Λειψυδρία: Πώς φτάσαμε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για Λέρο, Πάτμο και Αττική

Σε καθε­στώς έκτα­κτης ανάγκης λόγω λει­ψυ­δρίας εισέρ­χο­νται η Λέρος και η Πάτμος, με τα μέτρα να ανα­μέ­νε­ται να εγκρι­θούν σήμερα από την κλαδική Ολο­μέ­λεια της ΡΑΑΕΥ – εξέλιξη που ανοίγει τον δρόμο για άμεση ενερ­γο­ποί­ηση παρεμ­βά­σεων στα δύο νησιά αλλά και επι­τά­χυνση των έργων υπο­δο­μής με fast track δια­δι­κα­σίες και δια­γω­νι­στι­κές ευε­λι­ξίες.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, στην ίδια συνε­δρί­αση θα αξιο­λο­γη­θούν και τα μέτρα για την Αττική, με την έκδοση αντί­στοι­χων απο­φά­σεων να ακο­λου­θεί τις επό­με­νες ώρες.

Η Ρυθ­μι­στική Αρχή Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδάτων έχει ήδη ενερ­γο­ποι­ή­σει το θεσμικό πλαίσιο αρμο­διο­τή­των της, μετά το αίτημα που υπέβαλε η ΕΥΔΑΠ στο Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας ζητώ­ντας κατε­πεί­γουσα μέριμνα για την υδρο­δό­τηση της Αττικής.

Χθες 26 Νοεμ­βρίου, ο ταμιευ­τή­ρας του Μόρνου περιείχε 160.662.000 m³ νερού, έναντι 262.068.000 m³ πριν από ένα χρόνο — κατα­γρά­φο­ντας μια μείωση περίπου 40%.

Τα συνο­λικά απο­θέ­ματα των τεσ­σά­ρων βασικών ταμιευ­τή­ρων (Εύηνος, Μόρνος, Υλίκη, Μαρα­θώ­νας) της ΕΥΔΑΠ ανέρ­χο­νταν σε 363.345.000 m³, από 571.003.000 m³πέρυσι, κατα­γρά­φο­ντας πτώση σχεδόν 37%.

 Στο ΕΜΠ η μελέτη

Πριν από λίγες εβδο­μά­δες, η Αρχή είχε επίσης ανα­θέ­σει στον καθη­γητή από το Εργα­στή­ριο Υδρο­λο­γίας και Αξιο­ποί­η­σης Υδα­τι­κών Πόρων της Σχολής Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών του ΕΜΠ Χρήστο Μακρό­πουλο και σε μεγάλο νομικό γραφείο των Αθηνών (Φλο­γαίτη –Σιούτη) μελέτη και σχετική γνω­μο­δό­τηση για τα υδατικά απο­θέ­ματα της Αττικής χωρίς ωστόσο να είναι σαφές εάν το παρα­δο­τέο έχει ολο­κλη­ρω­θεί και παρα­λη­φθεί, κάτι που θεω­ρεί­ται κρίσιμο για τη λήψη των τελικών απο­φά­σεων.

Τα έκτακτα μέτρα κρί­νο­νται απα­ραί­τητα, καθώς δίνουν τη δυνα­τό­τητα της επι­τά­χυν­σης των μελετών αλλά της άμεσης υλο­ποί­η­σης υπο­δο­μών σε περιο­χές που κιν­δυ­νεύ­ουν από υδρο­λο­γική κατάρ­ρευση. Στην Αττική και κατά επέ­κταση και στα νησιά που μπαί­νουν σε καθε­στώς «κόκ­κι­νου» συνα­γερ­μού ΕΥΔΑΠ και ΥΠΕΝ δρο­μο­λο­γούν γρή­γο­ρες δια­δι­κα­σίες ανά­θε­σης, με ενερ­γο­ποί­ηση του άρθρου 55 του πρό­σφα­του νόμου για έργα εθνικής προ­τε­ραιό­τη­τας, αντί­στοι­χες με το μοντέλο Θεσ­σα­λίας – συμπιε­σμέ­νες χρονικά, και χωρίς καθυ­στε­ρή­σεις.

Το έργο «Εύρυτος» και η εκτροπή δύο ποταμών

Στο επί­κε­ντρο του σχεδίου αντι­με­τώ­πι­σης της λει­ψυ­δρίας βρί­σκε­ται το έργο «Εύρυτος», ύψους 500 εκατ. το οποίο προ­βλέ­πει τη μερική εκτροπή των ποταμών Καρ­πε­νη­σιώτη και Κρι­κε­λιώτη προς τους ταμιευ­τή­ρες του Εύηνου αλλά και έργα ανα­βάθ­μι­σης δικτύου και αφα­λα­τώ­σεις. Η δημο­πρά­τηση για το σχέδιο «Εύρυτος»τοπο­θε­τεί­ται για το καλο­καίρι του 2026, με τεχνικό σχε­δια­σμό που περι­λαμ­βά­νει δύο σήραγ­γες μήκους 14 και 6 χιλιο­μέ­τρων και διά­με­τρο τέσσερα μέτρα, ικανές να μετα­φέ­ρουν έως 200 εκα­τομ­μύ­ρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως.

