Σταματία Γιαννέλη: «Δεν ψάχνουμε το χειροκρότημα, θέλουμε να βλέπουμε αποτέλεσμα»

Κυρία Γιαν­νέλη, να ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξη από το πολύ μεγάλο έργο της ανα­καί­νι­σης του ιστο­ρι­κού σχο­λι­κού κτηρίου της Ακα­δη­μίας. Όπως ανα­κοι­νώ­θηκε πρό­σφατα θα γίνει μια πολύ μεγάλη παρέμ­βαση ύψους πέντε εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ.

Πράγ­ματι, είναι ένα πολύ μεγάλο έργο, το οποίο ήταν στις πρώτες προ­τε­ραιό­τη­τες της Δημο­τι­κής Αρχής του Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη. Η προ­ε­τοι­μα­σία για να είμαστε σήμερα σε θέση να υπο­βά­λουμε την πρόταση, ξεκί­νησε από το πρώτο διά­στημα της θητείας μας. Όπως γνω­ρί­ζετε το κτήριο ανήκει στη Διεύ­θυνση Μεσαιω­νι­κής Πόλης που εκπό­νησε και τη σχετική μελέτη. Χρειά­στη­καν εγκρί­σεις, άδειες, συμ­βα­τό­τητα με το καθε­στώς προ­στα­σίας. Ο φάκελος ωρίμασε και πλέον είμαστε στην τελική ευθεία. Γνω­ρί­ζουμε πως δεν πρό­κει­ται για ένα εύκολο έργο, όμως είναι απα­ραί­τητο για το ιστο­ρικό αυτό σχολείο που έχει μεγάλες ανάγκες και οι οποίες στα τελευ­ταία χρόνια αντι­με­τω­πί­ζο­νταν με απο­σπα­σμα­τι­κές παρεμ­βά­σεις. Όμως κυρία Φώτη θέλω να είμαι ειλι­κρι­νής. Οι ανάγκες για αυτή την τερά­στια παρέμ­βαση δεν προ­έ­κυ­ψαν ούτε στην παρούσα θητεία, ούτε στην προη­γού­μενη, ούτε στην προ-προηγούμενη. Μιλάμε για ένα σχολείο 100 περίπου ετών που λει­τουρ­γεί αδιά­λει­πτα και που πέρα από τις φθορές του χρόνου καλού­μα­στε να καλύ­ψουμε τις ανάγκες και της εποχής. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά υπήρξε απόφαση. Δεν μείναμε στη δια­πί­στωση των προ­βλη­μά­των, επι­λέ­ξαμε να κάνουμε τη δουλειά που για χρόνια έμενε πίσω. Δεν λέμε φυσικά ότι ξεκι­νή­σαμε από το μηδέν, λέμε όμως ότι ήρθε η ώρα κάποιος να πάρει την ευθύνη και να προ­χω­ρή­σει. Αυτό κάναμε.

Τι περι­λαμ­βά­νει το έργο;

