1974-2015: Οι Πρόεδροι της Δημοκρατίας, οι ψήφοι και οι συσχετισμοί των κομμάτων

Με το δημο­ψή­φι­σμα του Δεκεμ­βρίου του 1974, οι πολίτες σε ποσοστό 69,18% επέ­λε­ξαν την Αβα­σί­λευτη Δημο­κρα­τία. Προ­σω­ρι­νός Πρό­ε­δρος της Γ’ Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας εξελέγη στις 18 Δεκεμ­βρίου 1974 ο Μιχαήλ Στα­σι­νό­που­λος (ΝΔ) με 206 ψήφους υπέρ, έναντι 74 κατά.

Στις 19 Ιουνίου 1975 η Βουλή εξέλεξε Πρόεδρο τον ακα­δη­μαϊκό Κων­στα­ντίνο Τσάτσο (πρόταση της ΝΔ) με 210 ψήφους. Ο Πανα­γιώ­της Κανελ­λό­που­λος, ο οποίος προ­τά­θηκε από την Ένωση Κέντρου-Νέες Δυνά­μεις (Ε.Κ.-Ν.Δ) έλαβε 65 ψήφους. Το κόμμα αυτό, ιστο­ρική συνέ­χεια της Ένωσης Κέντρου του Γεωρ­γίου Παπαν­δρέου, ήταν η Αξιω­μα­τική Αντι­πο­λί­τευση με αρχηγό τον Γεώργιο Μαύρο. Στις εκλογές του 1974 είχε λάβει το 20,42% και 60 έδρες. Η ΝΔ του Κων­στα­ντί­νου Καρα­μανλή είχε λάβει το 54,3% και 220 έδρες.

Στα τέλη Απρι­λίου του 1980 η Βουλή κλήθηκε να εκλέξει Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας. Υπο­ψή­φιος ήταν ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής, ο οποίος είχε ήδη παραι­τη­θεί από την πρω­θυ­πουρ­γία. Ο ίδιος «έβλεπε» ότι πλη­σί­αζε η εκλο­γική νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981 και επι­θυ­μούσε τη μετα­κί­νησή του στο ύπατο αξίωμα με δεδο­μένο ότι τότε ακόμα το Σύνταγμα έδινε στον Πρόεδρο ουσια­στι­κές αρμο­διό­τη­τες. Η ΝΔ στις εκλογές του 1977 είχε λάβει 41,8% και 171 έδρες, το ΠΑΣΟΚ είχε γίνει Αξιω­μα­τική Αντι­πο­λί­τευση με 25,3% και 93 έδρες, η ΕΔΗΚ του Γεωρ­γίου Μαύρου 11,9% και 16 έδρες, το ΚΚΕ του Χαρί­λαου Φλωράκη 9,3% και 11 έδρες και η Εθνική Παρά­ταξη του Στέ­φα­νου Στε­φα­νό­που­λου 6,82% και 5 έδρες.

Στην πρώτη ψηφο­φο­ρία ο Κ.Καρα­μαν­λής έλαβε 179 ψήφους, στην δεύτερη 181 και τελικά στην τρίτη,όπου ήταν απα­ραί­τη­τοι του­λά­χι­στον 180, έλαβε 183 ψήφους.

Η εκλογή Προ­έ­δρου τον Μάρτιο του 1985 υπήρξε επει­σο­διακή και ήταν η τελευ­ταία με το σύστημα της μυστι­κής ψηφο­φο­ρίας.

Υπο­ψή­φιος του ΠΑΣΟΚ ήταν ο αρε­ο­πα­γί­της Χρήστος Σαρ­τζε­τά­κης, ο οποίος έλαβε στην πρώτη ψηφο­φο­ρία 178 ψήφους, στην δεύτερη 181 και στην τρίτη 180 ψήφους, οπότε εξελέγη. Σημειώ­νε­ται ότι το ΠΑΣΟΚ είχε 172 έδρες από τις εκλογές του 1981, η ΝΔ 115 έδρες και το ΚΚΕ 13 έδρες.

