Τουρισμός: Περισσότερα «αστέρια», λιγότερα κέρδη

Ενώ τα τελευ­ταία χρόνια κατα­γρά­φε­ται ραγδαία άνοδος στις αφίξεις αλλο­δα­πών του­ρι­στών, εντού­τοις η χώρας μας έχει εμφανή αδυ­να­μία να προ­σελ­κύ­σει μεγα­λύ­τερο κομμάτι από την πίτα των πιο εύρω­στων οικο­νο­μικά πελατών.

Αυτή η αδυ­να­μία απο­τυ­πώ­νε­ται ξεκά­θαρα στα απο­τε­λέ­σματα των υπερ­πο­λυ­τε­λών ξενο­δο­χείων (πέντε αστέρια), τα οποία σύμφωνα με έρευνα της ICAP στο διά­στημα 2008-2013 κατέ­γρα­ψαν τις χει­ρό­τε­ρες επι­δό­σεις απ’ όλο τον ξενο­δο­χειακό κλάδο και έμειναν «εκτός νυμ­φώ­νος», την ώρα που ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός κατάρ­ρι­πτε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.

Οι συγκε­κρι­μέ­νες μονάδες αντι­με­τώ­πι­σαν τερά­στιες δυσκο­λίες στην απο­πλη­ρωμή των δανείων τους, είχαν λιγοστή ρευ­στό­τητα και μέχρι και πρό­περσι «έγραφαν» ζημιές στους ισο­λο­γι­σμούς τους, παρά την ανά­καμψη των πωλή­σεών τους μετά το 2012. Αντί­θετα, τα ξενο­δο­χεία τεσ­σά­ρων και τριών αστέρων κατά­φε­ραν να εκμε­ταλ­λευ­τούν τη ραγδαία άνοδο του του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος από το εξω­τε­ρικό και βελ­τί­ω­σαν αισθητά την εικόνα των ισο­λο­γι­σμών τους. Μάλιστα, το 2013 πέτυχαν συνο­λικά να επι­στρέ­ψουν στα κέρδη από ζημιές και να ενι­σχύ­σουν τα περι­θώ­ρια κέρδους αλλά και τη ρευ­στό­τητά τους.

Τα περισ­σό­τερα προ­βλή­ματα είχαν οι υπερ­πο­λυ­τε­λείς μονάδες της Αθήνας, οι οποίες δέχθη­καν ισχυρό πλήγμα από τα σοβαρά επει­σό­δια στο κέντρο της πρω­τεύ­ου­σας τον Μάιο του 2011. Ένα πλήγμα που όπως λένε άνθρω­ποι της αγοράς χρειά­στηκε αρκετό χρόνο και μεγάλη προ­σπά­θεια από τους ξενο­δό­χους της πρω­τεύ­ου­σας για να επου­λω­θεί και να ανα­κτή­σουν τα παλαιό­τερα επίπεδα πλη­ρό­τη­τας.

Από το 2013, και έπειτα πάντως φαί­νε­ται πως αρχίζει να εξο­μα­λύ­νε­ται κάπως η κατά­σταση, με τις ζημιές να υπο­χω­ρούν σημα­ντικά (-74%), αν τα περι­θώ­ρια κέρδους εξα­κο­λου­θούν να είναι πιε­σμένα, προ­φα­νώς εξαι­τίας των γεν­ναίων προ­σφο­ρών που χρειά­στηκε να κάνουν για να αυξή­σουν την πελα­τεία τους. Αισθητά καλύ­τερη είναι η κατά­σταση των «πεντά­στε­ρων» στα δημο­φιλή θέρετρα του Αιγαίου. Οι δείκτες τους είναι πιο ισορ­ρο­πη­μέ­νοι ενώ στην πεντα­ε­τία 2008-2013 είναι τα μόνα της κατη­γο­ρίας με θετικό μέσο ετήσιο δείκτη απο­δο­τι­κό­τη­τας ιδίων κεφα­λαίων.

