Αδύναμο το μεταφορικό ισοδύναμο όπως έχει σχεδιαστεί. Επιτακτική η επιστροφή στους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ

Γρά­φει ο

Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

«Είναι πολύ δύ­σκο­λο να ζεις και να δη­μιουρ­γείς στη νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα. Δεν πρέ­πει να γίνει δυ­σκο­λό­τε­ρο».

Αυτός ήταν ο επί­λο­γος της με­λέ­της για τους συ­ντε­λε­στές του ΦΠΑ στα νησιά, που είχε διε­νερ­γή­σει η Επι­στη­μο­νι­κή Επι­τρο­πή του Ιν­στι­τού­του Οι­κο­νο­μι­κών και Φο­ρο­λο­γι­κών Με­λε­τών. Στις 30 σε­λί­δες ανα­λύ­σε­ων, πι­νά­κων και στοι­χεί­ων, η έρευ­να είχε δεί­ξει ότι η κα­τάρ­γη­ση των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών ΦΠΑ που ίσχυαν στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο θα είχαν ελά­χι­στη από­δο­ση στα δη­μο­σιο­νο­μι­κά έσοδα. Τα μέλη του ΙΟΦΜ αντι­πρό­τει­ναν την επέ­κτα­ση του συ­στή­μα­τος ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρω­μών, ως αντι­στάθ­μι­σμα για τη δια­τή­ρη­σή τους.

Εν τέλει, οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου όχι μόνο εξι­σώ­θη­καν με εκεί­νους της υπό­λοι­πης χώρας, αλλά επι­πρό­σθε­τα αυ­ξή­θη­καν από το 13% στο 24% κά­νο­ντας τη δια­βί­ω­ση στα νησιά πα­νά­κρι­βη. Το πιο τρα­γι­κό, είναι πως με τα συ­μπε­ρά­σμα­τα της με­λέ­της είχαν συ­μπα­ρα­τα­χθεί όλα τα στε­λέ­χη του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ όσο δεν ήταν στην Κυ­βέρ­νη­ση (έτη 2013 & 2014).

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι στο έτος 2015, όταν πια τη δια­κυ­βέρ­νη­ση της χώρας είχε ανα­λά­βει ο συ­να­σπι­σμός Σύ­ρι­ζα – ΑΝΕΛ, έγινε μια προ­σπά­θεια να προ­στα­τευ­τούν οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές. Αυτό επι­χει­ρή­θη­κε να επι­τευ­χθεί με την εκ­πό­νη­ση έκ­θε­σης από το Γρα­φείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του Κρά­τους, μετά από σχε­τι­κό αί­τη­μα του βου­λευ­τή Δη­μή­τρη Γάκη, που τότε είχε τη θέση του προ­έ­δρου της Επι­τρο­πής Απο­λο­γι­σμού και Ισο­λο­γι­σμού της Βου­λής. Πα­ρό­τι η εν­διά­με­ση έκ­θε­ση κα­τέ­λη­γε στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι το όφε­λος στο Τα­μείο του Κρά­τους θα ήταν ελά­χι­στο (θα πρό­σθε­τε συ­νο­λι­κά 69 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ), τα δε προ­βλή­μα­τα που θα δη­μιουρ­γού­σε θα ήταν τε­ρά­στια, τε­λι­κώς ο συ­να­σπι­σμός των δύο κομ­μα­τι­κών δυ­νά­με­ων ψή­φι­σε την κα­τάρ­γη­ση των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών. Ετσι, οι εκ­θέ­σεις όλες πήγαν στον κά­λα­θο των αχρή­στων, μαζί και τα επι­χει­ρή­μα­τα όλων των κυ­βερ­νη­τι­κών βου­λευ­τών. Ολοι τους αυ­το­α­ναί­ρε­σαν τα επι­χει­ρή­μα­τά τους (όπως και όλες τις προ­ε­κλο­γι­κές κο­ρώ­νες περί κόκ­κι­νων γραμ­μών για το Αι­γαίο) και ψή­φι­σαν την κα­τάρ­γη­ση του μο­να­δι­κού μέ­τρου που είχε απο­μεί­νει για να υπο­στη­ρί­ζει την οι­κο­νο­μία των νη­σιών.