Στο σχολικό συγκρό­τημα της Ακα­δη­μίας Ρόδου, όπου σήμερα στε­γά­ζο­νται έξι σχο­λι­κές μονάδες, το 1ο και 2ο Πρότυπο Ολο­ή­μερο Πει­ρα­μα­τικό Δημο­τικό, το Πρότυπο Ειδικό Πει­ρα­μα­τικό Δημο­τικό, το 8ο Δημο­τικό Σχολείο Πόλεως Ρόδου, το 22ο Νηπια­γω­γείο και το 1ο Ολο­ή­μερο Νηπια­γω­γείο, προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται εκτε­τα­μένο έργο επι­σκευής και ανα­βάθ­μι­σης. Στο πλαίσιο των παρεμ­βά­σεων, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί απο­κα­τά­σταση των όψεων του δια­τη­ρη­τέου κτηρίου, με καθαί­ρεση σαθρών στοι­χείων, επι­σκευή οπλι­σμών, καθα­ρι­σμούς, μονώ­σεις και απο­κα­τά­σταση αρχι­τε­κτο­νι­κών και μεταλ­λι­κών στοι­χείων. Προ­βλέ­πε­ται επίσης πλήρης υγρο­μό­νωση και θερ­μο­μό­νωση στις αίθου­σες, με απο­ξή­λωση της παλιάς μόνωσης, εφαρ­μογή νέου υλικού και εγκα­τά­σταση υδρορ­ροών και εξα­ε­ρι­στι­κών. Οι παρεμ­βά­σεις περι­λαμ­βά­νουν ακόμη επι­σκευή των ψευ­δο­ρο­φών σε όλους τους χώρους, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του θεάτρου που βρί­σκε­ται στο υπόγειο του κτηρίου. Θα αντι­κα­τα­στα­θούν τα παλιά κου­φώ­ματα, θα επι­σκευα­στούν ή θα τοπο­θε­τη­θούν νέα ρολά και πόρτες, ενώ θα γίνουν εκτε­τα­μέ­νες επι­σκευές και στα δάπεδα. Παράλ­ληλα, προ­βλέ­πε­ται η πλήρης ανα­κα­τα­σκευή των ηλε­κτρο­λο­γι­κών και υδραυ­λι­κών εγκα­τα­στά­σεων, η εγκα­τά­σταση σύγ­χρο­νου συστή­μα­τος κλι­μα­τι­σμού για θέρ­μανση και ψύξη, καθώς και ολο­κλη­ρω­μένο σύστημα πυρο­προ­στα­σίας.

Υπάρχει πρό­βλεψη για παρεμ­βά­σεις και σε άλλα σχολεία;

Ναι βεβαίως, και είναι σε πλήρη εξέλιξη. Σε συνερ­γα­σία με τον Ανα­πτυ­ξιακό Οργα­νι­σμό του Δήμου Ρόδου «ΚΟΛΟΣΣΟΣ 2047» υπο­βά­λαμε στο πρό­γραμμα «Φοίβος» και «Αθηνά» του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας προ­τά­σεις για την ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση συνο­λικά 30 σχο­λι­κών μονάδων σε όλο το νησί με το συνο­λικό ύψος επεν­δύ­σεων να φτάνει τα 4.208.000 ευρω. Κάποια σχολεία έχουν εντα­χθεί στο πρό­γραμμα «Μαριέττα Γιαν­νά­κου» για αισθη­τι­κές και λει­τουρ­γι­κές παρεμ­βά­σεις, ενώ εντά­ξαμε και έργα 2 εκα­τομ­μύ­ριων ευρώ στο Τεχνικό Πρό­γραμμα 2025 από ιδίους πόρους, που αφορούν άμεσες ανάγκες σε 30 με 40 σχο­λι­κές μονάδες. Φυσικά οι ανάγκες δεν στα­μα­τούν εδώ και ούτε κι εμείς. Παρα­κο­λου­θούμε όλα τα ανοιχτά προ­γράμ­ματα και δου­λεύ­ουμε σε φακέ­λους για συμ­με­τοχή σε αυτά διότι δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι τα σχολεία μας στε­γά­ζο­νται κατά κύριο λόγο σε παλιά κτήρια με ανάγκες για μόνωση, χρω­μα­τι­σμούς, προ­αύ­λια, συντή­ρηση. Οι πόροι που δια­θέ­τουμε είναι ελά­χι­στοι μπροστά στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των σχο­λείων. Δια­χει­ρι­ζό­μα­στε 155 σχο­λι­κές μονάδες, το πιο και­νούρ­γιο κτήριο είναι μόλις δεκα­πέ­ντε ετών, ενώ τα παλαιό­τερα φτάνουν ακόμα και τα 150 χρόνια. Τα προ­βλή­ματα, όπως κατα­λα­βαί­νετε, είναι πολλά και σύνθετα. Μιλάμε για συγκρο­τή­ματα που είναι ολό­κληρα οικο­δο­μικά τετρά­γωνα, όπως το Βενε­τό­κλειο ή η Ακα­δη­μία, άρα αντι­λαμ­βά­νε­στε και το μέγεθος των παρεμ­βά­σεων που απαι­τού­νται. Όλα αυτά δεν θα μπο­ρού­σαν να υλο­ποι­η­θούν χωρίς τη συνερ­γα­σία των Αντι­δη­μαρ­χιών Τεχνι­κών Έργων και Υπο­δο­μών, Παι­δείας και Δια Βίου Μάθησης, Μεσαιω­νι­κής Πόλης καθώς και των Σχο­λι­κών Επι­τρο­πών Πρω­το­βάθ­μιας και Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης και ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας που έχουμε θέσει για την ολο­κλή­ρωσή τους είναι μέχρι το τέλος του 2025.

