Γιώργος Γεραπετρίτης: Η κοινωνία ξεπερνά τον ισοπεδωτισμό

Ο Γιώργος Γερα­πε­τρί­της φοράει δια­κρι­τικά τον μανδύα της εξου­σίας. Εχει προ­τεί­νει να συνα­ντη­θούμε για το «Γεύμα» στο «Café Boheme» στην οδό Ομήρου, που βρί­σκε­ται δίπλα στο παλιό του δικη­γο­ρικό γραφείο και όπου όλοι τον ξέρουν. Εμφα­νί­ζε­ται στην ώρα του, χωρίς συνο­δεία, και επι­μέ­νει κατευ­θείαν στον ενικό. Αν προ­σποιεί­ται τον ανε­πι­τή­δευτο, το κάνει πολύ καλά.

Κι όμως, πρό­κει­ται ίσως για το πιο σημα­ντικό μέλος του υπουρ­γι­κού συμ­βου­λίου, τον άνθρωπο που έχει επι­φορ­τι­στεί με τη θεμε­λί­ωση του νέου επι­τε­λι­κού κράτους, νομο­θε­τικά αλλά και στην καθη­με­ρινή πράξη της λει­τουρ­γίας της κυβέρ­νη­σης Μητσο­τάκη. Οσο μιλάμε, το τηλέ­φωνό του χτυπάει ανά δύο λεπτά.

Θέλω να τον ρωτήσω πολλά, προ­σω­πικά και πολι­τικά. Πριν ξεκι­νήσω όμως, κάνει τη δική του μικρή εισα­γωγή. «Για κάποιον που προ­έρ­χε­ται από την κοι­νω­νία και μπαίνει όψιμα στην πολι­τική, είναι δύσκολο να κάνει παρεκ­κλί­σεις από τον ορθό λόγο» μου λέει αυτο­βού­λως. «Για τους μυη­μέ­νους είναι πολύ ευκο­λό­τερο». Αργό­τερα θα μου πει πόσο τον ενοχλεί «όταν βλέπω πολι­τι­κούς που εκλαμ­βά­νουν τη νομή της εξου­σίας ως ιδιο­κτη­σία». Δεν διευ­κρι­νί­ζει ότι μιλάει και για συνα­δέλ­φους του στη Ν.Δ., αλλά τα σχόλια είναι ενδει­κτικά των διλημ­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζει η νέα κυβέρ­νηση, καθώς προ­σπα­θεί να οικο­δο­μή­σει το νέο, ενώ στη­ρί­ζε­ται σε όχι ασή­μα­ντο βαθμό στο παλιό.

Για τον κ. Γερα­πε­τρίτη, η πορεία από την κοι­νω­νία στα υπουρ­γικά έδρανα ήταν πιο ανη­φο­ρική από ό,τι για τους περισ­σό­τε­ρους. Γεν­νή­θηκε στην Κάρπαθο από μητέρα σπι­το­νοι­κο­κυρά και πατέρα τελω­νειακό. Παρότι η οικο­γέ­νεια μετα­κό­μισε στον Πειραιά όταν ήταν μόλις δύο ετών, οι δεσμοί με το νησί «παρέ­μει­ναν πολύ ισχυροί, γιατί ήταν ουσια­στικά η θερινή μας κατοι­κία: πηγαί­ναμε με τη μητέρα μου την επομένη αφού έκλει­ναν τα σχολεία και επι­στρέ­φαμε τη μέρα πριν ανοί­ξουν». Μέχρι και σήμερα, λέει, «οι φίλοι μου είναι οι παι­δι­κοί μου φίλοι από τον Πειραιά και την Κάρπαθο».

Μιλάει εκτενώς για τη συγκοι­νω­νιακή απο­μό­νωση της Καρ­πά­θου στα παιδικά του χρόνια και το πώς, από τη μία, συνέ­βαλε στη δια­τή­ρηση μιας εξαι­ρε­τικά ζωτικής τοπικής πολι­τι­στι­κής παρά­δο­σης, αλλά από την άλλη της στέρησε την πρό­σβαση σε άλλους πολι­τι­σμούς. Βλέπω ότι είναι ικανός να εξα­ντλή­σει τη συζή­τησή μας στο θέμα αυτό και τον επα­να­φέρω στη δική του ιστορία.

