ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ενέργεια: Η Ε.Ε. «ξύπνησε» και αναζητεί λύση – Τα τρία σενάρια

news room 7 λεπτά ανάγνωση
φυσικό αέριο

Κομι­σιόν και Βερο­λίνο εξε­τά­ζουν τώρα την πρόταση του Νότου για επιβολή πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου

Μέτρα άµεσης παρέμ­βα­σης σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο σπεύδει να λάβει η Ε.Ε. για να προ­λά­βει τα χει­ρό­τερα, καθώς η ενερ­γειακή κρίση απειλεί με απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση τα πλέον ισχυρά οικο­νο­μικά οχυρά της Ευρώπης και αφήνει «γυμνό τον βασιλιά» της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας, την υψηλά εξαρ­τώ­μενη από το ρωσικό φυσικό αέριο Γερ­μα­νία.

Οι ηχηρά και απα­ξιω­τικά πολλές φορές αντι­δρώ­ντες στις προ­τά­σεις της Ελλάδας και άλλων χωρών του Νότου για επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου και απο­σύν­δεση αυτών με τις τιμές ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, πρω­το­στα­τούν σήμερα για να ληφθούν άμεσες παρεμ­βά­σεις σε αυτή την κατεύ­θυνση, αίτημα που με καθυ­στέ­ρηση του­λά­χι­στον επτά μηνών φαί­νε­ται να υιο­θε­τεί και η Ε.Ε.

Η πρό­ε­δρος της Κομι­σιόν Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν γνω­στο­ποί­ησε προχθές την πρόθεση της Ε.Ε. για «επεί­γουσα παρέμ­βαση και διαρ­θρω­τική μεταρ­ρύθ­μιση της αγοράς ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας», ενώ χθες ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών ενη­μέ­ρωσε με γραπτό μήνυμα τους Ευρω­παί­ους ομο­λό­γους του ότι το Βερο­λίνο πιθανόν να εξε­τά­σει την επιβολή πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου στις 9 Σεπτεμ­βρίου, που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η έκτακτη σύνοδος των υπουρ­γών Ενέρ­γειας.

Ολοι πλέον μιλούν για την ανάγκη μιας ευρω­παϊ­κής λύσης, αίτημα που η Ελλάδα δια­τύ­πωσε διά του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη από τον περα­σμένο Οκτώ­βριο, με τα σενάρια της επι­βο­λής πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου και της απο­σύν­δε­σης τιμών αερίου και ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας να βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο και τα αρμόδια επι­τε­λεία της Ε.Ε. και των κρατών-μελών να σταθ­μί­ζουν τα υπέρ και τα κατά. Ζητού­μενο, το πλέον απο­τε­λε­σμα­τικό μέτρο που θα επα­να­φέ­ρει την αγορά φυσικού αερίου σε κάποια ισορ­ρο­πία και θα οδη­γή­σει σε απο­κλι­μά­κωση τις τιμές, διορ­θώ­νο­ντας και τις επι­πτώ­σεις στις τιμές ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, το οποίο βέβαια για να επι­τευ­χθεί προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συναί­νεση των χωρών-μελών.

Στην περί­πλοκη αυτή άσκηση η Ευρώπη ξεκι­νάει με τη βεβαιό­τητα ότι οποιο­δή­ποτε μέτρο και να πάρει θα προ­κα­λέ­σει και την άμεση αντί­δραση της Ρωσίας. Εχει προ­ε­ξο­φλή­σει επίσης ότι άσχετα με τη στάση που θα κρα­τή­σει η Ε.Ε., η Ρωσία θα συνε­χί­σει να μειώνει τις ροές αερίου, επι­κα­λού­μενη κάθε φορά κάποιον λόγο, σε συνέ­χιση μιας πολι­τι­κής περι­κο­πών που ξεκί­νησε με την απειλή της πλη­ρω­μής σε ρούβλια, συνε­χί­στηκε με τον αγωγό Nord Stream 1 που θα επα­να­λει­τουρ­γή­σει τελικά στις 3 αντί στις 2 Σεπτεμ­βρίου και με τις περιο­ρι­σμέ­νες παρα­δό­σεις αερίου στη γαλλική Engie.

