Μετεγκατάσταση, ενοίκια, εκπαίδευση και αυστηροί κανόνες λειτουργίας το σχέδιο της Δημοτικής Αρχής για τους Ρομά

Η έγκριση ενός νέου πλαι­σίου εφαρ­μο­γής για την κοι­νω­νική ενσω­μά­τωση των Ρομά έρχεται αύριο προς ψήφιση στη συνε­δρί­αση του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου Ρόδου, ως προϊόν της δια­βού­λευ­σης που ξεκί­νησε και ολο­κλή­ρωσε η Δημο­τική Αρχή του Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη.

Η εισή­γηση για το «Τοπικό Σχέδιο Δράσης 2021-2030», απο­τυ­πώ­νει πως η δημο­τική αρχή επι­λέ­γει πλέον μια συν­δυα­στική πολι­τική που περι­λαμ­βά­νει την οργά­νωση χώρων μετε­γκα­τά­στα­σης υπό αυστηρή επι­τή­ρηση, αλλά και τη στα­διακή διάχυση του πλη­θυ­σμού στον αστικό ιστό.

Πρό­κει­ται για ένα μοντέλο που βασί­ζε­ται στην ατομική ευθύνη, την εργασία αλλά και στην τήρηση του νόμου.

Η απο­φα­σι­στι­κό­τητα της νέας δημο­τι­κής αρχής του Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη, να μην επι­τρέ­ψει τη συνέ­χιση του καθε­στώ­τος των άτυπων καταυ­λι­σμών απο­τυ­πώ­θηκε ήδη από τον Φεβρουά­ριο του 2025. όταν ολο­κλη­ρώ­θηκε η επι­χεί­ρηση απο­μά­κρυν­σης παρα­πηγ­μά­των του καταυ­λι­σμού των Αγίων Απο­στό­λων με τη συν­δρομή της Διεύ­θυν­σης Καθα­ριό­τη­τας και Ανα­κύ­κλω­σης, του Αυτο­τε­λούς Γρα­φείου Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας (ΟΠΚΕ, ΔΙΑΣ).

Ουσια­στικά επρό­κειτο για μια πράξη επι­βο­λής του νόμου με τη συν­δρομή της ΕΛ.ΑΣ. (ΟΠΚΕ, ΔΙΑΣ). Η κίνηση αυτή απο­τέ­λεσε τον «πιλότο» για το νέο όραμα, μια «Ρόδο για Όλους», με στόχο η κοι­νω­νική δικαιο­σύνη και η ένταξη να περνούν μέσα από την εξά­λειψη των άτυπων οικι­σμών και την ενεργή συμ­με­τοχή των πολιτών στον κοι­νω­νικό και οικο­νο­μικό ιστό, χωρίς «γκρίζες ζώνες».

Η ανάγκη για τη λήψη δρα­στι­κών μέτρων τεκ­μη­ριώ­νε­ται από την εξα­ντλη­τική χαρ­το­γρά­φηση και τη στα­τι­στική ανάλυση (SPSS) που πραγ­μα­το­ποί­ησε η ομάδα έργου. Τα στοι­χεία απο­κα­λύ­πτουν μια κοι­νό­τητα που βρί­σκε­ται σε καθε­στώς «πολ­λα­πλής στέ­ρη­σης»:

Πλη­θυ­σμιακή Κατα­νομή: Συνο­λικά κατα­γρά­φη­καν 288 άτομα που αντι­στοι­χούν σε 61 νοι­κο­κυ­ριά. Η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία, 238 άτομα, συγκε­ντρώ­νε­ται στον καταυ­λι­σμό στο Κορα­κό­νερο, ενώ μικρό­τε­ρες ομάδες εντο­πί­στη­καν στα Αμπέλια Καΐρ (26 άτομα) και στους Αγίους Απο­στό­λους είχαν κατα­γρα­φεί 24 άτομα.

Ηλι­κιακή Πυρα­μίδα: Η πλειο­ψη­φία ανήκει στην ηλι­κιακή ομάδα 0-17 ετών. Πρό­κει­ται για μια κοι­νό­τητα ανη­λί­κων που μεγα­λώ­νουν σε συν­θή­κες ακραίας υπο­βάθ­μι­σης.

Εκπαι­δευ­τικό Χάσμα: Το 64,5% των ενη­λί­κων δηλώνει ότι δεν έχουν ολο­κλη­ρώ­σει ούτε το Δημο­τικό. Μόλις το 12,9% είναι από­φοι­τοι Δημο­τι­κού.

Απα­σχό­ληση: Το 67,7% δηλώνει άνεργο, ωστόσο το 61,3% εκφρά­ζει ρητά την επι­θυ­μία για επαγ­γελ­μα­τική κατάρ­τιση.

