Οι προκλήσεις στον τουρισμό το 2026

Η ανά­γκη επεν­δύ­σε­ων και ευ­ρύ­τε­ρου σχε­δια­σμού για να συ­νε­χι­στεί η ανά­πτυ­ξη μετά το φε­τι­νό ρεκόρ

Ηλίας Μπέλ­λος

Καθώς ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός ολο­κλη­ρώ­νει το 2025 επι­τυγ­χά­νο­ντας ένα ακόμα ιστο­ρι­κό ρεκόρ αφί­ξε­ων και τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων, κα­θί­στα­ται σαφές ότι έχει φτά­σει σε ση­μείο κα­μπής.

Η πε­ραι­τέ­ρω ανά­πτυ­ξή του και η διά­χυ­ση των ωφε­λειών του γε­ω­γρα­φι­κά, χρο­νι­κά αλλά και συ­νο­λι­κά στην ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία απαι­τεί έναν νέο, προ­σε­κτι­κό σχε­δια­σμό. Σχε­δια­σμό ικανό να δώσει απα­ντή­σεις στις προ­κλή­σεις που συ­νο­δεύ­ουν την επι­τυ­χία του και να δια­σφα­λί­σει την ομαλή ανά­πτυ­ξή του για τα επό­με­να χρό­νια και δε­κα­ε­τί­ες. Η χώρα θα ει­σπρά­ξει φέτος κοντά στα 23,5 δισ., σχε­δόν 8% πε­ρισ­σό­τε­ρα από πέ­ρυ­σι, σύμ­φω­να με τις τε­λευ­ταί­ες εκτι­μή­σεις που βα­σί­ζο­νται σε στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος και άλλων φο­ρέ­ων. Μια χώρα με λίγο πε­ρισ­σό­τε­ρους από 10 εκατ. κα­τοί­κους υπο­δέ­χθη­κε πάνω από 37 εκατ. ξέ­νους επι­σκέ­πτες, χωρίς καν να συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται σε αυ­τούς όσοι έφθα­σαν εδώ με κρουα­ζιε­ρό­πλοια ή με ιδιω­τι­κά σκάφη ανα­ψυ­χής, που κα­τέ­κλυ­σαν τις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες και ακτές.

Την ίδια ώρα, όμως, προ­βλή­μα­τα υδρο­δό­τη­σης, κα­θα­ριό­τη­τας, δια­χεί­ρι­σης λυ­μά­των, λι­με­νι­κών υπο­δο­μών, ηλε­κτρο­δό­τη­σης, στάθ­μευ­σης, κυ­κλο­φο­ρια­κής συμ­φό­ρη­σης και πολλά ακόμα εκ­δη­λώ­θη­καν σε δη­μο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς αλλά και σε μέχρι πρό­σφα­τα λι­γό­τε­ρο πο­λυ­σύ­χνα­στους τό­πους. Ορι­σμέ­να νησιά μά­λι­στα, που εμ­φά­νι­ζαν τέ­τοια συμ­πτώ­μα­τα ήδη από τα προη­γού­με­να χρό­νια, όπως η Μύ­κο­νος και η Σα­ντο­ρί­νη, είδαν ακόμα και μεί­ω­ση των αφί­ξε­ων.

Ση­μά­δι ίσως ότι οι επι­σκέ­πτες έχουν πα­ρα­τη­ρή­σει τις ολι­γω­ρί­ες στη δια­χεί­ρι­ση των ροών και τις ελ­λεί­ψεις υπο­δο­μών και ανα­ζη­τούν πλέον αυ­θε­ντι­κές εμπει­ρί­ες και όχι κο­ρε­σμέ­να μο­ντέ­λα του­ρι­σμού. Πα­ράλ­λη­λα, η απου­σία εδώ και δε­κα­ε­τί­ες ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου χω­ρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού για τον του­ρι­σμό, τόσο σε εθνι­κό όσο και σε το­πι­κό επί­πε­δο, πα­ρά­γει από τη μια πλευ­ρά άναρ­χη ανά­πτυ­ξη και από την άλλη πε­ριο­ρί­ζει την ασφά­λεια των επεν­δύ­σε­ων – και επο­μέ­νως την ελ­κυ­στι­κό­τη­τα της χώρας ως επεν­δυ­τι­κού προ­ο­ρι­σμού.

