συλ­λο­γι­κο­τή­των τους. (Σύλ­λο­γοι, Οργα­νι­σμοί, Ιδρύ­ματα κα). Το περιε­χό­μενο αυτού του “σχεδίου” όχι μόνο προ­ϋ­πο­θέ­τει την πολι­τι­στική συνερ­γα­σία των φορέων και των συλ­λο­γι­κο­τή­των του νησιού, αλλά και θα πρέπει να υλο­ποι­η­θεί σε συνερ­γα­σία και με αντί­στοι­χους φορείς και από άλλες ευρω­παϊ­κές πόλεις. Παράλ­ληλα το “σχέδιο” θα πρέπει και να προσ­διο­ρί­ζει τις δια­δι­κα­σίες μέσα από τις οποίες προ­τί­θε­ται η Ρόδος -ως υπο­ψή­φια πόλη- να συν­δρά­μει προ­κει­μέ­νου να ανα­πτυ­χθούν κοινά για τους ευρω­παί­ους πολίτες πολι­τι­στικά ρεύματα ή τάσεις εμπνευ­σμέ­νες από το νησί μας , στις οποίες αυτό έχει ήδη συνει­σφέ­ρει σημα­ντικά. Στο πλαίσιο αυτό οφείλει να προ­ω­θή­σει παράλ­ληλα πολι­τι­στι­κές εκδη­λώ­σεις και έργα που αφορούν πολι­τι­στι­κούς φορείς και από άλλες πόλεις, των κρατών μελών της Ένωσης. Όλες αυτές οι εκδη­λώ­σεις θα πρέπει να μπορούν να οδη­γή­σουν σε μια διαρκή πολι­τι­στική συνερ­γα­σία και να προ­ω­θή­σουν την κυκλο­φο­ρία αυτών των πολι­τι­στι­κών δράσεων στο χώρο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, προ­κει­μέ­νου μέσα από αυτό να συμ­βά­λουν στην ανά­πτυξη του πολι­τι­στι­κού δια­λό­γου των λαών της Ευρώπης και με τον υπό­λοιπο κόσμο.

Συμπε­ρα­σμα­τικά προ­κύ­πτει ότι αν η Ρόδος επι­τύ­χει να οριστεί ως η Ευρω­παϊκή Πρω­τεύ­ουσα πόλη, τότε θα πρέπει να οργα­νώ­σει ένα πρό­γραμμα πολι­τι­στι­κών εκδη­λώ­σεων, προ­βάλ­λο­ντας τη δική της κουλ­τούρα και την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά, καθώς και τη θέση της στην κοινή πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά των λαών της Ευρώπης.Αυτό είναι δυνατόν να επι­τευ­χθεί μέσω συνερ­γα­σιών με πολι­τι­στι­κούς φορείς και των άλλων ευρω­παϊ­κών χωρών, με στόχο να δημιουρ­γη­θούν μόνιμες και δημιουρ­γι­κές συνέρ­γειες

Έχοντας λοιπόν ως πολίτης υπόψη μου πως τα παρα­πάνω είναι που συνι­στούν το πλαίσιο αξιο­λό­γη­σης της υπο­ψή­φιας πόλης, καθώς και ότι η δια­δι­κα­σία επι­λο­γής της περνά μέσα από την έκθεση που η Επι­τροπή αξιο­λό­γη­σης συντάσ­σει για αυτήν – υπό το φως της οποίας το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, το Συμ­βού­λιο και η Επι­τροπή των Περι­φε­ρειών επι­λέ­γουν την «Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα της Ευρώπης»- θεώρησα πως οι εικόνες από ανοι­χτές χωμα­τε­ρές στα δάση και τα ποτάμια μας και η ανε­ξέ­λεγ­κτη διάθεση των σκου­πι­διών, όχι μόνο μας υπο­βαθ­μί­ζουν ως τοπική κοι­νω­νία, αλλά θα έχουν αρνη­τικό αντί­κτυπο στο απο­τέ­λε­σμα.

Εξ αυτού του λόγου, (ξανα)ανέβασα τις προη­γού­με­νες μέρες σε κοι­νω­νικά δίκτυα τα οποία συστη­μα­τικά χρη­σι­μο­ποιώ, ένα άλμπουμ με φωτο­γρα­φίες από συγκε­κρι­μένα σημεία που έχουν μετα­τρα­πεί σε ανοι­χτές χωμα­τε­ρές του νησιού. Θεωρώ πως η εικόνα αυτή από τη μια ακυ­ρώ­νει εκ των προ­τέ­ρων την εν λόγω υπο­ψη­φιό­τητα, αφού ανα­δει­κνύει μια κοι­νω­νία η οποία στε­ρεί­ται παι­δείας, κουλ­τού­ρας και κυρίως πολι­τι­στι­κού υπό­βα­θρου και από την άλλη επι­βε­βαιώ­νει την έλλειψη πρό­θε­σης εκ μέρους των αρμο­δίων για την εφαρ­μογή μέτρων προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος του νησιού.

Εκφρά­σεις και χλευα­στι­κού περιε­χο­μέ­νου χαρα­κτη­ρι­σμοί, που δια­τυ­πώ­νο­νται από νεόκοπα μέλη της δημο­τι­κής αρχής, όπως «πολίτες–φυσιο­δί­φες εξ ανα­το­λών» και, ανα­δει­κνύ­ουν μίζερες και επι­κίν­δυ­νες για ένα τόπο νοο­τρο­πίες και αν θέλουμε να συνε­χί­σουμε να μιλούμε για “πολι­τι­στική πρω­τεύ­ουσα” θα πρέπει να εκλεί­ψουν από την υπο­ψή­φια πόλη (μαζί με αυτούς που τις εκφρά­ζουν). Όπως επίσης και δήθεν προ­σκλή­σεις -προκλήσεις “στους πολίτες του καναπέ”, που ακόμα και αν δεν το επι­διώ­κουν, το μόνο που επι­τυγ­χά­νουν είναι την δικαιο­λο­γη­μένη οργή και αγα­νά­κτηση μας.

Όσον αφορά την πρόταση σας να συμ­με­τά­σχω, μαζί και με τα άλλα μέλη της Αστικής Μη Κερ­δο­σκο­πι­κής Εται­ρείας μας “ECOMUSEUM RODOS” στο εγχεί­ρημα αυτό και να συν­δρά­μουμε το έργο σας, αναμ­φί­βολα λέμε ΝΑΙ, όπως κάναμε μέχρι και τώρα και σε άλλες δράσεις. Όμως δική μας άποψη είναι πως δεν θα πρέπει να απο­τε­λέ­σει ένα ακόμα event της αυτο­διοί­κη­σης, με ημε­ρο­μη­νία λήξης, όπως έχει συμβεί και στο παρελ­θόν. Για αυτό και κρίνω σκόπιμο να σας αναλύσω με δυο λόγια το οργα­νω­τικό πλαίσιο μέσα από το οποίο εμείς που συμ­με­τέ­χουμε στην Α.Μ.Κ.Ε. “ECOMUSEUM Rodos” θεω­ρούμε πως πρέπει να εξε­λι­χθεί αυτό το project, αλλά και την δομή του φορέα που θα συστα­θεί προ­κει­μέ­νου όχι μόνο να το υλο­ποι­ή­σει με επι­τυ­χία, αλλά και να απο­τε­λέ­σει ένα μόνιμο συνερ­γα­τικό «πολι­τι­στικό πει­ρα­μα­τικό εργα­στή­ριο» στο νησί μας. Αυτά που ακλου­θούν απο­τε­λούν προ­τά­σεις που ως (συν)διορ­γα­νω­τές κατα­θέ­σαμε στο «1ο Τοπικό Συνέ­δριο Ρόδου για την Ανά­πτυξη και Προ­ώ­θηση Δρα­στη­ριο­τή­των Ειδικών και Εναλ­λα­κτι­κών Μορφών Του­ρι­σμού», (Προ­φή­της Ηλίας, 13/12/2008), καθώς και στην ημερίδα «Τοπικός Λαϊκός Πολι­τι­σμός. Μέθοδοι και τεχνι­κές για την ανά­πτυξη Πολι­τι­στι­κού Του­ρι­σμού» (Πάρκο Ροδινι 18/12/2009). Πρα­κτικά και πορί­σματα στην ιστο­σε­λίδα μας www.ecomuseum.gr στο link: Ημε­ρί­δες/Συνέ­δρια. Μην με ρωτή­σεις γιατί κανένας από τους τοπι­κούς φορείς που απο­τε­λού­σαν και τους οργα­νω­τές ή είχαν θέσει τις δράσεις αυτές “υπό την αιγίδα” τους, από την στιγμή που έσβηναν τα φώτα μέχρι και σήμερα, δεν έδωσε καμιά σημασία, γιατί δεν έχω τι να απα­ντήσω. Αν όμως επι­μέ­νεις, ρώτησε τους ίδιους τους φορείς, μήπως μπορέσω να κατα­λάβω και εγώ.

