Πολιτική Ανασκόπηση 2025: Μια χρονιά με σκάνδαλα, σφοδρές αντιπαραθέσεις, αβεβαιότητα και κυρίαρχη την «γκρίζα ζώνη»

Η στα­σι­μό­τητα των κομ­μά­των, η κινού­μενη άμμος του πολι­τι­κού συστή­μα­τος και ο ρόλος που διεκ­δί­κη­σαν οι «πρώην» και οι «εκτός»

 Νίκος Κόλλιας/ethnos.gr

Αν μια λέξη θα μπο­ρούσε να αντι­κα­το­πτρί­σει το «πολι­τικό 2025», αυτή είναι η «αβε­βαιό­τητα». Το πολι­τικό σύστημα τον τελευ­ταίο χρόνο μοιάζει να μετε­ω­ρί­ζε­ται, καθώς η κοι­νω­νική δυσα­ρέ­σκεια διο­γκώ­νε­ται, μα δεν ξεπρο­βάλ­λει κάποια εναλ­λα­κτική λύση. Παρά, δηλαδή, τις μεγάλες κοι­νω­νι­κές αντι­δρά­σεις, η μεν κυβέρ­νηση υπο­μέ­νει τα πλήγ­ματα προ­χω­ρώ­ντας ασθμαί­νο­ντας, ενώ κανένα κόμμα της αντι­πο­λί­τευ­σης δεν μοιάζει ικανό να απο­κρυ­σταλ­λώ­σει το γενι­κευ­μένο αίτημα για πολι­τική αλλαγή.

Οι κοι­νω­νι­κές αντι­δρά­σεις

Το πιο ηχηρό κοι­νω­νικό -και συνάμα πολιτικό- γεγονός του 2025 ήταν οι μεγα­λειώ­δεις συγκε­ντρώ­σεις σε όλη την Ελλάδα στις 28 Φεβρουα­ρίου. Το Σύνταγμα και οι κεντρι­κές πλα­τείες όλων των πόλεων ανά την επι­κρά­τεια, είδαν εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες να συγκε­ντρώ­νο­νται και να δια­μαρ­τύ­ρο­νται με αίτημα να απο­δο­θεί δικαιο­σύνη για το «έγκλημα των Τεμπών». Δύο χρόνια μετά το πρω­το­φα­νές για τα χρονικά δυστύ­χημα της σύγκρου­σης δύο αμα­ξο­στοι­χιών, οι σχε­τι­κές έρευνες όχι μόνο δεν προ­σέ­φε­ραν κάτι απτό, αλλά υπήρχε έντονη η αίσθηση της από­πει­ρας συγκά­λυ­ψης των πολι­τι­κών ευθυνών της κυβέρ­νη­σης και των υπουρ­γών της.

Η παρου­σία ενός τόσο μεγάλου πλήθους στους δρόμους τάραξε τις πολι­τι­κές ισορ­ρο­πίες και δημιούρ­γησε νέες δυνα­μι­κές. Η κυβέρ­νηση αρχικά επι­χεί­ρησε να επι­δεί­ξει «ανθρώ­πινο πρόσωπο», με τον Κυριάκο Μητσο­τάκη να υπο­κλί­νε­ται μάλιστα λίγες μέρες μετά τις συγκε­ντρώ­σεις στον πρό­χειρο χώρο μνήμης που φτιά­χτηκε στο Σύνταγμα μπροστά από τον Άγνωστο Στρα­τιώτη. Λίγες εβδο­μά­δες αργό­τερα, βέβαια, πέρασε στην αντε­πί­θεση κατη­γο­ρώ­ντας άλλοτε έμμεσα και άλλοτε ευθέως τους συγ­γε­νείς και τους αλλη­λέγ­γυους σε αυτούς πως προ­βάλ­λουν θεωρίες συνω­μο­σίας. Παράλ­ληλα, δε, έδωσε με διά­φο­ρους τρόπους «ασυλία» σε δικά της στελέχη, με χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρες τις περι­πτώ­σεις τους Κώστα Αχ. Καρα­μανλή και Χρήστο Τρια­ντό­πουλο, καθώς εκμε­ταλ­λευό­μενη τις δια­τά­ξεις του νόμου περί ευθύνης υπουρ­γών και με πρω­το­φα­νείς κοι­νο­βου­λευ­τι­κές μεθο­δεύ­σεις, τους έριξε στα «μαλακά».

