Η τηλεργασία ήρθε για να μείνει

Εκρηξη της απα­σχό­λη­σης με καθε­στώς τηλερ­γα­σίας, αλλά και ανά­δειξη προ­βλη­μά­των όπως οι μισθο­λο­γι­κές ανι­σό­τη­τες και η ανάγκη θέσπι­σης ρυθ­μί­σεων για τους όρους απα­σχό­λη­σης είναι τα ζητή­ματα που ανα­δεί­χθη­καν κατά την περίοδο της παν­δη­μίας συνο­λικά στις χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, αλλά και στη χώρα μας

Η προ­ο­πτική

Το ποσοστό της παροχής εργα­σίας μέσω της τηλερ­γα­σίας στις χώρες της ΕΕ εκτο­ξεύ­θηκε από 16,1% το 2019 σε 37% το 2020, με έναν στους τρεις εργα­ζο­μέ­νους να απα­σχο­λεί­ται με αυτή τη μορφή απα­σχό­λη­σης. Αντι­στοί­χως στη χώρα μας η αύξηση ήταν ιλιγ­γιώ­δης με έναν στους τέσ­σε­ρις να απα­σχο­λού­νται με τηλερ­γα­σία και τα ποσοστά να ανε­βαί­νουν από 5,3% το 2019 σε 26% το 2020.

Η κατα­γραφή των εξε­λί­ξεων γύρω από την τηλερ­γα­σία προ­έρ­χε­ται από το Εθνικό Ινστι­τούτο Εργα­σίας και Εργα­τι­κού Δυνα­μι­κού και ειδι­κό­τερα από την έρευνα του κ. Π. Κυρια­κού­λια για «την τηλερ­γα­σία στην Ευρω­παϊκή Ενωση πριν και μετά την παν­δη­μία του Covid-19».

Στα­θε­ρο­ποί­ηση

 

Η σημα­ντι­κό­τερη, ίσως, εκτί­μηση της έρευνας αφορά την προ­ο­πτική της συγκε­κρι­μέ­νης απα­σχό­λη­σης, η οποία μπορεί να εξα­κο­λου­θή­σει να εφαρ­μό­ζε­ται  από ένα μεγάλο ποσοστό εργα­ζο­μέ­νων που κυμαί­νε­ται μεταξύ 35% – 41% στα δύο τρίτα των χωρών-μελών της Ενωσης. Εκπληξη απο­τε­λεί το ποσοστό της Ελλάδας  – για τους εν δυνάμει τηλερ­γα­ζο­μέ­νους – το οποίο φέρεται μελ­λο­ντικά να αγγίζει το 40% του συνόλου των εργα­ζό­με­νων μισθω­τών.

Σύμφωνα με την έρευνα, οι τηλερ­γα­ζό­με­νοι θα συνε­χί­σουν να αυξά­νο­νται σημα­ντικά το επόμενο διά­στημα εν μέσω της παν­δη­μίας. Ωστόσο με τη λήξη της υγειο­νο­μι­κής δύνα­νται να στα­θε­ρο­ποι­η­θούν – στη χώρα μας – γύρω στο 25% του συνόλου μισθω­τών και αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νων. Δηλαδή περίπου 500.000 άτομα να εργά­ζο­νται με καθε­στώς πλήρους τηλερ­γα­σίας (fullyteleworkable). Ταυ­το­χρό­νως, ένα πρό­σθετο ποσοστό 12% (δηλαδή επι­πλέον 250.000 – 300.000 άτομα) μπορεί να εργά­ζε­ται σε θέσεις εργα­σίας με υψηλές δυνα­τό­τη­τες τηλερ­γα­σίας.

Ωστόσο στην έρευνα γίνεται σαφές ότι η ευρεία καθιέ­ρωση της τηλερ­γα­σίας εγείρει σημα­ντικά ζητή­ματα ανι­σο­τή­των – μισθο­λο­γι­κών, εκπαι­δευ­τι­κών, φύλου κ.λπ. – τα οποία θα πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν θεσμικά.

Η εικόνα προ Covid-19

 

Κατά την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, προ Covid-19, η τηλερ­γα­σία αυξα­νό­ταν, αλλά όχι εντυ­πω­σιακά. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έρευνας στην ΕΕ ήταν το 2009 στο 12,4% και το 2019 έφθασε στο 16,1%. Στην Ελλάδα τα ποσοστά ήταν σαφώς χαμη­λό­τερα. Από 4,3% το 2009 έφθασε στο 5,3% πριν από την υγειο­νο­μική κρίση. 

Η τηλερ­γα­σία – προ κρίσης – αφο­ρούσε περισ­σό­τερο τους αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νους, παρά τους μισθω­τούς με εξαρ­τη­μένη σχέση εργα­σίας. Στην Ευρώπη το 2019 «εργά­ζο­νταν από το σπίτι» το 37% των αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νων και αντι­στοί­χως το 12,7% των μισθω­τών. Στην Ελλάδα, οι αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι εργά­ζο­νταν το 2019 σε ποσοστό 4,9% «ορι­σμέ­νες φορές» από το σπίτι και 3% «συνήθως», ενώ τα ποσοστά των μισθω­τών ήταν  2,9% και 1,4% αντί­στοιχα.