Βέβαια, τα συγκε­κρι­μένα λει­τουρ­γούν λιγό­τε­ρους μήνες το χρόνο, συνήθως από 6 έως 8 μήνες όσο διαρκεί και η σεζόν, με απο­τέ­λε­σμα να έχουν μικρό­τερα έξοδα λει­τουρ­γίας και λιγό­τε­ρες ανάγκες να καλύ­ψουν σε σχέση με τις μονάδες των αστικών κέντρων που είναι ανοιχτά όλο το χρόνο

Το μεγάλο στοί­χημα

Σε κάθε περί­πτωση από τα παρα­πάνω είναι φανερό ότι η «αχίλ­λειος πτέρνα» του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού έγκει­ται στο ότι δεν μπορεί να προ­σελ­κύ­σει περισ­σό­τε­ρους εύρω­στους του­ρί­στες, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό εξα­κο­λου­θούν να της «γυρνούν» την πλάτη και να επι­λέ­γουν άλλους πιο ελκυ­στι­κούς για αυτούς προ­ο­ρι­σμούς για να περά­σουν τις δια­κο­πές τους.

Αυτό ακριβώς, όπως επι­ση­μαί­νουν άνθρω­ποι του χώρου, είναι ένα από τα δυο μεγάλα στοι­χή­ματα που καλεί­ται να κερ­δί­σει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός -το άλλο είναι η επι­μή­κυνση της σεζόν-. «Εάν θέλουμε πραγ­μα­τικά να πολ­λα­πλα­σιά­σουμε τα οφέλη του του­ρι­σμού και να τονώ­σουμε τις τοπικές οικο­νο­μίες, η νέα ηγεσία του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού πρέπει να εστιά­σει στην προ­σέλ­κυση του­ρι­στών υψη­λό­τε­ρης οικο­νο­μι­κής στάθμης. Το all inclusive δεν είναι η λύση, πρέπει να βρούμε άλλους τρόπους», σημειώ­νουν χαρα­κτη­ρι­στικά.

Η αρχή σύμφωνα με τους ίδιους πρέπει να γίνει με την ανα­βάθ­μιση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών αλλά και των ξενο­δο­χεια­κών υπο­δο­μών.

Παρότι από το 2004 και έπειτα μεγάλος αριθμός ξενο­δο­χεια­κών μονάδων ανά την επι­κρά­τεια ανα­και­νί­σθηκε και νέες μονάδες υψηλού επι­πέ­δου υπη­ρε­σιών ξεκί­νη­σαν τη λει­τουρ­γία του, υπάρχει ακόμη δρόμος έως ότου φθά­σουμε στο επι­θυ­μητό απο­τέ­λε­σμα. Σύμφωνα με την ICAP, την τελευ­ταία δεκα­ε­τία το ξενο­δο­χειακό δυνα­μικό της Ελλάδας αυξή­θηκε κατά περίπου 800 μονάδες, ενώ μόνον για την περίοδο 2010-2013 ο αριθμός των κλινών αυξή­θηκε κατά περίπου 10.000.

Την ανάγκη αύξησης των επεν­δύ­σεων για την στο­χευ­μένη ανα­βάθ­μιση των υφι­στά­με­νων και τη δημιουρ­γία νέων κατα­λυ­μά­των επι­ση­μαί­νει και ο ΣΕΤΕ, ο οποίος υπο­λο­γί­ζει ότι προς αυτό το σκοπό πρέπει να δια­τε­θούν κεφά­λαια ύψους 3,3 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση έως το 2020. Προς αυτή την κατεύ­θυνση, υπο­στη­ρί­ζει ο Σύν­δε­σμος θα πρέπει να αξιο­ποι­η­θούν κρα­τι­κοί και κοι­νο­τι­κοί πόροι π.χ από το ΕΣΠΑ, οι οποίοι θα απο­τε­λέ­σουν τη βάση για να αυξηθεί η ιδιω­τική επέν­δυση και να βελ­τι­στο­ποι­η­θεί η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά τους.

Το 2013 στην ελλη­νική επι­κρά­τεια λει­τουρ­γού­σαν 9.677 ξενο­δο­χεια­κές μονάδες συνο­λι­κής δυνα­μι­κό­τητα 401.332 δωμα­τίων και 773.445 κλινών. Τα ξενο­δο­χεία πέντε και τεσ­σά­ρων αστέρων υπο­λο­γί­ζε­ται πως αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 40% περίπου του συνόλου των εν λει­τουρ­γία κλινών ενώ στην Κρήτη, τα Δωδε­κά­νησα και το Ιόνιο είναι συγκε­ντρω­μένο περίπου το ήμισυ των κλινών της χώρας.

Ημε­ρη­σία