Ερευνα: 77 νόμοι ψηφίστηκαν το 2018, κανένας δεν πληροί τις προϋποθέσεις καλής νομοθέτησης

Κατα­πέλ­της είναι τα απο­τε­λέ­σματα έρευνας του Κέντρου Φιλε­λεύ­θε­ρων Μελετών- Μάρκος Δρα­γού­μης, σύμφωνα με την οποία κανένας από τους νόμους που ψηφί­στη­καν το 2018 δεν πληροί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις καλής νομο­θέ­τη­σης, που ορίζει τόσο ο ισχύων (4622/2019) όσο και ο προη­γού­με­νος (4048/2012) σχε­τι­κός νόμος.

Το 2018 ψηφί­στη­καν 77 νόμους (41 νόμοι και 36 κυρώ­σεις). Αυτοί αριθ­μούν 9.541 σελίδες, 3.027 άρθρα, 9.820 παρα­γρά­φους. Οι τρο­πο­λο­γίες φτάνουν τις 248 συνολικά- από τις οποίες 212 άσχετες με τα περιε­χό­μενα των νόμων και 178 εκπρόθεσμες- οι εξου­σιο­δο­τή­σεις για υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις φτάνουν τις 1.110, ενώ τα προ­ε­δρικά δια­τάγ­ματα υπο­λο­γί­ζο­νται στα 29.

Πολυ­νο­μία και κακο­νο­μία στην Ελλάδα

Τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά της ελλη­νι­κής νομο­θε­σίας σήμερα είναι η πολυ­νο­μία και η κακο­νο­μία, τόνισε ο ερευ­νη­τής Κων­στα­ντί­νος Σαρα­βά­κος, παρου­σιά­ζο­ντας τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας, ενώπιον του υφυ­πουρ­γού Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης για θέματα απλού­στευ­σης δια­δι­κα­σιών, Γεώργιο Γεωρ­γα­ντά.

«Πρώτο βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό της ελλη­νι­κής νομο­θε­σίας σήμερα είναι η πολυ­νο­μία, με βασι­κό­τε­ρες συνέ­πειες την διό­γκωση της γρα­φειο­κρα­τίας, την απο­θάρ­ρυνση των επεν­δύ­σεων, την επι­βά­ρυνση της δημό­σιας διοί­κη­σης, την θεσμο­ποί­ηση πελα­τεια­κών σχέσεων κράτους-πολίτη, τις καθυ­στε­ρή­σεις στην εφαρ­μογή των νόμων και την ανα­σφά­λεια δικαίου», τόνισε ο κ. Σαρα­βά­κος.

Υο δεύτερο χαρα­κτη­ρι­στικό, που προ­έ­κυψε από την έρευνα, η κακο­νο­μία, δηλαδή η χαμηλή ποιό­τητα των νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων, οι οποίες περιέ­χουν ασαφείς, δυσ­νό­η­τους, κακο­γραμ­μέ­νους νόμους και αντι­κρουό­με­νους κανόνες. Ταυ­τό­χρονα, σύμφωνα με την έρευνα, εντο­πί­ζε­ται ότι η νομο­θε­τική εξουσία παράγει νομο­θε­τή­ματα που αγνοούν την ύπαρξη παλαιό­τε­ρων, εμφυ­τεύ­ουν νεο­πα­γείς δια­τά­ξεις σε άσχετα κεφά­λαια ή νομο­θε­τή­ματα, με κακό­τε­χνες δια­τυ­πώ­σεις και πληθώρα νομο­θε­τι­κών εξου­σιο­δο­τή­σεων για την άσκηση της κανο­νι­στι­κής αρμο­διό­τη­τας.

Ο καλύ­τε­ρος και ο χει­ρό­τε­ρος νόμος

Το 25% των νόμων του 2018 ψηφί­στηκε με επεί­γουσα ή κατε­πεί­γουσα δια­δι­κα­σία, μόνο για το 54% προη­γή­θηκε δημόσια δια­βού­λευση, ενώ παρότι το 73% περι­λαμ­βά­νουν δια­τά­ξεις με ανα­δρο­μική ισχύ, η ανα­δρο­μι­κό­τητα δικαιο­λο­γεί­ται μόνο στο 7% των περι­πτώ­σεων. Αυτά είναι μερικά από τα κυριό­τερα ευρή­ματα της έρευνας του ΚΕΦίΜ, που ανέ­δειξε και τον καλύ­τερο και χει­ρό­τερο νόμο του 2018. Πιο ανα­λυ­τικά:

1.Κανένας από τους 77 νόμους που ψηφί­στη­καν το 2018 δεν πληροί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις καλής νομο­θέ­τη­σης που ορίζει ο ισχύων (4622/2019) ή ο προη­γού­με­νος (4048/2012) σχε­τι­κός νόμος.