Η εκλογή Σαρ­τζε­τάκη συν­δέ­θηκε με δύο ζητή­ματα: την ψήφο του βου­λευτή Ι.Αλευρά και τα δια­φο­ρε­τι­κού χρώ­μα­τος ψηφο­δέλ­τια. Ο Ι.Αλευράς ασκούσε προ­σω­ρινά καθή­κο­ντα Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας. Είχε προη­γη­θεί η παραί­τηση Καρα­μανλή, λίγο προτού λήξει η θητεία του και μόλις ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Ανδρέας Παπαν­δρέου ανα­κοί­νωσε ότι δεν θα στήριζε την επα­νε­κλογή του, όπως όλοι εκτι­μού­σαν.

Η ΝΔ είχε υπο­στη­ρί­ξει ότι τα δια­φο­ρε­τι­κού χρώ­μα­τος ψηφο­δέλ­τια παρα­βί­α­ζαν τη μυστι­κό­τητα της δια­δι­κα­σίας, ενώ για την ψήφο Αλευρά υπήρξαν δια­φο­ρε­τι­κές ερμη­νείες από συνταγ­μα­το­λό­γους, για το αν θα έπρεπε να ψηφίσει ως βου­λευ­τής ή όχι, καθότι ασκούσε καθή­κο­ντα Προ­έ­δρου.

Ίσως από τα χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερα στιγ­μιό­τυπα της δια­δι­κα­σίας, η στιγμή που ο τότε βου­λευ­τής Ιωαν­νί­νων της ΝΔ Ελ.Καλο­γιάν­νης, πήρε την κάλπη στην οποία ψήφιζαν οι συνά­δελ­φοί του και επι­χεί­ρησε να βγει από την Ολο­μέ­λεια.

Τον Απρίλιο του 1990 ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής επα­νε­ξε­λέγη Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, Είχε προη­γη­θεί η διάλυση της Βουλής, λόγω αδυ­να­μίας εκλογής Προ­έ­δρου και οι εκλογές στις οποίες η ΝΔ του Κ.Μητσο­τάκη έλαβε το 46,8% και 150 έδρες. Στην τέταρτη πλέον ψηφο­φο­ρία ο Κ.Καρα­μαν­λής έλαβε 149 ψήφους, έναντι 123 του Ι.Αλευρά (ΠΑΣΟΚ) και 21 του ακα­δη­μαϊ­κού Κ.Δεσπο­τό­που­λου (ΣΥΝ). Στην πέμπτη ψηφο­φο­ρία ο κ. Καρα­μαν­λής έλαβε 153 ψήφους, ο Ι.Αλευράς 125 και ο Κ.Δεσπο­τό­που­λος 21.

Τον Φεβρουά­ριο του 1995, το ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρέα Παπαν­δρέου και η Πολι­τική Άνοιξη του Αντώνη Σαμαρά πρό­τει­ναν για Πρόεδρο τον Κων­στα­ντίνο Στε­φα­νό­πουλο. Στις πρόωρες εκλογές του Οκτω­βρίου του 1993, το ΠΑΣΟΚ είχε επα­νέλ­θει στην εξουσία με 46,8% και 170 έδρες. Η ΝΔ του Κ.Μητσο­τάκη είχε λάβει 39,3% και 111 έδρες και η Πολι­τική Άνοιξη 4,8% και 10 έδρες. Ο Κ.Στε­φα­νό­που­λος έλαβε στην πρώτη ψηφο­φο­ρία 181 ψήφους, έναντι 109 του υπο­ψη­φίου της ΝΔ Αθ.Τσαλ­δάρη. Στην δεύτερη ψηφο­φο­ρία ο κ. Στε­φα­νό­που­λος έλαβε 181 ψήφους και ο κ. Τσαλ­δά­ρης 108 και στην τρίτη εξελέγη τελικά Πρό­ε­δρος με 181 ψήφους, έναντι 109 του κ. Τσαλ­δάρη.