Ποιο είναι το μεγα­λύ­τερο εμπόδιο που συνα­ντάτε;

Πέρα από την ανάγκη εξεύ­ρε­σης επι­πλέον χρη­μά­των; Η γρα­φειο­κρα­τία. Σε πολλά παλιά σχολεία το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς είναι μπερ­δε­μένο, υπάρ­χουν ακόμη ακίνητα που ανήκουν σε ιδιώτες από τη δεκα­ε­τία του ’30. Για να εντα­χθεί ένα τέτοιο κτήριο σε πρό­γραμμα χρη­μα­το­δό­τη­σης, πρέπει πρώτα να λυθούν όλες αυτές οι εκκρε­μό­τη­τες. Υπήρξε ένα ΦΕΚ μέχρι το 2019 που επέ­τρεπε να χαρα­κτη­ρί­σουμε σχολεία ως δημο­τική περιου­σία και να τρέ­ξουμε τις δια­δι­κα­σίες. Δυστυ­χώς εφαρ­μό­στηκε σε λίγες περι­πτώ­σεις και μετά καταρ­γή­θηκε, οπότε σήμερα ξεκι­νάμε πάλι από την αρχή.

Υπάρ­χουν κάποια έργα που έχετε θέσει σε προ­τε­ραιό­τητα;

Η μετα­κί­νηση του Ειδικού Δημο­τι­κού Λάρδου είναι κάτι που μας απα­σχό­λησε πολύ. Ήδη η μελέτη είναι έτοιμη, οι πόροι δεσμευ­μέ­νοι και οι εργα­σίες ξεκι­νούν. Μετα­φέ­ρε­ται σε κατάλ­ληλο κτήριο στη Μαλώνα. Είναι μια δομή που χρειά­ζε­ται στήριξη. Κατα­γρά­φο­ντας τις ανάγκες πρέπει να σας πω ότι είναι πολύ μεγάλη η αύξηση των παιδιών που πρέπει να φοι­τή­σουν σε ειδικό σχολείο. Γι’ αυτό πρέπει να σχε­διά­σουμε ένα νέο ειδικό σχολείο που θα μπο­ρέ­σει να καλύψει τις ολοένα και πιο αυξη­μέ­νες ανάγκες. Το Ειδικό Γυμνάσιο-Λύκειο έχει φτάσει στα όριά του. Του χρόνου θα έχει 68 μαθητές, την επόμενη χρονιά ακόμα περισ­σό­τε­ρους… Χρεια­ζό­μα­στε έναν νέο χώρο που να φιλο­ξε­νεί από νηπια­γω­γείο μέχρι λύκειο, με σωστές υπο­δο­μές και περι­βάλ­λον. Είναι κάτι που πρέπει να ξεκι­νή­σει από τώρα για να έχουμε απο­τέ­λε­σμα τα επόμενα χρόνια.

Οι υπη­ρε­σίες του Δήμου Ρόδου όμως κυρία Γιαν­νέλη επαρ­κούν για να υπο­στη­ρί­ξουν αυτά τα έργα; Οι πόροι είναι το ένα ζητού­μενο και το ανθρώ­πινο δυνα­μικό είναι το άλλο και σας ρωτώ και με την ιδιό­τητα της αντι­δη­μάρ­χου Διοι­κη­τι­κών Υπη­ρε­σιών.