Το πιο τρα­γι­κό είναι πως οι πο­λι­τι­κοί και οι­κο­νο­μι­κοί πα­ρά­γο­ντες της Ευ­ρώ­πης έχουν ευ­θαρ­σώς δη­λώ­σει ότι «η κα­τάρ­γη­ση των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών του ΦΠΑ στο Αι­γαίο ήταν πρό­τα­ση της ίδιας της κυ­βέρ­νη­σης ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ – ΑΝΕΛ», και ότι «ου­δέ­πο­τε κα­τα­τέ­θη­κε από την Κυ­βέρ­νη­ση αί­τη­μα για την πα­ρά­τα­ση ισχύ­ος των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών του ΦΠΑ στα νησιά που αντι­με­τω­πί­ζουν προ­σφυ­γι­κό πρό­βλη­μα» (Απά­ντη­ση Γιουν­κέρ στο δή­μαρ­χο Κω, 20 Νο­εμ­βρί­ου 2017).

Αδύ­να­μο το με­τα­φο­ρι­κό

ισο­δύ­να­μο

Το «Με­τα­φο­ρι­κό Ισο­δύ­να­μο» σχε­διά­στη­κε από αν­θρώ­πους που ου­δε­μία σχέση έχουν με τη ζωή στα νησιά, έχουν πλήρη άγνοια για το σύ­νο­λο των με­τα­κι­νή­σε­ων που κά­νουν οι νη­σιώ­τες, πλήρη άγνοια για το το­πι­κό εμπό­ριο και στην εφαρ­μο­γή του, γι αυτό και είναι εξαι­ρε­τι­κά πι­θα­νό να προ­κα­λέ­σει σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα στο το­πι­κό του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, από μόνο του ως μέτρο το «Με­τα­φο­ρι­κό Ισο­δύ­να­μο» απο­τε­λεί μια σπου­δαία από­φα­ση. Κι­νεί­ται κοντά στο πνεύ­μα του αεί­μνη­στου δη­μάρ­χου Τήλου Τάσου Αλι­φέ­ρη, που ήθελε οι νη­σιώ­τες στις θα­λάσ­σιες με­τα­κι­νή­σεις τους να πλη­ρώ­νουν, όσο και οι στε­ρια­νοί στα ει­σι­τή­ρια των ΚΤΕΛ. Στην εφαρ­μο­γή του μέ­τρου (πι­λο­τι­κά από την επό­με­νη εβδο­μά­δα μέχρι το τέλος του έτους) θα φα­νούν τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα και οι αδυ­να­μί­ες. Ωστό­σο, ο Τάσος Αλι­φέ­ρης, ου­δέ­πο­τε είχε κάνει διά­κρι­ση με­τα­ξύ μο­νί­μων κα­τοί­κων και επι­σκε­πτών. «Εί­μα­στε όλοι ίδιοι» έλεγε και δια­τρά­νω­νε ότι «απο­τε­λεί υπο­χρέ­ω­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης να δια­φυ­λά­ξει την ποιό­τη­τα της ζωής των αν­θρώ­πων στα απο­μα­κρυ­σμέ­να νησιά».

