Αναπάντητο το ερώτημα της νομιμότητας για την επιτήρηση της Μεσαιωνικής Πόλης με drones

• Η συ­νε­δρί­α­ση του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου ολο­κλη­ρώ­θη­κε χωρίς να ξε­κα­θα­ρί­σει αν το σχε­δια­ζό­με­νο έργο μπο­ρεί να αδειο­δο­τη­θεί, ενώ το βάρος με­τα­το­πί­ζε­ται στον υπεύ­θυ­νο προ­στα­σί­ας δε­δο­μέ­νων του ανα­δό­χου και σε μια δυ­σμε­νή από­φα­ση της Αρχής Προ­στα­σί­ας Δε­δο­μέ­νων για ανά­λο­γο εγ­χεί­ρη­μα

Πέ­ρα­σαν ώρες συ­ζή­τη­σης, ακού­στη­καν το­πο­θε­τή­σεις από όλες τις πλευ­ρές, πα­ρου­σιά­στη­κε ανα­λυ­τι­κά η με­λέ­τη και ει­πώ­θη­καν αρ­κε­τά για την προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων. Κι όμως, όταν έκλει­σε η συ­νε­δρί­α­ση του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου της Ρόδου, το πιο κρί­σι­μο ερώ­τη­μα πα­ρέ­μει­νε ακρι­βώς εκεί που βρι­σκό­ταν στην αρχή. Είναι σύν­νο­μο το σχέ­διο επο­πτεί­ας και επι­τή­ρη­σης της Με­σαιω­νι­κής Πόλης με μη επαν­δρω­μέ­να αε­ρο­σκά­φη και μπο­ρεί να εξα­σφα­λί­σει τις απαι­τού­με­νες άδειες, ή όχι. Κα­νείς δεν βγήκε σο­φό­τε­ρος.

Το θέμα, άλ­λω­στε, δεν μπήκε καν σε ψη­φο­φο­ρία. Ο δή­μαρ­χος, ο κ. Αλέ­ξαν­δρος Κο­λιά­δης, άφησε ανοι­χτό το εν­δε­χό­με­νο να επα­νέλ­θει σε επό­με­νη συ­νε­δρί­α­ση, ση­μειώ­νο­ντας πως, εάν η πρό­τα­ση πε­ρά­σει και εγκρι­θεί από όλους τους ελεγ­κτι­κούς μη­χα­νι­σμούς, ο δήμος είναι έτοι­μος να δει πώς θα εξε­λι­χθεί. Πρό­κει­ται για μια δια­τύ­πω­ση που, αντί να κα­θη­συ­χά­ζει, ανα­πα­ρά­γει την ίδια την αβε­βαιό­τη­τα. Διότι το πραγ­μα­τι­κό δια­κύ­βευ­μα δεν είναι αν θα δο­κι­μα­στεί το έργο, αλλά αν επι­τρέ­πε­ται εξαρ­χής.

Μια συ­νε­δρί­α­ση που άφησε ανοι­χτά όλα τα κρί­σι­μα ερω­τή­μα­τα

Στη συ­νε­δρί­α­ση κυ­ριάρ­χη­σαν δύο άξο­νες. Από τη μία η πρό­θε­ση της δη­μο­τι­κής αρχής να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει drones για την επο­πτεία της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, από την άλλη η συ­μπε­ρι­φο­ρά της ΕΤΑΔ απέ­να­ντι στον Δήμο Ρόδου. Ο αρ­μό­διος αντι­δή­μαρ­χος, ο κ. Σω­τή­ρης Βα­για­νός, πα­ρου­σί­α­σε τη με­λέ­τη για ένα ενο­ποι­η­μέ­νο σύ­στη­μα επι­τή­ρη­σης, ασφά­λειας και άμε­σης επέμ­βα­σης, δια­βε­βαιώ­νο­ντας ότι όλα θα γί­νουν με γνώ­μο­να την εφαρ­μο­γή της νο­μο­θε­σί­ας και την προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων. Μί­λη­σε για πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση στον δη­μό­σιο διά­λο­γο και επέρ­ρι­ψε ευ­θύ­νες σε όσους έχουν το­πο­θε­τη­θεί κρι­τι­κά, ιδίως ως προς τις νο­μι­κές δια­στά­σεις.