Η λήψη νερού θα γίνεται μόνο όταν η στάθμη ανε­βαί­νει μετά από βρο­χο­πτώ­σεις ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται η οικο­λο­γική ισορ­ρο­πία των ποταμών, ενώ η φυσική βαρυ­τική ροή του Εύηνου θα επι­τρέ­πει την μετα­φορά χωρίς ενερ­γειακό κόστος.

Σήμερα, η μείωση των απο­θε­μά­των νερού αγγίζει τα 250 εκα­τομ­μύ­ρια κυβικά μέτρα ετησίως, με παράλ­ληλη μείωση βρο­χο­πτώ­σεων κατά 25%, αύξηση εξά­τμι­σης κατά 15% και αύξηση κατα­νά­λω­σης κατά 6%. Τα δεδο­μένα αυτά, σύμφωνα με την κυβέρ­νηση, επι­τα­χύ­νουν τη λήψη απο­φά­σεων.

Αφα­λά­τωση εάν η ανομ­βρία συνε­χι­στεί

Εφόσον η ξηρασία παρα­τα­θεί, προ­ω­θεί­ται παράλ­ληλη λύση με τη δημιουρ­γία και μονάδων αφα­λά­τω­σης σε Θίσβη, Νέα Πέραμο και Λαύριο. Οι εγκα­τα­στά­σεις σχε­διά­ζε­ται να είναι συναρ­μο­λο­γού­με­νες, με χρόνο υλο­ποί­η­σης δύο έως δυόμισι ετών, ωστόσο το κόστος παρα­γω­γής νερού θα είναι πολ­λα­πλά­σιο από τη φυσική ροή, γεγονός που ανα­μέ­νε­ται να επι­βα­ρύ­νει μελ­λο­ντικά τα τιμο­λό­για.

Τιμο­λό­για – οι κρί­σι­μες απο­φά­σεις στο τέλος της χρονιάς

Επόμενο βήμα στην σύνθετη εξίσωση της δια­χεί­ρι­σης του νερού είναι η αύξηση των τιμο­λο­γίων, ζήτημα το οποίο έχει θέσει μετ’ επι­τάσ­σεως η διοί­κηση της ΕΥΔΑΠ και στην τελευ­ταία τηλε­διά­σκεψη με τους ανα­λυ­τές. Η εται­ρεία ανα­κοί­νωσε ζημιές 5,5 εκ. στα απο­τε­λέ­σματα εξα­μή­νου, τις οποίες απέδωσε εν πολλοίς στην μάταια εδώ και μια διετία προ­σπά­θεια να ανα­προ­σαρ­μό­σει τα τιμο­λό­για νερού που είναι από τα φθη­νό­τερα στην Ευρώπη.

Το ρυθ­μι­στικό πλαίσιο και η απόφαση για τα τιμο­λό­για δεν λαμ­βά­νε­ται απευ­θείας από την κυβέρ­νηση και πρέπει ο ρυθ­μι­στής, δηλαδή η ΡΑΑΕΥ να εγκρί­νει εκείνη το «επι­τρε­πό­μενο έσοδο», όπως κάνει για ενερ­γεια­κούς φορείς (ΔΕΔΔΗΕ, ΑΔΜΗΕ κ.λπ.) με τα απο­τε­λέ­σματα να απο­τυ­πώ­νο­νται στους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος. Η υπο­στε­λέ­χωση της Αρχής και το ακέ­φα­λου του χαρα­κτήρα της μέχρι τώρα, θεω­ρού­νταν οι κυριό­τε­ροι παρά­γο­ντες των καθυ­στε­ρή­σεων μαζί με την απρο­θυ­μία σε πολι­τικό επίπεδο να υπάρ­ξουν αυξή­σεις στα τιμο­λό­για.

Η ΡΑΑΕΥ θα αξιο­λο­γή­σει το επεν­δυ­τικό πλάνο των επι­χει­ρή­σεων ύδρευ­σης, τις ανάγκες υπο­δο­μής και το λει­τουρ­γικό κόστος, με στόχο οι αυξή­σεις να είναι στα­δια­κές και όχι δυσα­νά­λο­γες για τα νοι­κο­κυ­ριά. Σύμφωνα με αρμό­διες πηγές, οι ορι­στι­κές απο­φά­σεις για την τιμή του νερού ανα­μέ­νο­νται έως το τέλος του έτους.

 Όλα πλέον κρί­νο­νται στον χρόνο

Η Ελλάδα εισέρ­χε­ται σε μια νέα εποχή υδρο­λο­γι­κής δια­χεί­ρι­σης. Η κήρυξη νησιών σε έκτακτη ανάγκη, η επι­κεί­μενη ένταξη της Αττικής, ο σχε­δια­σμός του «Εύρυτου», η εφε­δρική στρα­τη­γική αφα­λά­τω­σης και η συγκέ­ντρωση της δια­χεί­ρι­σης σε δύο μεγάλα κέντρα συν­θέ­τουν μια συνο­λική απά­ντηση σε μία κρίση που πλέον δεν αφορά το μέλλον αλλά το παρόν. Το αν το σχέδιο θα υλο­ποι­η­θεί στον χρόνο που απαι­τεί­ται θα κριθεί στους επό­με­νους μήνες. Ο χει­μώ­νας πάντως θα είναι καθο­ρι­στι­κός.

Πηγή: newmoney.gr