«Φωτίζοντας» τα μυστικά της έκλειψης

Το εντυ­πω­σιακό ουράνιο φαι­νό­μενο της έκλει­ψης του ηλίου, όπως συμ­βαί­νει σήμερα, με τη σελήνη να επι­σκιά­ζει τον ηλιακό δίσκο κατά το ένα τρίτο, συνε­χί­ζει να προ­κα­λεί ενθου­σια­σμό και δέος στον άνθρωπο, κυρίως όταν παρα­κο­λου­θεί το φαι­νό­μενο στην ολική φάση του.

«Γεγονός το οποίο συμ­βαί­νει συνήθως δύο φορές το χρόνο χωρίς όμως να γίνεται αντι­λη­πτό από ολό­κληρο τον πλανήτη» δηλώνει στο ΑΠΕ ο Βασίλης Χαρ­μαν­δά­ρης καθη­γη­τής Αστρο­φυ­σι­κής στο πανε­πι­στη­μίου Κρήτης και διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Αστρο­νο­μίας -Αστροφυσικής – Δια­στη­μι­κών Εφαρ­μο­γών και Τηλε­πι­σκό­πι­σης του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών.

Οι εκλεί­ψεις σημειώ­νει, δεν είναι ορατές από κάθε σημείο της Γης. Εάν εμείς δεν βρι­σκό­μα­στε στην Αθήνα αλλά στα νησιά Φαρόες θα είχαμε ολική έκλειψη αλλά εάν βρι­σκό­μα­στε στη νότια Αφρική δεν θα γνω­ρί­ζαμε για το φαι­νό­μενο. Στη σημε­ρινή έκλειψη η μέγιστη κάλυψη του ηλιακού δίσκου θα είναι 31% από τις 10.40 το πρωί, έως τις 12:50 με μέγιστη κάλυψη στις 11:45 πμ. Η ολι­κό­τητα της έκλει­ψης θα είναι ορατή από το βόρειο ημι­σφαί­ριο, στην περιοχή του Β. Ατλα­ντι­κού ( νησιά Φαρόες μεταξύ Ισλαν­δίας – Νορ­βη­γίας).

Στην Αθήνα, το κοινό μπορεί να παρα­κο­λου­θή­σει την έκλειψη από τον λόφο της Πνύκας όπου θα υπάρ­χουν ηλιακά τηλε­σκό­πια και ερα­σι­τέ­χνες αστρο­νό­μοι, ενώ το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών θα εκπέ­μπει ζωντανά την εξέλιξη του φαι­νο­μέ­νου από την Πεντέλη.

Στην ερώτηση εάν είναι μύθος ή πραγ­μα­τι­κό­τητα, η επι­κιν­δυ­νό­τητα παρα­κο­λού­θη­σης της φάσης με γυμνά μάτια ο κ. Χαρ­μαν­δά­ρης είναι απόλυτα απα­γο­ρευ­τι­κός. «Δεν πρέπει να κοιτάμε το ήλιο ποτέ με γυμνά μάτια» τονίζει και προ­σθέ­τει: Απλώς, αυτό που συμ­βαί­νει στην καθη­με­ρι­νό­τητα είναι όταν σηκώ­νουμε τα μάτια μας για να κοι­τά­ξουμε τον ήλιο τα απο­στρέ­φουμε σύντομα γιατί σε μερικά δευ­τε­ρό­λε­πτα αισθα­νό­μα­στε έναν έντονο πόνο που προ­έρ­χε­ται από το γεγονός ότι ο κερα­τοει­δής χιτώνας αρχίζει να παθαί­νει ένα έγκαυμα και εάν επι­μεί­νουμε περισ­σό­τερο αρχί­ζουμε και βλέ­πουμε θολού­ρες και φωτει­νές κηλίδες. Όταν υπάρχει έκλειψη έχουμε την τάση να κρα­τή­σουμε τα μάτια μας λίγο παρα­πάνω και παρά το γεγονός ότι η σελήνη μπαίνει ανάμεσα σε εμάς και τον ήλιο καλύ­πτο­ντας ένα μέρος, το υπό­λοιπο τμήμα του μας φέρνει αρκετό φώς έτσι ώστε να συνε­χί­σει να μας προ­κα­λεί ζημιά στο μάτι. Η ηλιακή ακτι­νο­βο­λία είναι πολύ επι­βλα­βής για τα μάτια, ενώ η επί­δραση δεν γίνεται άμεσα αντι­λη­πτή γιατί ο αμφι­βλη­στροει­δής δεν είναι ευαί­σθη­τος στον πόνο. Μπορεί να προ­κλη­θεί μόνιμη βλάβη ακόμα και τύφλωση. Εάν παρόλα αυτά κάποιος θέλει να μη χάσει το θέαμα, πρέπει με ειδικά φίλτρα να προ­φυ­λά­ξει τα μάτια, από την υπέ­ρυ­θρη και την υπε­ριώδη ακτι­νο­βο­λία.