Όχι, δεν επαρ­κούν. Είμαι ξεκά­θαρη. Ο Δήμος Ρόδου

χρειά­ζε­ται περισ­σό­τε­ρους ανθρώ­πους. Αυτή τη στιγμή έχουμε πολύ λιγό­τερο προ­σω­πικό από όσο χρειά­ζε­ται ένας Δήμος, όπως είναι η Ρόδος. Σε καίριες υπη­ρε­σίες έχουμε σχεδόν το μισό προ­σω­πικό, όπως για παρά­δειγμα στις Τεχνι­κές Υπη­ρε­σίες. Και υπάρ­χουν και συντα­ξιο­δο­τή­σεις. Χάνουμε έμπει­ρους ανθρώ­πους, χωρίς να μπο­ρούμε να τους ανα­πλη­ρώ­σουμε άμεσα, με απο­τέ­λε­σμα η κατά­σταση κάθε χρόνο να γίνεται ακόμα πιο δύσκολη.

Οι πολίτες μάλλον δεν έχουν αυτή την εικόνα που περι­γρά­φετε σε ό,τι αφορά στην έλλειψη προ­σω­πι­κού.

Σας περι­γράφω όμως την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Υπάρ­χουν υπη­ρε­σίες που καλού­νται να φέρουν εις πέρας τερά­στιο όγκο εργα­σίας με ελά­χι­στο προ­σω­πικό, όπως είναι η Διεύ­θυνση Πρα­σί­νου, η Μεσαιω­νική Πόλη, οι Τεχνι­κές Υπη­ρε­σίες, όπως ήδη ανέφερα, και άλλες πολλές. Γι’ αυτό θέλω να ευχα­ρι­στήσω τους υπαλ­λή­λους μας και δημόσια. Αν δεν υπήρχαν αυτοί οι υπάλ­λη­λοι, δεν θα μπο­ρούσε να λει­τουρ­γή­σει τίποτα. Τους ακούω. Δεν θεωρώ τίποτα δεδο­μένο. Έχουν εμπει­ρία, ξέρουν τις δια­δι­κα­σίες και τους σέβομαι. Όταν έχεις μια θέση ευθύνης, σημαί­νει ότι πρέπει να συντο­νί­ζεις και να είσαι δίπλα στους ανθρώ­πους που δου­λεύ­ουν καθη­με­ρινά.

Στην αρμο­διό­τητά σας είναι και τα κοι­μη­τή­ρια, ένα ευαί­σθητο κομμάτι.

Κι εκεί προ­σπα­θούμε να δια­χει­ρι­στούμε μια δύσκολη ομο­λο­γου­μέ­νως κατά­σταση. Τα κοι­μη­τή­ρια έχουν φτάσει στα όριά τους. Ο κανο­νι­σμός λει­τουρ­γίας δεν εφαρ­μό­ζε­ται παντού με τον ίδιο τρόπο, και καλού­μα­στε να δια­χει­ρι­στούμε το σοβαρό πρό­βλημα της χωρη­τι­κό­τη­τας. Ξεκι­νή­σαμε νέα μελέτη και ήδη προ­στί­θε­νται στα­διακά νέα οστε­ο­φυ­λά­κια για να μπο­ρέ­σουμε να δια­χει­ρι­στούμε το μεγάλο αυτό ζήτημα της έλλει­ψης δια­θέ­σι­μων χώρων, με τον απα­ραί­τητο σεβασμό.

Πάντως κυρία Γιαν­νέλη, μπήκατε κατευ­θείαν στα βαθιά. Είναι η πρώτη φορά που ασχο­λεί­στε με τα κοινά και έχετε ανα­λά­βει σημα­ντι­κές αρμο­διό­τη­τες.

