Η ώρα του “Σχεδίου Β”

Μία εβδο­μάδα μετά την περι­πε­τειώδη Σύνοδο Κορυφής των “28” (και τις περιώ­νυ­μες δια­βε­βαιώ­σεις για δια­τή­ρηση του status quo στα σύνορα που διεκ­δί­κησε ο Αλέξης Τσίπρας) και μία εβδο­μάδα πριν από την Σύνοδο Ε.Ε.-Τουρκίας, που προ­βάλ­λει ως κατα­λυ­τικό ορόσημο, η δια­χεί­ριση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης έχει ήδη περάσει εκ των πραγ­μά­των από το συλ­λο­γικά απο­φα­σι­σμένο “Σχέδιο Α” σε ένα άρρητο “Σχέδιο Β” που κύριο στοι­χείο του έχει το κλεί­σιμο των βόρειων συνόρων της Ελλάδας, καθώς από το βράδυ της Πέμπτης δεν έχει περάσει από τη διάβαση της Ειδο­μέ­νης ούτε ένας πρό­σφυ­γας.

Τόσο ο διεθνής Τύπος όσο και οι τοπο­θε­τή­σεις Βερο­λί­νου και Βρυ­ξελ­λών έχουν περάσει στη ρητο­ρική της αντι­με­τώ­πι­σης “ανθρω­πι­στι­κής κρίσης” – σε μια μετα­τό­πιση από την πολι­τική της “από κοινού απά­ντη­σης” πολύ σημα­ντική.

Παρά τις ηχηρές αντι­δρά­σεις της Αθήνας (διάβημα προς την Αυστρία, ανά­κληση για δια­βου­λεύ­σεις της Ελλη­νί­δας πρε­σβευ­τού στη Βιέννη, αρνη­τική απά­ντηση στο αίτημα της Αυστρια­κής υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών να επι­σκε­φθεί την Αθήνα την επόμενη εβδο­μάδα) οι χώρες της Μεσευ­ρώ­πης, που με τις μονο­με­ρείς ενέρ­γειές τους υπα­γο­ρεύ­ουν τον ρυθμό των εξε­λί­ξεων κατά μήκος όλου του “βαλ­κα­νι­κού δια­δρό­μου”, δεν έχουν χάσει την πρω­το­βου­λία των κινή­σεων ούτε στιγμή.

Βερο­λίνο και Βρυ­ξέλ­λες ομνύουν στην “ευρω­παϊκή λύση”, που φέρει την σφρα­γίδα των επι­λο­γών τους, απο­δο­κι­μά­ζουν (αν και όχι χωρίς “κατα­νό­ηση”) τις πρω­το­βου­λίες σε εθνικό επίπεδο και επι­μέ­νουν ότι παρα­μέ­νει σε ισχύ, του­λά­χι­στον μέχρι τη Σύνοδο της 7ης Μαρτίου, το “Σχέδιο Α”, που κύρια σκέλη του έχει αφενός τον συμ­με­ρι­σμό των βαρών μέσω του προ­γράμ­μα­τος μετε­γκα­τά­στα­σης προ­σφύ­γων και αφε­τέ­ρου την υλο­ποί­ηση του Σχεδίου Δράσης Ε.Ε.-Τουρκίας.

Όμως το πρώτο σκέλος δεν “περπατά”, καθώς, όπως κατήγ­γειλε ο Γερ­μα­νός αντι­κα­γκε­λά­ριος Sigmar Gabriel μόνο 5 στα 28 κράτη-μέλη πραγ­μα­το­ποιούν μετε­γκα­τα­στά­σεις προ­σφύ­γων. Όσο για το δεύτερο σκέλος, οι μεν χώρες της Μεσευ­ρώ­πης το χλευά­ζουν ανοιχτά (λ.χ. δια στό­μα­τος του Ούγγρου πρω­θυ­πουρ­γού Viktor Orban) ως μη ρεα­λι­στικό, το δε Βερο­λίνο προ­σε­κτικά επι­ση­μαί­νει ότι πρό­κει­ται για την κυρί­αρχη αυτή τη στιγμή επιλογή, που μένει να δια­πι­στω­θούν μέσα στο αμέσως επόμενο διά­στημα οι δυνα­τό­τη­τες ευό­δω­σής της.