Ο Νο­μο­θέ­της που συ­νέ­τα­ξε το προ­ε­τοι­μα­ζό­με­νο «Με­τα­φο­ρι­κό Ισο­δύ­να­μο» κάνει σαφή δια­χω­ρι­σμό των μο­νί­μων κα­τοί­κων από τους επι­σκέ­πτες. Ετσι, ο του­ρί­στας (Ελ­λη­νας ή αλ­λο­δα­πός) θα πλη­ρώ­νει πιο ακρι­βό ει­σι­τή­ριο από τον ντό­πιο και θα του καλ­λιερ­γεί­ται διαρ­κώς η αί­σθη­ση ότι «με αδι­κούν». Αυτό είναι σο­βα­ρό πρό­βλη­μα και είναι σί­γου­ρο ότι οι του­ρι­στι­κοί ορ­γα­νι­σμοί θα αντι­δρά­σουν και θα πιέ­σουν είτε για την επέ­κτα­ση του μέ­τρου, είτε για την κα­τάρ­γη­σή του. Υπό το πρί­σμα αυτό, το όφε­λος για το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν των νη­σιών είναι μη­δε­νι­κό!

Από την άλλη πλευ­ρά, η «επι­δό­τη­ση ει­σι­τη­ρί­ου» δεν ισχύ­ει για όλα τα κα­ρά­βια, αλλά μόνο για εκεί­να που εκτε­λούν γραμ­μή ακτο­πλοϊ­ας. Τα κα­ρά­βια που πραγ­μα­το­ποιούν του­ρι­στι­κούς πλόες εξαι­ρού­νται. Επι­πρό­σθε­τα, το ει­σι­τή­ριο οι νη­σιώ­τες θα πρέ­πει να το πλη­ρώ­σουν ολό­κλη­ρο και μετά θα πρέ­πει να στη­θούν στην ουρά για το δη­μό­σιο τα­μείο, ώστε να τους επι­στρα­φούν τα λι­γο­στά ευρώ της επι­δό­τη­σης. Η πι­λο­τι­κή εφαρ­μο­γή του μέ­τρου θα δεί­ξει το πρό­βλη­μα. Σε ό,τι αφορά τη με­τα­ποί­η­ση και το εμπό­ριο το όφε­λος είναι μικρό. Ει­δι­κό­τε­ρα, οι το­πι­κές με­τα­ποι­η­τι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν θα ανα­πλη­ρώ­σουν ποτέ το άμεσο συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα που είχαν όσο ίσχυαν οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές. Για πα­ρά­δειγ­μα, αν μια το­πι­κή με­τα­ποι­η­τι­κή εται­ρεία επε­ξερ­γα­σί­ας και τυ­πο­ποί­η­σης πα­ρα­δο­σια­κών γλυ­κι­σμά­των, πω­λού­σε τη συ­σκευα­σία μαρ­με­λά­δας προς 1 ευρώ, μέχρι πριν την κα­τάρ­γη­ση των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών τη διέ­θε­τε στην τε­λι­κή τιμή των 1.13 ευρώ (με το ΦΠΑ). Ο έμπο­ρος αγο­ρα­στής από την υπό­λοι­πη Ελ­λά­δα επέ­λε­γε την το­πι­κή μαρ­με­λά­δα καθώς με τη δια­φο­ρά του ΦΠΑ, είχε άμεσο όφε­λος 5%. Ετσι, οι το­πι­κοί πα­ρα­γω­γοί και έμπο­ροι έχο­ντας συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα από τους υπό­λοι­πους αντα­γω­νι­στές της χώρας, μπο­ρού­σαν και δια­τη­ρού­σαν τις επι­χει­ρή­σεις τους υγιείς. Σή­με­ρα, αν η συ­γκε­κρι­μέ­νη επι­χεί­ρη­ση έχει ετή­σιο τζίρο 1.000.000 ευρώ και με­τα­φο­ρι­κό κό­στος προς την υπό­λοι­πη Ελ­λά­δα 150.000 ευρώ, το όφε­λος που θα έχει από το με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο θα είναι πε­ρί­που 15.000 ευρώ. Το ποσό αυτό είναι ελά­χι­στο μπρο­στά στην τε­ρά­στια απώ­λεια τζί­ρου που είχε η επι­χεί­ρη­ση (διότι έγινε μη αντα­γω­νι­στι­κή) από την αλ­λα­γή του ΦΠΑ.