Συν­θή­κες Δια­βί­ω­σης: Το 51,6% διαβιεί σε παρα­πήγ­ματα και το 38,7% σε λυόμενα. Το 54,8% δεν έχει πρό­σβαση σε δίκτυο ηλε­κτρο­δό­τη­σης και το 48,4% στε­ρεί­ται σύν­δε­σης με το δίκτυο ύδρευ­σης.

Η περί­πτωση του χώρου στ΄Ασγούρου παρα­μέ­νει στο σχέδιο ως η οργα­νω­μένη λύση προ­σω­ρι­νής μετε­γκα­τά­στα­σης. Παρά το γεγονός ότι η προη­γού­μενη αίτηση χρη­μα­το­δό­τη­σης απο­σύρ­θηκε το 2021, όπως κατα­γρά­φε­ται στην εισή­γηση, το νέο Σχέδιο Δράσης επα­να­φέ­ρει την περιοχή Κ.Μ. 297Α Γαιών Ασγού­ρου στο προ­σκή­νιο.

Στην εισή­γηση τονί­ζε­ται ότι η νέα αίτηση βασί­ζε­ται στον Πρότυπο Κανο­νι­σμό Λει­τουρ­γίας που είχε εγκρι­θεί με την υπ’ αριθμ. 126/2019 απόφαση του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου. Ο κανο­νι­σμός αυτός είχε συντα­χθεί απο­κλει­στικά για τη συγκε­κρι­μένη περιοχή στ’ Ασγού­ρου, επο­μέ­νως η επα­να­φορά του κανο­νι­σμού στο νέο Σχέδιο Δράσης συνε­πά­γε­ται την επα­να­φορά της ίδιας τοπο­θε­σίας.

Το ακίνητο, για το οποίο υπάρχει ήδη συμ­φω­νη­τικό μίσθω­σης με την ΕΤΑΔ από το 2017 και εγκε­κρι­μέ­νος πρό­τυ­πος κανο­νι­σμός λει­τουρ­γίας από το 2019, απο­τε­λεί τη βάση για τη μετε­γκα­τά­σταση 25 νοι­κο­κυ­ριών. Προ­ϋ­πό­θεση για την υλο­ποί­ηση είναι η εκ νέου κατά­θεση αίτησης και η έκδοση της απα­ραί­τη­της Κοινής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης (ΚΥΑ). Παράλ­ληλα, το σχέδιο ανοίγει και μια δεύτερη κατεύ­θυνση, μέσω της επι­δό­τη­σης ενοι­κίου και της διά­χυ­σης νοι­κο­κυ­ριών στον αστικό ιστό, ώστε να απο­φευ­χθεί η δημιουρ­γία νέων εστιών απο­μό­νω­σης.

Κομβικό ρόλο στην υλο­ποί­ηση του σχεδίου παίζει το Παράρ­τημα Ρομά του Κέντρου Κοι­νό­τη­τας του Δήμου Ρόδου. Η δουλειά που επι­τε­λεί­ται είναι υπο­δειγ­μα­τική, καθώς απο­τε­λεί τον μονα­δικό σταθερό σύν­δε­σμο της κοι­νό­τη­τας με το επίσημο κράτος.

Το Παράρ­τημα, ως «θεμα­το­φύ­λα­κας» του σχεδίου, θα λει­τουρ­γεί ως μηχα­νι­σμός παρα­κο­λού­θη­σης και ανα­τρο­φο­δό­τη­σης, με υπο­χρέ­ωση επι­και­ρο­ποί­η­σης των δράσεων ανά διετία.

Η νέα στρα­τη­γική διαρ­θρώ­νε­ται γύρω από τρία κύρια χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία:

Πρό­γραμμα «Εστια-ΖΩ» (400.000€): Αφορά στην ένταξη νοι­κο­κυ­ριών σε κανο­νι­κές κατοι­κίες με 24μηνη επι­δό­τηση ενοι­κίου. Περι­λαμ­βά­νει τη σημα­ντική επι­δό­τηση εργα­σίας, η οποία καλύ­πτει το 100% του μισθο­λο­γι­κού και ασφα­λι­στι­κού κόστους για τον πρώτο χρόνο.

Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο 2021-2027»: Στο­χεύει στην επι­δό­τηση ενοι­κίου για επι­πλέον 29 νοι­κο­κυ­ριά, προ­ω­θώ­ντας την ομαλή ενσω­μά­τωση στις γει­το­νιές του νησιού.

Οργα­νω­μέ­νος Οικι­σμός (Ν.4483/2017): Η προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση των 25 νοι­κο­κυ­ριών στ’ Ασγού­ρου θα διέ­πε­ται από αυστη­ρούς κανόνες. Για να δια­σφα­λι­στεί ότι κανένας χώρος παρέμ­βα­σης δεν θα εξε­λι­χθεί σε νέο γκέτο, προ­βλέ­πε­ται η λει­τουρ­γία «Ομάδας Δια­χει­ρι­στι­κής Μέρι­μνας» και ενός «Πολυ­κέ­ντρου» εντός του οικι­σμού.