«Είμαι απο­κλει­στικά και μόνο προϊόν της δημό­σιας εκπαί­δευ­σης», λέει περή­φανα. «Οι γονείς μου, όπως όλοι εκείνης της μετα­πο­λε­μι­κής γενιάς, ήθελαν τα παιδιά τους να έχουν τα εφόδια που δεν είχαν εκείνοι». Τελειώ­νο­ντας το δημο­τικό, δίνει εξε­τά­σεις για την Ιωνί­δειο Σχολή, το παλαιό­τερο πρότυπο σχολείο στην Ελλάδα. «Οι εξε­τά­σεις ήταν σκληρές, έμπαινε ο ένας στους δέκα», θυμάται. «Αλλά σου εξα­σφά­λιζε πρό­σβαση στο πανε­πι­στή­μιο – και ήταν δια­βα­τή­ριο επι­τυ­χίας στη ζωή. Ολοι οι μαθητές, δε, προ­έρ­χο­νταν από λαϊκές οικο­γέ­νειες, για τους οποίους το σχολείο αυτό ήταν το μονα­δικό εργα­λείο κοι­νω­νι­κής κινη­τι­κό­τη­τας».

Ο κ. Γερα­πε­τρί­της κατα­κε­ραυ­νώ­νει ως «τελείως εσφαλ­μένη» την κριτική του πρό­τυ­που σχο­λείου ως «οχή­μα­τος των ελίτ». Η ίδια η έννοια της ελίτ, τονίζει, έχει παρα­φθα­ρεί. «Αν σημαί­νει ότι έχεις κατα­φέ­ρει να εξε­λι­χθείς με τις δικές σου δυνά­μεις, αξιο­ποιώ­ντας τα μέσα που σου παρέχει το ίδιο το Δημόσιο, εγώ είμαι περή­φα­νος να είμαι τέτοιου τύπου “ελίτ”», λέει. Η λογική που το απορ­ρί­πτει αυτό συνί­στα­ται σε έναν «ακραίο ισο­πε­δω­τι­σμό» – τον οποίο θεωρεί ότι η κοι­νω­νία έχει αρχίσει να αφήνει πίσω. Πίσω από τη «διχα­στική» ρητο­ρική του αντι-ελιτισμού, ο υπουρ­γός Επι­κρα­τείας εντο­πί­ζει «τον βάκιλο του λαϊ­κι­σμού», που «ξεκι­νάει με το ΠΑΣΟΚ της δεκα­ε­τίας του ’80», και γνώρισε «νέα έξαρση» επί ημερών ΣΥΡΙΖΑ: «Το φαι­νό­μενο ΣΥΡΙΖΑ ήταν μία επι­χεί­ρηση ψευ­δε­πί­γρα­φης ισό­τη­τας, μιας ισο­πέ­δω­σης προς τα κάτω. Αντί να δίνο­νται κίνητρα για να παράγει ο καθένας περισ­σό­τερο, να πετυ­χαί­νει και να συμ­βά­λει και στην κοι­νω­νική ευη­με­ρία, δημιουρ­γή­θη­καν αντι­κί­νη­τρα που κατέ­λη­ξαν να επι­βρα­βεύ­ουν όσους δεν εργά­ζο­νται και δεν απο­δί­δουν».

«Το σύστημα παράγει πολι­τι­κούς και αξιω­μα­τού­χους χωρίς ιδιαί­τε­ρες ικα­νό­τη­τες – προ­ϊ­ό­ντα του κομ­μα­τι­κού σωλήνα, χωρίς γνώση της κοι­νω­νίας ή κατα­νό­ηση του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Οι άνθρω­ποι αυτοί δεν θέλουν δια­δι­κα­σίες που θα ανα­δεί­ξουν τους πιο ικανούς, γιατί δεν τους συμ­φέ­ρει», λέει ο κ. Γερα­πε­τρί­της. ΝΙΚΟΣ ΚΟΚΚΑΛΙΑΣ