Πράγ­ματι οι αρμο­διό­τη­τες είναι αυξη­μέ­νες και η καθεμία έχει το δικό της ειδικό βάρος και, με την ευκαι­ρία που μου δίνετε, θέλω να ευχα­ρι­στήσω τον δήμαρχο Ρόδου Αλέ­ξαν­δρο Κολιάδη που μου εμπι­στεύ­τηκε τις δύο Αντι­δη­μαρ­χίες. Είναι μεγάλη ευθύνη, αλλά και μια ευκαι­ρία να δώσουμε αξία στον θεσμικό ρόλο που καλού­μα­στε να υπη­ρε­τή­σουμε. Στόχος μου είναι να μην μείνει τίποτα στην τύχη του. Να οργα­νώ­σουμε τις υπη­ρε­σίες, να στη­ρί­ξουμε τις σχο­λι­κές μονάδες, να έχουμε ξεκά­θαρο σχέδιο και προ­τε­ραιό­τη­τες. Αυτή η Δημο­τική Αρχή έχει απο­φα­σί­σει να λει­τουρ­γή­σει αλλιώς. Πιο μεθο­δικά και πιο απο­τε­λε­σμα­τικά. Μέχρι το τέλος αυτής της δημο­τι­κής περιό­δου θέλω να δούμε τα σχολεία του νησιού ουσια­στικά ανα­δια­μορ­φω­μένα. Να είναι λει­τουρ­γικά, πιο ασφαλή και οργα­νω­μένα με βάση τις ανάγκες των μαθητών και των εκπαι­δευ­τι­κών. Γνω­ρί­ζουμε ότι οι πόροι είναι περιο­ρι­σμέ­νοι σε σχέση με το μέγεθος των προ­βλη­μά­των. Όμως δουλειά γίνεται. Προ­χω­ράμε με μελέτες, με εντά­ξεις σε προ­γράμ­ματα, με παρεμ­βά­σεις. Και στο τέλος θέλω να μπο­ρούμε να πούμε ότι αφήσαμε πίσω μας έργο που φαί­νε­ται και που έχει αντί­κτυπο στην καθη­με­ρι­νό­τητα των συμπο­λι­τών μας. Η κατεύ­θυνση που έχει δώσει ο δήμαρ­χός μας είναι ξεκά­θαρη. Δουλειά. Δεν κοιτάμε ποιος θα φανεί πρώτος. Κοιτάμε να έχουμε απο­τέ­λε­σμα. Και αυτό είναι κάτι που εκτιμώ στη λει­τουρ­γία αυτής της ομάδας.

Και σε ό,τι αφορά τις Διοι­κη­τι­κές Υπη­ρε­σίες;

Στις Διοι­κη­τι­κές Υπη­ρε­σίες ο στόχος είναι να οργα­νω­θεί καλύ­τερα ο μηχα­νι­σμός του Δήμου, να διευ­κο­λύ­νε­ται η καθη­με­ρινή επαφή του πολίτη με τις υπη­ρε­σίες. Δεν είναι κάτι εύκολο, γιατί υπάρ­χουν μεγάλες ελλεί­ψεις σε προ­σω­πικό, πολ­λα­πλές αρμο­διό­τη­τες… Όμως πιστεύω ότι με μικρά, σταθερά βήματα μπο­ρούμε να κάνουμε τη λει­τουρ­γία του Δήμου πιο ανθρώ­πινη και πιο απο­τε­λε­σμα­τική. Οι διοι­κη­τι­κοί υπάλ­λη­λοι είναι η ραχο­κο­κα­λιά του Δήμου. Χωρίς αυτούς, δεν κινεί­ται τίποτα. Βλέπω καθη­με­ρινά την προ­σπά­θειά τους, δου­λεύ­ουμε μαζί και χτί­ζουμε μαζί μια σχέση εμπι­στο­σύ­νης και συνεν­νό­η­σης. Η διοί­κηση δεν είναι μόνο υπο­γρα­φές. Είναι υπο­στή­ριξη, κατα­νό­ηση και διάθεση να λύνεις θέματα, όχι να τα κρύβεις. Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας τη θητεία μου στην Αντι­δη­μαρ­χία των Διοι­κη­τι­κών Υπη­ρε­σιών θέλω να αφήσω πίσω μία διοί­κηση που στάθηκε δίπλα στους ανθρώ­πους και λει­τούρ­γησε με σεβασμό.

Πώς πήρατε την απόφαση να ασχο­λη­θείτε με τα κοινά;