Για τον αρχέ­γονο φόβο της ανθρω­πό­τη­τας απέ­να­ντι στις εκλεί­ψεις, τις οποίες συνέδεε με κατα­στρο­φές και άλλα τρομερά γεγο­νότα ο διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του, δηλώνει ότι δεν υπάρχει καμία τέτοια βάση ούτε καν σχετική συμ­πτω­μα­το­λο­γία. Απο­δί­δει τις αιτιά­σεις στην τερά­στια σημασία που προ­σέ­διδε παλαιό­τερα ο άνθρω­πος στον ήλιο. «Σαν πηγή φωτός και θερ­μό­τη­τας ήταν συν­δε­δε­μέ­νος με την πολι­τι­σμική κουλ­τούρα και τις θρη­σκευ­τι­κές παρα­δό­σεις. Π.χ. οι Αιγύ­πτιοι λάτρευαν τον ήλιο ως θεό, οι Έλληνες μιλού­σαν για τον Φαέ­θο­ντα και το άρμα που φώτιζε τον κόσμο. Οπότε ήταν εντυ­πω­σιακό το γεγονός ότι αυτό το ουράνιο σώμα το οποίο σήμαινε την αρχή και το τέλος της ημέρας και όλων των δρα­στη­ριο­τή­των εξα­φα­νι­ζό­ταν ολικώς ή μερικώς. Σκε­φτείτε κάποιον στην έρημο με πάρα πολύ ζέστη, ξαφνικά για ένα διά­στημα μιας- δύο ωρών να βλέπει προ­ο­δευ­τικά τη μείωση του ηλιακού δίσκου, ακόμη και την εξα­φά­νιση του (για 7 λεπτά στην μεγα­λύ­τερη περί­πτωση), με παράλ­ληλη μείωση της θερ­μο­κρα­σίας αλλά και εμφά­νιση ορι­σμέ­νων λαμπε­ρών αστε­ριών. Η έντονη συναι­σθη­μα­τική φόρτιση συνέ­δεσε το φαι­νό­μενο με οποιεσ­δή­ποτε κατα­στρο­φές συνέ­βη­σαν πριν ή μετά χωρίς κανένα φυσικό λόγο και αιτία».

Ο κ. Χαρ­μαν­δά­ρης δια­βε­βαιώ­νει ότι οι εκλεί­ψεις του ηλίου δεν επη­ρε­ά­ζουν τη Γη πέρα από μια ελαφρά αλλαγή του καιρού λόγω της σκίασης και κάποιας ψυχρό­τη­τας λόγω της παρε­μπό­δι­σης της ηλιακής ακτι­νο­βο­λίας.

Γεγονός που δεν συμ­βαί­νει με τις ηλιακές εκλάμ­ψεις που σημειώ­θη­καν πρό­σφατα και επη­ρε­ά­ζουν τα διάφορα δορυ­φο­ρικά συστή­ματα, σημειώ­νει ο αστρο­φυ­σι­κός εξη­γώ­ντας ότι: Η έντονη και συνεχής δρα­στη­ριό­τητα στο εσω­τε­ρικό του ηλίου από τις πυρη­νι­κές εκρή­ξεις αντι­δρά­σεις, παράγει υλικό φορ­τι­σμέ­νων σωμα­τι­δίων. Από τη επι­φά­νεια του δίσκου, ως ηλιακός άνεμος δια­χέ­ο­νται στην ατμό­σφαιρα και έρχεται στην Γη, όπου λόγω του μαγνη­τι­κού της πεδίου θα κατευ­θυν­θούν στους πόλους δημιουρ­γώ­ντας το σέλας. Εάν το φαι­νό­μενο είναι αρκετά έντονο, το μαγνη­τικό πεδίο δεν επαρκεί για να απω­θή­σει τα σωμα­τί­δια με απο­τέ­λε­σμα ως ηλε­κτρι­σμός πλέον να πλη­σιά­σουν περισ­σό­τερο τη γη και να επη­ρε­ά­σουν τα ηλε­κτρο­νικά των δορυ­φό­ρων που βρί­σκο­νται σε τροχιά. Γι αυτό είναι σημα­ντικό να απο­τυ­πω­θεί η συμπε­ρι­φορά του ήλιου έτσι ώστε όταν σημειώ­νο­νται τέτοιου είδους εκρή­ξεις να κλεί­νουμε τους δια­κό­πτες των δορυ­φό­ρων ώστε να μην επη­ρε­ά­ζο­νται από την ηλιακή καται­γίδα, κατα­λή­γει.

ΑΠΕ-ΜΠΕ