Επα­νει­λημ­μέ­νες έρευ­νες του Ιν­στι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων (ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ) έχουν δεί­ξει ότι η ισχύς του ελ­λη­νι­κού του­ρι­στι­κού brand βα­σί­ζε­ται στην εγ­γε­νή αί­σθη­ση φι­λο­ξε­νί­ας και φι­λι­κό­τη­τας που αι­σθά­νε­ται ο επι­σκέ­πτης στην Ελ­λά­δα, στις εγκα­τα­στά­σεις και στα κα­τα­λύ­μα­τα δια­μο­νής, στην αί­σθη­ση ασφά­λειας και στη γα­στρο­νο­μία, και ακο­λου­θούν οι πα­ρα­λί­ες και τα τοπία. Αντι­θέ­τως, τα στοι­χεία στα οποία η Ελ­λά­δα μειο­νε­κτεί ένα­ντι του αντα­γω­νι­σμού συν­δέ­ο­νται κυ­ρί­ως με τη λει­τουρ­γία προ­ο­ρι­σμών και θέ­μα­τα όπως η κα­θα­ριό­τη­τα, η πλη­ρο­φό­ρη­ση, η άναρ­χη πο­λε­ο­δο­μία και η έλ­λει­ψη ποι­κι­λί­ας δρα­στη­ριο­τή­των.

«Ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός βρί­σκε­ται σε ση­μείο κα­μπής, καθώς στρα­τη­γι­κές ώρι­μων προ­ο­ρι­σμών πλη­σιά­ζουν τα όριά τους και νέες πηγές αντα­γω­νι­σμού ανα­δύ­ο­νται», ση­μειώ­νει με­λέ­τη της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας.

«Ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός βρί­σκε­ται σε ση­μείο κα­μπής, καθώς στρα­τη­γι­κές ώρι­μων προ­ο­ρι­σμών πλη­σιά­ζουν τα όριά τους και νέες πηγές αντα­γω­νι­σμού ανα­δύ­ο­νται», ση­μεί­ω­νε νω­ρί­τε­ρα αυτή την εβδο­μά­δα η Διεύ­θυν­ση Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας σε σχε­τι­κή με­λέ­τη της. Για τους οι­κο­νο­μο­λό­γους της, η με­του­σί­ω­ση της ισχυ­ρής ζή­τη­σης σε δια­τη­ρή­σι­μη οι­κο­νο­μι­κή αξία και αν­θε­κτι­κό­τη­τα απαι­τεί ορ­γα­νω­μέ­νη προ­σπά­θεια σε δύο άξο­νες και ει­δι­κό­τε­ρα στην ανά­δει­ξη των «κρυμ­μέ­νων θη­σαυ­ρών» της χώρας με προ­ώ­θη­ση εναλ­λα­κτι­κών προ­ο­ρι­σμών και, βε­βαί­ως, στην επα­να­φο­ρά των επεν­δύ­σε­ων σε βα­σι­κές υπο­δο­μές στα προ κρί­σης επί­πε­δα –καθώς κατά την τε­λευ­ταία πε­ντα­ε­τία πα­ρα­μέ­νουν 8% χα­μη­λό­τε­ρα–, ώστε να συμ­βα­δί­σουν με την του­ρι­στι­κή επεν­δυ­τι­κή δυ­να­μι­κή, η οποία είναι 14% υψη­λό­τε­ρα από τα προ κρί­σης επί­πε­δα. «Αυτό θα απο­δεί­ξει την ικα­νό­τη­τά μας ως χώρα να δια­χει­ρι­στού­με την ίδια μας την επι­τυ­χία», ση­μειώ­νουν οι συ­ντά­κτες της με­λέ­της.

Την ανά­γκη να κα­θί­σουν όλοι στο τρα­πέ­ζι και να σχε­διά­σουν το masterplan για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό της επό­με­νης δε­κα­ε­τί­ας υπο­γράμ­μι­σε προ ημε­ρών και ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων (ΣΕΤΕ) Γιάν­νης Πα­ρά­σχης, στο ετή­σιο συ­νέ­δριο του αντι­προ­σω­πευ­τι­κού φορέα του κλά­δου. Στοι­χεία που πα­ρου­σί­α­σε στο συ­νέ­δριο αυτό η Εθνι­κή Τρά­πε­ζα δεί­χνουν ότι έως το 2040 οι τα­ξι­διω­τι­κές αφί­ξεις, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις που πε­ρι­λαμ­βά­νουν την αντι­με­τώ­πι­ση των προ­α­να­φερ­θέ­ντων προ­κλή­σε­ων, θα αγ­γί­ξουν τα 55 εκατ., δη­λα­δή θα αυ­ξη­θούν κατά 18 εκατ. από τα τρέ­χο­ντα επί­πε­δα, και οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις θα φτά­σουν στα 36 δισ. ευρώ, δη­λα­δή 14 δισ. ευρώ πε­ρισ­σό­τε­ρα από ό,τι το 2024.

