Η νέα «Αθηνά» κρατάει ψαλίδι -Καταργήσεις, συγχωνεύσεις τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ

Καταρ­γή­σεις -διά της συγχωνεύσεως- πανε­πι­στη­μια­κών τμη­μά­των, απορ­ρό­φηση ΤΕΙ από πανε­πι­στή­μια κατά τα γερ­μα­νικά πρότυπα, μετα­τροπή τμη­μά­των ΤΕΙ χαμηλής ζήτησης σε ΙΕΚ είναι οι προ­τά­σεις που συζη­τού­νται στο πλαίσιο του εθνικού δια­λό­γου για τη νέα «Αθηνά» στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση. Ο εξορ­θο­λο­γι­σμός του χάρτη των ΑΕΙ/ΤΕΙ της χώρας κρί­νε­ται απα­ραί­τη­τος, καθώς η πρώτη -αστόχαστη- «Αθηνά»» (όπως ονο­μά­στηκε τότε το σχέδιο) επί υπουρ­γίας Κων­στα­ντί­νου Αρβα­νι­τό­που­λου το 2013 δεν έφερε τα προσ­δο­κώ­μενα απο­τε­λέ­σματα τόσο με ακα­δη­μαϊκά όσο και με οικο­νο­μικά κρι­τή­ρια. Ετσι, δεν λείπουν εκείνοι που, μιλώ­ντας σήμερα για το θέμα στην «Κ», κάνουν λόγο για «επι­κεί­μενη σφαγή», με δεδο­μένο ότι δεν υπάρ­χουν τα κον­δύ­λια η Ελλάδα να λει­τουρ­γεί 20 πανε­πι­στή­μια και 15 ΤΕΙ. Ωστόσο, ο κλήρος για τη νέα «Αθηνά» έπεσε στον ΣΥΡΙΖΑ. Η αρμόδια ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Παι­δείας, Σία Ανα­γνω­στο­πού­λου, δήλωσε στην «Κ» ότι οι αλλαγές στον χάρτη των ΑΕΙ/ΤΕΙ θα γίνουν με γνώμονα κατ’ αρχάς τα ακα­δη­μαϊκά κρι­τή­ρια και, κατά δεύτερο λόγο, την παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση της χώρας, προ­σθέ­το­ντας ότι θα επι­διω­χθεί η συναί­νεση των ΑΕΙ από τα οποία ήδη ο πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής Εθνικού Δια­λό­γου, Αντώνης Λιάκος, έχει ζητήσει σχε­τι­κές ειση­γή­σεις.

«Δεν τολμούν να πουν τη λέξη “κατάρ­γηση” και ζητούν από τα πανε­πι­στή­μια και τα ΤΕΙ να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά. Δεν συναι­νούμε στον τρόπο αυτό και περι­μέ­νουμε την εισή­γηση του υπουρ­γείου» δήλωσε στην «Κ» πρύ­τα­νης κεντρι­κού ΑΕΙ, το οποίο βρί­σκε­ται στην πρώτη γραμμή πιθανών συγ­χω­νεύ­σεων. Το θέμα της ανα­δια­μόρ­φω­σης του ενιαίου χώρου τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης και έρευνας θα τεθεί στην Επι­τροπή Εθνικού Δια­λό­γου την προσεχή Παρα­σκευή.

Ειδι­κό­τερα, η αρχική προσ­δο­κία των ΑΕΙ/ΤΕΙ, όπως τους είχε υπο­σχε­θεί η ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας, για φορο­ε­λα­φρύν­σεις στα τιμο­λό­για των ΔΕΚΟ και τα δημο­τικά τέλη ψαλι­δί­ζε­ται λόγω των αντιρ­ρή­σεων των δήμων και των ΔΕΚΟ, ενώ το ανα­πτυ­ξιακό δάνειο από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ) όπως σχε­διά­ζουν τα ΑΕΙ, αργεί. Την ίδια στιγμή για το 2016 το κονδύλι για ΑΕΙ/ΤΕΙ, «αρμο­διό­τη­τας Ανα­γνω­στο­πού­λου», έχει μειωθεί κατά 7,5%, ενώ οι τακτι­κοί προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί των πανε­πι­στη­μίων θα είναι μειω­μέ­νοι κατά 22%. Παράλ­ληλα, οι συνο­λι­κές δαπάνες για την Παιδεία στην Ελλάδα το 2015 ήταν στο 2,47% επί του ΑΕΠ, το χαμη­λό­τερο ποσοστό στη διάρ­κεια της τελευ­ταίας εικο­σα­ε­τίας, όταν ο ευρω­παϊ­κός μέσος όρος βρί­σκε­ται περίπου στο 5%.

Το πλαίσιο αυτό κατα­δει­κνύει ότι μια νέα «Αθηνά» είναι ανα­πό­φευ­κτη. Πόσω μάλλον που υπάρ­χουν μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις της Ελλάδας περί εξοι­κο­νό­μη­σης κον­δυ­λίων. Με την πρώτη «Αθηνά» το υπουρ­γείο Παι­δείας, με βάση το Μεσο­πρό­θε­σμο Πλαίσιο Δημο­σιο­νο­μι­κής Προ­σαρ­μο­γής, έπρεπε να εξοι­κο­νο­μή­σει περί τα 58 εκατ. ευρώ για τα έτη 2013 και 2014 από τη μείωση λει­τουρ­γι­κών δαπανών στα πανε­πι­στή­μια και ΤΕΙ μέσω συγ­χω­νεύ­σεων τμη­μά­των και επι­πλέον 9,6 εκατ. ευρώ το 2015. Η τελική εξοι­κο­νό­μηση ήταν σχεδόν μηδε­νική, καθώς πολλά από τα τμήματα ΤΕΙ μετα­τρά­πη­καν σε εισα­γω­γι­κές κατευ­θύν­σεις υπό την ομπρέλα ενός άλλου Τμή­μα­τος, με απο­τέ­λε­σμα να δια­τη­ρούν τον ίδιο αριθμό εισα­κτέων και, κατά συνέ­πεια, να απαι­τούν τις ίδιες δαπάνες για φοι­τη­τική μέριμνα, προ­σω­πικό και υπο­δο­μές.

Ωστόσο, σήμερα υπάρ­χουν Τμήματα με ελά­χι­στους φοι­τη­τές και διδά­σκο­ντες, διά­σπαρτα σε όλη τη χώρα. Συγκε­κρι­μένα:

• Περί τις 60 πόλεις της χώρας φιλο­ξε­νούν τμήματα πανε­πι­στη­μίων και ΤΕΙ.

• Συνο­λικά 49 τμήματα -εκ των οποίων οκτώ πανε­πι­στη­μίων και 41 ΤΕΙ- δια­θέ­τουν λιγό­τε­ρους από εννέα μόνι­μους καθη­γη­τές.

• Εξι από τα 49 δεν έχουν ούτε ένα μόνιμο μέλος ΔΕΠ. Μεταξύ αυτών και ένα πανε­πι­στη­μιακό τμήμα και πέντε τμήματα ΤΕΙ.

• Τα περισ­σό­τερα από τα τμήματα ΤΕΙ με εισα­γω­γι­κές κατευ­θύν­σεις έχουν ως αντι­κεί­μενο σπουδών τη Διοί­κηση Επι­χει­ρή­σεων, ενώ δια­σκορ­πί­ζο­νται σε Αμφισσα, Αθήνα, Γρεβενά, Ηγου­με­νί­τσα, Ηρά­κλειο, Θεσ­σα­λο­νίκη, Καλα­μάτα, Λάρισα, Λευκάδα, Μεσο­λόγγι, Πάτρα, Πειραιά και Πύργο.

Οι βασικές προ­τά­σεις που έχουν τεθεί έως τώρα στο πλαίσιο του Εθνικού Δια­λό­γου είναι η κατ’ αρχήν συγ­χώ­νευση των πανε­πι­στη­μια­κών ομοει­δών τμη­μά­των σε Αθήνα και Θεσ­σα­λο­νίκη. Επίσης, συζη­τεί­ται η συγκέ­ντρωση όλων των «εξα­κτι­νι­σμέ­νων» τμη­μά­των ΑΕΙ. Για τα ΤΕΙ μελε­τά­ται η απορ­ρό­φησή τους από τα πανε­πι­στή­μια και η μετα­τροπή των ΤΕΙ σε πανε­πι­στή­μια εφαρ­μο­σμέ­νων επι­στη­μών. Βέβαια, τα τμήματα χαμηλής ζήτησης ΤΕΙ θα υπο­βι­βα­σθούν είτε σε προ­γράμ­ματα σπουδών του ίδιου ιδρύ­μα­τος (η δημιουρ­γία ξεχω­ρι­στών προ­γραμ­μά­των σπουδών προ­βλέ­πε­ται από τον νόμο 4009 του 2011) είτε σε ΙΕΚ.

Καθη­με­ρινή