Η αλήθεια είναι πως δεν το είχα ποτέ στο μυαλό μου. Είχα δεχτεί προ­τά­σεις στο παρελ­θόν, αλλά τις είχα απορ­ρί­ψει. Η δουλειά μου στον ιδιω­τικό τομέα ήταν πάντα πολύ απαι­τη­τική και δεν μου άφηνε πολλά περι­θώ­ρια χρόνου. Αυτό που έκανε τη διαφορά ήταν η συνερ­γα­σία μου με τον Αλέ­ξαν­δρο Κολιάδη, όταν διε­τέ­λεσα μέλος του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου του ΔΟΠΑΡ τη θητεία 2019-2023. Εκεί κατά­λαβα τι σημαί­νει να έχεις έναν άνθρωπο που συν­δυά­ζει την απο­φα­σι­στι­κό­τητα με την ανθρω­πιά. Η πρότασή του να μπω στο ψηφο­δέλ­τιο με τίμησε και σκέ­φτηκα ότι αν είναι να ασχο­ληθώ με τα κοινά, θέλω να το κάνω δίπλα σε αυτόν τον άνθρωπο. Δεν είμαι πολι­τι­κός καριέ­ρας. Είμαι ένας άνθρω­πος που δούλεψε στον ιδιω­τικό τομέα, έχει ζήσει την πίεση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και βλέπει τα πράγ­ματα όπως είναι. Ήθελα, αν μπω, να το κάνω με καθαρό μυαλό και να μπορώ να κοιτάζω τον κόσμο στα μάτια. Αυτό προ­σπαθώ.

Οι νέοι άνθρω­ποι πάντως δεν φαί­νε­ται να έχουν ιδιαί­τερη διάθεση να ασχο­λη­θούν με τα κοινά.

Δεν θα το έλεγα έτσι. Οι νέοι δεν είναι αδιά­φο­ροι. Είναι πιο ενη­με­ρω­μέ­νοι όμως είναι συχνά απο­γοη­τευ­μέ­νοι από την εικόνα της πολι­τι­κής και των πολι­τι­κών και τοπικά και κεντρικά. Πρέπει να τους δώσουμε περι­θώ­ριο να ακου­στούν και να αισθαν­θούν ότι η γνώμη τους μετράει. Και εδώ προ­σπα­θούμε να χτί­σουμε εμπι­στο­σύνη. Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο Νέων είναι μια πρω­το­βου­λία που προ­σω­πικά τη θεωρώ πολύ ουσια­στική και είχε πολύ μεγάλο ενδια­φέ­ρον για συμ­με­τοχή. Θέλουμε οι νέοι να έχουν φωνή, να κατα­θέ­τουν απόψεις και να συζη­τούν δημόσια για όσα τους αφορούν. Είναι ένας θεσμός που χτίζει συμ­με­τοχή και ενδια­φέ­ρον για τα κοινά, και το κυριό­τερο, δείχνει στους νέους ότι η Δημο­τική Αρχή τους ακούει. Είμαι πολύ χαρού­μενη για την αποδοχή που έχει ήδη βρει αυτή η ιδέα και θεωρώ ότι μπορεί να εξε­λι­χθεί σε κάτι σταθερό και ουσια­στικό για τα επόμενα χρόνια.

Τι απα­ντάτε σε όσους θεωρούν ότι η Δημο­τική Αρχή δεν έχει ακόμη απο­τυ­πώ­σει έργο;

Ότι όλα χρειά­ζο­νται τον χρόνο τους. Ένα έργο ξεκι­νάει πολύ πριν το δεις να υλο­ποιεί­ται. Στο τέλος θα φανεί. Ο κόσμος δεν θέλει εξαγ­γε­λίες, θέλει να βλέπει απο­τέ­λε­σμα. Η κατεύ­θυνση που μας έχει δώσει ο δήμαρ­χος Ρόδου Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης είναι ξεκά­θαρη, κοιτάμε τη δουλειά μας, σεβό­μα­στε τον πολίτη, οργα­νώ­νουμε ό,τι παρα­λά­βαμε και προ­σπα­θούμε να δώσουμε λύσεις. Δεν είναι τίποτα εύκολο, αλλά όλα γίνο­νται όταν υπάρχει διάθεση και συνερ­γα­σία. Ό,τι γίνεται, το κάνουν άνθρω­ποι με δουλειά και με πίστη ότι κάτι μπορεί να αλλάξει. Θα το έχετε δια­πι­στώ­σει ότι δεν ψάχνουμε το χει­ρο­κρό­τημα. Θέλουμε να βλέ­πουμε απο­τέ­λε­σμα, που είναι κι αυτό που μετράει στο τέλος. Τότε θα έχει νόημα και η κριτική και η απο­τί­μηση. Και τότε θα μιλήσει ο πολίτης.