Ονόματα για τα Τέμπη στο Μνημείο του Αγνώ­στου Στρα­τιώτη

Σκάν­δαλα και δια­φθορά

Στην πολι­τική ειδη­σε­ο­γρα­φία, το 2025 ξεκί­νησε με τις μεγάλες συγκε­ντρώ­σεις για τα Τέμπη. Και κλείνει με το τερά­στιο σκάν­δαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρό­κει­ται για δυο γεγο­νότα που ενώ­νο­νται με ένα αόρατο νήμα, αυτό της δια­φθο­ράς. Στην περί­πτωση των Τεμπών η κυβέρ­νηση βρέθηκε όλο το 2025 απο­λο­γού­μενη για την συγκά­λυψη και την ασυλία των «δικών της παιδιών». Και στην περί­πτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, ξανά, η κυβέρ­νηση έδειξε με τις μεθο­δεύ­σεις της σύστα­σης Εξε­τα­στι­κής Επι­τρο­πής να θέλει να καλύψει τους υπουρ­γούς Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης από το 2019 και μετά και να «κρύψει» τους «γαλά­ζιους» παρά­γο­ντες, τύπου «Φραπέ», «Χασάπη» και «Αγρό­τισ­σας με την Ferrari». Αν προ­σθέ­σουμε σε αυτές τις δύο περι­πτώ­σεις και τις απο­κα­λύ­ψεις για το πώς χρη­μα­το­δο­τείτο από επι­χει­ρη­μα­τίες της δια­φή­μι­σης ο προ­πα­γαν­δι­στι­κός μηχα­νι­σμός της Νέας Δημο­κρα­τίας, η «Ομάδα Αλή­θειας», τότε η εικόνα της δια­φθο­ράς ολο­κλη­ρώ­νε­ται.

Δεν είναι τυχαία λοιπόν τα ευρή­ματα των δημο­σκο­πή­σεων στα λεγό­μενα «ποιο­τικά στοι­χεία» τους. Η ακρί­βεια και γενι­κό­τερα τα θέματα οικο­νο­μι­κής επι­βί­ω­σης παρέ­μει­ναν για το 2025 το νούμερο 1 πρό­βλημα των πολιτών, αλλά στις πρώτες θέσεις των ζητη­μά­των που απα­σχο­λούν τους πολίτες έκανε την εμφά­νισή της -όχι τυχαία- και η δια­φθορά.

Πώς μετα­φρά­στηκε η εικόνα αυτή σε αριθ­μη­τικά δεδο­μένα; Κοι­τώ­ντας τις γενικές τάσεις των κομ­μά­των, είναι εμφανές πως ανά περιό­δους κόμματα που εστί­α­σαν σε αυτές τις θεμα­τι­κές εμφά­νι­σαν εντυ­πω­σιακά κέρδη, με χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερη την περί­πτωση της Πλεύσης Ελευ­θε­ρίας της Ζωής Κων­στα­ντο­πού­λου. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά έμοια­ζαν παρο­δικά. Και τελικά επι­στρέ­φουμε στο συμπέ­ρα­σμα πως η οικο­νο­μία απο­τε­λεί το κυρί­αρχο κρι­τή­ριο ψήφου. Και η αδυ­να­μία της αντι­πο­λί­τευ­σης να κεφα­λαιο­ποι­ή­σει πολι­τικά την δυσα­ρέ­σκεια για την οικο­νο­μία, έδειξε και την γενι­κό­τερη αδυ­να­μία της να αρθρώ­σει εναλ­λα­κτικό πολι­τικό λόγο.

Γιώργος Ξυλού­ρης – ΟΠΕΚΕΠΕ – Φραπές

Οι δημο­σκο­πή­σεις και η κινού­μενη άμμος

Η Νέα Δημο­κρα­τία στη διάρ­κεια του 2025 εμφα­νί­στηκε σε όλες τις δημο­σκο­πή­σεις σαφώς απο­δυ­να­μω­μένη, απέ­χο­ντας παρα­σάγ­γας από τα εκλο­γικά ποσοστά του 2023. Συγκε­κρι­μένα η κυβερ­νώσα παρά­ταξη στις έρευνες του 2025 κινή­θηκε με αυξο­μειώ­σεις μεταξύ 23 και 24%, ενώ στην εκτί­μηση ψήφου ελά­χι­στες φορές κατά­φερε να περάσει το «ψυχο­λο­γικό όριο» του 30%.

