Ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου: Πώς θα τακτοποιηθούν «εσαεί» τα αυθαίρετα

Τη δυνα­τό­τητα εσαεί «τακτο­ποί­η­σης» των αυθαί­ρε­των κτι­σμά­των – ακόμα και όσων έχουν μεγάλες αυθαι­ρε­σίες – μέσω της Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας Κτιρίου (ΗΤΚ) αλλά με πολύ πιο «τσου­χτερά» πρό­στιμα από αυτά που ορίζει ο υφι­στά­με­νος νόμος θα δίνει η μόνιμη ρύθμιση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, την οποία εξήγ­γειλε την Τρίτη (29/10) ο υπουρ­γός, Κωστής Χατζη­δά­κης μετά τη συνά­ντησή του με τον πρόεδρο του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), Γιώργο Στασινό.

Μέχρι την ορι­στική απόφαση εφαρ­μο­γής της ΗΤΚ, θα παρα­μεί­νει σε ισχύ ο νόμος 4495 για την τακτο­ποί­ηση αυθαι­ρέ­των, η ισχύς του οποίου τυπικά λήγει στις 8 Νοεμ­βρίου, αλλά ανα­μέ­νε­ται να παρα­τα­θεί για διά­στημα έως έξι μηνών, όπως ήδη είχε απο­κα­λύ­ψει το ρεπορ­τάζ του ethnos.gr από τις 15 Οκτω­βρίου. Όπως προ­κύ­πτει από τις σημε­ρι­νές δηλώ­σεις του κ. Χατζη­δάκη, η ισχύς του νόμου θα παρα­τα­θεί έως ότου είναι έτοιμη η πλατ­φόρμα της ηλε­κτρο­νι­κής ταυ­τό­τη­τας ώστε να μην υπάρξει «παρά­θυρο» και κενό στη δυνα­τό­τητα νομι­μο­ποί­η­σης αυθαι­ρέ­των.

Έρχο­νται κλι­μα­κωτά πρό­στιμα

Το υπουρ­γείο «κλείνει το μάτι» στους ιδιο­κτή­τες αυθαι­ρέ­των αφού πρα­κτικά θα μπορούν και μετά τη λήξη του νόμου να τα «τακτο­ποι­ή­σουν», όχι όμως χωρίς …ποινή, καθώς θα ανα­γκα­στούν να πλη­ρώ­νουν υψη­λό­τερα πρό­στιμα, τα οποία θα είναι πιθα­νό­τατα κλι­μα­κωτά ανάλογα με το χρόνο καθυ­στέ­ρη­σης: «Θα συμ­βου­λεύ­αμε τους ιδιο­κτή­τες να εντα­χθούν νωρίς. Όσο πιο αργά το κάνουν – μετά από κάμποσα χρόνια – μπορεί να σημαί­νει παρα­πάνω επι­βα­ρύν­σεις για τους ίδιους. Καλύ­τερα νωρί­τερα παρά αργό­τερα» σημεί­ωσε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Χατζη­δά­κης.

Βασική προ­ϋ­πό­θεση είναι τα αυθαί­ρετα να έχουν ανε­γερ­θεί πριν την 28^η Ιουλίου 2011, ημε­ρο­μη­νία, η οποία έχει καθο­ρι­στεί ως «κόκκινη γραμμή» για την νομι­μο­ποί­ηση αυθαι­ρέ­των από τους προη­γού­με­νους νόμους. Αυτό σημαί­νει ότι ούτε με την επερ­χό­μενη ρύθμιση θα υπάρξει δυνα­τό­τητα τακτο­ποί­η­σης αυθαι­ρέ­των που έχουν κατα­σκευα­στεί μετά το 2011.

Κι αυτό βέβαια στις περι­πτώ­σεις που τα αυθαί­ρετα δεν εντο­πι­στούν από τα κλι­μά­κια των ελεγ­κτών δόμησης, καθώς σε αυτήν την περί­πτωση ανοίγει ο δρόμος για κατε­δα­φί­σεις, οι δια­δι­κα­σίες για τις οποίες έχουν ήδη απο­ποι­η­θεί και επι­τα­χυν­θεί. Αυτό που θεω­ρεί­ται δεδο­μένο, όπως μετα­δί­δουν πηγές του υπουρ­γείου, είναι οι κατε­δα­φί­σεις σε δασικές περιο­χές, αιγιαλό, ρέματα, κλπ.

Συγκε­κρι­μένα, βάσει του σχεδίου του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, προ­βλέ­πε­ται παρά­ταση έως και έξι μηνών – πιθα­νό­τατα έως τις αρχές Μαΐου του 2020 – της προ­θε­σμίας υπα­γω­γής αυθαι­ρέ­των κτι­σμά­των στον ισχύ­ο­ντα νόμο 4495 για «τακτο­ποί­ηση», η οποία εκπνέει σε λίγες ημέρες.

Εξε­τά­ζε­ται μάλιστα και το ενδε­χό­μενο να μη συσχε­τί­ζε­ται η ημε­ρο­μη­νία πλη­ρω­μής του παρα­βό­λου που νοείται σήμερα ως ημε­ρο­μη­νία υπα­γω­γής στο νόμο με την κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία υπο­βο­λής των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών

Αν και οι ορι­στι­κές ημε­ρο­μη­νίες δεν έχουν απο­φα­σι­στεί ακόμα, εξέλιξη – κλειδί στην ορι­στι­κο­ποί­ηση της διάρ­κειας παρά­τα­σης θα είναι η ολο­κλή­ρωση του συστή­μα­τος για την εφαρ­μογή της Ηλε­κτρο­νι­κής Ταυ­τό­τη­τας Κτιρίου, η οποία τοπο­θε­τεί­ται την ερχό­μενη άνοιξη. Ακο­λού­θως θα εφαρ­μο­στεί η ΗΤΚ, μέσω της οποίας οι ιδιο­κτή­τες κατα­σκευών με αυθαι­ρε­σίες θα μπορούν να συνε­χί­ζουν να τις «τακτο­ποιούν» προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σουν σε δικαιο­πρα­ξίες όπως οι μετα­βι­βά­σεις.

Με τη δια­δι­κα­σία αυτή ουσια­στικά τα αυθαί­ρετα θα μπορούν να τακτο­ποιού­νται μόνιμα αλλά με υψη­λό­τερα πρό­στιμα του­λά­χι­στον στις περι­πτώ­σεις των μεγάλων αυθαι­ρε­σιών.

Αντί­θετα για τις μικρο­αυ­θαι­ρε­σίες – πολλές εκ των οποίων έχουν γίνει και εν αγνοία των ιδιο­κτη­τών – η Πολι­τεία ανα­μέ­νε­ται να είναι πιο ελα­στική.

Παρά­ταση και για τον προη­γού­μενο νόμο

Η «μόνιμη λύση», για την οποία δεσμεύ­τηκε ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και η παρά­ταση της δια­δι­κα­σίας υπα­γω­γής νέων αυθαι­ρέ­των θα «συμπα­ρα­σύ­ρει» και τις μη περαιω­μέ­νες τακτο­ποι­ή­σεις του προη­γού­με­νου νόμου, του 4178, οι οποίες κιν­δυ­νεύ­ουν ακόμα και με ακύρωση καθώς σε χιλιά­δες περι­πτώ­σεις δεν έχει υπο­βλη­θεί το σύνολο των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών και σχεδίων.

Η παρά­ταση της συγκε­κρι­μέ­νης προ­θε­σμίας απο­τε­λεί πάγιο αίτημα του τεχνι­κού κλάδου καθώς αυτή τη στιγμή βρί­σκο­νται στον «αέρα» περισ­σό­τερα από 350.000 αυθαί­ρετα κτί­σματα. Πρό­κει­ται για αυθαί­ρετα, για τα οποία οι ιδιο­κτή­τες έχουν σε πολλές περι­πτώ­σεις απο­πλη­ρώ­σει παρά­βολα και μεγάλο μέρος ή και το σύνολο των προ­στί­μων και ως εκ τούτου δεν υπήρχε λόγος μετα­φο­ράς τους αφού ο ισχύων νόμος προ­σφέ­ρει μεν χαμη­λό­τερα πρό­στιμα και διευ­κο­λύν­σεις αλλά έχει αυστη­ρό­τε­ρους όρους υπα­γω­γής.

Ωστόσο από τα 670.000 δηλω­μένα αυθαί­ρετα αυτής της κατη­γο­ρίας, εκτι­μά­ται ότι για περισ­σό­τερα από τα μισά δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί η απο­στολή δικαιο­λο­γη­τι­κών από τους μηχα­νι­κούς. Έτσι, ενώ τα κτί­σματα έχουν ήδη τακτο­ποι­η­θεί, οι αιτή­σεις υπα­γω­γής που έχουν γίνει θα μπο­ρού­σαν να ακυ­ρω­θούν και οι ιδιο­κτή­τες τους θα υπο­χρε­ώ­νο­νταν να εκκι­νή­σουν δια­δι­κα­σίες επι­στρο­φής των προ­στί­μων που έχουν πλη­ρώ­σει και να ξεκι­νή­σουν δια­δι­κα­σίες από την αρχή. Για την περί­πτωση αυτή μάλιστα ένα από τα σενάρια που εξε­τά­ζο­νται είναι η κλι­μα­κωτή τρίμηνη παρά­ταση ανάλογα με την ημε­ρο­μη­νία μετα­φο­ράς δεδο­μέ­νου ότι οι ελά­χι­στες ημέρες που απο­μέ­νουν μέχρι να εκπνεύ­σει η προ­θε­σμία δε θεω­ρού­νται επαρκές διά­στημα για να διεκ­πε­ραιω­θούν όλες οι υπο­θέ­σεις

Να σημειω­θεί ότι η συγκε­κρι­μένη προ­θε­σμία λήγει στις 3 Νοεμ­βρίου. Για το ζήτημα είχε κατα­θέ­σει τρο­πο­λο­γία για τρίμηνη παρά­ταση και ομάδα βου­λευ­τών του ΣΥΡΙΖΑ στο ανα­πτυ­ξιακό νομο­σχέ­διο, η οποία όμως δεν έγινε δεκτή από την κυβέρ­νηση.

Στο υπό κατάρ­τιση σχέδιο του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος περι­λαμ­βά­νε­ται επίσης παρά­ταση και στην προ­θε­σμία υπο­βο­λής δικαιο­λο­γη­τι­κών σε δηλώ­σεις που έγιναν έως τον Νοέμ­βριο του 2018 οπότε και ίσχυε η έκπτωση 20% στο ενιαίο ειδικό πρό­στιμο. Βάσει του ισχύ­ο­ντος νόμου, οι μηχα­νι­κοί υπο­χρε­ού­νται μέσα σε διά­στημα ενός έτους από την πληρωμή του παρα­βό­λου, να ολο­κλη­ρώ­σουν την ηλε­κτρο­νική υποβολή των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών, κάτι το οποίο δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί σε όλες τις περι­πτώ­σεις.

Να σημειω­θεί ότι ένας από τους βασι­κούς λόγους εξαι­τίας των οποίων οι μηχα­νι­κοί καθυ­στε­ρούν την εισα­γωγή στοι­χείων και σχεδίων μέχρι να χρεια­στεί να γίνει κάποια δικαιο­πρα­ξία είναι οι αλλη­λο­συ­γκρουό­με­νες ερμη­νείες σε συν­δυα­σμό με τις οδηγίες του συλ­λό­γου συμ­βο­λαιο­γρά­φων που ανα­γκά­ζουν συχνά τους μηχα­νι­κούς να επα­νέρ­χο­νται σε ολο­κλη­ρω­μέ­νες δηλώ­σεις, να τις «ανοί­γουν» και να τις «διορ­θώ­νουν», προ­κει­μέ­νου να ξεπε­ρα­στούν σφάλ­ματα παλαιο­τέ­ρων τίτλων και να είναι εφικτές οι νέες δικαιο­πρα­ξίες.