Το εκβια­στικό δια­πραγ­μα­τευ­τικό στυλ του Tayyip Erdogan, που μέσω διαρ­ροών έγινε γνωστό τοις πάσι, και ο εν πολλοίς “επι­κοι­νω­νια­κός” χαρα­κτή­ρας της εμπλο­κής του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο σε ρόλο υπο­στη­ρι­κτι­κής επι­τή­ρη­σης, δικαιο­λο­γούν τους επι­φυ­λα­κτι­κούς. Εάν η γερ­μα­νική διπλω­μα­τία δεν εμπνευ­σθεί μέχρι τις 7 Μαρτίου ένα “μεγάλο ντιλ”, που να περι­λαμ­βά­νει από το μέλλον της ευρω­τουρ­κι­κής σχέσης μέχρι τα νέα, δυσμενή για την Άγκυρα, δεδο­μένα που δημιουρ­γεί το ρωσο­α­με­ρι­κα­νικό σχέδιο κατά­παυ­σης του πυρός στην Συρία, η υλο­ποί­ηση του “Σχεδίου Β” θα έχει κατα­στεί αυτο-εκπληρούμενη προ­φη­τεία.

Η ίδια η Γερ­μα­νία βρί­σκε­ται παγι­δευ­μένη στην ανάγκη να δια­τη­ρή­σει το “ηθικό πλε­ο­νέ­κτημα” που της έδωσε η αρχική τοπο­θέ­τηση της Angela Merkel υπέρ μιας πολι­τι­κής “ανοι­κτών θυρών”, μολο­νότι η εσω­τε­ρική πολι­τική δυνα­μική έχει προ πολλού γείρει την πλά­στιγγα και πάλι προς την μεριά της πάση θυσία απώ­θη­σης των εισερ­χο­μέ­νων.

Οι “αυθαι­ρε­τού­ντες” πάλι της Μεσευ­ρώ­πης δεν το κρύβουν ότι από τα αντι­φα­τικά μηνύ­ματα που εκπέ­μπει η Γερ­μα­νία επέ­λε­ξαν να υλο­ποι­ή­σουν αυτό που εκτι­μούν ως το πραγ­μα­τικό. Υπο­στη­ρί­ζουν μάλιστα ότι οι ενέρ­γειές τους συντε­λούν στην επί­τευξη της αυθε­ντικά “ευρω­παϊ­κής λύσης”.

Σε συνέ­ντευξή του στην εφη­με­ρίδα Kurier ο Σοσιαλ­δη­μο­κρά­της καγκε­λά­ριος της Αυστρίας Werner Faymann δήλωσε ότι στην τελευ­ταία Σύνοδο Κορυφής μετέ­φερε στον Αλέξη Τσίπρα το μήνυμα ότι αφενός θα έχει την υπο­στή­ριξή του “όταν τίθεται θέμα απο­φυ­γής μίας πολι­τι­κής λιτό­τη­τας που κατα­στρέ­φει την Ελλάδα”, αφε­τέ­ρου όμως ότι τόσο η Αθήνα όσο και η Κομι­σιόν θα πρέπει να το πάρουν απόφαση πως δεν γίνεται οι πρό­σφυ­γες να συνε­χί­σουν να προ­ω­θού­νται προς Βορράν. Ο ίδιος συμπλή­ρωσε ότι τα hotspots δεν είναι “γραφεία ταξι­δίων”, που κατα­γρά­φουν τους εισερ­χό­με­νους και τους επι­τρέ­πουν τη συνέ­χιση του ταξι­διού τους, αλλά είναι ο χώρος από τον οποίο μετε­γκα­θί­στα­νται οργα­νω­μένα οι δικαιού­με­νοι διε­θνούς προ­στα­σίας και επα­να­πα­τρί­ζο­νται οι υπό­λοι­ποι.

Προ­φα­νώς, το κλεί­σιμο των ελλη­νι­κών συνόρων εξυ­πη­ρε­τεί αυτή τη λογική, με τη μετα­τροπή όλης της Ελλάδας σε ένα μεγάλο hotspot. Άλλωστε, από την άτυπη Σύνοδο του “βαλ­κα­νι­κού δια­δρό­μου” του περα­σμέ­νου φθι­νο­πώ­ρου, έχει συμ­φω­νη­θεί, παρό­ντος και του Αλέξη Τσίπρα, ότι “καμία χώρα δεν θα μετα­θέ­τει τα βάρη στη γει­το­νική”, κοινώς ότι οι ροές δεν θα παρα­μεί­νουν ελεύ­θε­ρες.