Η εφαρ­μογή της τηλερ­γα­σίας σχε­τί­ζε­ται άμεσα με κλάδους στους οποίους είναι δυνατή η πρα­κτική της εφαρ­μογή, όπως οι τομείς της Πλη­ρο­φο­ρι­κής και των Επι­κοι­νω­νιών (40%) και οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες υψηλής έντασης γνώσης (35%).

Εκπαί­δευση

 

Υψηλά ποσοστά τηλερ­γα­σίας παρα­τη­ρού­νταν πριν από την παν­δη­μία και στον χώρο της εκπαί­δευ­σης (32%), γεγονός που σε μεγάλο βαθμό οφεί­λε­ται στον πρό­σθετο χρόνο εργα­σίας που αφιε­ρώ­νουν οι εκπαι­δευ­τι­κοί στο σπίτι προ­κει­μέ­νου να προ­ε­τοι­μά­σουν την εκπαι­δευ­τική δρα­στη­ριό­τητα. 

Στον αντί­ποδα, χαμηλά ποσοστά τηλερ­γα­σίας (κάτω του 10%) υπάρ­χουν στους παρα­γω­γι­κούς κλάδους και ειδικά σε αυτούς με χαμηλή τεχνο­λο­γική εξει­δί­κευση και υψηλή ένταση εργα­σίας, δηλαδή στη βιο­μη­χα­νική παρα­γωγή και στις υπη­ρε­σίες όπου η εξυ­πη­ρέ­τηση των πελατών γίνεται διά ζώσης.

Οι εξει­δι­κευ­μέ­νοι εργα­ζό­με­νοι υψηλών προσόντων-δεξιοτήτων όπως και τα ανώτερα και διευ­θυ­ντικά στελέχη των επι­χει­ρή­σεων είναι εκείνοι οι εργα­ζό­με­νοι των οποίων το μεγα­λύ­τερο μέρος της εργα­σίας πραγ­μα­το­ποιεί­ται μέσω των ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών και της τεχνο­λο­γίας, έχοντας υψηλό βαθμό αυτο­νο­μίας.

 

Τα επαγ­γέλ­ματα και οι μισθο­λο­γι­κές κατη­γο­ρίες

 

Η διεύ­ρυνση της τηλερ­γα­σίας θα σημειω­θεί – περαι­τέρω – σε επαγ­γέλ­ματα γρα­φείου και διοι­κη­τικά επαγ­γέλ­ματα όπου η χρήση Η/Υ είναι το κύριο μέσο εργα­σίας, υπό την έννοια ότι στην τηλερ­γα­σία ανα­μέ­νε­ται να εντα­χθεί μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός χαμηλά ή μεσαία αμει­βο­μέ­νων κατη­γο­ριών εργα­ζο­μέ­νων, σε σχέση με την προ παν­δη­μίας κατά­σταση, όπου η τηλερ­γα­σία αφο­ρούσε περισ­σό­τερο διευ­θυ­ντικά στελέχη και ανώτερα διοι­κη­τικά, οικο­νο­μικά ή τεχνικά στελέχη επι­χει­ρή­σεων με μεγάλη αυτο­νο­μία ως προς την οργά­νωση και τον χρόνο εργα­σίας τους.

Υπο­δο­μές, κατάρ­τιση και εργα­σια­κές σχέσεις

Η πιο γενι­κευ­μένη χρήση της τηλερ­γα­σίας θα απαι­τή­σει εκ μέρους των επι­χει­ρή­σεων να επεν­δύ­σουν σε τεχνο­λο­γι­κές υπο­δο­μές, να προ­χω­ρή­σουν σε εκτε­τα­μέ­νες αλλαγές στην οργά­νωση της εργα­σίας και όλα αυτά να συν­δυα­στούν με ένα γενι­κό­τερο ρυθ­μι­στικό – θεσμικό πλαίσιο.

Είναι απα­ραί­τητη η ενη­μέ­ρωση – πλη­ρο­φό­ρηση του προ­σω­πι­κού για τα οφέλη αλλά και για τις αρνη­τι­κές πλευρές της, με παράλ­ληλη δια­βε­βαί­ωση ότι τα εργα­σιακά, ασφα­λι­στικά και εν γένει κοι­νω­νικά δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων θα δια­σφα­λί­ζο­νται και ότι η τηλερ­γα­σία δεν θα απο­τε­λέ­σει «όχημα» που θα οδη­γή­σει σε μισθο­λο­γι­κές ή άλλες δια­κρί­σεις.

Τέλος, θα πρέπει να θεσμο­θε­τη­θεί, η κατο­χύ­ρωση του δικαιώ­μα­τος στην απο­σύν­δεση, σύμφωνα με όσα ισχύουν για τον ελά­χι­στο χρόνο ανά­παυ­σης, την ισορ­ρο­πία εργα­σια­κής – προ­σω­πι­κής ζωής, την υγεία και ασφά­λεια στην εργασία, την προ­στα­σία σωμα­τι­κής και ψυχικής υγείας και τη δια­φύ­λαξη προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων των εργα­ζο­μέ­νων.

Πηγή: tovima.gr

Παπαδής Κώστας