Από την πλευ­ρά της αντι­πο­λί­τευ­σης οι αντι­δρά­σεις δεν έλει­ψαν. Ο επι­κε­φα­λής του συν­δυα­σμού «Αρχή Ορ­γά­νω­σης για το νησί μας», ο κ. Νίκος Γε­ρο­νι­κό­λας, υπο­στή­ρι­ξε ότι τα drones δεν απο­τε­λούν λύση για την πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τα και ζή­τη­σε να επι­διω­χθεί προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση με την ΕΛ.ΑΣ. και το Υπουρ­γείο Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­τη, με έν­στο­λη αστυ­νό­μευ­ση μέσα στο μνη­μείο. Ο επι­κε­φα­λής της πα­ρά­τα­ξης «Με Δύ­να­μη για τη Ρόδο», ο κ. Αντώ­νης Κα­μπου­ρά­κης, τή­ρη­σε δια­φο­ρε­τι­κή στάση, λέ­γο­ντας ότι τα drones δεν θα έπρε­πε να απορ­ρί­πτο­νται εύ­κο­λα, ενώ ο ανε­ξάρ­τη­τος δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος, ο κ. Τη­λέ­μα­χος Κα­μπού­ρης, και ο επι­κε­φα­λής της Λαϊ­κής Συ­σπεί­ρω­σης, ο κ. Τάκης Πό­τσος, έθε­σαν δικά τους ερω­τή­μα­τα. Ο δή­μαρ­χος, απα­ντώ­ντας, δια­τύ­πω­σε το ερώ­τη­μα «ποιος φο­βά­ται τα drones» και απέ­δω­σε στους πα­ρα­βά­τες όποια ανη­συ­χία.

Αυτό που έμει­νε στη σκιά, ωστό­σο, ήταν η ίδια η ουσία. Που­θε­νά στη συ­ζή­τη­ση δεν δό­θη­κε σαφής, τεκ­μη­ριω­μέ­νη απά­ντη­ση στο αν το συ­γκε­κρι­μέ­νο μο­ντέ­λο επι­τή­ρη­σης μπο­ρεί να στα­θεί απέ­να­ντι στο θε­σμι­κό πλαί­σιο και να λάβει τις άδειες που προ­ϋ­πο­θέ­τει.

Ο ανά­δο­χος, ο υπεύ­θυ­νος προ­στα­σί­ας δε­δο­μέ­νων και η γνω­μο­δό­τη­ση που δεν φαί­νε­ται

Εδώ εμ­φα­νί­ζε­ται και το στοι­χείο που ξε­νί­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής», ο Δήμος Ρόδου έχει συμ­βλη­θεί με εται­ρεία ανά­δο­χο, η οποία ανα­λαμ­βά­νει τη συ­νο­λι­κή επί­βλε­ψη της υλο­ποί­η­σης του έργου, και ως υπεύ­θυ­νος για τη συμ­μόρ­φω­ση με τον Γε­νι­κό Κα­νο­νι­σμό Προ­στα­σί­ας Δε­δο­μέ­νων, τον γνω­στό ως GDPR, φέ­ρε­ται να έχει ορι­στεί ο κ. Ιω­άν­νης Δο­ντάς.

Η ιδιό­τη­τα αυτή δεν είναι δια­κο­σμη­τι­κή. Σε ένα έργο που στον πυ­ρή­να του αγ­γί­ζει την προ­στα­σία προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων, η άποψη του προ­σώ­που που έχει την επο­πτεία της συμ­μόρ­φω­σης είναι βα­ρύ­νου­σας ση­μα­σί­ας. Και ακρι­βώς εκεί ανοί­γει μια σειρά ερω­τη­μά­των που μέχρι σή­με­ρα πα­ρα­μέ­νουν ανα­πά­ντη­τα. Έχει γνω­μο­δο­τή­σει ο κ. Δο­ντάς για τη νο­μι­μό­τη­τα του εγ­χει­ρή­μα­τος και, αν ναι, ποια είναι η θέση του. Αν δεν έχει γνω­μο­δο­τή­σει, για ποιον λόγο ένα έργο τέ­τοιας φύσης προ­χω­ρά χωρίς να έχει προη­γη­θεί η κρίση του αρ­μο­δί­ου. Κι αν τε­λι­κά υπάρ­χει γνω­μο­δό­τη­ση, γιατί δεν έχει δοθεί στη δη­μο­σιό­τη­τα, ώστε να γνω­ρί­ζουν οι πο­λί­τες σε ποια βάση θε­με­λιώ­νε­ται η δια­βε­βαί­ω­ση περί πλή­ρους συμ­μόρ­φω­σης.

Η σιωπή σε αυτό το ση­μείο δεν είναι ου­δέ­τε­ρη. Όσο η θέση του υπευ­θύ­νου προ­στα­σί­ας δε­δο­μέ­νων πα­ρα­μέ­νει αδιευ­κρί­νι­στη, η επί­κλη­ση της νο­μι­μό­τη­τας από τη δη­μο­τι­κή αρχή στη­ρί­ζε­ται σε δη­λώ­σεις προ­θέ­σε­ων και όχι σε τεκ­μη­ριω­μέ­νη νο­μι­κή κά­λυ­ψη που να μπο­ρεί να ελεγ­χθεί δη­μό­σια.

