Ολα τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων στην Ελλάδα-Αρκετά στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

«Χαμένη ευκαι­ρία» για μια ουσια­στική, μακρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γική στη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των απο­τε­λεί και το τρέχον ΕΣΠΑ. Μεγάλο μέρος των δια­θέ­σι­μων κοι­νο­τι­κών πόρων καθυ­στέ­ρησε να αξιο­ποι­η­θεί ή δια­τέ­θηκε σε «πυρο­σβε­στικά» έργα για την κάλυψη επι­τα­κτι­κών αναγκών, όπως το κλεί­σιμο των χωμα­τε­ρών και η επέ­κταση ή η δημιουρ­γία νέων ΧΥΤΑ. Μέχρι το τέλος του έτους, πάντως, πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί ο σχε­δια­σμός των έργων δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των για τη νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο, προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θούν πόροι, ύψους 900 εκατ. ευρώ.

Η αξιο­λό­γηση που έκανε το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος (ειδική υπη­ρε­σία δια­χεί­ρι­σης Επι­χει­ρη­σια­κού Προ­γράμ­μα­τος «Περι­βάλ­λον και Αει­φό­ρος Ανά­πτυξη») στον τρόπο που η χώρα αξιο­ποί­ησε τους πόρους της προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου 2007-2013 δείχνει, για ακόμα μια φορά, ότι «σερ­νό­μα­στε» πίσω από τα γεγο­νότα, αντί να δια­μορ­φώ­σουμε μια μακρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γική. Πιο συγκε­κρι­μένα, στο τρέχον ΕΣΠΑ εντά­χθη­καν 336 έργα με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 804,1 εκατ. ευρώ ως εξής:

• 197 έργα για την απο­κα­τά­σταση χωμα­τε­ρών (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 226,4 εκατ. ευρώ) και 21 έργα για την απο­κα­τά­σταση χωμα­τε­ρών και την κατα­σκευή συνο­δευ­τι­κών έργων (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 44,1 εκατ. ευρώ). Πιο ανα­λυ­τικά, ειδικά για τις παρά­νο­μες χωμα­τε­ρές τον Ιανουά­ριο του 2015, είχαν απο­κα­τα­στα­θεί 165 από τους 396 της παρα­πο­μπής του 2013. Προς απο­κα­τά­σταση παρέ­με­ναν 231 χωμα­τε­ρές, εκ των οποίων οι 41 θα απο­κα­τα­στα­θούν μέχρι τον Ιούνιο του 2015 και οι υπό­λοι­πες 190 –εκ των οποίων οι 39 είναι ενεργές– θα κατα­βλη­θεί προ­σπά­θεια να κλεί­σουν μέχρι το τέλος του 2015. Συνο­λικά, κατά την τρέ­χουσα χρη­μα­το­δο­τική περίοδο δεσμεύ­τη­καν για χωμα­τε­ρές 270 εκατ. ευρώ.

Οσον αφορά τα υπό­λοιπα έργα των περι­φε­ρεια­κών σχε­δια­σμών δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των (ΠΕΣΔΑ), εγκε­κρι­μένη χρη­μα­το­δό­τηση από το ΕΣΠΑ έχουν 16 νέοι ΧΥΤΑ (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός 102 εκατ. ευρώ), 22 επε­κτά­σεις ΧΥΤΑ (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός 99,3 εκατ. ευρώ) και 21 σταθμοί μετα­φόρ­τω­σης απορ­ριμ­μά­των (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός 56,1 εκατ. ευρώ). Επίσης, έχουν εντα­χθεί 21 μικρές μονάδες δια­χω­ρι­σμού/κομπο­στο­ποί­η­σης ως συνοδά έργα για το κλεί­σιμο χωμα­τε­ρών, κυρίως στην περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Τέλος, χρη­μα­το­δο­τεί­ται η προ­μή­θεια εξο­πλι­σμού ανα­κύ­κλω­σης/προ­ε­πε­ξερ­γα­σίας στην Ανα­το­λική Μακεδονία-Θράκη και Κέντρο Δια­λο­γής Ανα­κυ­κλώ­σι­μων στη Ρόδο (συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός περί τα 70 εκατ. ευρώ).

Οσον αφορά στα έργα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των μέσω Συμπρά­ξεων Δημό­σιου και Ιδιω­τι­κού Τομέα (ΣΔΙΤ), είχαν αρχικά εντα­χθεί 12 έργα, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 12 δισ. ευρώ. Ωστόσο, έξι από αυτά τα έργα έχουν ματαιω­θεί (4 στην Αττική, Αχαΐα, Κέρκυρα). Ετσι, με εξαί­ρεση τη Δυτική Μακε­δο­νία, εκτι­μά­ται ότι η χρήση κον­δυ­λίων της Ε.Ε. θα φθάσει το 40%-60%.

