Από οικόπεδα …χωράφια: Χάος για χιλιάδες μικροϊδιοκτήτες που χάνουν το δικαίωμα δόμησης σε οικισμούς

Στα κά­γκε­λα βρί­σκο­νται χι­λιά­δες μι­κροϊ­διο­κτή­τες, που έχουν οι­κό­πε­δα σε μι­κρούς οι­κι­σμούς της Ελ­λά­δας και βλέ­πουν σε μια νύχτα την πε­ριου­σία τους να χάνει ως και το 90% της αξίας της.

Με βάση το νέο Προ­ε­δρι­κό Διά­ταγ­μα του Υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΦΕΚ Δ 194/15.04.2025), που επα­να­κα­θο­ρί­ζει τους όρους χρή­σε­ων γης και δό­μη­σης σε οι­κι­σμούς με πλη­θυ­σμό κάτω των 2.000 κα­τοί­κων, για να είναι ένα οι­κό­πε­δο άρτιο και οι­κο­δο­μή­σι­μο πρέ­πει να έχει εμ­βα­δόν άνω των δύο στρεμ­μά­των, με πρό­σω­πο σε υφι­στά­με­νο κοι­νό­χρη­στο χώρο.

Η διά­τα­ξη αυτή ισχύ­ει για τα οι­κό­πε­δα που βρί­σκο­νται στον ιστο­ρι­κό πυ­ρή­να του κάθε οι­κι­σμού. Για τα οι­κό­πε­δα που βρί­σκο­νται στο συ­νε­κτι­κό ή στο διά­σπαρ­το τμήμα του οι­κι­σμού που δη­μιουρ­γή­θη­κε μετά το 1923 και ως το 1983 ισχύ­ουν δια­φο­ρε­τι­κοί κα­νό­νες.

Πα­ράλ­λη­λα ανα­κα­λού­νται επε­κτά­σεις των οι­κι­σμών που δη­μιουρ­γή­θη­καν από το 1983 και μετά, σε συμ­μόρ­φω­ση με σχε­τι­κή νο­μο­λο­γία του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας (ΣτΕ). Η από­φα­ση αφορά οι­κι­σμούς που δεν εμπί­πτουν σε πα­ρα­θε­ρι­στι­κές πα­ρα­λια­κές πε­ριο­χές οι οποί­ες είχαν κα­θο­ρι­στεί σε Ζώνες Οι­κι­στι­κού Ελέγ­χου των νομών Ατ­τι­κής, Εύ­βοιας, Κο­ριν­θί­ας, Θεσ­σα­λο­νί­κης, Πιε­ρί­ας και Χαλ­κι­δι­κής.

Απα­ξί­ω­ση πε­ριου­σιών

Εύ­λο­γα  το νέο κα­θε­στώς έχει κάνει χι­λιά­δες ιδιο­κτή­τες να χά­σουν κυ­ριο­λε­κτι­κά τη γη κάτω από τα πόδια τους, αφού τα οι­κό­πε­δά τους θα με­τα­τρα­πούν σε μη οι­κο­δο­μή­σι­μα χω­ρά­φια.  Η πλέον ρι­ζι­κή ανα­τρο­πή είναι ότι ιδιο­κτη­σί­ες που μέχρι τώρα  βρί­σκο­νταν εντός των ορίων του κάθε οι­κι­σμού – όπως είχαν ορι­στεί με αυ­το­διοι­κη­τι­κές απο­φά­σεις από το 1983 και μετά –  πλέον βρί­σκο­νται εκτός ορίων. Αυ­τό­μα­τα κιν­δυ­νεύ­ουν να με­τα­τρα­πούν από άρ­τιες και οι­κο­δο­μή­σι­μες σε αγρο­τε­μά­χια, χά­νο­ντας  το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της αξίας τους.

Το προ­ε­δρι­κό διά­ταγ­μα προ­βλέ­πει με­τα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις για οι­κο­δο­μι­κές άδειες που έχουν ήδη εγκρι­θεί αλλά και 15 κα­τη­γο­ρί­ες εξαι­ρέ­σε­ων για προ­στα­τευό­με­νες πε­ριο­χές.

Ιδιο­κτή­τες στα πρό­θυ­ρα νευ­ρι­κής κρί­σης

Οι πρώ­τες έντο­νες αντι­δρά­σεις στις δυ­σμε­νείς αλ­λα­γές των όρων δό­μη­σης και  οριο­θέ­τη­σης των μι­κρών οι­κι­σμών ήρθαν από την Κρήτη. Η Ένωση Ιδιο­κτη­τών Ακι­νή­των Νομού Ηρα­κλεί­ου (ΕΝΙ­ΔΑ­ΝΙ), μέλος της Πα­νελ­λή­νιας Ομο­σπον­δί­ας Ιδιο­κτη­τών Ακι­νή­των (ΠΟ­ΜΙ­ΔΑ), απή­υ­θυ­νε αγω­νιώ­δη επι­στο­λή στον υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας κ. Σταύ­ρο Πα­πα­σταύ­ρου.

Ο πρό­ε­δρος της ΕΝΙ­ΔΑ­ΝΙ και  αντι­πρό­ε­δρος της ΠΟ­ΜΙ­ΔΑ Κώ­στας  Αρά­πο­γλου, προει­δο­ποί­η­σε ότι η μεί­ω­ση των ορίων των υφι­στά­με­νων οι­κι­σμών, θα με­τα­τρέ­ψει χι­λιά­δες ιδιο­κτη­σί­ες σε μη οι­κο­δο­μή­σι­μες, με απο­τέ­λε­σμα την πλήρη απα­ξί­ω­σή τους.

Ο ίδιος υπεν­θυ­μί­ζει το αρ­νη­τι­κό προη­γού­με­νο με τις δε­κά­δες χι­λιά­δες ιδιο­κτη­σί­ες ανά την επι­κρά­τεια, που απα­ξιώ­θη­καν μετά την κα­τάρ­γη­ση των πα­ρεκ­κλί­σε­ων στην εκτός σχε­δί­ου δό­μη­ση (Ν4759/2020), καθώς με­τα­τρά­πη­καν από οι­κό­πε­δα σε αγρο­τε­μά­χια.

«Οι ρα­γδαί­ες και δυ­σμε­νείς εξε­λί­ξεις αυτές είναι φα­νε­ρό ότι πα­ρα­βιά­ζουν βά­ναυ­σα τις δια­τά­ξεις περί προ­στα­σί­ας της ιδιο­κτη­σί­ας, τόσο του Συ­ντάγ­μα­τός μας, όσο και όλων των διε­θνών συν­θη­κών στις οποί­ες έχει προ­σχω­ρή­σει η χώρα μας» ση­μειώ­νουν οι ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των.

 Πλήγ­μα στις το­πι­κές οι­κο­νο­μί­ες

Οι ενώ­σεις των ιδιο­κτη­τών χτυ­πά­νε κα­μπα­νά­κι για τη συρ­ρί­κνω­ση των ορίων των οι­κι­σμών, η οποία θα πλή­ξει και τις το­πι­κές οι­κο­νο­μί­ες. Το γε­γο­νός αυτό με τη σειρά του θα εντεί­νει την αστυ­φι­λία και την ερή­μω­ση της υπαί­θρου. Επι­πλέ­ον, υπο­γραμ­μί­ζουν, ότι  θα οξύ­νει το στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα για τους δη­μό­σιους υπάλ­λη­λους που διο­ρί­ζο­νται στην πε­ρι­φέ­ρεια και για τους επο­χι­κούς ερ­γα­ζό­με­νους – στον του­ρι­σμό και τις αγρο­τι­κές ερ­γα­σί­ες – που ήδη ασφυ­κτιούν από τα πα­νύ­ψη­λα ενοί­κια και την έλ­λει­ψη δια­θέ­σι­μων κα­τοι­κιών.

Ως ύστα­το  επι­χεί­ρη­μα για να πεί­σουν την κυ­βέρ­νη­ση να ανα­θε­ω­ρή­σει οι ιδιο­κτή­τες επι­σεί­ουν τον κίν­δυ­νο να επη­ρε­α­στεί αρ­νη­τι­κά το «βαρύ πυ­ρο­βο­λι­κό» των ξένων επεν­δύ­σε­ων, που δεν είναι άλλο από το real estate, μέσω και της Golden Visa.

Σύμ­φω­να με την ΠΟ­ΜΙ­ΔΑ, εξαι­τί­ας των νέων αλ­λα­γών, σε συν­δυα­σμό με τις απα­γο­ρεύ­σεις στην εντός σχε­δί­ου δό­μη­ση λόγω της αμ­φι­σβή­τη­σης του Νέου Οι­κο­δο­μι­κού Κα­νο­νι­σμού, «χι­λιά­δες ξένοι που έχουν επεν­δύ­σει στη χώρα μας εν­δέ­χε­ται  να χά­σουν κάθε εμπι­στο­σύ­νη λόγω της απα­ξί­ω­σης των επεν­δύ­σε­ών τους, και να δη­μιουρ­γη­θεί διε­θνώς η αντί­λη­ψη ότι το ελ­λη­νι­κό κρά­τος φέ­ρε­ται ανα­ξιό­πι­στα στους επεν­δυ­τές»

Αντι­δρά­σεις από την ΚΕΔΕ

Την ανα­στά­τω­ση που έχει προ­κλη­θεί στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες αντα­να­κλά και η αντί­δρα­ση της Κε­ντρι­κής Ένω­σης Δήμων Ελ­λά­δας (ΚΕΔΕ). Με ομό­φω­νη από­φα­σή της είχε εκ­φρά­σει τη δια­φω­νία της με το προ­ω­θού­με­νο σχέ­διο ΠΔ, ιδίως σε ό,τι αφορά τον επα­να­κα­θο­ρι­σμό των ορίων των οι­κι­σμών. Η ΚΕΔΕ έχει αι­τη­θεί συ­νά­ντη­ση με το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας για την εξεύ­ρε­ση μιας εφαρ­μό­σι­μης λύσης.