H νέα αυτή κατά­σταση προ­κα­λεί έντονες αντι­δρά­σεις σε όσους υπο­ψιά­ζο­νται ότι θα απο­τε­λέ­σουν τον προ­ο­ρι­σμό των εναλ­λα­κτι­κών οδών δια­κί­νη­σης που ανα­πό­φευ­κτα θα προ­κύ­ψουν (π.χ. Ιταλία) και σε όσους φοβού­νται τις απο­στα­θε­ρο­ποι­η­τι­κές δια­στά­σεις που μπορεί να πάρει το “πείραμα” σε συν­δυα­σμό με την οικο­νο­μική κρίση (π.χ. Γερ­μα­νία).

Όμως το Βερο­λίνο έχει την πολυ­τέ­λεια της προ­σαρ­μο­γής. Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά έγραψε η εφη­με­ρίδα Die Welt “η τρα­γω­δία της Ελλάδας μπορεί να είναι ευκαι­ρία για την Angela Merkel” αφενός γιατί οι ροές όντως θα περιο­ρι­σθούν και αφε­τέ­ρου γιατί οι εκκλή­σεις για συλ­λο­γική δράση (μετε­γκα­τα­στά­σεις κτλ.) δεν θα απο­τε­λούν απαι­τή­σεις της ισχυρής Γερ­μα­νίας, αλλά κραυγές αγωνίας της ανί­σχυ­ρης Ελλάδας.

Περισ­σό­τερο απο­κα­λυ­πτική, με την ειλι­κρί­νεια που προ­σφέ­ρει η από­σταση ενός ωκεανού, είναι η Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία η ιδέα της απο­κο­πής των προ­σφυ­γι­κών ροών στην Ελλάδα, που μέχρι τώρα απο­τε­λούσε ταμπού και προ­ω­θού­νταν μόνο από λαϊ­κι­στές ηγέτες τύπου Orban, κερ­δί­ζει στα­διακά, όλο και περισ­σό­τε­ρους Ευρω­παί­ους ιθύ­νο­ντες.

Η “περι­χα­ρά­κωση” της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας συντε­λεί­ται ήδη, σημειώ­νει η αμε­ρι­κα­νική εφη­με­ρίδα, προ­σθέ­το­ντας την κυνική δήλωση μη κατο­νο­μα­ζό­με­νου Ευρω­παίου αξιω­μα­τού­χου, σύμφωνα με τον οποίο “η Ελλάδα δεν θα ήταν και το χει­ρό­τερο μέρος για να έχουμε μια ανθρω­πι­στική κρίση για λίγους μήνες” δεδο­μέ­νης και της περισ­σό­τερο φιλικής προς τους πρό­σφυ­γες στάσης του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού, σε σύγκριση με αυτόν των Βαλ­κα­νίων και της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης.

Κατά την Wall Street Journal, το “σφρά­γι­σμα” της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας δεν θα κατα­στεί ποτέ δια­κη­ρυγ­μένη πολι­τική της Ε.Ε., καθώς αντί­κει­ται στις αρχές που αυτή συχνά επι­κα­λεί­ται περί ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και ισό­τη­τας των 28 κρατών-μελών. Άλλωστε, ορι­σμέ­νες κυβερ­νή­σεις παρα­μέ­νουν ασυμ­φι­λί­ωτα αντί­θε­τες σε μια τέτοια προ­ο­πτική – με τον Βέλγο πρω­θυ­πουργό Louis Michel, λ.χ., να την χαρα­κτη­ρί­ζει “ως μια απο­τυ­χία που θα οδη­γή­σει σε ολό­κληρο ντόμινο απο­τυ­χιών”.

Ωστόσο, συμπλη­ρώ­νει το δημο­σί­ευμα, όσο πλη­σιά­ζει η άνοιξη, οπότε και θα εντα­θούν οι προ­σφυ­γι­κές ροές, και όσο δεν απο­δί­δει το Σχέδιο Δράσης Ε.Ε.-Τουρκίας, τόσο η πολι­τική της Αυστρίας θα συναντά σιωπηρή υπο­στή­ριξη. Η Κομι­σιόν προ­ε­τοι­μά­ζει σχέδια έκτα­κτης ανάγκης για την επερ­χό­μενη ανθρω­πι­στική κρίση στην Ελλάδα και κατα­δι­κά­ζει δημο­σίως τις απο­φά­σεις της Αυστρίας. Όμως αρκετοί αξιω­μα­τού­χοι της Ε.Ε. κατ’ ιδίαν δηλώ­νουν ότι μια τέτοια κρίση στην Ελλάδα θα είχε το ευερ­γε­τικό απο­τέ­λε­σμα να απο­τρέ­ψει τους οικο­νο­μι­κούς μετα­νά­στες που έχουν ως προ­ο­ρι­σμό την Ευρώπη…

capital.gr