Μέχρι τώρα, πάντως, στη βάση υπα­γω­γής αυθαι­ρέ­των του ΤΕΕ, έχουν δηλωθεί περίπου 1,5 εκα­τομ­μύ­ριο αυθαί­ρετα, ενώ τα έσοδα από τις δηλώ­σεις αυθαι­ρέ­των των σχε­τι­κών νόμων από το 2011 και μετά προ­σεγ­γί­ζουν ήδη τα 2,4 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Τι είναι η ηλε­κτρο­νική ταυ­τό­τητα κτιρίου

Πρό­κει­ται ουσια­στικά για το Μητρώο όλου του κτι­ρια­κού απο­θέ­μα­τος της χώρας. Η ΗΤΚ έχει θεσμο­θε­τη­θεί από το 2017 και η εφαρ­μογή της θα ξεκι­νή­σει αμέσως μόλις υπο­γρα­φεί η σχετική απόφαση από τον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος.

Υπο­χρέ­ωση για εισα­γωγή στον θεσμό έχουν τα νέα κτίρια (για όσα δηλαδή εκδί­δο­νται νέες οικο­δο­μι­κές άδειες) και τα παλαιό­τερα κατά τη στιγμή της μετα­βί­βα­σης.

Στόχος της διά­τα­ξης που αφορά τις δηλώ­σεις για  τα υφι­στά­μενα κτίρια είναι να μην επι­βα­ρυν­θεί περαι­τέρω οικο­νο­μικά ο ιδιο­κτή­της αλλά να προβεί στη δήλωση  επ’ αφορμή άλλης διε­νερ­γού­με­νης πράξεως όπως η μετα­βί­βαση ακι­νή­του όπου υπο­χρε­ω­τικά εκδί­δε­ται η βεβαί­ωση μηχα­νι­κού ή με την έκδοση νέας οικο­δο­μι­κής άδειας, να εισά­γο­νται τα σχετικά στοι­χεία και στο νέο σύστημα της ηλε­κτρο­νι­κής ταυ­τό­τη­τας.

Την ευθύνη της Ηλε­κτρο­νι­κής ταυ­τό­τη­τας του κτιρίου θα ανα­λαμ­βά­νει ο εκά­στοτε επι­βλέ­πων μηχα­νι­κός, ενώ προ­βλέ­πο­νται ετήσιοι έλεγχοι σε ποσοστό 3% των κτιρίων που λαμ­βά­νουν ταυ­τό­τητα.

Σε περί­πτωση που έχουν δηλωθεί ψευδή στοι­χεία, προ­βλέ­πε­ται εκτός των ποι­νι­κών κυρώ­σεων, πρό­στιμο, το ύψος του οποίου κυμαί­νε­ται από 2.000 έως 20.000 ευρώ, ανάλογα με την επι­φά­νεια που δεν έχει απο­τυ­πω­θεί στην ηλε­κτρο­νική ταυ­τό­τητα του κτιρίου. Σε περί­πτωση υπο­τρο­πής των εν λόγω παρα­βά­σεων και εάν αυτές αφορούν σε οικο­δο­μι­κές εργα­σίες σε παρα­δο­σια­κούς οικι­σμούς, περιο­χές ιδιαί­τε­ρου φυσικού κάλλους και σε προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές τα όρια των κυρώ­σεων διπλα­σιά­ζο­νται.

Επι­πλέον προ­βλέ­πε­ται ανα­στολή άδειας άσκησης επαγ­γέλ­μα­τος για διά­στημα από 2 έως 24 μήνες ανάλογα με τη βαρύ­τητα της παρά­βα­σης.

Η εφαρ­μογή της στην περί­πτωση των αυθαι­ρέ­των δε θα δια­φέ­ρει ιδιαί­τερα καθώς τη στιγμή που ένας ιδιο­κτή­της θα πηγαί­νει να μετα­βι­βά­σει ένα ακίνητο με αυθαι­ρε­σία λαμ­βά­νει βεβαί­ωση μηχα­νι­κού για την τακτο­ποί­ησή του. Ο μηχα­νι­κός θα το εισάγει στην ΗΤΚ, η οποία θα συν αρμο­λο­γεί­ται σιγά σιγά σαν ένα παζλ του κτι­ρια­κού απο­θέ­μα­τος της χώρας.

ΠΗΓΉ ethnos.gr

Μαρία Λιλιο­πού­λου