Από την άλλη μεριά τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης δεν έδειξαν να μπορούν να αντι­σταθ­μί­σουν τις απώ­λειες της ΝΔ. Το ΠΑΣΟΚ δεν κατά­φερε να αξιο­ποι­ή­σει τη θέση της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, που έλαβε μετά τις δια­σπά­σεις του ΣΥΡΙΖΑ, και κατέ­γραψε στις αρχές του 2025 πτωτική πορεία, αφή­νο­ντας πίσω τις «ένδοξες μέρες» του Νοεμ­βρίου του 2024 όταν εμφα­νι­ζό­ταν να λαμ­βά­νει έως και 20% στην εκτί­μηση ψήφου. Οι επι­δό­σεις του ξεκί­νη­σαν την τρέ­χουσα χρονιά από το 14,5% στην πρόθεση και σχεδόν 17% στην εκτί­μηση, ενώ κατόπιν στα­θε­ρο­ποι­ή­θηκε αντί­στοιχα περίπου στο 10,5% και 14%.

Σχεδόν τη μισή του δύναμη φαί­νε­ται να έχει απω­λέ­σει ο ΣΥΡΙΖΑ, με τις έρευνες να τον δεί­χνουν εντός της Βουλής αλλά με χαμηλά ποσοστά, ενώ δημο­σκο­πι­κές πρω­το­φα­νείς εξάρ­σεις είχε η Πλεύση Ελευ­θε­ρίας, που την περα­σμένη άνοιξη φάνηκε να αγγίζει στην εκτί­μηση ψήφου ακόμα και το 14% υπερ­φα­λαγ­γί­ζο­ντας σε κάποιες έρευνες και το ΠΑΣΟΚ.

Τα κόμματα, δε, της ακρο­δε­ξιάς εμφα­νί­ζουν άλλες δυνα­μι­κές. Η Ελλη­νική Λύση έδειξε να στα­θε­ρο­ποιεί­ται στα μέσα της χρονιάς κοντά στο 10%, η Φωνή Λογικής εμφά­νισε «σκα­μπα­νε­βά­σματα» που την δεί­χνουν όμως να εξα­σφα­λί­ζει την είσοδό της στην ελλη­νική Βουλή, ενώ η «Νίκη» έδειξε να χάνει την εκπρο­σώ­πησή της στην εθνική αντι­προ­σω­πεία. Οι Σπαρ­τιά­τες, τέλος, φαί­νε­ται να ακο­λου­θούν την κοι­νο­βου­λευ­τική τους εξα­φά­νιση. Η διάλυση της ομάδας τους τον περα­σμένο Ιούνιο, απόρ­ροια της ακύ­ρω­σης εκλογής τριών βου­λευ­τών τους (και μη αντι­κα­τά­στα­σής τους) και των εσω­τε­ρι­κών αντι­πα­ρα­θέ­σεων που «γέννησε» πολλούς ανε­ξάρ­τη­τους βου­λευ­τές.

Ισχυρά παρούσα δύναμη στο πολι­τικό σκηνικό απο­τε­λεί η λεγό­μενη «γκρίζα ζώνη», που από τους δημο­σκό­πους περι­γρά­φε­ται ως το κοινό των ανα­πο­φά­σι­στων ή των πολιτών που φαί­νο­νται να εξε­τά­ζουν αν θα ψηφί­σουν εν τέλει. Το κοινό αυτό είναι δύσκολο να ανι­χνευ­τεί αριθ­μη­τικά, με τους δημο­σκό­πους να εκτι­μούν σε περίπου 15-17% τον αριθμό των πολιτών που θα πάνε στις κάλπες αλλά δεν έχουν απο­φα­σί­σει τι θα ψηφί­σουν.

Η παρα­πάνω εικόνα επι­βε­βαιώ­νει την αβε­βαιό­τητα του πολι­τι­κού συστή­μα­τος, απο­τέ­λε­σμα της δυσα­ρέ­σκειας για την κυβέρ­νηση και την πολι­τική της και αδυ­να­μίας εύρεσης μιας στέρεης πολι­τι­κής και κομ­μα­τι­κής εναλ­λα­κτι­κής. Ωστόσο ένα είναι βέβαιο: Αν ένα πολι­τικό κενό παρα­μέ­νει για αρκετό καιρό, δημιουρ­γεί συν­θή­κες «κινού­με­νης άμμου» μέσα στην οποία είναι πιθανόν να εγκλω­βι­στούν όλοι οι παρό­ντες «παίκτες» στην πολι­τική σκα­κιέρα.

Η αδυ­να­μία της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς και ο Τσίπρας

Παρα­τη­ρώ­ντας με ακόμα μεγα­λύ­τερη από­σταση τα πολι­τικά αριθ­μη­τικά δεδο­μένα και κοι­τώ­ντας προς τις επό­με­νες κάλπες, αντι­λαμ­βά­νε­ται ο καθένας και η καθεμιά πως η επί­τευξη αυτο­δυ­να­μίας μοιάζει ακα­τόρ­θωτη. Η κυβέρ­νηση υφί­στα­ται φθορά, κρα­τώ­ντας όμως ένα ισχυρό «πυρήνα», ενώ στα κόμματα της ακρο­δε­ξιάς το «ματς» φαί­νε­ται να καθα­ρί­ζει προς όφελος της Ελλη­νι­κής Λύσης, που ωστόσο δεν απειλεί τη ΝΔ.

Στην «απέ­να­ντι πλευρά», οι κομ­μα­τι­κές ηγεσίες της προ­ο­δευ­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης είχαν το 2025 μια «χρυσή ευκαι­ρία» ή (για τους πιο ψύχραι­μους) ένα μεγάλο στοί­χημα: Να ανα­προ­σαρ­μό­σουν τις κομ­μα­τι­κές τους επι­διώ­ξεις στο αίτημα της κοι­νω­νίας για πολι­τική αλλαγή. Απέ­τυ­χαν, καθώς αντι­κει­με­νι­κοί και υπο­κει­με­νι­κοί λόγοι δεν έφεραν κοντά τις ηγεσίες τους σε κεντρικό επίπεδο.

Το ΠΑΣΟΚ υπό την ηγεσία του Νίκου Ανδρου­λάκη φάνηκε μέσα στο 2025 να αμφι­τα­λα­ντεύ­ε­ται ανάμεσα στην θεσμι­κό­τητα και το «σκληρό ροκ», ενώ κορυ­φαία στελέχη μια στο τόσο αμφι­σβη­τού­σαν κεντρι­κές επι­λο­γές του κόμ­μα­τος, και εσχάτως έθεσαν εμμέσως ζήτημα προ­έ­δρου εάν τα πολι­τικά απο­τε­λέ­σματα δεν ήταν ικα­νο­ποι­η­τικά. Σε αυτό το πλαίσιο ο Νίκος Ανδρου­λά­κης επέλεξε την ανα­δί­πλωση χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τον όρο της «πολι­τι­κής αυτο­νο­μίας του ΠΑΣΟΚ», απορ­ρί­πτο­ντας τη συνερ­γα­σία με άλλα κόμματα στις εκλογές. Πιστή στην αμφί­σημη τακτική της, είδαμε την Χαρι­λάου Τρι­κούπη μέσα στο 2025 άλλες φορές να αρνεί­ται συνερ­γα­σία και σε κοι­νο­βου­λευ­τικό επίπεδο και άλλοτε να συν­δρά­μει σε κοινές πρω­το­βου­λίες με κόμματα στα αρι­στερά του.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκί­νησε το 2025 με έναν νέο πρόεδρο, τον Σωκράτη Φάμελλο, αλλά με έναν κομ­μα­τικό μηχα­νι­σμό τραυ­μα­τι­σμένο από τις απα­νω­τές δια­σπά­σεις. Η επί­κληση στην ενότητα του χώρου αρι­στερά του Κέντρου έμοιαζε επι­βε­βλη­μένη, καθώς τα ποσοστά του έδει­χναν να κάμ­πτο­νται, αλλά η άρνηση του ΠΑΣΟΚ, τα ανε­πί­λυτα προ­βλή­ματα σε σχέση με την περίοδο Κασ­σε­λάκη και ο διχα­σμός στην Νέα Αρι­στερά για τις συμ­μα­χίες, ενέ­τει­ναν το πρό­βλημα.

Μέχρι που ήρθε η παραί­τηση του Αλέξη Τσίπρα, το σημα­ντι­κό­τερο γεγονός για τον ευρύ­τερο χώρο της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς του 2025. Ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός στρά­φηκε κατά πάντων και περιέ­πλεξε το κουβάρι του προ­ο­δευ­τι­κού χώρου. Ως πρώτο απο­τέ­λε­σμα της κίνησης Τσίπρα ήρθε η απο­διορ­γά­νωση του ΣΥΡΙΖΑ. Και ως μετέ­πειτα απο­τέ­λε­σμα δια­φαί­νε­ται η περαι­τέρω πολυ­διά­σπαση του προ­ο­δευ­τι­κού «στρα­το­πέ­δου». Οι πρώτες παρεμ­βά­σεις του δεν έδειξαν κάποιο σαφές στίγμα για τη συνέ­χεια, καλώ­ντας αρχικά σε «αυτο­ορ­γά­νωση» των υπο­στη­ρι­κτών του. Έπειτα ήρθε η απα­ξί­ωση των πρώην συντρό­φων του και ο «εξώστης». Τα μέχρι στιγμής δημο­σκο­πικά δεδο­μένα πάντως δεί­χνουν πως η πρώτη μάχη που θα δώσει ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός θα αφορά τον αντα­γω­νι­σμό εντός της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς και όχι με την ΝΔ και τον Κυριάκο Μητσο­τάκη.

Αλέξης Τσίπρας/ΙΝΤΙΜΕ

Οι «πρώην» και η Καρυ­στια­νού

Η ανάδυση το 2025 νέων αντα­γω­νι­στι­κών πολι­τι­κών προ­σώ­πων, όπως η Ζωή Κων­στα­ντο­πού­λου, και οι επα­κό­λου­θες αυξο­μειώ­σεις της δυνα­μι­κής της, έδειξε πως ένα διόλου ευκα­τα­φρό­νητο μέρος της κοι­νω­νίας, αναζητά εναλ­λα­κτική, αλλά παρα­μέ­νει δύσπι­στο. Και ο Αλέξης Τσίπρας έδειξε με τις παρεμ­βά­σεις του πως επι­διώ­κει να καλύψει το υπάρχον πολι­τικό κενό ή έστω ένα μέρος του. Ωστόσο δεν είναι ο μόνος παρά­γο­ντας που έχει τέτοιες βλέψεις.

Ένας ακόμα πρώην πρω­θυ­πουρ­γός, ο Αντώνης Σαμαράς, έδειξε μέσα στο 2025 πως θέλει να κινηθεί πολι­τικά. Η δια­γραφή του από τη ΝΔ τον Νοέμ­βριο του 2024 απο­τέ­λεσε την καλύ­τερη αφορμή για να βάλει κατά ριπάς κατά του Κυριά­κου Μητσο­τάκη και της κυβέρ­νη­σής του, ενώ άφησε ανοικτό το ενδε­χό­μενο δημιουρ­γίας κόμ­μα­τος, παρά την πρό­σφατη οικο­γε­νειακή τρα­γω­δία που έζησε με την απώλεια της κόρης του, Λένας. Η δυνα­μική του, όμως, μοιάζει δημο­σκο­πικά αρκετά περιο­ρι­σμένη και μια ίδρυση κόμ­μα­τος από τον πρώην πρω­θυ­πουργό μπορεί να λει­τουρ­γή­σει λιγό­τερο δια­λυ­τικά για τον χώρο δεξιά της ΝΔ.

Μαρία Καρυ­στια­νού (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI)

Σε ένα πολυ­δια­σπα­σμένο και αβέβαιο πολι­τικό σκηνικό με μεγάλη «γκρίζα ζώνη», η επι­κεί­μενη «μετα­κό­μιση» της Μαρίας Καρυ­στια­νού στην πολι­τική απο­τε­λεί επίσης ένα από τα σημα­ντικά πολι­τικά γεγο­νότα του 2025. 11 μήνες πριν η πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Συγ­γε­νών των θυμάτων στα Τέμπη ανέ­βαινε στο βήμα της συγκέ­ντρω­σης στο Σύνταγμα και έβγαζε έναν πύρινο λόγο κατά της κυβέρ­νη­σης. Σήμερα δηλώνει πως προ­ε­τοι­μά­ζει κόμμα με ένα επι­τε­λείο προ­ερ­χό­μενο από την λαϊκή Δεξιά και την Ακρο­δε­ξιά. Η ίδια έχει συνα­ντή­σει ήδη αντι­δρά­σεις από άλλους συγ­γε­νείς, αλλά μοιάζει απο­φα­σι­σμένη να πράξει αυτό για το οποίο την κατη­γο­ρού­σαν οι κυβερ­νη­τι­κοί επι­κρι­τές της. Το ποιό θα είναι το απο­τέ­λε­σμα της πολι­τι­κής της κίνησης και πώς θα επη­ρε­ά­σει το πολι­τικό σκηνικό, θα το δούμε το 2026.