Η στροφή στη Νομική

Από το αφη­ρη­μένο και το πολι­τικό, η κου­βέ­ντα επι­στρέ­φει στο προ­σω­πικό. Η Ιωνί­δειος, μου λέει, «ήταν ένα σχολείο που είχε πολύ έντονο προ­σα­να­το­λι­σμό προς τις θετικές επι­στή­μες». Ο ίδιος, παρότι λέει ότι του έμεινε από αυτό το κλίμα η αγάπη για τα μαθη­μα­τικά, είχε αρχίσει να ενδια­φέ­ρε­ται για τη Νομική, γεγονός που τον έκανε «το απο­λω­λός πρόβατο του σχο­λείου». Η στροφή του αυτή, την οποία ανα­κοί­νωσε στο τέλος της Β΄ Λυκείου, οδήγησε «τους καθη­γη­τές μου έντρο­μους να καλέ­σουν τους δικούς μου και να δια­βου­λευ­θούν για να δουν πώς θα με επα­να­φέ­ρουν στον σωστό δρόμο, στα μαθη­μα­τικά». Ακο­λού­θησε «μία μικρή ενδο­οι­κο­γε­νειακή πάλη», στην οποία, ασυ­νή­θι­στα για τον ίδιο, δεν έδειξε διάθεση να μετα­κι­νη­θεί από τις θέσεις του – «τα στύλωσα».

Δίνει λοιπόν Πανελ­λα­δι­κές, τα πάει «πάρα πολύ καλά» και γίνεται φοι­τη­τής στη Νομική Σχολή Αθηνών (για «λόγους αρχής» αρχίζει αμέσως μετά να εργά­ζε­ται και στα­μα­τάει να παίρνει χρήματα από τους γονείς του). Στη συνέ­χεια, μετά μία «κατα­δί­ωξη υπο­τρο­φιών», εξα­σφα­λί­ζει χρη­μα­το­δό­τηση από το ΙΚΥ, συν μία δεύτερη υπο­τρο­φία από το Βρε­τα­νικό Συμ­βού­λιο, και πηγαί­νει για μετα­πτυ­χιακό στο Εδιμ­βούργο και διδα­κτο­ρικό στην Οξφόρδη.

Το καλο­καίρι του 1995 τελειώ­νει το διδα­κτο­ρικό και «μου γίνεται μία απί­στευτη προ­σφορά να ξεκι­νήσω ως λέκτωρ στο Εδιμ­βούργο». Η υπο­τρο­φία του ΙΚΥ, ωστόσο, όριζε ότι όταν ολο­κλή­ρωνε τις σπουδές του θα έπρεπε να επι­στρέ­ψει για πέντε χρόνια στην Ελλάδα, «να κεφα­λαιο­ποι­ήσω αυτά που έμαθα προς όφελος της χώρας. Το έβρισκα απο­λύ­τως εύλογο αυτό, κι έτσι, παρότι όλοι της γενιάς μου αγνο­ού­σαν τον συγκε­κρι­μένο όρο, εγώ γύρισα. Το ένιωθα ως ηθική υπο­χρέ­ωση».

Συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση, μια μεγάλη χαμένη ευκαι­ρία

Ο κ. Γερα­πε­τρί­της ήταν ένας από τους συγ­γρα­φείς του «Και­νο­τό­μου Συντάγ­μα­τος για την Ελλάδα», μιας ρηξι­κέ­λευ­θης πρό­τα­σης ανα­μόρ­φω­σης του κατα­στα­τι­κού χάρτη της χώρας. Για την τρέ­χουσα δια­δι­κα­σία ανα­θε­ώ­ρη­σης, δηλώνει «πάρα πολύ απο­γοη­τευ­μέ­νος». «Μια ανα­θε­ώ­ρηση που δεν αγγίζει τη Δικαιο­σύνη, τη δημόσια διοί­κηση, το ζήτημα της καλής νομο­θέ­τη­σης, το άρθρο 16, είναι εξ ορισμού πολύ περιο­ρι­σμέ­νης εμβέ­λειας. Η προη­γού­μενη πλειο­ψη­φία συνει­δητά δεν άφησε μεγάλο πεδίο δράσης για την ανα­θε­ω­ρη­τική Βουλή, φοβού­μενη ριζικές αλλαγές. Πρό­κει­ται για μία πολύ μεγάλη χαμένη ευκαι­ρία».

Με τη συνταγ­μα­τική μεταρ­ρύθ­μιση εκ των προ­τέ­ρων πετσο­κομ­μένη, το επι­τε­λικό κράτος είναι η πιο φιλό­δοξη θεσμική πρω­το­βου­λία της νέας κυβέρ­νη­σης. Ο κ. Γερα­πε­τρί­της την υπε­ρα­σπί­ζε­ται σθεναρά έναντι της κρι­τι­κής ότι εδραιώ­νει ένα ακραία πρω­θυ­πουρ­γο­κε­ντρικό σύστημα. «Ο έλεγχος και η λογο­δο­σία προ­ϋ­πο­θέ­τουν τυπο­ποι­η­μέ­νες δια­δι­κα­σίες. Μέχρι σήμερα, υπήρχε μία κατά­σταση απο­λύ­τως ρευστή, όπου υπε­ρί­σχυε το δίκαιο του ισχυρού, δηλαδή, τελικά, του πρω­θυ­πουρ­γού. Με τις νέες δομές και δια­δι­κα­σίες, ο καθένας έχει τη δική του σφαίρα δράσης και όλοι μπορούν να αλλη­λο­ε­λέγ­χο­νται».

Δεν αντι­φά­σκει αυτή η φιλο­σο­φία με τον τρόπο με τον οποίο ο Κυρ. Μητσο­τά­κης στε­λέ­χωσε την κυβέρ­νησή του και τον ευρύ­τερο δημόσιο τομέα; «Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των πολι­τι­κών τοπο­θε­τή­σεων αφο­ρούσε πρόσωπα με πολύ υψηλά προ­σό­ντα – μάλιστα για πρώτη φορά τόσο πολλά από δια­φο­ρε­τικό πολι­τικό χώρο. Σε επίπεδο δια­δι­κα­σίας, εισά­γουμε για πρώτη φορά τον πλήρη δια­χω­ρι­σμό μεταξύ πολι­τι­κής και υπη­ρε­σια­κής διοί­κη­σης, με τη δεύτερη να είναι τελείως ανε­ξάρ­τητη από την πρώτη. Τα προη­γού­μενα χρόνια ήταν συγ­χω­νευ­μέ­νες – με απο­τέ­λε­σμα την πλήρη ποδη­γέ­τηση της διοί­κη­σης από τους πολι­τι­κούς».

Για την απο­πο­μπή της Βασι­λι­κής Θάνου από την Επι­τροπή Αντα­γω­νι­σμού επι­μέ­νει –όχι εντελώς πει­στικά– ότι «δεν επι­βλή­θη­καν ανα­δρο­μικά κρι­τή­ρια» και ότι «ο κρί­σι­μος χρόνος δεν είναι αυτός του διο­ρι­σμού, αλλά όλη η περί­ο­δος κατοχής της θέσης». Προ­σθέ­τει ότι ο νέος νόμος για την Επι­τροπή δια­σφα­λί­ζει αντί να υπο­νο­μεύει την ανε­ξαρ­τη­σία της, καθώς «παρέχει εγγυ­ή­σεις ότι τα μέλη της θα παρά­γουν κρίσεις απρο­σω­πό­λη­πτες». Ο ίδιος κατη­γο­ρή­θηκε από την αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση για σύγκρουση συμ­φε­ρό­ντων – π.χ. για νομικές εργα­σίες που έκανε για τον ΟΠΑΠ όταν ήταν σύμ­βου­λος της γενικής γραμ­μα­τείας της κυβέρ­νη­σης επί Γ. Παπαν­δρέου. Στη θέση που είχε, απαντά, «δεν υπάρχει κανένα επαγ­γελ­μα­τικό ασυμ­βί­βα­στο», ενώ οι αρμο­διό­τη­τές του «δεν είχαν καμία σχέση» με τον ΟΠΑΠ. «Σε κάθε περί­πτωση, με το επι­τε­λικό κράτος για πρώτη φορά εισά­γε­ται ένα ευρύ­τατο πλαίσιο κωλυ­μά­των και ασυμ­βί­βα­στων για όλες τις βαθ­μί­δες της πολι­τι­κής ηγεσίας».

