Μεγάλες τουρκικές επενδύσεις στα νησιά του Αιγαίου

Από Ρόδο μέχρι Σαντο­ρίνη, από Μύκονο μέχρι Κέρκυρα και από Κρήτη μέχρι Λέσβο, Χίο και Σάμο συνα­ντάμε τουρ­κι­κές επεν­δύ­σεις ή δρα­στη­ριό­τητα μικρών και μεγάλων τουρ­κι­κών επι­χει­ρή­σεων. Ακόμα και ιδιώτες από τη γει­το­νική χώρα αυξά­νουν την παρου­σία τους, δεί­χνο­ντας μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον στην αγορά ακι­νή­των, στον του­ρι­σμό (κατα­λύ­ματα και εστίαση). Η συνο­λική παρου­σία τους τελευ­ταία χρόνια ίσως ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ, με τα 350-500 εκατ. ευρώ να συγκε­ντρώ­νο­νται στα ελλη­νικά νησιά.

Πρό­κει­ται για σχετικά μικρές, αλλά πολλές επεν­δύ­σεις, οι οποίες πραγ­μα­το­ποιού­νται και μέσω εται­ρειών συμ­με­το­χών, όπου εμφα­νί­ζο­νται αραβικά ή ακόμα και αμε­ρι­κα­νικά κεφά­λαια. Ετσι, δεν εντο­πί­ζο­νται εύκολα από τα ραντάρ της αγοράς και δεν απο­τυ­πώ­νο­νται με ακρί­βεια από τα επίσημα στα­τι­στικά στοι­χεία. Αυτό δεν σημαί­νει ότι οι ελλη­νι­κές Αρχές δεν γνω­ρί­ζουν το πώς δρα­στη­ριο­ποιού­νται οι Τούρκοι στην Ελλάδα και τα ακριβή μεγέθη.

Για παρά­δειγμα, το απόθεμα των άμεσων ξένων επεν­δύ­σεων της Τουρ­κίας στην Ελλάδα μόλις ξεπερνά τα 100 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών. Ομως, στοι­χεία του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών εκτι­μούν τις επεν­δύ­σεις αυτές αρκετά υψη­λό­τερα, γύρω στα 400 εκατ. ευρώ. Πάντως, και οι δύο πλευρές συμ­φω­νούν ότι το 2022 σχεδόν διπλα­σιά­στηκε η ροή άμεσων ξένων επεν­δύ­σεων, σε 49 εκατ. ευρώ, από 27 εκατ. ευρώ το 2021.

Εμμεσες επεν­δύ­σεις

Πηγές της αγοράς που παρα­κο­λου­θούν τη δρα­στη­ριό­τητα των τούρκων επεν­δυ­τών και επι­χει­ρη­μα­τιών στην Ελλάδα εξηγούν ότι η παρου­σία τους δεν εμφα­νί­ζε­ται πάντα ως άμεση ξένη επέν­δυση, αλλά τις περισ­σό­τε­ρες φορές έμμεσα, όπως για παρά­δειγμα κατα­σκευές ξενο­δο­χείων που μπορεί να ανήκουν σε Ελληνες ή σε αραβικά, αμε­ρι­κα­νικά, γερ­μα­νικά κεφά­λαια.

Πράγ­ματι, αν κάποιος αθροί­σει μερικές μόνο από τις επεν­δύ­σεις και τις δρα­στη­ριό­τη­τες μεγάλων τουρ­κι­κών ομίλων τα τελευ­ταία χρόνια θα δια­πι­στώ­σει ότι τα μεγέθη είναι μεγα­λύ­τερα από ό,τι πιστεύ­ουμε.

Η Akfen Συμ­με­το­χών που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην αγρο­τική παρα­γωγή εμφα­νί­στηκε στη Χίο να αγο­ρά­ζει κτήματα και έναντι 20 εκατ. ευρώ το 2022. Η Cengiz Holding εμφα­νί­στηκε μερικά χρόνια νωρί­τερα να συμ­με­τέ­χει στην κατα­σκευή αυτο­κι­νη­το­δρό­μου στη Ρόδο. Μία άλλη, η Limak εμφα­νί­ζε­ται να συμ­με­τέ­χει στην κατα­σκευή ενός έργου στο αερο­δρό­μιο της Σάμου. Αλλη μία περί­πτωση απο­τε­λεί η Yildirim Holding με την κατα­σκευή εργο­στα­σίου πλα­στι­κών, όχι σε νησί του Αιγίου, αλλά στην Κέρκυρα.

Ομως, υπάρ­χουν και μεγα­λύ­τε­ρες και άμεσες τουρ­κι­κές επεν­δύ­σεις στην Ελλάδα. Οπως αυτή του ομίλου Koc, η οποία μεταξύ άλλων απέ­κτησε την Avis (ενοι­κιά­σεις αυτο­κι­νή­των), ενώ, επίσης, πρό­σφατα εισήλθε στη δια­χεί­ριση της μαρίνας της Μυτι­λή­νης.