2.Το 95% των νόμων και το 33% των κυρώ­σεων του 2018 περιεί­χαν τρο­πο­λο­γίες. Από αυτούς, το 95% περιέ­χει του­λά­χι­στον μία τρο­πο­λο­γία άσχετη με το κύριο αντι­κεί­μενο, ενώ το 97% περιέ­χει του­λά­χι­στον μία εκπρό­θε­σμη τρο­πο­λο­γία. Από τις 248 συνο­λικά ψηφι­σθεί­σες τρο­πο­λο­γίες, το 85% είναι άσχετες με το κύριο αντι­κεί­μενο και το 72% εκπρό­θε­σμες.

3.Το 25% των νόμων του 2018 δεν ψηφί­στηκε με την κανο­νική δια­δι­κα­σία στην Βουλή, αλλά ακο­λού­θησε την επεί­γουσα ή την κατε­πεί­γουσα δια­δι­κα­σία.

4.Το 61% των νόμων και κυρώ­σεων του 2018 τρο­πο­ποιούν του­λά­χι­στον έναν νόμο που τέθηκε σε ισχύ από το 2015 έως το 2018, ψηφί­στηκε δηλαδή από την ίδια κυβέρ­νηση.

5.Μόνο για το 54% των νόμων του 2018 προη­γή­θηκε δημόσια δια­βού­λευση πριν κατα­τε­θεί στη Βουλή.

6.Το 73% των νόμων του 2018 περι­λαμ­βά­νουν δια­τά­ξεις με ανα­δρο­μική ισχύ, η ανα­δρο­μι­κό­τητα των οποίων αιτιο­λο­γεί­ται μόνο στο 7% των περι­πτώ­σεων.

7.Το 65% των εκθέ­σεων αξιο­λό­γη­σης των νόμων του 2018 δεν περι­λαμ­βά­νει ποσο­τικά στοι­χεία, το 85% δεν περι­λαμ­βά­νει προ­βλέ­ψεις για απλού­στευση δια­δι­κα­σιών, ενώ για κανέναν από τους νόμους του 2018 δεν έγινε μέτρηση διοι­κη­τι­κών επι­βα­ρύν­σεων.

8.Για κάθε νόμο του 2018 αντι­στοι­χούν κατά μέσο όρο 25 εξου­σιο­δο­τή­σεις για Υπουρ­γι­κές Απο­φά­σεις. Από αυτές τις συνο­λικά 1.036 εξου­σιο­δο­τή­σεις για Υπουρ­γι­κές Απο­φά­σεις που δίνο­νται σε νόμους, μόνο το 20% ενερ­γο­ποι­ή­θηκε εντός 6 μηνών από την ψήφιση του σχε­τι­κού νόμου. Το αντί­στοιχο ποσοστό για την έκδοση Προ­ε­δρι­κών Δια­ταγ­μά­των είναι 7%.

9.Κάθε νόμος του 2018 φέρει κατά μέσο όρο 17 υπο­γρα­φές (από υπουρ­γούς, ανα­πλη­ρω­τές υπουρ­γούς, υφυ­πουρ­γούς), ενώ τον τελευ­ταίο νόμο του έτους (4587/2018) υπέ­γρα­ψαν 34 κυβερ­νη­τικά στελέχη.

10.Βάσει του Δείκτη, καλύ­τε­ρος νόμος για το 2018 ανα­δει­κνύ­ε­ται ο 4513 «Ενερ­γεια­κές Κοι­νό­τη­τες και άλλες Δια­τά­ξεις» του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, με επίδοση 69,5/100, και χει­ρό­τε­ρος ο 4587 «Επεί­γου­σες ρυθ­μί­σεις αρμο­διό­τη­τας υπουρ­γείου Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής και άλλες δια­τά­ξεις» με επίδοση 20,77/100.