Σχολείο ο ΟΤΕ

Η πρώτη του εμπλοκή με τα δημόσια πράγ­ματα ήταν η συμ­με­τοχή του στο Δ.Σ. του ΟΤΕ επί προ­ε­δρίας Παναγή Βουρ­λούμη – μία περί­ο­δος δύσκο­λης μετά­βα­σης από το καθε­στώς μιας δυσκί­νη­της, μονο­πω­λια­κής ΔΕΚΟ σε μια πιο ευέ­λι­κτη, ιδιω­τι­κο­ποι­η­μένη εται­ρεία. Οπως όλο το τότε Δ.Σ., ο κ. Γερα­πε­τρί­της βρέθηκε τότε κατη­γο­ρού­με­νος για παλαιές αμαρ­τίες (απαλ­λά­χθηκε πλήρως). Τι διδάγ­ματα άντλησε από την εμπει­ρία; «Ο ΟΤΕ ήταν ένα πολύ μεγάλο σχολείο. Αντι­λή­φθηκα τη σημασία συμ­με­το­χής σε ένα συλ­λο­γικό όργανο υψηλού κύρους. Αντι­λή­φθηκα επίσης τη δύναμη της αδρά­νειας που συν­δέ­ε­ται με τη μετριό­τητα και τη δια­φθορά. Το σύστημα παράγει πολι­τι­κούς και αξιω­μα­τού­χους χωρίς ιδιαί­τε­ρες ικα­νό­τη­τες – προ­ϊ­ό­ντα του κομ­μα­τι­κού σωλήνα, χωρίς γνώση της κοι­νω­νίας ή κατα­νό­ηση του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Οι άνθρω­ποι αυτοί δεν θέλουν δια­δι­κα­σίες που θα ανα­δεί­ξουν τους πιο ικανούς, γιατί δεν τους συμ­φέ­ρει».

Η συνά­ντηση

Ο υπουρ­γός παραγ­γέλ­νει τη σαλάτα ημέρας και ένα ποτήρι λευκό κρασί, εγώ σκου­μπρί με χόρτα. Τη συζή­τησή μας δια­κό­πτουν οι κοπέλες του «Café Boheme» που δεί­χνουν ότι τον γνω­ρί­ζουν καλά και ένας παλιός φοι­τη­τής του, που τον χαιρετά ενθέρ­μως. Χαρι­το­λογώ ότι τους έχει πλη­ρώ­σει ώστε να τον κάνουν να φαί­νε­ται αγα­πη­τός. «Ετσι, όλοι αυτοί είναι τοπο­θέ­τηση προ­ϊ­ό­ντος!» γελάει. Μετά και τους δύο εσπρέσο στο τέλος, ο λογα­ρια­σμός φτάνει τα 34,50 ευρώ. Τον απο­τρέπω οριακά από το να πλη­ρώ­σει και απο­χω­ρεί, εξίσου δια­κρι­τικά όσο κατέ­φθασε.

Οι σταθμοί του

1967

Γεν­νιέ­ται στην Κάρπαθο.

1985

Απο­λυ­τή­ριο Λυκείου από την Ιωνί­δειο Σχολή Πειραιά.

1989

Πτυχίο Νομικής, ΕΚΠΑ.

1995

Εχοντας πάρει το LLM από το Εδιμ­βούργο, λαμ­βά­νει το διδα­κτο­ρικό του από το Πανε­πι­στή­μιο της Οξφόρ­δης.

2002

Εκλέ­γε­ται μέλος ΔΕΠ της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ.

2005

Διο­ρί­ζε­ται στο Δ.Σ. του ΟΤΕ.

2009-10

Σύμ­βου­λος στη γε-νική γραμ­μα­τεία της κυβέρ­νη­σης επί πρω­θυ­πουρ­γίας Γ. Α. Παπαν­δρέου.

2019

Υπουρ­γός Επι­κρα­τείας στην κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη.

πηγή kathimerini.gr