Οι επιπτώσεις του καύσωνα και των πυρκαγιών – Στα 9 δισ. ευρώ το ετήσιο κόστος για την ελληνική οικονομία

Ωρο­λο­γιακή βόμβα στα θεμέλια της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας απο­τε­λούν τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα και το καυτό κλίμα το οποίο δημιουρ­γούν οι θερ­μο­κρα­σίες «βρασμού» στο Νότο.

Οι υπο­λο­γι­σμοί των μεγάλων ερευ­νη­τι­κών κέντρων ανε­βά­ζουν τον λογα­ρια­σμό σε πάνω από τα 9 δισ. ευρώ το χρόνο. Σε αυτό το νούμερο – μαμούθ δεν συγκα­τα­λέ­γε­ται το κόστος της ανθρώ­πι­νης ζωής, της απώ­λειας πανίδας, ή και η υπο­βάθ­μι­σης της ποιό­τη­τας του αέρα σε βάθος χρόνου.

Καύ­σω­νες και πυρ­κα­γιές

Οι καύ­σω­νες στην Ελλάδα στοι­χί­ζουν πάνω από 1 δισ. ευρώ και οι πυρ­κα­γιές κόβουν από το ελλη­νικό ΑΕΠ του­λά­χι­στον 3 δισ. Ευρώ (στο σενάριο υψηλών εντά­σεων). Στους υπο­λο­γι­σμούς τους οι διε­θνείς οίκοι, όπως πρό­σφατα για παρά­δειγμα  εξέδωσε η Moodys, δεν εντάσ­σε­ται η ένταση των φαι­νό­με­νων, τα οποία κάθε χρόνο κλι­μα­κώ­νο­νται στις μεσο­γεια­κές ακτές. Βασική συνέ­πεια είναι να πλήτ­τε­ται η βαριά βιο­μη­χα­νία της χώρας, δηλαδή ο του­ρι­σμός, καθώς οι επι­σκέ­πτες θα απο­φεύ­γουν να κάνουν δια­κο­πές σε χώρες και περιο­χές υψηλού κιν­δύ­νου. Σύμφωνα με την επι­και­ρο­ποι­η­μένη έρευνα της Επι­τρο­πής Μελέτης Επι­πτώ­σεων Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) για την Τράπεζα της Ελλάδος, το ετήσιο κόστος από την κλι­μα­τική αλλαγή μπορεί να φτάσει τα περίπου 8,5 δισ. ευρώ το ετος. Η απο­κα­λυ­πτική αυτή μελέτη δείχνει ότι το συνο­λικό κόστος είναι δυνατόν να φτάσει τα 701 δισ. ευρώ έως το 2100. Δηλαδή, το ΑΕΠ της Ελλάδας μπορεί να μειώ­νε­ται κατά 2% σε ετήσια βάση μέχρι το 2050 και ακόμη περισ­σό­τερο μέχρι το 2100.

Real Estate

Ακόμα δεν έχουν υπο­λο­γι­στεί οι απώ­λειες στα έσοδα από την πύρινη λαίλαπα που πλήττει σχεδόν όλη την χώρα και οι συνέ­πειες σε απα­σχό­ληση, real estate κλπ.  Η νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα φαί­νε­ται να οδηγεί τους ιδιο­κτή­τες κατοι­κιών και ξενο­δο­χείων να ασφα­λί­σουν τις περιου­σίες τους έναντι φυσικών κατα­στρο­φών, με κίνητρο και  την έκπτωση 10% στον ΕΝΦΙΑ που δίνει η κυβέρ­νηση.

Επι­πτώ­σεις

Τα επίσημα στοι­χεία για τις ενδε­χό­με­νες επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην ελλη­νική οικο­νο­μία προ­κα­λούν τερά­στιες ανη­συ­χίες.  Εκτός από την δημο­σιο­νο­μική στήριξη, η δια­τα­ραχή από τα έντονα φαι­νό­μενα, τις πυρκαγιές- συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων δια­κο­πών ρεύ­μα­τος και νερού-μπορούν να επη­ρε­ά­σουν τον του­ρι­σμό και την οικο­νο­μία, γεγονός που μελ­λο­ντικά μπορεί να απο­τε­λέ­σει πιστω­τικό κίνδυνο. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι για κάθε 1 δισ. ευρώ του­ρι­στι­κού εσόδου, το ΑΕΠ αυξά­νε­ται κατά 2,2 δισ έως 2,65 δισ ευρώ. Η εξίσωση αυτή δείχνει το κατά πόσο σημα­ντική παρα­μέ­νει η του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Αν το παρα­πάνω ποσό διπλα­σια­στεί, οι εισπρά­ξεις θα δώσουν έξτρα στο ΑΕΠ πάνω από  5 δισ ευρώ.