Εξάλ­λου, το μέτρο αυτό δεν πρό­κει­ται να μειώ­σει την τιμή του ανα­ψυ­κτι­κού που πω­λεί­ται με 24% ΦΠΑ ακόμα και στο πιο μικρό νησί.

Το πιο τρα­γι­κό είναι πως τα έσοδα που προ­κύ­πτουν από τη φο­ρο­λό­γη­ση των νη­σιών, δεν επι­στρέ­φουν ως οφέλη στον τόπο μας, αλλά ρί­χνο­νται στον κρα­τι­κό κορ­βα­νά και χά­νο­νται σε δρά­σεις που ου­δε­μία σχέση έχουν με το Αι­γαίο Πέ­λα­γος. Όλα αυτά ση­μαί­νουν πως το με­τα­φο­ρι­κό ισο­δύ­να­μο είναι ένα μέτρο, όμως μόνο με την επι­στρο­φή στους μειω­μέ­νους συ­ντε­λε­στές του ΦΠΑ θα επα­νέλ­θει η ομα­λό­τη­τα στα νησιά και οι το­πι­κές επι­χει­ρή­σεις θα ξα­να­γί­νουν αντα­γω­νι­στι­κές.

Το αί­τη­μα δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρεί­ται άτοπο, καθώς σε ολό­κλη­ρη την Ευ­ρώ­πη εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν πε­ριο­χές, όπου οι συ­γκε­κρι­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές πα­ρα­μέ­νουν μειω­μέ­νοι. Με αυτό ως αιχμή του δό­ρα­τος, με τα στοι­χεία του ΙΟΦΜ ως προς το ελά­χι­στο όφε­λος από την κα­τάρ­γη­ση των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών και το τε­ρά­στιο πρό­βλη­μα που δη­μιουρ­γή­θη­κε στις οι­κο­νο­μί­ες των νη­σιών, καθώς και με το ατρά­ντα­χτο επι­χεί­ρη­μα ότι «από τα χρή­μα­τα που ει­σπράτ­το­νται στα νησιά (φόροι, ει­σι­τή­ρια αρ­χαιο­λο­γι­κών χώρων, εκ­ποι­ή­σεις δη­μο­σί­ων ακι­νή­των) ελά­χι­στα επι­στρέ­φουν ως αντα­πο­δο­τι­κό όφε­λος», τότε η επα­να­φο­ρά του ΦΠΑ σε μειω­μέ­να επί­πε­δα φα­ντά­ζει τόσο λο­γι­κό, όσο και επι­τα­κτι­κό.

Ακο­λου­θεί λίστα με τις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές της Ευ­ρώ­πης όπου εξα­κο­λου­θούν να τη­ρού­νται μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ.

Ισπα­νία

Με από­φα­ση της κυ­βέρ­νη­σης και τη σύμ­φω­νη γνώμη της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης έχουν εξαι­ρε­θεί από το ΦΠΑ οι Κα­νά­ριοι Νή­σιοι, η Ceuta και η Melilla.

Γερ­μα­νία

Για τους σκο­πούς εφαρ­μο­γής του Φ.Π.Α, η χώρα εξαι­ρεί τη νήσο Heligoland και την πε­ριο­χή του Büsingen.

Δανία

Οι Νήσοι Φερόε και η Γροι­λαν­δία δεν απο­τε­λούν μέρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, συ­νε­πώς ο Φ.Π.Α (σύμ­φω­να με την Οδη­γία 2006/112/ΕΚ) δεν εφαρ­μό­ζε­ται σε αυτά τα εδάφη.