Αυτό που εμείς σας προ­τεί­νουμε ως ξεκί­νημα είναι η διορ­γά­νωση ενός τοπικού φόρουμ, με θέμα του την κοι­νω­νική αξία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιά του νησιού μας. Αυτής της υπο­τι­μη­μέ­νης από πολλούς άυλης άξιας του τόπου μας, που θα πρέπει να απο­τε­λέ­σει την θεμε­λιώδη συνι­στώσα της πολι­τι­στι­κής πολι­τι­κής του νησιού μας. Το φόρουμ αυτό θα πρέπει να οδη­γή­σει στην συγκρό­τηση ενός μονίμου τοπικού φορέα με την οργα­νω­τική δομή ενός non-profit organization, (θα έπρεπε να είχε συστα­θεί εδώ και χρόνια), που θα προ­κύ­ψει ως μια συνέρ­γεια της δημο­τι­κής αρχής με οργα­νώ­σεις και συλ­λο­γι­κό­τη­τες της κοι­νω­νίας των πολιτών της Ρόδου. Στόχος του θα πρέπει να είναι αφ ενός ο προσ­διο­ρι­σμός και η κατα­γραφή των γενικών αρχών της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς μας με βάση τις τοπικές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του νησιού και αφε­τέ­ρου η ενσω­μά­τωση τους στη περιοχή, μέσα από την θέσπιση ενός γνήσιου συμ­με­το­χι­κού κινή­μα­τος φορέων του δημό­σιου και του ιδιω­τι­κού τομέα.

Με τον κάθε ένα από τους φορείς- partners να μπορεί ισότιμα να δια­δρα­μα­τί­ζει ενεργό ρόλο στη λήψη των στρα­τη­γι­κών απο­φά­σεων αυτού του οργάνου. Ο “Οργα­νι­σμός” μπορεί να οριστεί ως ένα ανοιχτό κοι­νω­νικό “οικο­σύ­στημα”, ως μια ζωντανή οντό­τητα μέσα στην πόλη, ως ένα σημείο συνά­ντη­σης για δημόσια συζή­τηση. Όπου η συμβολή και η ανταλ­λαγή ιδεών σε ένα συλ­λο­γικό έργο, θα είναι το ζητού­μενο του. Θα απο­τε­λέ­σει δε αυτό το “πολι­τι­στικό οικο­σύ­στημα”, το πρώτο συνερ­γα­τικό «πει­ρα­μα­τικό εργα­στή­ριο», που θα βασί­ζε­ται σε μια δημο­κρα­τική και πλου­ρα­λι­στική μορφή δια­κυ­βέρ­νη­σης του. Εκτός από το Δήμο και την Περι­φέ­ρεια, θα πρέπει σε αυτό να μπορούν να συμ­με­τά­σχουν και το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, το Επι­με­λη­τή­ριο και οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές ενώσεις, οι συν­δι­κα­λι­στι­κές οργα­νώ­σεις, φορείς που προ­ω­θούν την τοπική ανά­πτυξη, σύλ­λο­γοι και μη κερ­δο­σκο­πι­κοί οργα­νι­σμοί που έχουν πολι­τι­στικό προ­σα­να­το­λι­σμό, καθώς και ιδρύ­ματα του νησιού που έχουν συστή­σει μετά το θάνατο τους συμπα­τριώ­τες μας και θα επι­θυ­μού­σαν να συν­δρά­μουν το έργο του “Οργα­νι­σμού”. Θέλω εκ προ­οι­μίου να σας ενη­με­ρώσω πως η ΑΜΚΕ «ECOMUSEUM RODOS» επι­θυ­μεί να συμ­με­τά­σχει στο παρα­πάνω σχήμα-φορέα (ως πολι­τι­στι­κός –περι­βαλ­λο­ντι­κός φορέας) και ότι αν μας ζητηθεί, μπο­ρούμε να συν­δρά­μουμε ουσια­στικά στην υλο­ποί­ηση του. Όπως επίσης και να κατα­θέ­σουμε μια περισ­σό­τερο επε­ξερ­γα­σμένη πρόταση, για την λει­τουρ­γία και τις δράσεις του, που να διευ­κο­λύ­νουν το άνοιγμα του περαι­τέρω δια­λό­γου πάνω σε αυτό το θέμα.

Το νησί μας οδη­γή­θηκε στα αδιέ­ξοδα που όλοι δια­πι­στώ­νουμε καθη­με­ρινά, όχι γιατί μέχρι τώρα δεν υπήρχαν υψηλοί στόχοι -το αντί­θετο θα έλεγα, αφού πάντα μας χαρα­κτή­ριζε ο μεγαλοϊδεατισμός- αλλά γιατί ποτέ δεν δημιουρ­γή­θη­καν δομές με αναφορά στο πολι­τι­σμό και τη πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του οι οποίες να λει­τουρ­γούν με ιδιω­τι­κο­οι­κο­νο­μικά κρι­τή­ρια, επαγ­γελ­μα­τι­σμό και βιώσιμη προ­ο­πτική. Δομές οι οποίες, πέρα από την καλ­λιέρ­γεια πολι­τι­σμού, παράλ­ληλο στόχο τους θα έχουν και την οργα­νική ένταξη του στο του­ρι­στικό προϊόν του νησιού. Κατ αυτόν τον τρόπο όχι μόνο θα το ανα­βαθ­μί­σει ποιο­τικά, αλλά και θα δημιουρ­γεί πλούτο που θα αυτο­τρο­φο­δο­τεί την περαι­τέρω ανά­πτυξη και εξέλιξη του. (αυτό έχει κατα­γρα­φεί ως δια­πί­στωση από το 2008 στα πορί­σματα του παρα­πάνω συνε­δρίου).

Όμως εδώ που φτάσαμε δεν έχουμε άλλα περι­θώ­ρια καθυ­στέ­ρη­σης ή επα­νά­λη­ψης λαθών του παρελ­θό­ντος. Ούτε και ανοχής σε νοο­τρο­πίες που χρε­ο­κό­πη­σαν την χώρα μας, επειδή κάποιοι επι­μέ­νουν να θέλουν τον πολι­τι­σμό και την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του νησιού μας, ως ένα χώρο απο­κλει­στι­κής ενα­σχό­λη­σης αυτο­διοι­κη­τι­κών και αρεστών. Όλους δε εμάς, οι οποίοι με δικούς μας πόρους και μέσα επι­μέ­νουμε στην ανά­δειξη του, μας αντι­με­τω­πί­ζουν ως τον “εχθρό λαό” που τόλμησε να θέλει να μπει στα χωράφια τους.

Όσο με αφορά, ως πολίτη και γέννημα θρέμμα αυτού του νησιού, θα επιμένω να διεκ­δικώ με κάθε τρόπο και μέσο, το δικαί­ωμα αυτό.

Ελπί­ζο­ντας πως θα βρούμε σημεία κοινής δράσης, περι­μένω την απά­ντηση σας στις παρα­πάνω απόψεις, τις οποίες όπως μου ζητή­σατε, ως μέλη της ΑΜΚΕ “ECOMUSEUM Rodos”, σας κατα­θέ­τουμε.

Δημή­τρης Κού­κου­λας