11.Καθώς ο μέσος άνθρω­πος δια­βά­ζει περί τις 300 λέξεις το λεπτό, με 8 ώρες ανά­γνωση την ημέρα, θα χρειά­ζο­νταν 60 εργά­σι­μες ημέρες για την ανά­γνωση της νομο­θε­τι­κής παρα­γω­γής του 2018.

Νόμοι με αντι­φα­τι­κές, δυσ­νό­η­τες ρυθ­μί­σεις

Χιλιά­δες περί­πλο­κες και δυσ­νό­η­τες, επι­κα­λυ­πτό­με­νες, ασαφείς, και αντι­φα­τι­κές ρυθ­μί­σεις των νόμων έχουν καθη­με­ρινά ως απο­τέ­λε­σμα όχι μόνο μεγάλη απώλεια χρόνου και αβε­βαιό­τητα για τους συναλ­λασ­σό­με­νους, αλλά και σημα­ντικά προ­βλή­ματα στην απονομή της δικαιο­σύ­νης, τη λει­τουρ­γία των θεσμών και την οικο­νο­μία, τονί­ζε­ται στην έρευνα.

Από το 2001 με συστά­σεις του Οργα­νι­σμού Οικο­νο­μι­κής Συνερ­γα­σίας και Ανά­πτυ­ξης προς την Ελλάδα προ­ω­θή­θηκε η χρήση μέσων όπως η δια­φά­νεια μέσω της δια­βού­λευ­σης, η κωδι­κο­ποί­ηση, η αξιο­λό­γηση, ο περιο­ρι­σμός της πολυ­νο­μίας και η λογο­δο­σία. Ωστόσο το υφι­στά­μενο νομικό πλαίσιο και οι αρχές της καλής νομο­θέ­τη­σης παρα­βλέ­πο­νται συστη­μα­τικά, ενώ ο νομι­κι­σμός, η τυπο­λα­τρία και ο ρυθ­μι­στι­κός πλη­θω­ρι­σμός συνε­χί­ζουν να λει­τουρ­γούν.

Πώς έγινε η αξιο­λό­γηση των νόμων

Ο Δείκτης Ποιό­τη­τας Νομο­θέ­τη­σης που παρου­σιά­ζει φέτος, για πρώτη φορά, το ΚΕΦίΜ, αξιο­λο­γεί τη συνο­λική δια­δι­κα­σία εισα­γω­γής των νόμων που ψηφί­ζο­νται στο εθνικό Κοι­νο­βού­λιο.

Οι ερευ­νη­τές του ΚΕΦίΜ συνέ­λε­ξαν δεδο­μένα για πάνω από 50 μετα­βλη­τές και τα αξιο­λό­γη­σαν ώστε να ελεγ­χθεί αν τηρεί­ται το νομικό πλαίσιο και οι διε­θνείς πρα­κτι­κές καλής νομο­θέ­τη­σης. Οι μετα­βλη­τές σταθ­μί­ζο­νται ως προς την βαρύ­τητα επί­δρα­σής τους στην συνο­λική ποιό­τητα του νόμου, ώστε να παρά­γε­ται μια συνο­λική βαθ­μο­λο­γία από το 0 έως το 100.

Οι τέσ­σε­ρις βασικές κατη­γο­ρίες που αξιο­λο­γεί ο Δείκτης Ποιό­τη­τας Νομο­θέ­τη­σης είναι:

Δικαιο­πο­λι­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά (20 μονάδες): Εξε­τά­ζε­ται η ποιό­τητα της γλώσσας δια­τύ­πω­σης, η σύνταξη και κάθε άλλο χαρα­κτη­ρι­στικό που επη­ρε­ά­ζει τον βαθμό που το νομικό κείμενο είναι κατα­νοητό και το περιε­χό­μενό του εύκολα προ­σβά­σιμο και αντι­λη­πτό από τον μέσο πολίτη.

Προ­κοι­νο­βου­λευ­τική δια­δι­κα­σία (20 μονάδες): Εξε­τά­ζε­ται η τήρηση των προ­βλέ­ψεων που αφορούν τη δημόσια δια­βού­λευση, την ποσο­τι­κο­ποι­η­μένη εκτί­μηση των επι­πτώ­σεων του νόμου.