Προ­φα­νώς και η χώρα δεν μπο­ρεί να αντέ­ξει τέ­τοιους φόρ­τους χωρίς κα­τάλ­λη­λη προ­ε­τοι­μα­σία, σχε­δια­σμό και συ­ντο­νι­σμό. Ο κ. Ευ­τύ­χης Βα­σι­λά­κης, πρό­ε­δρος της Aegean και αντι­πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ, εξή­γη­σε πρό­σφα­τα πως «το ζή­τη­μα των υπο­δο­μών δεν είναι κυ­ρί­ως οι­κο­νο­μι­κό, καθώς με­γά­λο μέρος είναι αυ­το­χρη­μα­το­δο­τού­με­νο από τους χρή­στες του, αλλά πρω­τί­στως λει­τουρ­γι­κό και δια­χει­ρι­στι­κό». Τό­νι­σε δε πως «η χρο­νι­κή και γε­ω­γρα­φι­κή διά­χυ­ση των του­ρι­στι­κών ροών οφεί­λει να απο­τε­λεί βα­σι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα στον σχε­δια­σμό, στην υλο­ποί­η­ση και στη λει­τουρ­γία των υπο­δο­μών, ώστε η ανά­πτυ­ξη να με­τα­φρά­ζε­ται σε με­τρή­σι­μα και διαρ­κή οφέλη για τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες, τους κα­τοί­κους και τους επι­σκέ­πτες της χώρας».

Να κα­θί­σουν όλοι στο τρα­πέ­ζι και να σχε­διά­σουν το masterplan για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό της επό­με­νης δε­κα­ε­τί­ας ζή­τη­σε προ ημε­ρών ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ Γιάν­νης Πα­ρά­σχης.

Δεν πρό­κει­ται για μια συ­ζή­τη­ση που γί­νε­ται σε αφη­ρη­μέ­νο επί­πε­δο. Τα προ­βλή­μα­τα έχουν πυ­κνώ­σει σε τέ­τοιο ση­μείο που η το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί σε βα­σι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της σε πολλά μέρη, πόσο μάλ­λον να σχε­διά­σει υπο­δο­μές και να τις κα­τα­σκευά­σει. Το πρό­βλη­μα επι­τεί­νουν συχνά και οι ημε­ρή­σιοι επι­σκέ­πτες που δέ­χο­νται προ­ο­ρι­σμοί όπως η Σύμη και η Σα­ντο­ρί­νη. Οι επι­σκέ­πτες αυτοί, καθώς δεν δια­νυ­κτε­ρεύ­ουν στους προ­ο­ρι­σμούς και δεν κα­τα­βάλ­λουν το τέλος πα­ρε­πι­δη­μού­ντων που ει­σπράτ­τε­ται από τα ξε­νο­δο­χεία και τα κα­τα­λύ­μα­τα και απο­δί­δε­ται στους δή­μους, δεν συ­νει­σφέ­ρουν όπως οι υπό­λοι­ποι τα­ξι­διώ­τες. Ανα­ζη­τούν έτσι οι εν λόγω δήμοι πό­ρους για να μπο­ρούν να δια­χει­ρι­στούν τις ροές αυτές αλλά και για να τις ελέγ­ξουν. Λίγο μετά το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι η Πε­ρι­φε­ρεια­κή Ενωση Δήμων Νο­τί­ου Αι­γαί­ου απο­φά­σι­σε ομό­φω­να να ζη­τή­σει να νο­μο­θε­τη­θεί η δυ­να­τό­τη­τα στους δή­μους να μπο­ρούν να επι­βάλ­λουν τέλη στους ημε­ρή­σιους επι­σκέ­πτες που δέ­χο­νται. Προη­γή­θη­κε ο δή­μαρ­χος Σύμης Ελευ­θέ­ριος Πα­πα­κα­λο­δού­κας, που κα­τό­πιν σχε­τι­κής από­φα­σης του δη­μο­τι­κού συμ­βου­λί­ου επι­διώ­κει να εξα­σφα­λί­σει άδεια από τα συ­ναρ­μό­δια υπουρ­γεία για την κα­θιέ­ρω­ση ει­δι­κού τέ­λους ύψους τριών ευρώ κατ’ άτομο για τους ημε­ρή­σιους επι­σκέ­πτες. Το νησί δέ­χε­ται κα­θη­με­ρι­νά πε­ρί­που 1.000 έως και 5.000 τέ­τοιους επι­σκέ­πτες, καθώς ο γρα­φι­κός οι­κι­σμός του λι­μα­νιού και το μο­να­στή­ρι του Αρ­χαγ­γέ­λου στον Πά­νορ­μο απο­τε­λούν μα­γνή­τη για επι­σκέ­πτες από τη Ρόδο, άλλα κο­ντι­νά νησιά, αλλά και την Τουρ­κία, οι οποί­οι πα­ρά­γουν απορ­ρίμ­μα­τα, χρειά­ζο­νται νερό και χρη­σι­μο­ποιούν δη­μό­σιες υπο­δο­μές που δη­μιουρ­γή­θη­καν πριν από δε­κα­ε­τί­ες για πολύ μι­κρό­τε­ρες ροές επι­σκε­πτών.

Ολα αυτά σε μια πε­ρί­ο­δο που η κλι­μα­τι­κή κρίση και η συ­μπε­ρι­φο­ρά των τα­ξι­διω­τών αλ­λά­ζουν τα δε­δο­μέ­να, ενώ ο αντα­γω­νι­σμός από άλλες ανε­πτυγ­μέ­νες και ανα­δυό­με­νες χώρες – του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς της Με­σο­γεί­ου εντεί­νε­ται.