Σε μπελά έχει μπει και η κυ­βέρ­νη­ση, αφού  δη­μιούρ­γη­σε ένα γόρ­διο δεσμό που δεν λύ­νε­ται. Το νέο πλαί­σιο οριο­θέ­τη­σης των οι­κι­σμών, τη φέρ­νει απέ­να­ντι σε ευ­ρύ­τα­τα στρώ­μα­τα του πλη­θυ­σμού,  ιδίως από τη (μικρο)με­σαία τάξη την οποία θε­ω­ρη­τι­κά θέλει να βοη­θή­σει να ορ­θο­πο­δή­σει.  Πα­ράλ­λη­λα χάνει και την έξω­θεν καλή  μαρ­τυ­ρία για τους επεν­δυ­τές επί των ακι­νή­των, τους οποί­ους επι­θυ­μεί να προ­σελ­κύ­σει.

Τα κά­στα­να από τη φωτιά ανέ­λα­βε να βγά­λει, μοι­ρά­ζο­ντας μισές υπο­σχέ­σεις, ο Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Χω­ρι­κού Σχε­δια­σμού και Αστι­κού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος κ. Ευ­θύ­μιος Μπα­κο­γιάν­νης.

Όμως, όπως πα­ρα­δέ­χθη­κε σε δη­μό­σια δή­λω­σή του, δεν υπάρ­χουν πολλά πε­ρι­θώ­ρια αντί­δρα­σης. Άλ­λω­στε το ΣτΕ απέρ­ρι­ψε ως μη νό­μι­μο  προη­γού­με­νο σχέ­διο Π.Δ. που απο­δε­χό­ταν τις οριο­θε­τή­σεις οι­κι­σμών μετά το 1983, με νο­μαρ­χια­κές απο­φά­σεις. Το ΣτΕ θε­ω­ρεί ότι οι νο­μάρ­χες «αφε­νός έπρα­ξαν αναρ­μο­δί­ως και αφε­τέ­ρου επέ­κτει­ναν τα όρια των οι­κι­σμών πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο από ότι μπο­ρού­σε να τεκ­μη­ριω­θεί». Με άλλα λόγια «ξε­χεί­λω­σαν» αυ­θαί­ρε­τα τους οι­κι­σμούς, με ρου­σφε­το­λο­γι­κές απο­φά­σεις για να ικα­νο­ποι­ή­σουν την εκλο­γι­κή τους πε­λα­τεία.

Όπως δή­λω­σε ο Γ. Γραμ­μα­τέ­ας του ΥπΠΕν, μια εν­διά­με­ση λύση είναι να ορ­γα­νώ­σει τις «γκρί­ζες» πε­ριοι­κι­στι­κές ζώνες που θα προ­κύ­ψουν, σε Πε­ριο­χές Ελέγ­χου Χρή­σε­ων (ΠΕΧ), με  ει­δι­κούς όρους δό­μη­σης. Οι πε­ριο­χές αυτές χωρίς να είναι εντός οι­κι­σμού θα έχουν κα­θο­ρι­σμέ­νες χρή­σεις γης και μι­κρό­τε­ρη αρ­τιό­τη­τα από προ­βλέ­πε­ται για τις εκτός σχε­δί­ου πε­ριο­χές. Το κα­τώ­τε­ρο όριο για την αρ­τιό­τη­τα δεν έχει ακόμα κα­θο­ρι­στεί, με τον γε­νι­κό γραμ­μα­τέα να ανα­φέ­ρει εν­δει­κτι­κά τα δύο με τέσ­σε­ρα στρέμ­μα­τα, με την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι τα οι­κό­πε­δα θα έχουν πρό­σω­πο σε ανα­γνω­ρι­σμέ­νο δρόμο.

Τι δη­λώ­νουν κυ­βερ­νη­τι­κά στε­λέ­χη στο «Βήμα»

Κυ­βερ­νη­τι­κά στε­λέ­χη μι­λώ­ντας στο «Βήμα», σε σχε­τι­κό ρε­πορ­τάζ της Μάχης Τρά­τσα, αφή­νουν να εν­νοη­θεί ότι βρί­σκε­ται υπό επε­ξερ­γα­σία ένα σχέ­διο ρύθ­μι­σης, χωρίς όμως να αφή­νουν πολλά πε­ρι­θώ­ρια ευ­ε­λι­ξί­ας.  Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι με τις σχε­δια­ζό­με­νες «με­σο­βέ­ζι­κες» αλ­λα­γές, δεν θα μπο­ρέ­σει να σω­θούν μικρά οι­κό­πε­δα των 300 ως 500 τ.μ., αλλά θα πε­ριο­ρι­στεί ο αριθ­μός εκεί­νων που απα­ξιώ­νο­νται.

Οι δυ­να­τό­τη­τες πα­ρέμ­βα­σης είναι δύο – είτε με νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση η οποία θα πρέ­πει να «αντέ­ξει» αν υπάρ­ξει καμιά προ­σφυ­γή στο ΣτΕ είτε με προ­ε­δρι­κό διά­ταγ­μα που επί­σης πρέ­πει να πε­ρά­σει από τον έλεγ­χο του ΣτΕ.

Πηγή: in.gr