Παλαιό­τερα, μεγάλη παρου­σία είχε ο όμιλος Dogus που είχε εισέλ­θει στον κατα­σκευα­στικό κλάδο, στον του­ρι­στικό και σε μαρίνες, ενώ είχε γίνει ιδιαί­τερα γνωστή και από τη συμ­με­τοχή της σε πολυ­τε­λές ξενο­δο­χείο στη Μύκονο αλλά και πολλά άλλα σημεία φιλέτα σε νησιά και σε Αττική. Ωστόσο, λόγω δικών του χρη­μα­το­δο­τι­κών προ­βλη­μά­των έχει απο­ε­πεν­δύ­σει. Αντί­στοιχη πορεία και μετέ­πειτα συρ­ρί­κνωση ή πλήρη έξοδο από την αγορά παρου­σί­α­σαν και άλλοι μεγάλοι τουρ­κι­κοί όμιλοι όπως Setur, Istikbal, Eren Hloding (χαρ­το­ποιία), Pak Holdings, Polisan (χημικά), Suoz Energy (τεχνο­λο­γία φωτο­βολ­ταϊ­κών).

Και σε όλα αυτά θα πρέπει να προ­στε­θεί και η εξαγορά από την τουρ­κική εται­ρεία Dardanel της πλειο­ψη­φίας των μετοχών της εται­ρείας κατε­ψυγ­μέ­νων θαλασ­σι­νών Καλ­λι­μά­νης.

Μιλώ­ντας με τοπι­κούς παρά­γο­ντες εντο­πί­ζο­νται επεν­δύ­σεις τουρ­κι­κών συμ­φε­ρό­ντων ακόμα και σε αιολικά πάρκα ή μικρά φωτο­βολ­ταϊκά σε διάφορα νησιά.

Ακόμα και σε επίπεδο φυσικών προ­σώ­πων, τα στοι­χεία της Golden Visa εμφα­νί­ζουν πλέον τους τούρ­κους επεν­δυ­τές με άδειες παρα­μο­νής να απο­τε­λούν τη δεύτερη εθνι­κό­τητα μετά τους Κινέ­ζους, ξεπερ­νώ­ντας τους Ρώσους.

Το real estate

Το ενδια­φέ­ρον των Τούρκων επι­κε­ντρώ­νε­ται κυρίως στο real estate, με αγορά ακι­νή­των ή οικο­πέ­δων – φιλέτων σε Αττική και σε νησιά. Οι τουρ­κι­κοί όμιλοι και οι τούρκοι επι­χει­ρη­μα­τίες, καθώς αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­βλημα απο­κλει­σμού από στρα­τη­γικά έργα (όπως υπο­δο­μές) στα νησιά του Αιγαίου και ειδικά αυτά που βρί­σκο­νται κοντά στην Τουρκία (Ρόδος, Λέσβος, κ.λπ.), περιο­ρί­ζουν τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους στον του­ρι­σμό, όπως στην ανά­πτυξη πολυ­τε­λών κατα­λυ­μά­των (ξενο­δο­χεία) και στην εστίαση. Εμφα­νί­ζουν δρα­στη­ριό­τητα σε διά­φο­ρες κατα­σκευές (π.χ. ξενο­δο­χείων) που ανήκουν σε άλλους επεν­δυ­τές, αλλά και στο εμπόριο και τις μικρές βιο­τε­χνι­κές μονάδες ή μικρές ΑΠΕ.

Η παρου­σία τουρ­κι­κών επι­χει­ρή­σεων και επεν­δύ­σεων στην Ελλάδα και στα ελλη­νικά νησιά συν­δέ­ε­ται κυρίως με την προ­σέγ­γιση της Ευρώπης και της Δύσης στα στρα­τη­γικά τους πλάνα. Ποντά­ρουν στην ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής αγοράς ακι­νή­των και στις προ­ο­πτι­κές του του­ρι­σμού, αλλά και γενι­κό­τερα στη στα­θε­ρό­τητα και τη δυνα­μική της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Πηγές που ασχο­λού­νται με τις πολι­τι­κές και γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις εξηγούν ότι, σε αντί­θεση με τις δημό­σιες απειλές από την πλευρά της Τουρ­κίας, οι επεν­δυ­τές αυτοί δεν πιστεύ­ουν σε επι­κεί­μενη ένταση. Επι­πλέον, τουρ­κικά συμ­φέ­ρο­ντα σε νησιά του Αιγαίου, αλλά και σε όλη την Ελλάδα, απο­τε­λούν μάλλον απο­θαρ­ρυ­ντικό παρά­γο­ντα για αύξηση των εντάσ­σεων από τη γει­το­νική χώρα ή σε κινή­σεις που θα μπο­ρού­σαν να υπο­βαθ­μί­σουν το περι­βάλ­λον ή τις προ­ο­πτι­κές των τουρ­κι­κών επεν­δύ­σεων.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΑ ΝΕΑ