Οι επι­πτώ­σεις κεντρικά και ανά χώρα από μια σκληρή αντί­δραση της Ρωσίας, όπως πλήρη διακοπή των ροών αερίου, αξιο­λο­γού­νται ενόψει της συνόδου των υπουρ­γών Ενέρ­γειας της Ε.Ε. στις 9 Σεπτεμ­βρίου, είναι κυρί­αρχη ωστόσο η αντί­ληψη ότι η Ευρώπη πρέπει να αντι­δρά­σει και μάλιστα χωρίς ιδε­ο­λη­ψίες και ταμπού ως προς τις ανα­γκαίες παρεμ­βά­σεις στις αγορές φυσικού αερίου και ηλε­κτρι­σμού. «Εχουμε φτάσει σε ένα σημείο που δεν δια­φαί­νε­ται βελ­τί­ωση και για αυτό βλέ­πουμε και μεγάλες ευρω­παϊ­κές χώρες να ζητάνε δομικές αλλαγές στην αγορά. Εξάλλου δεν πάμε να πει­ρά­ξουμε το βέλ­τι­στο ή το πολύ καλό. Πάμε να παρέμ­βουμε στο εξω­πραγ­μα­τικό, που είναι οι τιμές που βλέ­πουμε των τελευ­ταίων εβδο­μά­δων» ανα­φέ­ρει στην «Κ» παρά­γο­ντας με γνώση των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Σύμφωνα με τον ίδιο, ούτε το σύστημα TTF που ανα­πτύ­χθηκε τα τελευ­ταία δέκα χρόνια ούτε το target model θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται σαν να είναι Βίβλος.

Τα σενάρια

Γύρω από την επιβολή πλαφόν στην τιμή φυσικού αερίου δια­μορ­φώ­θη­καν δύο βασικές ομάδες στο εσω­τε­ρικό της Ε.Ε.

Η μία που υπο­στή­ριξε την επιβολή δασμού στις ρωσικές εισα­γω­γές φυσικού αερίου με στόχο να πλήξει τα έσοδα της Ρωσίας, η οποία όμως δεν προ­χώ­ρησε διότι θα παρα­βί­αζε τις συμ­βά­σεις με την Gazprom χωρίς να είναι απα­ραί­τητο ότι θα περιό­ριζε τις τιμές.

Η δεύτερη, η οποία επα­νέρ­χε­ται προς συζή­τηση, είναι η επιβολή πλαφόν στο TTF της Ολλαν­δίας. Κάποιες χώρες ανη­συ­χούν για τις παρε­νέρ­γειες που μπορεί να προ­κα­λέ­σει και θα πρέπει να πει­στούν, ενώ κάποιες άλλες τάσ­σο­νται εκ προ­οι­μίου κατά οποιασ­δή­ποτε παρέμ­βα­σης στην αγορά.

Ακόμη όμως και οι χώρες που υπο­στη­ρί­ζουν την επιβολή πλαφόν, ανα­γνω­ρί­ζουν ότι υπάρ­χουν μικρό­τερα και μεγα­λύ­τερα εμπόδια και παρε­νέρ­γειες στην εφαρ­μογή του, που θα πρέπει να μελε­τη­θούν και να αξιο­λο­γη­θούν. Το πρώτο είναι ότι δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο παρέμ­βα­σης, δεδο­μέ­νου ότι το TTF είναι μια ιδιω­τική εται­ρεία. Τις δυνα­τό­τη­τες παρέμ­βα­σης εξε­τά­ζουν οι σύμ­βου­λοι των κυβερ­νή­σεων και της Ε.Ε.

Η μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία ωστόσο εστιά­ζε­ται στο πώς θα αντι­δρά­σει η αγορά και στο πολύ πιθανό ενδε­χό­μενο να προ­κύ­ψουν προ­βλή­ματα επάρ­κειας. «Εάν βάλουμε ένα πλαφόν στα 200 ευρώ/MWh και ο πωλητής LNG μπορεί να το που­λή­σει αλλού ακρι­βό­τερα, γιατί να το φέρει στην Ευρώπη;», είναι το ερώτημα που απα­σχο­λεί, όπως μετα­φέ­ρε­ται στην «Κ» από αρμό­διους παρά­γο­ντες, επι­ση­μαί­νο­ντας τους κιν­δύ­νους επάρ­κειας που μπορεί να προ­κα­λέ­σει η εφαρ­μογή του μέτρου.