Πορ­το­γα­λία

Ει­δι­κοί συ­ντε­λε­στές ισχύ­ουν για Αζό­ρες και Μα­δέ­ρα:

α) Στις Αζό­ρες: 5%: μειω­μέ­νος συ­ντε­λε­στής, 10%: μειω­μέ­νος συ­ντε­λε­στής/συ­ντε­λε­στής στάθ­μευ­σης, 18%: κα­νο­νι­κός συ­ντε­λε­στής

β) Στη Μα­δέ­ρα: 5%: μειω­μέ­νος συ­ντε­λε­στής, 12%: μειω­μέ­νος συ­ντε­λε­στής/ συ­ντε­λε­στής στάθ­μευ­σης οχη­μά­των, 22%: κα­νο­νι­κός συ­ντε­λε­στής

Φιν­λαν­δία

Τα νησιά Åland εξαι­ρού­νται από Φ.Π.Α.

Γαλ­λία

Ει­δι­κοί συ­ντε­λε­στές ισχύ­ουν για τη Κορ­σι­κή και τις υπερ­πό­ντιες πε­ριο­χές:

α) Κορ­σι­κή, ΦΠΑ 0.90% για: Ορι­σμέ­νες θε­α­τρι­κές πα­ρα­στά­σεις και θε­ά­μα­τα, οι πω­λή­σεις ζώ­ντων ζώων σε άτομα που δεν υπό­κει­ται σε φο­ρο­λο­γία. ΦΠΑ 2.10% για: αγαθά που πα­ρέ­χο­νται στην Κορ­σι­κή για τα οποία ισχύ­ουν οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές στην ηπει­ρω­τι­κή Γαλ­λία, ΦΠΑ 10% για: Ορι­σμέ­νες ερ­γα­σί­ες σε ακί­νη­τη ιδιο­κτη­σία, γε­ωρ­γι­κός εξο­πλι­σμός και πω­λή­σεις αγα­θών για επι­τό­πια κα­τα­νά­λω­ση , η πώ­λη­ση ηλε­κτρι­σμού που πα­ρέ­χε­ται σε χα­μη­λή τάση.

Στη Κορ­σι­κή εφαρ­μό­ζε­ται ο κα­νο­νι­κός συ­ντε­λε­στής 20% όπως και στην υπό­λοι­πη χώρα.

β) Υπερ­πό­ντιες πε­ριο­χές (DOM). Στις υπερ­πό­ντιες πε­ριο­χές, εκτός της Γαλ­λι­κής Guiana ισχύ­ει ένας μειω­μέ­νος συ­ντε­λε­στής 2,10 % και ένας κα­νο­νι­κός συ­ντε­λε­στής 8,5%.

γ) Πρι­γκι­πά­το του Μο­να­κό Τα αγαθά και οι υπη­ρε­σί­ες που πα­ρέ­χο­νται από ή προς το Πρι­γκι­πά­το του Μο­να­κό, θε­ω­ρεί­ται ότι έχουν πα­ρα­σχε­θεί προς ή από τη Γαλ­λία. Εξαι­ρού­νται του ΦΠΑ.

Ιτα­λία

Τα ακό­λου­θα εδάφη εξαι­ρού­νται από το πεδίο εφαρ­μο­γής του Φ.Π.Α: Livigno , Campione d’Italia και τα χω­ρι­κά ύδατα της λί­μνης του Λου­γκά­νο.

Κύ­προς

Συ­ναλ­λα­γές οι οποί­ες αφο­ρούν στις κυ­ρί­αρ­χες βά­σεις του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου στις πε­ριο­χές Ακρω­τή­ρι και Δε­κέ­λεια αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως συ­ναλ­λα­γές από ή προς τη Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία.

Αυ­στρία

Ο ει­δι­κός συ­ντε­λε­στής 19% ισχύ­ει για τις πε­ριο­χές Jungholz και Mittelberg.

Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο

Τα αγαθά και οι υπη­ρε­σί­ες που πα­ρέ­χο­νται προς ή από τη Νήσο του Μαν θε­ω­ρεί­ται ότι έχουν πα­ρα­σχε­θεί προς ή από το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο. Εξαι­ρού­νται του ΦΠΑ.