Η δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών ως μέτρο πίεσης και η μάχη για την αποδέσμευση πριν από τη δίκη

• Αίτημα ανά­κλη­σης διά­τα­ξης δέσμευ­σης περιου­σια­κών στοι­χείων, με επί­κε­ντρο τη χρονική διάρ­κεια του μέτρου, την ανα­λο­γι­κό­τητα και το τι αλλάζει όταν μια υπόθεση φτάνει στο στάδιο της παρα­πο­μπής

Οταν μια ποινική υπόθεση παίρνει μεγάλες δια­στά­σεις και εμπλέ­κει δεκάδες πρόσωπα σε υπόθεση δια­κί­νη­σης ναρ­κω­τι­κών το ενδια­φέ­ρον συνήθως εστιά­ζει στις κατη­γο­ρίες και στις δικα­στι­κές εξε­λί­ξεις. Υπάρχει όμως ένα παράλ­ληλο πεδίο που συχνά καθο­ρί­ζει την καθη­με­ρι­νό­τητα των εμπλε­κο­μέ­νων πολύ πριν ακου­στεί η υπόθεση σε ακρο­α­τή­ριο. Είναι τα δεσμευ­τικά μέτρα σε χρήματα και περιου­σιακά στοι­χεία, μέτρα που ενερ­γο­ποιού­νται στο όνομα της έρευνας για νομι­μο­ποί­ηση εσόδων και που μπορούν να παγώ­σουν οικο­νο­μικά έναν άνθρωπο για μεγάλο χρονικό διά­στημα.

Σε μια υπόθεση που εκκινεί από δικο­γρα­φία του 2021 και φτάνει σε δικά­σιμο που έχει οριστεί για 13/10/2026, ένα τέτοιο αίτημα ανά­κλη­σης δέσμευ­σης ανα­δει­κνύει το ερώτημα που επα­νέρ­χε­ται συχνά στη δημόσια συζή­τηση: πότε ένα εργα­λείο διε­ρεύ­νη­σης μετα­τρέ­πε­ται σε παρα­τε­τα­μένη οικο­νο­μική τιμωρία πριν από την κρίση του δικα­στη­ρίου.

Το πλαίσιο των δεσμεύ­σεων και το πώς ενερ­γο­ποιεί­ται

Στον πυρήνα της υπό­θε­σης βρί­σκε­ται η εφαρ­μογή του άρθρου 42 του Ν. 4557/2018, δηλαδή του θεσμι­κού πλαι­σίου που ρυθ­μί­ζει τις δεσμεύ­σεις λογα­ρια­σμών, τίτλων και άλλων περιου­σια­κών στοι­χείων όταν διε­ξά­γε­ται έρευνα από την αρμόδια Αρχή Κατα­πο­λέ­μη­σης της Νομι­μο­ποί­η­σης Εσόδων από Εγκλη­μα­τι­κές Δρα­στη­ριό­τη­τες. Η λογική του νόμου είναι σαφής: σε επεί­γου­σες περι­πτώ­σεις και όταν υπάρ­χουν βάσιμες υπό­νοιες, μπορεί να δια­τα­χθεί άμεσα δέσμευση ώστε να απο­τρα­πεί η μετα­κί­νηση ή εξα­φά­νιση κεφα­λαίων. Ταυ­τό­χρονα όμως ο ίδιος μηχα­νι­σμός προ­βλέ­πει δικαιώ­ματα προ­σβο­λής, επα­νε­ξέ­τα­σης, αλλά και ανά­κλη­σης ή περιο­ρι­σμού όταν εμφα­νί­ζο­νται νέα στοι­χεία ή ιδιαί­τε­ρες περι­στά­σεις.

Η δικο­γρα­φία, οι πολλοί εμπλε­κό­με­νοι και το βάρος μιας γενι­κευ­μέ­νης υπό­θε­σης

Η δικο­γρα­φία αφορά συνο­λικά 45 πρόσωπα και ξεκινά ως ένα ευρύ σχήμα κατη­γο­ριών που περι­λαμ­βά­νει, μεταξύ άλλων, εγκλη­μα­τική οργά­νωση, δια­κί­νηση ναρ­κω­τι­κών και παρά­νομη οπλο­κα­τοχή, με αναφορά σε πράξεις που τοπο­θε­τού­νται χρονικά στο πρώτο τρίμηνο του 2021 στην Κάλυμνο.

Ως προς τη δια­κί­νηση ναρ­κω­τι­κών, η κατη­γο­ρία απο­δί­δει ότι κατά το επίμαχο διά­στημα υπήρχε δράση που δεν περιο­ρι­ζό­ταν σε προ­σω­πική χρήση ή ευκαι­ριακή συναλ­λαγή, αλλά είχε χαρα­κτη­ρι­στικά δια­νο­μής και εμπο­ρίας. Το κατη­γο­ρη­τή­ριο, όπως παρου­σιά­ζε­ται, επι­χει­ρεί να συν­δέ­σει πρόσωπα, περι­στά­σεις και οικο­νο­μι­κές ροές, ώστε να σχη­μα­τί­σει εικόνα για το ποιοι είχαν ενεργό ρόλο, ποιοι διευ­κό­λυ­ναν και ποιοι κάλυ­πταν πρα­κτι­κές ανάγκες της απο­δι­δό­με­νης δρα­στη­ριό­τη­τας.