Ενα τέτοιο μέτρο, σύμφωνα με άλλους παρά­γο­ντες γνώστες της λει­τουρ­γίας της αγοράς, μπορεί να εκλη­φθεί από τη Ρωσία ως παρα­βί­αση των συμ­βο­λαίων με τους Ευρω­παί­ους πελάτες της Gazprom τα οποία τιμο­λο­γούν βάσει του TTF και να οδη­γούσε σε πλήρη παύση των ροών ρωσικού φυσικού αερίου, κάτι που εκτός των προ­βλη­μά­των επάρ­κειας θα προ­κα­λούσε και νέα εκτό­ξευση τιμών. Ενα από τα ζητή­ματα που επίσης θα πρέπει να απα­ντη­θούν είναι σε τι τιμή θα μπει το πλαφόν, για πόσο διά­στημα και σε ποια βάση θα επα­να­προσ­διο­ρί­ζε­ται.

Το μοντέλο της Ιβη­ρι­κής Χερ­σο­νή­σου και η πρόταση της Ελλάδας

Μεγα­λύ­τερη αποδοχή φαί­νε­ται να συνα­ντάει η πρόταση επι­βο­λής πλαφόν στο φυσικό αέριο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για ηλε­κτρο­πα­ρα­γωγή, κατά το μοντέλο που έχει εφαρ­μο­στεί στις χώρες της Ιβη­ρι­κής Χερ­σο­νή­σου. Αυτή φαί­νε­ται να είναι και η εισή­γηση του Βερο­λί­νου στη σύνοδο της 9ης Σεπτεμ­βρίου, παρότι αντι­στά­θηκε σθεναρά το προη­γού­μενο διά­στημα. Αν και το ποσοστό συμ­με­το­χής του φυσικού αερίου για ηλε­κτρο­πα­ρα­γωγή στη Γερ­μα­νία περιο­ρί­ζε­ται στο 19%-20%, η υπο­χώ­ρηση το καλο­καίρι της στάθμης των ποταμών και οι δυσκο­λίες στη μετα­φορά φορτίων άνθρακα για τη λει­τουρ­γία των ανθρα­κι­κών μονάδων ανέβασε σημα­ντικά τη χρήση του φυσικού αερίου, που καθο­ρί­ζει και την τιμή του συστή­μα­τος, εκτο­ξεύ­ο­ντας στα ύψη τις τιμές στη χον­δρε­μπο­ρική αγορά και σε ιστο­ρικά επίπεδα (πάνω από τα 1.000 ευρώ/MWh) τα προ­θε­σμιακά συμ­βό­λαια. Το βασικό ζήτημα που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί για την εφαρ­μογή πανευ­ρω­παϊκά του ιβη­ρι­κού μοντέ­λου είναι η χρη­μα­το­δό­τησή του. Η κάλυψη δηλαδή της δια­φο­ράς της τιμής που θα τεθεί ως ταβάνι για το φυσικό αέριο για ηλε­κτρο­πα­ρα­γωγή και της τιμής εισα­γω­γής. Το ποσό αυτό που θα αυξά­νε­ται όσο ανε­βαί­νουν οι χρη­μα­τι­στη­ρια­κές τιμές φυσικού αερίου, αφού δεν επη­ρε­ά­ζο­νται από το μέτρο, θα πρέπει να καλυ­φθεί είτε από τους κρα­τι­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς είτε από κον­δύ­λια που θα πρέπει να δια­θέ­σει η Ε.Ε. κεντρικά. «Είναι σαν να επι­δο­τείς την κερ­δο­σκο­πία, σαν να καις λεφτά και όχι αέριο», όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρει παρά­γο­ντας της αγοράς στην «Κ».

• Η ελλη­νική πρόταση. Κάποιοι περι­γρά­φουν ως ιδανικό μοντέλο μια παρέμ­βαση ταυ­τό­χρονα σε τρία επίπεδα: μείωση της κατα­νά­λω­σης, παρέμ­βαση στο TTF και απο­σύν­δεση της τιμής φυσικού αερίου με την τιμή του ρεύ­μα­τος. Η Ελλάδα ανα­μέ­νε­ται να επα­να­φέ­ρει στη σύνοδο της 9ης Σεπτεμ­βρίου την πρότασή της για μείωση της βιο­μη­χα­νι­κής κατα­νά­λω­σης φυσικού αερίου έναντι απο­ζη­μί­ω­σης. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις συνε­χί­ζο­νται πυρε­τω­δώς ενόψει της συνόδου, ενώ με ενδια­φέ­ρον ανα­μέ­νε­ται η απο­σα­φή­νιση της θέσης της Ε.Ε.