Η στό­χευση και η πρόοδος του προ­γράμ­μα­τος, πάντως, είναι πολύ κατώ­τερη των προσ­δο­κιών. Οπως προ­κύ­πτει από αξιο­λό­γηση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, ακόμα ένα κοι­νο­τικό πλαίσιο στή­ρι­ξης χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε «πυρο­σβε­στικά», για την κάλυψη έκτα­κτων αναγκών. «Εκτός από το πρό­γραμμα απο­κα­τά­στα­σης των ΧΑΔΑ (που απο­τε­λεί ολο­κλη­ρω­μένη παρέμ­βαση, όμως δεν συνιστά δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των αλλά αντι­με­τώ­πιση παρα­βα­τι­κό­τη­τας), ικανό ύψος πόρων δεσμεύ­τηκε για την κάλυψη απο­σπα­σμα­τι­κών και βρα­χυ­πρό­θε­σμων τοπικών αναγκών, όπως π.χ. με τη χρη­μα­το­δό­τηση επε­κτά­σεων ΧΥΤΑ και του εξο­πλι­σμού τους, εις βάρος της προ­ώ­θη­σης νέων πολι­τι­κών όπως η δια­χεί­ριση βιο­α­πο­βλή­των» ανα­φέ­ρει η αξιο­λό­γηση. Επίσης, παρα­τη­ρή­θηκε καθυ­στέ­ρηση στην ενερ­γο­ποί­ηση των χρη­μα­το­δο­τή­σεων (δηλαδή άργησαν οι δια­γω­νι­σμοί), «πολύ λίγα έργα προ­ο­πτι­κής ωρί­μα­σαν, ενώ μεγάλος αριθμός νέων έργων μετα­φέ­ρε­ται στην προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2014-2020». Τέλος, λιγό­τερο από ένα έτος πριν από τη λήξη του ΕΣΠΑ έχει απορ­ρο­φη­θεί το 61% των πόρων.

Οι παθο­γέ­νειες του συστή­μα­τος παρα­μέ­νουν, καθώς παρα­τη­ρή­θηκε ότι «οι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί έργων και μελετών για ομοειδή αντι­κεί­μενα μπορεί να δια­φέ­ρουν αρκετά».

Εκτι­μή­σεις για το 2015

Ποιος εκτιμά το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ότι θα είναι ο απο­λο­γι­σμός στο τέλος του 2015; Η απο­κα­τά­σταση των χωμα­τε­ρών θα ολο­κλη­ρω­θεί, με κάποιες εξαι­ρέ­σεις, καθώς και η πλειο­νό­τητα των έργων ΧΥΤΑ, των σταθμών μετα­φόρ­τω­σης και των μονάδων προ­ε­πε­ξερ­γα­σίας απο­βλή­των. Επίσης, θα υιο­θε­τη­θούν (αν ται­ριά­ζει με την πολι­τική της νέας κυβέρ­νη­σης) ο Εθνικός Σχε­δια­σμός Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των, το Εθνικό Σχέδιο Πρό­λη­ψης, ενώ θα ανα­θε­ω­ρη­θούν τα περι­φε­ρειακά σχέδια δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των (ΠΕΣΔΑ).

900 εκατ. ευρώ από το νέο πρό­γραμμα

Τα έργα και οι πρα­κτι­κές που αφορούν την ορθή δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των θα έχουν σημα­ντικό ρόλο και στη νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο. Σύμφωνα με τον σχε­δια­σμό, στο Ταμείο Συνοχής έχουν δεσμευ­τεί 727 εκατ. ευρώ για ανάλογα έργα, εκ των οποίων 45 εκατ. ειδικά για τη δια­χεί­ριση επι­κίν­δυ­νων απο­βλή­των (Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα «Υπο­δο­μές, Μετα­φο­ρές, Περι­βάλ­λον και Αει­φό­ρος Ανά­πτυξη»). Επίσης έχουν δεσμευ­τεί ακόμα 100 εκατ. ευρώ από το Ευρω­παϊκό Ταμείο Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης (Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα «Αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και Και­νο­το­μία» και Περι­φε­ρειακά Επι­χει­ρη­σιακά Προγράμματα-ΠΕΠ). Ειδικά για τα ΠΕΠ, τα μεγα­λύ­τερα ποσά θα δια­τε­θούν στις Περι­φέ­ρειες Δυτικής Ελλάδας και Θεσ­σα­λίας (από 12,2 εκατ. ευρώ) και Αττικής (10,7 εκατ. ευρώ), ενώ το μικρό­τερο ποσό θα λάβει η Περι­φέ­ρεια Πελο­πον­νή­σου (1 εκατ. ευρώ).

Τι είδους έργα θα χρη­μα­το­δο­τή­σει το νέο ΕΣΠΑ για τα από­βλητα; Περίπου 100 εκατ. ευρώ θα δια­τε­θούν για έργα πρό­λη­ψης, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης, ανα­κύ­κλω­σης και δια­χεί­ρι­σης βιο­α­πο­βλή­των. Επίσης, 580 εκατ. ευρώ θα δια­τε­θούν για δίκτυα ανά­κτη­σης και διά­θε­σης απορ­ριμ­μά­των, τη δια­χεί­ριση λυμα­το­λά­σπης και απο­βλή­των από εκσκα­φές και έργα.

Πάντως, πρέπει ακόμα να γίνουν πολλά προ­κει­μέ­νου το νέο ΕΣΠΑ να μην απο­τε­λέ­σει κι αυτό ακόμα μία χαμένη ευκαι­ρία. Σύμφωνα με την έκθεση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, πρέπει να επι­σπευ­σθεί η ανα­θε­ώ­ρηση των ειδικών και περι­φε­ρεια­κών σχε­δια­σμών για τα απορ­ρίμ­ματα, να γίνει επα­νέ­λεγ­χος των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών των έργων ώστε να προ­σαρ­μο­στούν στις τρέ­χου­σες οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες. Επίσης, να εξορ­θο­λο­γι­στεί η τιμο­λό­γηση των υπη­ρε­σιών δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των, ώστε να συμπε­ρι­λά­βει και το κόστος επε­κτά­σεων και ανα­βάθ­μι­σης των εγκα­τα­στά­σεων.

Καθη­με­ρινή