Στο επίπεδο των πραγ­μα­τι­κών περι­στα­τι­κών, το βασικό ζητού­μενο που περι­γρά­φε­ται είναι η ύπαρξη δικτύου που υπο­στη­ρί­ζει τη δια­κί­νηση, δηλαδή όχι μόνο το φυσικό σκέλος της μετα­φο­ράς ή παρά­δο­σης, αλλά και το οργα­νω­τικό σκέλος. Εκεί εντάσ­σο­νται, κατά την κατη­γο­ρία, επαφές, συνα­ντή­σεις, συνεν­νο­ή­σεις, καθώς και κινή­σεις που εκλαμ­βά­νο­νται ως προ­ε­τοι­μα­σία ή ως εκτέ­λεση της δια­νο­μής.

Παράλ­ληλα, η δικο­γρα­φία περι­γρά­φει και σκέλος παρά­νο­μης οπλο­κα­το­χής. Στο κατη­γο­ρη­τή­ριο η αναφορά σε όπλα δεν παρου­σιά­ζε­ται ως αυτό­νομο επει­σό­διο, αλλά ως στοι­χείο που, κατά την κατη­γο­ρία, λει­τουρ­γεί υπο­στη­ρι­κτικά στην απο­δι­δό­μενη οργα­νω­μένη δράση. Με απλά λόγια, το σκέλος αυτό εμφα­νί­ζε­ται να αξιο­ποιεί­ται για να ενι­σχυ­θεί η εικόνα μιας ομάδας που δρα με μέσα προ­στα­σίας, εκφο­βι­σμού ή επι­βο­λής, όπως υπο­στη­ρί­ζει η κατη­γο­ρία.

Τι απο­δί­δε­ται ειδικά στον αιτού­ντα ως πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά

Σε ό,τι αφορά τον αιτού­ντα, η δικο­γρα­φία, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στο αίτημα, τον εντάσ­σει στο πλαίσιο της υπό­θε­σης με αναφορά σε συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα και σε στοι­χεία που αφορούν κινή­σεις και συσχε­τι­σμούς που, κατά την κατη­γο­ρία, τον συν­δέ­ουν με την υπό διε­ρεύ­νηση δρα­στη­ριό­τητα.

Ο αιτών προ­βάλ­λει ως κρίσιμο πραγ­μα­τικό ισχυ­ρι­σμό ότι κατά το επίμαχο διά­στημα δεν βρι­σκό­ταν στον τόπο όπου τοπο­θε­τεί­ται η απο­δι­δό­μενη δράση, αλλά είχε ανα­χω­ρή­σει στις 4/2/2021 για αλιεία και επέ­στρεψε στις 21/4/2021, με επί­κληση ημε­ρο­λο­γίου σκάφους ως στοι­χείο που τεκ­μη­ριώ­νει τη μετα­κί­νησή του. Αυτό το σημείο κατα­γρά­φε­ται ως πραγ­μα­τικό δεδο­μένο που αντι­πα­ρα­τί­θε­ται στην εκδοχή της κατη­γο­ρίας, επειδή αφορά στη δυνα­τό­τητα φυσικής παρου­σίας και συμ­με­το­χής στα απο­δι­δό­μενα περι­στα­τικά.

Από τη δέσμευση του 2021 στις δικα­στι­κές κρίσεις του 2022 και στο σήμερα

Η αρχική δέσμευση φέρεται να δια­τά­χθηκε με πράξη της Προ­έ­δρου της αρμό­διας Αρχής στις 6/4/2021 και αφο­ρούσε συγκε­κρι­μέ­νους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς. Το επόμενο βήμα ήταν η προ­σφυγή στο δικα­στικό συμ­βού­λιο, όπου με βού­λευμα του 2021 απορ­ρί­φθηκε αίτημα άρσης και δια­τη­ρή­θηκε η δέσμευση. Αργό­τερα, ανα­φέ­ρε­ται ότι με διάταξη ανα­κριτή το 2022 έγινε δεκτό αίτημα άρσης μόνο ως προς έναν λογα­ρια­σμό που σχε­τι­ζό­ταν με οικο­γε­νειακό συν­δι­καιούχο, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­μεί­νουν δεσμευ­μέ­νοι άλλοι λογα­ρια­σμοί.

Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με το έγγραφο, είναι τι συνέβη όταν εκδό­θηκε το παρα­πεμ­πτικό βού­λευμα του Συμ­βου­λίου Εφετών στις 28/9/2022.

Το πρόσωπο που αιτεί­ται την ανά­κληση είναι επαγ­γελ­μα­τίας αλιέας και οικο­γε­νειάρ­χης με 2 ανήλικα παιδιά. Η επί­κληση της οικο­γε­νεια­κής κατά­στα­σης δεν εμφα­νί­ζε­ται απλώς ως συναι­σθη­μα­τικό στοι­χείο. Λει­τουρ­γεί ως αιτιο­λό­γηση ότι το πάγωμα λογα­ρια­σμών επη­ρε­ά­ζει βασικές υπο­χρε­ώ­σεις, επαγ­γελ­μα­τι­κές ανάγκες, δυνα­τό­τητα εργα­σίας και συνο­λικά την οικο­νο­μική επι­βί­ωση μιας οικο­γέ­νειας.

Την υπόθεση χει­ρί­ζε­ται ο δικη­γό­ρος Κω κ. Δημή­τρης Δρόσος.