Οι χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κοί οίκοι

Η κρι­σι­μό­τητα των επι­πτώ­σεων προ­κύ­πτει και από τις ακό­λου­θες μελέτες και reports χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών οίκων, ευρω­παϊ­κών φορέων και κεντρι­κών τρα­πε­ζών:

·  Ο του­ρι­σμός είναι άρρηκτα συνυφασµένος µε το κλίµα καθώς τα ακραία καιρικά φαινόµενα επη­ρε­ά­ζουν την του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Οι µεσογειακές χώρες είναι από τις πλέον πιο τρωτές περιο­χές στον πλανήτη που αναµένεται να αντιµετωπίσουν µια σειρά δυσµενών επι­πτώ­σεων όπως καύ­σω­νες, ξηρασία. Σύμφωνα με τα πορί­σματα του πανευ­ρω­παϊ­κού  προ­γράμ­μα­τος PESETA σε περί­πτωση που η μέση θερ­μο­κρα­σία αυξηθεί κατά 2,5 Μεσό­γειο (Ισπανία, Πορ­το­γα­λία, Ελλάδα), θα προ­κύ­ψει μείωση των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων κατά 1% και απώ­λειες εσόδων της τάξης των 825 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ ετησίως. Σε περί­πτωση που η αύξηση αυτή ξεπε­ρά­σει τους 5 βαθμούς Κελσίου, οι απώ­λειες εσόδων θα αγγί­ξουν σχεδόν τα 5 δισ. ευρώ ετησίως.

·  Σύμφωνα με μελέτη της διαΝΕΟσις η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας και των ημερών καύσωνα (άνω των 35 οC) θα είναι εντο­νό­τερη σε ορι­σμέ­νες περιο­χές όπως το Ηρά­κλειο Κρήτης (αύξηση κατά 10-15 ημέρες) και η Ρόδος (αύξηση κατά 10 ημέρες). Παράλ­ληλα, οι τρο­πι­κές νύχτες με θερ­μο­κρα­σία μεγα­λύ­τερη των 20ο C θα αυξη­θούν περισ­σό­τερο στα νησιά σε σχέση με τις ηπει­ρω­τι­κές περιο­χές (π.χ. περίπου 40 επι­πλέον τρο­πι­κές νύχτες στη Ρόδο και τα Χανιά). Ωστόσο, ανα­μέ­νε­ται επι­μή­κυνση της θερινής περιό­δου (π.χ. κατά 30 ημέρες στην Κρήτη) με αντί­στοιχη επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και μείωση της επο­χι­κό­τη­τας του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. Οι επι­πτώ­σεις στα νησιά ανα­μέ­νε­ται να μετα­βά­λουν τα πρότυπα επι­λο­γής του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, ενώ παράλ­ληλα απαι­τούν περαι­τέρω επεν­δύ­σεις για την αντι­κα­τά­σταση/μετα­φορά του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών, κάτι που συνε­πά­γε­ται σημα­ντικό οικο­νο­μικό κόστος για τον κλάδο. Το συνο­λικό κόστος από την άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας και μόνο υπο­λο­γί­ζε­ται στο 2% του συνο­λι­κού ΑΕΠ της χώρας.

·  Σύμφωνα με την Moodys (2023) από τις χώρες του Νότου, η Ελλάδα έχει τον μεγα­λύ­τερο αγρο­τικό τομέα σε σχέση με το μέγεθος της οικο­νο­μίας, καθώς ισο­δυ­να­μεί στο 4,5% του ΑΕΠ και στο 10,9% της απα­σχό­λη­σης. Όμως, συνο­λικά οι χώρες αυτές είναι σημα­ντι­κοί προ­μη­θευ­τές ελιών, στα­φυ­λιών, σιτηρών και φρούτων, επο­μέ­νως η μείωση της παρα­γω­γής ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει τις τιμές των τρο­φί­μων. Οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες μείωσαν τη σοδειά δημη­τρια­κών της Ε.Ε.  κατά 10,2% σε σχέση με τα πέντε προη­γού­μενα χρόνια.

·  Τα πιο πρό­σφατα κλι­μα­το­λο­γικά stress tests της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας (2022) έδειξαν ότι πάνω από το 60% των τρα­πε­ζι­κών δανείων στην Ελλάδα, την Πορ­το­γα­λία και την Ισπανία εκτί­θε­νται σε υψηλό φυσικό κίνδυνο, ο οποίος ορί­ζε­ται ως πιθα­νό­τητα άνω του 1% μια επι­χεί­ρηση να έχει πρό­βλημα σε ένα χρόνο από πυρ­κα­γιά κλπ.  Η Ελλάδα είναι στην κορυφή της λίστας με περισ­σό­τερο από το 90% των τρα­πε­ζι­κών δανείων να είναι εκτε­θει­μένα στον κίνδυνο από την κλι­μα­τική αλλαγή, σε σύγκριση με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο στο 20%.

·  Οι συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην αγρο­τική παρα­γωγή ανα­μέ­νε­ται να μειώ­σουν κατά 1% το ΑΕΠ των ευρω­παϊ­κών χωρών έως το 2050, ενώ στη Νότια Ευρώπη η καλ­λιέρ­γεια σιτα­ριού, καλα­μπο­κιού και ζαχα­ρο­τεύ­τλων μπορεί να μειωθεί έως και 50%. Αυτό θα προ­κα­λέ­σει μείωση του εισο­δή­μα­τος των παρα­γω­γών και αντί­στοιχα μείωση της τιμής των εκτά­σεων έως το 80%.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΑ ΝΕΑ