Τον Φεβρουά­ριο του 2000, ο Κων­στα­ντί­νος Στε­φα­νό­που­λος επα­νε­ξε­λέγη Πρό­ε­δρος με τις ψήφους του ΠΑΣΟΚ του Κ,Σημίτη (162 έδρες στις εκλογές του 1996) και της ΝΔ του Μ.Έβερτ (108 έδρες). Έλαβε 269 ψήφους, έναντι 10 του Λεωνίδα Κύρκου (ΣΥΝ, υπό τον Νίκο Κων­στα­ντό­πουλο, 10 έδρες).

Τον Φεβρουά­ριο του 2005, ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Κώστας Καρα­μαν­λής πρό­τεινε για Πρόεδρο τον επί σειρά ετών βου­λευτή του ΠΑΣΟΚ και υπουργό Κάρολο Παπού­λια. Την πρότασή του στήριξε και το ΠΑΣΟΚ υπό τον Γιώργο Παπαν­δρέου. Στις εκλογές του 2004, η ΝΔ είχε λάβει 45,3% και 165 έδρες και το ΠΑΣΟΚ 40,5% και 117 έδρες. Ο κ. Παπού­λιας εξελέγη με 279 ψήφους, αριθμός-ρεκόρ.

Τον Φεβρουά­ριο του 2010, ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Γιώργος Παπαν­δρέου πρό­τεινε την επα­νε­κλογή του Κάρολου Παπού­λια, πρόταση που απο­δέ­χθηκε και η ΝΔ του Κ.Καρα­μανλή, αλλά και το ΛΑΟΣ του Γ.Καρα­τζα­φέρη. Στις πρόωρες βου­λευ­τι­κές του Οκτω­βρίου του 2009, το ΠΑΣΟΚ είχε λάβει 43,9% και 160 έδρες, η ΝΔ 33,4% και 91 εδρες και ο ΛΑΟΣ 5,6% και 15 έδρες. Ο κ. Παπού­λιας εξελέγη με 266 ψήφους.

Τον Δεκέμ­βριο του 2014, η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά και το ΠΑΣΟΚ του Ευάγ­γε­λου Βενι­ζέ­λου πρό­τει­ναν για την Προ­ε­δρία της Δημο­κρα­τίας τον Σταύρο Δήμα. Στις εκλογές του Ιουνίου του 2012, η ΝΔ είχε συγκε­ντρώ­σει 29,6% και 129 έδρες και το ΠΑΣΟΚ 12,2% και 33 έδρες. Τα υπό­λοιπα κόμματα (ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ, ΔΗΜΑΡ, ΚΚΕ και ΧΑ) είχαν ξεκα­θα­ρί­σει ότι δεν θα ψηφί­σουν Πρόεδρο, προ­κει­μέ­νου η χώρα να οδη­γη­θεί σε εκλογές.

Ο κ. Δήμας έλαβε στην πρώτη ψηφο­φο­ρία 160 ψήφους, έναντι 135 παρών, στην δεύτερη ψηφο­φο­ρία 168 έναντι 131 παρών και στην τρίτη ψηφο­φο­ρία 168 ψήφους, έναντι 132 παρών. Η Βουλή δεν εξέλεξε Πρόεδρο, δια­λύ­θηκε και προ­κη­ρύ­χθη­καν εκλογές για τις 25 Ιανουα­ρίου 2015.

Τον Φεβρουά­ριο του 2015 η νέα κυβέρ­νηση υπό τον Αλέξη Τσίπρα πρό­τεινε για Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας τον καθη­γητή και επί σειρά ετών βου­λευτή και υπουργό της ΝΔ Προκόπη Παυ­λό­πουλο. Την πρόταση αυτή στή­ρι­ξαν οι ΑΝΕΛ του Πάνου Καμ­μέ­νου και η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά. Αντί­θετα, το Ποτάμι και το ΠΑΣΟΚ τάχθη­καν υπέρ της εκλογής του συνταγ­μα­το­λό­γου Νίκου Αλι­βι­ζά­του.

Στις πρόωρες εκλογές που προη­γή­θη­καν, ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε το 36,3% και 149 έδρες, η ΝΔ 27,8% και 71 έδρες, το Ποτάμι 6% και 17 έδρες, οι ΑΝΕΛ 4,75% και 13 έδρες και το ΠΑΣΟΚ 4,68% και 13 έδρες.

To BHMA