Γερ­μα­νία, η πιο ευάλωτη χώρα στην ενερ­γειακή κρίση

Χρειά­στηκε να περά­σουν πολλοί μήνες και να κιν­δυ­νεύ­σει ανε­πα­νόρ­θωτα η Γερ­μα­νία για να ανα­ζη­τη­θεί μια ενιαία ευρω­παϊκή λύση αντι­με­τώ­πι­σης της ενερ­γεια­κής κρίσης. Από τη δεκα­ε­τία του ’70 που ξεκί­νησε τις πρώτες εισα­γω­γές ρωσικού αερίου πλη­ρώ­νο­ντας με χαλυ­βδο­σω­λή­νες παρα­γω­γής Thyssen-Krupp, που είχε τότε απόλυτη ανάγκη η Σοβιε­τική Ενωση για να ανα­πτύ­ξει τα δικά της δίκτυα φυσικού αερίου και πετρε­λαίου, η Γερ­μα­νία στα­διακά και με πιο εντα­τι­κούς ρυθμούς επί καγκε­λα­ρίας Μέρκελ ενί­σχυσε τους ενερ­γεια­κούς δεσμούς της με τη Μόσχα. Mε σύμμαχο την Gazprom σχε­δί­ασε από νωρίς δια­δρό­μους μετα­φο­ράς φυσικού αερίου που παρέ­καμ­πταν την προ­βλη­μα­τική ουκρα­νική δίοδο, Nord Stream 1 και Nord Stream 2 (αν και ο τελευ­ταίος δεν κατά­φερε ποτέ να λει­τουρ­γή­σει), και δια­σφά­λισε προ­νο­μια­κούς όρους προ­μή­θειας ρωσικού αερίου. Στο φθηνό ρωσικό αέριο στη­ρί­χθηκε η ισχυρή γερ­μα­νική βιο­μη­χα­νική παρα­γωγή, που αντι­προ­σω­πεύει σχεδόν το 30% του ΑΕΠ της Γερ­μα­νίας και σήμερα απει­λεί­ται από τις υψηλές τιμές φυσικού αερίου και τη στε­νό­τητα των προ­μη­θειών.

Η υψηλή εξάρ­τηση από το ρωσικό αέριο (55% πριν από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρα­νία και 35% σήμερα) είναι το τίμημα που πλη­ρώ­νει σήμερα η Γερ­μα­νία, η οικο­νο­μία της οποίας είναι η πλέον ευάλωτη στην ενερ­γειακή κρίση από τις χώρες της Ε.Ε. και που εάν βρεθεί σε ύφεση θα συμπα­ρα­σύ­ρει ολό­κληρη την Ευρώπη, αφού η οικο­νο­μία της αντι­προ­σω­πεύει το ένα τέταρτο του ΑΕΠ των χωρών του ευρω­παϊ­κού μπλοκ. Η σημε­ρινή Γερ­μα­νία σε τίποτα δεν μοιάζει με αυτή της χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής κρίσης που «κου­νούσε το δάχτυλο» στους «απεί­θαρ­χους» του Νότου. Είναι αυτή που προ­στρέ­χει στην ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη, με τον Ολαφ Σολτς να επα­να­λαμ­βά­νει σε δρα­μα­τι­κούς τόνους για συνέπειες-ντόμινο και κίνδυνο μιας πρω­το­φα­νούς ύφεσης, την οποία παρο­μοιά­ζει με την κρίση που προ­κά­λεσε η κατάρ­ρευση της Lehman Βrothers το 2008. Οι ελλειμ­μα­τι­κές ρωσικές ροές αερίου και οι υψηλές τιμές ρεύ­μα­τος έχουν αλλάξει την καθη­με­ρι­νό­τητα των Γερ­μα­νών πολιτών μέσω εθε­λο­ντι­κών και υπο­χρε­ω­τι­κών μέτρων μείωσης της κατα­νά­λω­σης και έχουν φέρει σε δύσκολη θέση τον καγκε­λά­ριο Oλαφ Σολτς και τον κυβερ­νη­τικό συνα­σπι­σμό.

Πηγή kathimerini.gr

Χρύσα Λιάγγου

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.