Τι λέει η νο­μι­κή ανά­λυ­ση για το ποιος μπο­ρεί να επι­τη­ρεί

Πα­ράλ­λη­λα με τη συ­ζή­τη­ση στο Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο, ο δι­κη­γό­ρος κ. Χρι­στό­δου­λος Μα­λια­ρά­κης προ­χώ­ρη­σε σε εκτε­νή νο­μι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση, εντο­πί­ζο­ντας προ­βλή­μα­τα νο­μι­μό­τη­τας που, κατά την κρίση του, θέ­τουν υπό αμ­φι­σβή­τη­ση την ίδια την προ­κή­ρυ­ξη. Ο ίδιος επι­κε­ντρώ­νε­ται στο θε­σμι­κό πλαί­σιο που διέ­πει τα συ­στή­μα­τα ενα­έ­ριας επι­τή­ρη­σης σε δη­μό­σιους χώ­ρους, δη­λα­δή στον Ν. 4624/2019 και στο ΠΔ 75/2020, και υπεν­θυ­μί­ζει ότι στα συ­στή­μα­τα επι­τή­ρη­σης εντάσ­σο­νται ρητά και εκεί­να που φέ­ρο­νται από ενα­έ­ρια μέσα, επαν­δρω­μέ­να ή μη.

Η αιχμή της ανά­λυ­σής του βρί­σκε­ται στο άρθρο 4 του εν λόγω προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος, το οποίο κα­θο­ρί­ζει πε­ριο­ρι­στι­κά ποιος μπο­ρεί να είναι υπεύ­θυ­νος επε­ξερ­γα­σί­ας ενός τέ­τοιου συ­στή­μα­τος. Πρό­κει­ται απο­κλει­στι­κά για τις δη­μό­σιες αρχές που είναι αρ­μό­διες για την πρό­λη­ψη, διε­ρεύ­νη­ση και δίωξη εγκλη­μά­των, και το διά­ταγ­μα κα­το­νο­μά­ζει τρεις, την Ελ­λη­νι­κή Αστυ­νο­μία, το Πυ­ρο­σβε­στι­κό Σώμα και το Λι­με­νι­κό Σώμα. Ο Δήμος Ρόδου δεν πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται, υπο­στη­ρί­ζει ο κ. Μα­λια­ρά­κης, και ό,τι ισχύ­ει για τον δήμο ισχύ­ει πολ­λα­πλα­σί­ως για τον ιδιώ­τη ανά­δο­χο που ο δήμος σκο­πεύ­ει να επι­λέ­ξει.

Στην ανά­λυ­σή του προ­σθέ­τει και το ζή­τη­μα της αρχής της ανα­λο­γι­κό­τη­τας, σύμ­φω­να με την οποία τέ­τοια συ­στή­μα­τα επι­τρέ­πο­νται μόνο όταν οι σκο­ποί δεν μπο­ρούν να επι­τευ­χθούν με ηπιό­τε­ρα μέτρα. Ση­μειώ­νει ακόμη πως η ίδια η με­λέ­τη πε­ρι­γρά­φει σκο­πούς που, όπως δια­τεί­νε­ται, πα­ρα­πέ­μπουν σε αστυ­νο­μι­κή λει­τουρ­γία, καθώς γί­νε­ται λόγος για πρό­λη­ψη και απο­τρο­πή πα­ρα­βα­τι­κών ενερ­γειών, για άμεση επέμ­βα­ση και για τεκ­μη­ριω­μέ­νη κα­τα­γρα­φή πα­ρα­βά­σε­ων. Επι­ση­μαί­νει επι­πλέ­ον ότι η Με­σαιω­νι­κή Πόλη είναι κη­ρυγ­μέ­νος αρ­χαιο­λο­γι­κός χώρος και μνη­μείο Πα­γκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς, οπότε οι συ­στη­μα­τι­κές πτή­σεις άνω­θεν προ­ϋ­πο­θέ­τουν αδειο­δό­τη­ση κατά την αρ­χαιο­λο­γι­κή νο­μο­θε­σία, βάσει του Ν. 4858/2021, η οποία κατά τον ίδιο δεν φαί­νε­ται να έχει εξα­σφα­λι­στεί.