Οι ωφε­λού­με­νοι καλού­νται να απο­δε­χτούν συγκε­κρι­μένο κανο­νι­σμό λει­τουρ­γίας, ο οποίος προ­βλέ­πει κυρώ­σεις για παρα­βά­σεις των κανόνων συμ­βί­ω­σης, δια­δι­κα­σίες απο­μά­κρυν­σης από τον οικισμό ή το πρό­γραμμα σε περι­πτώ­σεις συστη­μα­τι­κής παρα­βί­α­σης, καθώς και καθη­με­ρινή επι­τή­ρηση με στόχο τη δια­σφά­λιση της καθα­ριό­τη­τας, της τάξης και της συμ­μόρ­φω­σης με τις προ­βλε­πό­με­νες υπο­χρε­ώ­σεις. Στο πεδίο της υγείας και της πρό­νοιας, η έμφαση δίνεται στην πρόληψη, με παρεμ­βά­σεις που στο­χεύ­ουν ιδίως στην αντι­με­τώ­πιση της παι­δι­κής φτώ­χειας και στη βελ­τί­ωση της πρό­σβα­σης σε βασικές υπη­ρε­σίες.

Πρό­γραμμα «Νοιά­ζο­μαι & Προ­σφέρω στο ΠΑΙΔΙ»: Με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 904.320€, θα δια­νε­μη­θούν κοι­νω­νι­κές επι­τα­γές υγείας σε ανή­λι­κους.

Κλι­μά­κια Υγείας: Τακτι­κοί εμβο­λια­σμοί, προ­λη­πτι­κοί έλεγχοι γυναι­κών (τεστ Παπα­νι­κο­λάου, μαστο­γρα­φίες) και δια­σύν­δεση με υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας και απε­ξάρ­τη­σης (ΚΕΘΕΑ, ΟΚΑΝΑ).

Ενδυ­νά­μωση Γυναι­κών: Η Δράση 4.ι.6 επι­κε­ντρώ­νε­ται στις γυναί­κες Ρομά, προ­ω­θώ­ντας την αυτο­ε­κτί­μηση και την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητά τους για την κατα­πο­λέ­μηση των πολ­λα­πλών δια­κρί­σεων.

Ο Δήμος Ρόδου θέτει ως στόχο την καθο­λική συμ­με­τοχή των νηπίων στην προ­σχο­λική αγωγή, ενι­σχύ­ο­ντας παράλ­ληλα τη φοίτηση των μαθητών μέσω καθη­με­ρι­νής μετα­φο­ράς με σχολικό λεω­φο­ρείο και συνο­δεία. Στο ίδιο πλαίσιο, προ­βλέ­πο­νται παρεμ­βά­σεις για την κατα­πο­λέ­μηση του ψηφια­κού απο­κλει­σμού, με παροχή tablet και ένταξη στο Πανελ­λή­νιο Σχολικό Δίκτυο, καθώς και δράσεις ενι­σχυ­τι­κής διδα­σκα­λίας για τη στήριξη των μαθητών και τη μείωση της σχο­λι­κής απο­τυ­χίας.

Η δημο­τική αρχή ξεκα­θα­ρί­ζει ότι η στήριξη συνο­δεύ­ε­ται από υπο­χρε­ώ­σεις. Η επι­τυ­χία της ενσω­μά­τω­σης απαιτεί σύνδεση της στή­ρι­ξης με την ένταξη στην εργασία για ένα μέλος κάθε νοι­κο­κυ­ριού, υπο­χρε­ω­τική φοίτηση για όλα τα παιδιά και εθε­λο­ντική προ­σφορά σε εργα­σίες του Δήμου (πράσινο, καθα­ριό­τητα).

Επι­πλέον, προ­βλέ­πε­ται η εκπαί­δευση στε­λε­χών φορέων και της Αστυ­νο­μίας σε θέματα ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, για τη βελ­τί­ωση της σχέσης εμπι­στο­σύ­νης με την κοι­νό­τητα.

Το Τοπικό Σχέδιο Δράσης 2021-2030 απο­τε­λεί μια ρεα­λι­στική προ­σπά­θεια να κλείσει μια ανοιχτή πληγή δεκα­ε­τιών. Η Ρόδος επι­λέ­γει πλέον έναν δρόμο που συν­δυά­ζει την οργα­νω­μένη προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση στ’ Ασγού­ρου με τη στα­διακή ενσω­μά­τωση στις γει­το­νιές του νησιού. Αν το σχέδιο υλο­ποι­η­θεί με τη σοβα­ρό­τητα που περι­γρά­φε­ται, η Ρόδος θα έχει κατα­φέ­ρει να μετα­τρέ­ψει μια χρόνια κοι­νω­νική παθο­γέ­νεια σε παρά­δειγμα επι­τυ­χούς ενσω­μά­τω­σης και κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης.