“Το Καστελόριζο είναι ο κύριος στόχος του Ερντογάν”

Γράφει ο Θεό­δω­ρος Καρυώ­της *

Προ­σπαθώ, μάταια, από την δεκα­ε­τία του 1980 να ενη­με­ρώσω τις ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις και τον ελλη­νικό λαό για την αξία του Καστε­λό­ρι­ζου. Ακόμα και, σήμερα, τα δελτία καιρού στις ελλη­νι­κές τηλε­ο­ρά­σεις δεν περι­λαμ­βά­νουν το ακρι­τικό νησί, διότι κείται πολύ ανα­το­λι­κό­τερα από τους χάρτες που χρη­σι­μο­ποιούν. Επίσης, κάποιοι αγνοούν και βασικά στοι­χεία της γεω­γρα­φίας ανα­φέ­ρο­ντας ότι το Καστε­λό­ριζο είναι το νοτιό­τερο μέρος της Ευρώπης.

Η Κύπρος είναι το νοτιό­τερο μέρος της Ευρώπης και το Καστε­λό­ριζο απο­τε­λεί το ανα­το­λι­κό­τερο μέρος της Ελλάδας. Η Ελλάδα ασχο­λή­θηκε για πρώτη φορά με το Καστε­λό­ριζο, όταν πλη­ρο­φο­ρή­θηκε το περί­φημο Σχέδιο Άτσεσον του 1964. Στο αρχικό σχέδιο, η Κύπρος θα παρα­χω­ρείτο ολό­κληρη στην Ελλάδα εκτός της Καρ­πα­σίας, όπου θα εγκα­θί­στατο μια στρα­τιω­τική βάση της Τουρ­κίας παρό­μοια με τις Βρε­τα­νι­κές βάσεις στο νησί, χωρίς χρονικά περι­θώ­ρια. Επι­πλέον το Καστε­λό­ριζο θα παρα­χω­ρείτο στην Τουρκία.

Ο Αρχιε­πί­σκο­πος Μακά­ριος απέρ­ριψε αμέσως αυτό το σχέδιο. Ο Άτσεσον πρό­τεινε μια αλλαγή που προ­έ­βλεπε ότι η Τουρκία θα δια­τη­ρούσε την Καρ­πα­σία μόνο για 50 χρόνια και η Τουρκία το απέρ­ριψε. Έχουν περάσει από τότε 53 χρόνια, αλλά φαί­νε­ται ότι οι Τούρκοι εξα­κο­λου­θούν να επο­φθαλ­μιούν το σύμπλεγμα του Καστε­λό­ρι­ζου (Μεγίστη, Ρω και Στρογ­γύλη). Όπως έχω τονίσει, χρόνια πριν, το Σχέδιο Άτσεσον ήταν προ­σε­κτικά σχε­δια­σμένο. Όταν δει κανείς πόσο μικρό είναι το Καστε­λό­ριζο, εύκολα θα αντι­λη­φθεί ότι η Τουρκία δεν επι­θυ­μούσε μια τέτοια ανταλ­λαγή, αλλά ούτε και η Ελλάδα να παρα­δώ­σει ελλη­νικό έδαφος, όσο μικρό και να ήταν αυτό. Αλλά ο Άτσεσον είχε άλλο πράγμα στο μυαλό του.

Οι Αμε­ρι­κα­νοί, μετά τον Δεύτερο Παγκό­σμιο Πόλεμο, γνώ­ρι­ζαν την αξία των υδρο­γο­ναν­θρά­κων και είχαν αρχίσει μυστι­κές έρευνες στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο για τον μεγάλο ορυκτό πλούτο της περιο­χής. Τότε βέβαια υπήρχε μόνο η έννοια της υφα­λο­κρη­πί­δας, αλλά οι Αμε­ρι­κα­νοί γνώ­ρι­ζαν ότι και τα νησιά δια­θέ­τουν υφα­λο­κρη­πίδα. Έτσι σήμερα ένα μεγάλο κομμάτι της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας/ΑΟΖ θα ανήκε στην Τουρκία. Το Καστε­λό­ριζο βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο των τουρ­κι­κών προ­κλή­σεων, διότι κατέχει μια πλε­ο­νε­κτική και κομβική θέση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Δυστυ­χώς, κάποιοι Έλληνες ανα­λυ­τές ανα­φέ­ρουν ότι τo μικρό αυτό νησί απο­τε­λεί το κλειδί για την ανα­κή­ρυξη της ελλη­νι­κής ΑΟΖ.

ΦΩΤΟ: DISCOVERY GREECE

Το Καστε­λό­ριζο δεν απο­τε­λεί κλειδί για την ανα­κή­ρυξη της ελλη­νι­κής ΑΟΖ. Κανένα τμήμα της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας δεν απο­τε­λεί κλειδί για την ανα­κή­ρυξη της ΑΟΖ. Το Καστε­λό­ριζο απο­τε­λεί το κλειδί για την οριο­θέ­τηση της ελλη­νι­κής ΑΟΖ. Προ­ξε­νεί εντύ­πωση ότι, μετά από τόσα χρόνια, συνε­χί­ζε­ται η σύγχυση ανάμεσα στις έννοιες ανα­κή­ρυξη και οριο­θέ­τηση ΑΟΖ. Η Κυπριακή Δημο­κρα­τία έχει λύσει αυτά τα προ­βλή­ματα από την εποχή του αεί­μνη­στου Τάσσου Παπα­δό­που­λου που αυτές τις ημέρες κοιτά από ψηλά με καμάρι πόσο καλά θωρα­κι­σμένη είναι η ΑΟΖ του νησιού του.

Η Κύπρος από βρε­τα­νική αποικία έγινε κράτος και, από το 1960 μέχρι σήμερα, συμπε­ρι­φέ­ρε­ται σαν κράτος. Αυτό είναι και το τραγικό πρό­βλημα της Ελλάδας που δεν γνω­ρί­ζει να συμπε­ρι­φέ­ρε­ται σαν κράτος. Το μαρ­τυ­ρικό νησί προ­χω­ράει στον σχε­δια­σμό του για την αξιο­ποί­ηση της ΑΟΖ του με πολύ καλά προ­γραμ­μα­τι­σμένα βήματα, αξιο­ποιώ­ντας τις συμ­μα­χίες που έχει κτίσει στην πιο επι­κίν­δυνη περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου Ας δούμε τις προ­σγειω­μέ­νες δηλώ­σεις του Νίκου Χρι­στο­δου­λίδη, Κυβερ­νη­τι­κού Εκπρο­σώ­που της Κύπρου πουν κάνουν τον Ερντο­γάν έτοιμο για εγκε­φα­λικό:

«H νέα NAVTEX της Τουρ­κίας είναι η προ­σφι­λής τακτική της Άγκυρας όπως τη βιώ­νουμε εδώ και πολλά χρόνια, αν θυμάμαι καλά από το 2011 που ξεκί­νη­σαν, αν θέλετε, πιο συγκε­κρι­μένα οι δρα­στη­ριό­τη­τες της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας εντός της ΑΟΖ. Οι ενερ­γεια­κοί σχε­δια­σμοί στο τεμάχιο 11, στην κυπριακή ΑΟΖ συνε­χί­ζο­νται χωρίς κανένα πρό­βλημα. Αμέσως μετά την έκδοση της οδηγίας προς ναυ­τιλ­λο­μέ­νους έχουμε προ­χω­ρή­σει στην έκδοση οδηγίας που ακυ­ρώ­νουμε αυτό που επι­χεί­ρησε η Τουρκία να κάνει, την ίδια στιγμή έχουμε ήδη προβεί σε ενέρ­γειες σε διπλω­μα­τικό επίπεδο. Συνε­χί­ζουμε να έχουμε την ίδια προ­σέγ­γιση. Δεν θα κάνουμε, αν θέλετε, τη χάρη στην Τουρκία να δημιουρ­γή­σουμε σε ένα δημόσιο επίπεδο μια κρίση στη Ανα­το­λική Μεσό­γειο, κάτι που δεν υφί­στα­ται. Μπορώ να σας πω ότι οι ενερ­γεια­κοί μας σχε­δια­σμοί και συγκε­κρι­μένα στο τεμάχιο 11 συνε­χί­ζο­νται χωρίς κανένα απο­λύ­τως πρό­βλημα και η δική μας προ­σέγ­γιση συνο­ψί­ζε­ται στην σοβα­ρό­τητα, ψυχραι­μία και λίγα λόγια».

Οι Παρά­νο­μες Απαι­τή­σεις της Τουρ­κίας

Η Τουρκία προ­σπα­θεί για πολύ καιρό τώρα να πείσει την διεθνή κοι­νό­τητα ότι η περιοχή ανάμεσα στο Καστε­λό­ριζο, την Κρήτη και την Κύπρο είναι μέρος της τουρ­κι­κής ΑΟΖ. Αυτό απο­τε­λεί ξεκά­θαρη παρα­βί­αση όλων των κανόνων του Δίκαιου της Θάλασ­σας. Από το 2011, η Τουρκία κυκλο­φο­ρεί τον παρα­κάτω χάρτη που δείχνει την υφα­λο­κρη­πίδα/ΑΟΖ της Τουρ­κίας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Είναι ξεκά­θαρα μια εξό­φθαλμη παρα­βί­αση των κανόνων του UNCLOS.

Δίνουν στη Ρόδο, στην Κάρπαθο και το Καστε­λό­ριζο μόνο 6 ν.μ. χωρικά ύδατα και όχι υφα­λο­κρη­πίδα/ΑΟΖ. Δίνουν ελά­χι­στη υφα­λο­κρη­πίδα/ΑΟΖ στο βόρειο τμήμα της Κρήτης και παρι­στά­νουν ότι έχουν, σε μεγάλη έκταση, μια τερά­στια υφα­λο­κρη­πίδα/ΑΟΖ που συνο­ρεύει με την Αιγυ­πτιακή ