Αυτές είναι οι νέες μορφές ηλεκτρονικής απάτης – Τι πρέπει να προσέξουμε

H μεγάλη ανά­πτυξη των ψηφια­κών μέσων και η εντα­τι­κο­ποί­ηση της προ­σπά­θειας ψηφιο­ποί­η­σης των επι­χει­ρή­σεων σε συν­δυα­σμό με τη ραγδαία αύξηση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών, έχει οδη­γή­σει, σε διεθνές επίπεδο, σε αύξηση των κρου­σμά­των ηλε­κτρο­νι­κής απάτης. Απάτες που θα πρέπει να γίνουν γνωστές στο ευρύ κοινό ώστε να ελα­χι­στο­ποι­η­θεί ο κίν­δυ­νος σε περί­πτωση που γίνει προ­σπά­θεια να εξα­πα­τη­θούν.

Απάτη SIM Swapping (αντι­κα­τά­σταση/αλλαγή κάρτας SIM κινητού τηλε­φώ­νου)

Μία μορφή ηλε­κτρο­νι­κής εξα­πά­τη­σης η οποία την τελευ­ταία χρονική περίοδο έχει εμφα­νι­σθεί διεθνώς, αλλά και στη χώρα μας είναι η απάτη της μορφής SIM Swapping (αντι­κα­τά­σταση/ αλλαγή κάρτας SIM κινητού τηλε­φώ­νου). Όπως ανα­φέ­ρει στο ΑΠΕ/ ΜΠΕ ο Ιωάννης Tζάνος, group corporate security officer & chief information security officer της Eurobank, «οι εγκλη­μα­τίες στη συγκε­κρι­μένη μορφή απάτης στο­χεύ­ουν στην υπο­κλοπή και χρήση του αριθμού κινητού τηλε­φώ­νου επειδή ολοένα και περισ­σό­τε­ροι οργα­νι­σμοί, τρά­πε­ζες, κυβερ­νή­σεις χρη­σι­μο­ποιούν τον αριθμό κινητού τηλε­φώ­νου ως ένα από τα βασικά στοι­χεία για την αξιό­πι­στη ταυ­το­ποί­ηση του φυσικού προ­σώ­που».

Το κύκλωμα αυτής της απάτης απο­τε­λεί­ται από δύο σκέλη. Ειδι­κό­τερα όπως εξηγεί ο κ.Τζάνος προ­κει­μέ­νου να γίνει απόλυτα κατα­νοητό στον μέσο κατα­να­λωτή «στο πρώτο σκέλος οι δράστες έχουν κατα­φέ­ρει να υπο­κλέ­ψουν τους κωδι­κούς της ηλε­κτρο­νι­κής υπη­ρε­σίας του θύματος όπως, για παρά­δειγμα, τους κωδι­κούς e-Banking καθώς και τον αριθμό κινητού τηλε­φώ­νου. Αυτό συνήθως γίνεται μέσω ενός ηλε­κτρο­νι­κού μηνύ­μα­τος «ψαρέ­μα­τος», το γνωστό «email phishing», ή μέσω κακό­βου­λου λογι­σμι­κού – trojan / malware – που έχουν εγκα­τα­στή­σει στον υπο­λο­γι­στή του θύματος ή μέσω αγοράς από διάφορα παρά­νομα φόρουμ του δια­δι­κτύου. Κατά το δεύτερο σκέλος της απάτης οι δράστες εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τη δυνα­τό­τητα αλλαγής κάρτας SIM, η οποία είναι μία καθόλα νόμιμη υπη­ρε­σία που προ­σφέ­ρουν οι πάροχοι κινητής τηλε­φω­νίας στους συν­δρο­μη­τές τους. Προ­σποιού­νται, είτε τον νόμιμο συν­δρο­μητή ή κάποιον εξου­σιο­δο­τη­μένο από αυτόν, και προ­σπα­θούν έτσι να εξα­πα­τή­σουν τους παρό­χους κινητής τηλε­φω­νίας και να απο­κτή­σουν νέα κάρτα SIM προς αντι­κα­τά­σταση αυτής που έχει ο νόμιμος κάτοχος».

«Με την ενερ­γο­ποί­ηση της νέας κάρτας SIM, η παλιά κάρτα, που βρί­σκε­ται στην κατοχή του νόμιμου συν­δρο­μητή, απε­νερ­γο­ποιεί­ται και έτσι όλες οι υπη­ρε­σίες κινητής τηλε­φω­νίας όπως κλήσεις, SMS, πρό­σβαση στο Δια­δί­κτυο, λαμ­βά­νο­νται στη συσκευή που βρί­σκε­ται στην κατοχή των δραστών, δίνο­ντάς τους τη δυνα­τό­τητα να διε­ξά­γουν παρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες εν αγνοία των νόμιμων συν­δρο­μη­τών. Για παρά­δειγμα, λαμ­βά­νο­ντας κλήσεις και μηνύ­ματα που προ­ο­ρί­ζο­νται γι’ αυτούς, υπο­κλέ­πτο­ντας κωδι­κούς μιας χρήσης / OTP ή μηνυ­μά­των επα­λή­θευ­σης ασφά­λειας κ.λ.π.».

Οι οδηγίες που δίνο­νται στους πολίτες – Τι πρέπει να προ­σέ­ξουν

• Αν το κινητό τους στα­μα­τή­σει να λει­τουρ­γεί για ασυ­νή­θι­στους λόγους, πρέπει να επι­κοι­νω­νή­σουν αμέσως με τον πάροχο κινητής τηλε­φω­νίας τους. Μερικές φορές μπορεί να χάσουν το σήμα λόγω ευρύ­τε­ρων προ­βλη­μά­των που επη­ρε­ά­ζουν την υπη­ρε­σία κινητής τηλε­φω­νίας. Ωστόσο, εάν χαθεί η υπη­ρε­σία σε μια θέση που συνήθως έχει καλή κάλυψη, είναι ασφα­λέ­στερο να επι­κοι­νω­νή­σουν με τον πάροχο του δικτύου τους και να επι­βε­βαιώ­σουν ότι δεν έχει αντι­κα­τα­στα­θεί η SIM.
• Να μην κοι­νο­ποιούν σε κανέναν και μην εισά­γουν σε άγνω­στες ιστο­σε­λί­δες τους κωδι­κούς e-banking, δηλαδή username και password, ή αριθ­μούς καρτών. Οι τρά­πε­ζες ποτέ και με κανένα τρόπο δεν ζητούν τους κωδι­κούς των πελατών.
• Να ελέγ­χουν συχνά τις κινή­σεις των λογα­ρια­σμών τους.

Μια ακόμη μορφή απάτης- Υπο­τι­θέ­μενη βλάβη υπο­λο­γι­στή

Μια άλλη μορφή απάτης που έχει κάνει την εμφά­νιση της γίνεται με τη μέθοδο της παροχής υπη­ρε­σιών τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης ή επι­σκευής υπο­τι­θέ­με­νης βλάβης υπο­λο­γι­στή (technical support scams). Οι δράστες τηλε­φω­νούν σε ανυ­πο­ψί­α­στους πολίτες και υπο­δύ­ο­νται τεχνι­κούς από μεγάλη πχ πολυ­ε­θνική εταιρία πλη­ρο­φο­ρι­κής. Η τηλε­φω­νική συνο­μι­λία είναι μάλιστα αρκετές φορές στα αγγλικά. Με πρόφαση ότι ο υπο­λο­γι­στής τους ή / και η φορητή συσκευή τους είναι «μολυ­σμένα» από κακό­βουλο λογι­σμικό ζητούν να εγκα­τα­στή­σουν λογι­σμικό απο­μα­κρυ­σμέ­νης πρό­σβα­σης, για τη δήθεν επι­διόρ­θωση – απο­κα­τά­σταση του προ­βλή­μα­τος.

Όπως ανα­φέ­ρει ο κ.Τζάνος «οι εφαρ­μο­γές αυτές, αφότου εγκα­τα­στα­θούν, επι­τρέ­πουν στους δράστες να έχουν πλήρη έλεγχο στις ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές των θυμάτων τους, τους οποίους στη συνέ­χεια εξα­πα­τούν για να τους «δώσουν» και τους προ­σω­πι­κούς κωδι­κούς τους για το e-banking. Οι δράστες προ­βαί­νουν στη συνέ­χεια σε μετα­φο­ρές χρη­μά­των από τους λογα­ρια­σμούς (e-banking) των θυμάτων τους σε τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς που ελέγ­χουν οι ίδιοι ή συνερ­γοί τους».

 Συστά­σεις στους πολίτες

• Εάν κάποιος καλεί από άγνωστο αριθμό και ισχυ­ρί­ζε­ται ότι είναι από μεγάλη πολυ­ε­θνική εταιρία πλη­ρο­φο­ρι­κής, χωρίς να έχουν δηλώσει κάποια βλάβη, να δια­κό­πτουν την κλήση.
• Να μην εγκα­θι­στούν το προ­τει­νό­μενο από αγνώ­στους λογι­σμικό απο­μα­κρυ­σμέ­νης δια­χεί­ρι­σης.

 ‘Αλλοι τρόποι απάτης που πρέπει να γνω­ρί­ζει ο κατα­να­λω­τής

Εκτός από αυτές τις δύο μορφές απάτης υπάρ­χουν και άλλες περι­πτώ­σεις απάτης που έχουν κάνει την εμφά­νιση τους με χαρα­κτη­ρι­στική αυτή των απα­τη­λών εντολών πλη­ρω­μής μέσω e-mail (BEC-Business Email Compromise, CEO Fraud & Man in the middle attacks). Στην περί­πτωση αυτή οι δράστες απο­κτούν μη εξου­σιο­δο­τη­μένη πρό­σβαση και παρεμ­βαί­νουν σε τμήματα της ηλε­κτρο­νι­κής αλλη­λο­γρα­φίας μεταξύ συναλ­λασ­σό­με­νων επαγ­γελ­μα­τιών και εμπόρων με επι­χει­ρή­σεις – προ­μη­θευ­τές ή πελάτες – κυρίως του εξω­τε­ρι­κού. Μόλις εντο­πί­σουν e-mail μηνύ­ματα που αφορούν επι­κεί­μενη πληρωμή σε τρα­πε­ζικό λογα­ρια­σμό, παρεμ­βαί­νουν απο­στέλ­λο­ντας απατηλά μηνύ­ματα, είτε από τις παρα­βια­σμέ­νες διευ­θύν­σεις ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου είτε από άλλες που προ­σο­μοιά­ζουν με τις πραγ­μα­τι­κές. Στη συνέ­χεια, προ­τρέ­πουν τους συναλ­λασ­σό­με­νους να μετα­φέ­ρουν χρήματα σε απα­τη­λούς τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς, δια­φο­ρε­τι­κούς από αυτούς που είχαν συμ­φω­νη­θεί αρχικά.

 Χρή­σι­μες συμ­βου­λές στους επαγ­γελ­μα­τίες

• Να επα­λη­θεύ­ουν τηλε­φω­νικά, με τον προ­μη­θευτή ή τον πελάτη τους, ότι το αίτημα πλη­ρω­μής είναι έγκυρο. Να δια­σταυ­ρώ­νουν επίσης τηλε­φω­νικά τον αριθμό λογα­ρια­σμού στον οποίο θα πιστω­θούν τα χρήματα.
• Να δια­σφα­λί­ζουν ότι οι υπάλ­λη­λοί τους είναι ενη­με­ρω­μέ­νοι και προ­σεγ­γί­ζουν τα αιτή­ματα για τη διε­νέρ­γεια πλη­ρω­μών με προσοχή.

 Μoney mules – Tι είναι και τι πρέπει να προ­σέ­χουμε

Πρό­κει­ται για άτομα (πολλές φορές ανυ­πο­ψί­α­στα θύματα) τα οποία ενερ­γούν ως μετα­φο­ρείς παρά­νο­μου χρή­μα­τος. Τους συνα­ντάμε συνήθως σε όλες τις μορφές απάτης. Όπως μας ανα­φέ­ρει ο κ.Τζάνος «οι δράστες στρα­το­λο­γούν τα υπο­ψή­φια θύματά τους με διά­φο­ρες μεθό­δους, όπως με δια­δι­κτυα­κές αγγε­λίες, με δια­φη­μί­σεις σε μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης ή με απευ­θείας απο­στολή προ­σω­πι­κών μηνυ­μά­των, με σκοπό να τα εξα­πα­τή­σουν και να τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν ως ενδιά­με­σους για να μετα­φέ­ρουν σε λογα­ρια­σμούς τρίτων, χρήματα που έχουν απο­κτη­θεί παρά­νομα, κρα­τώ­ντας ένα ποσοστό ως προ­μή­θεια. Η μετα­φορά χρη­μά­των που προ­έρ­χο­νται από εγκλη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα είναι παρά­νομη καθώς επι­τρέ­πει σε ομάδες οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος να νομι­μο­ποι­ή­σουν τα κεφά­λαιά τους και να τα μετα­κι­νή­σουν εύκολα σε όλον τον κόσμο.

Οι κατα­να­λω­τές θα πρέπει να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί για προ­σφο­ρές που υπό­σχο­νται εύκολα χρήματα.

Είναι σημα­ντικό οι πολίτες αν θεωρούν ότι έχουν πέσει θύματα σχε­τι­κής εξα­πά­τη­σης, οποια­δή­ποτε μορφής, να επι­κοι­νω­νούν άμεσα με την τράπεζά τους και να το καταγ­γεί­λουν στις αρμό­διες Αστυ­νο­μι­κές Αρχές.

Τα μέτρα που λαμ­βά­νουν οι τρά­πε­ζες

«Οι τρά­πε­ζες πάντοτε στο­χεύ­ουν στη δια­σφά­λιση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών σύμφωνα με τις τρέ­χου­σες τεχνι­κές και τεχνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις, τις παγκό­σμιες βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές στο χώρο της ασφά­λειας πλη­ρο­φο­ριών και των πλη­ρω­μών καθώς και τους ισχύ­ο­ντες νόμους και κανο­νι­σμούς», ανα­φέ­ρει ο κ.Τζανός.

Στην Ελλη­νική Ένωση Τρα­πε­ζών έχει συστα­θεί ειδική επι­τροπή πρό­λη­ψης και αντι­με­τώ­πι­σης της απάτης στα μέσα και συστή­ματα πλη­ρω­μών με σκοπό την παρα­κο­λού­θηση, επε­ξερ­γα­σία και καθο­δή­γηση στον τομέα αυτό. Η επι­τροπή συντο­νί­ζει τη συνερ­γα­σία με την Δίωξη Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, την Τράπεζα της Ελλάδος και συνερ­γά­ζε­ται συστη­μα­τικά με λοιπούς αρμό­διους φορείς στην Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό. Για περισ­σό­τε­ρες συμ­βου­λές ασφα­λείας καθώς και για τα μέτρα προ­στα­σίας των συναλ­λα­γών σε κάθε τράπεζα οι συναλ­λασ­σό­με­νοι μπορούν να επι­σκε­φθούν τις επί­ση­μες ιστο­σε­λί­δες τους, τον ιστό­τοπο της Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος, της Europol καθώς και της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών.

Πηγή: newsbeast.gr