Κοι­νο­βου­λευ­τική δια­δι­κα­σία (30 μονάδες): Εξε­τά­ζε­ται ο χρόνος συζή­τη­σης στις αρμό­διες επι­τρο­πές της Βουλής, η δια­δι­κα­σία συζή­τη­σης και ψήφισης στην ολο­μέ­λεια της Βουλής, καθώς η ύπαρξη και τα χαρα­κτη­ρι­στικά τυχόν τρο­πο­λο­γιών.

Αξιο­λό­γηση εφαρ­μο­γής (30 μονάδες): Εξε­τά­ζε­ται ο αριθμός των εξου­σιο­δο­τή­σεων για έκδοση προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των (ΠΔ) και υπουρ­γι­κών απο­φά­σεων (ΥΑ), καθώς και το ποσοστό ενερ­γο­ποί­η­σής τους εντός 6 μηνών από την δημο­σί­ευση του νόμου.

Γεωρ­γα­ντάς: Το επι­τε­λικό κράτος θέτει κανόνες καλής νομο­θέ­τη­σης

Ο υφυ­πουρ­γός Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης για θέματα απλού­στευ­σης δια­δι­κα­σιών, Γεώρ­γιος Γεωρ­γα­ντάς, τόνισε ότι «το επι­τε­λικό κράτος είναι η πρώτη ουσιώ­δης θεσμική παρέμ­βαση της κυβέρ­νη­σης, που θέτει γενι­κούς και ειδι­κούς κανόνες καλής νομο­θέ­τη­σης, προ­σα­να­το­λι­σμέ­νους στην εύρυθμη λει­τουρ­γία ενός απο­τε­λε­σμα­τι­κού κράτους. Με το επι­τε­λικό κράτος και την κωδι­κο­ποί­ηση της νομο­θε­σίας που θεσπί­ζει, τίθε­νται τα θεμέλια για μια σύγ­χρονη νομο­θε­τική δια­δι­κα­σία, ορί­ζο­ντας ένα πλαίσιο ορθής νομο­θέ­τη­σης, το οποίο η κυβέρ­νηση δεσμεύ­ε­ται δημόσια να τηρήσει».

Το θέμα της εφαρ­μο­γής των κανόνων της καλής νομο­θέ­τη­σης δεν απο­τε­λεί ζήτημα πολι­τι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης, τόνισε ο κ. Γεωρ­γα­ντάς, σύμφωνα με το ΑΠΕ. «Θα έπρεπε να υπάρχει συγκε­κρι­μέ­νος νόμος εφαρ­μο­γής ενός νομο­θε­τή­μα­τος. Η όλη ιστορία είναι αν ο καθένας, από τον όποιο θεσμό υπη­ρε­τεί, είτε από την θέση της κυβέρ­νη­σης είτε από την θέση της αντι­πο­λί­τευ­σης, πραγ­μα­τικά θα συν­δρά­μει στο να λει­τουρ­γή­σει αυτό που όλοι οι πολίτες επι­θυ­μούν. Δεν ήθελα να δω την κυβέρ­νησή μου έπειτα από 2 ή 3 χρόνια, όταν θα έχει τον ρυθμό τον οποίο θέλει και θα έχει δημιουρ­γή­σει το πλαίσιο το οποίο επι­θυ­μεί, να νομο­θε­τεί με κατε­πεί­γου­σες δια­δι­κα­σίες», συμπλή­ρωσε.

Από την πλευρά του, ο βου­λευ­τής του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Ζαχα­ριά­δης σχο­λί­ασε ότι πρό­κει­ται για θέμα ποιό­τη­τας δημο­κρα­τίας και κράτους δικαίου. Σχο­λιά­ζο­ντας τον τερά­στιο αριθμό των 9.500 σελίδων που νομο­θε­τή­θη­καν το 2018 είπε ότι «όλοι οι βου­λευ­τές έχουν το γενικό περί­γραμμα για το τι αλλαγές γίνο­νται, μην φτά­σουμε σε έναν εκμη­δε­νι­σμό του πολι­τι­κού συστή­μα­τος» και πρό­σθεσε ότι «είναι προς όφελος όλων να έχουμε πιο ποιο­τι­κές και απο­τε­λε­σμα­τι­κές δράσεις. Πρέπει να ληφθεί υπόψη όμως και ποιο είναι το πολι­τικό, οικο­νο­μικό, κοι­νω­νικό περι­βάλ­λον μέσα στο οποίο καλεί­ται η εκά­στοτε κυβέρ­νηση να νομο­θε­τή­σει».

ΠΗΓΉ iefimerida.gr