Η από­φα­ση της Αρχής που βα­ραί­νει την υπό­θε­ση

Πρό­σθε­το πο­νο­κέ­φα­λο για τους υπο­στη­ρι­κτές του έργου προ­κα­λεί μια εξέ­λι­ξη που δεν αφορά τη Ρόδο, αλλά λει­τουρ­γεί ως προει­δο­ποι­η­τι­κό προη­γού­με­νο. Η Αρχή Προ­στα­σί­ας Δε­δο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χα­ρα­κτή­ρα έχει ήδη απο­φαν­θεί αρ­νη­τι­κά για ανά­λο­γο έργο, και μά­λι­στα έργο που επι­χει­ρού­σε να υλο­ποι­ή­σει η ίδια η Ελ­λη­νι­κή Αστυ­νο­μία, δη­λα­δή ένας από τους φο­ρείς που ρητά ανα­γνω­ρί­ζο­νται ως αρ­μό­διοι.

Με την υπ’ αριθ­μόν 45/2025 από­φα­σή της, που φέρει ημε­ρο­μη­νία 31 Δε­κεμ­βρί­ου 2025 και υπο­γρά­φε­ται από τον πρό­ε­δρο της Αρχής, τον κ. Κων­στα­ντί­νο Με­νου­δά­κο, η Αρχή εξέ­τα­σε το σύ­στη­μα Έξυ­πνης Αστυ­νό­μευ­σης, το γνω­στό ως Smart Policing, που είχε προ­μη­θευ­τεί η ΕΛ.ΑΣ. στο πλαί­σιο σύμ­βα­σης με ιδιω­τι­κή εται­ρεία. Επρό­κει­το για φο­ρη­τές συ­σκευ­ές τύπου smartphone, οι οποί­ες, μέσω λήψης βιο­με­τρι­κών χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών, δη­λα­δή δα­κτυ­λι­κών απο­τυ­πω­μά­των και φω­το­γρα­φιών προ­σώ­που, θα επι­δί­ω­καν την άμεση ταυ­το­ποί­η­ση προ­σώ­πων κατά τους επι­τό­πιους ελέγ­χους.

Το συ­μπέ­ρα­σμα της Αρχής υπήρ­ξε σαφές. Δια­πι­στώ­θη­κε ότι δεν υφί­στα­ται η απαι­τού­με­νη νο­μι­κή βάση για την επε­ξερ­γα­σία που συ­νε­πά­γε­ται η χρήση του συ­στή­μα­τος. Η Αρχή στη­ρί­χθη­κε στο ό,τι, βάσει της αρχής της νο­μι­μό­τη­τας που κα­το­χυ­ρώ­νε­ται στο άρθρο 45Α του Ν. 4624/2019, απαι­τεί­ται πρό­βλε­ψη σε τυ­πι­κό νόμο, ενώ για την επε­ξερ­γα­σία ει­δι­κών κα­τη­γο­ριών δε­δο­μέ­νων, όπως τα βιο­με­τρι­κά, το άρθρο 46 του ίδιου νόμου απαι­τεί ρητή πρό­βλε­ψη. Οι δια­τά­ξεις του ΠΔ 342/1977 που είχε επι­κα­λε­στεί η ΕΛ.ΑΣ. κρί­θη­καν ιδιαι­τέ­ρως πα­λαιές και ανε­πί­και­ρες, ανί­κα­νες να κα­λύ­ψουν την έν­νοια των βιο­με­τρι­κών δε­δο­μέ­νων υπό το φως της σύγ­χρο­νης νο­μο­θε­σί­ας. Δια­πι­στώ­θη­κε ακόμη πα­ρά­βα­ση ως προς τον χρόνο διε­νέρ­γειας της εκτί­μη­σης αντι­κτύ­που. Κα­τέ­λη­ξε δε σε προει­δο­ποί­η­ση για τη μη ενερ­γο­ποί­η­ση του συ­στή­μα­τος, με το σκε­πτι­κό ότι, υπό το ισχύ­ον πλαί­σιο, τυχόν πα­ρα­γω­γι­κή λει­τουρ­γία θα συ­νι­στού­σε πα­ρά­νο­μη επε­ξερ­γα­σία προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων.

Η σύν­δε­ση με τη Ρόδο είναι εύ­λο­γη. Εάν η Αρχή έκρι­νε ότι ακόμη και η Ελ­λη­νι­κή Αστυ­νο­μία, που ανή­κει στους ρητά ανα­γνω­ρι­σμέ­νους αρ­μό­διους φο­ρείς, δεν διέ­θε­τε επαρ­κή νο­μι­κή βάση για ένα σύ­στη­μα βιο­με­τρι­κής ταυ­το­ποί­η­σης, το ερώ­τη­μα για ένα έργο ενα­έ­ριας επι­τή­ρη­σης που σχε­διά­ζει ένας δήμος και θα υλο­ποι­ή­σει ιδιώ­της ανά­δο­χος απο­κτά ακόμη με­γα­λύ­τε­ρο βάρος. Πρό­κει­ται για το ίδιο νο­μι­κό αδιέ­ξο­δο, ιδω­μέ­νο από δια­φο­ρε­τι­κή αφε­τη­ρία.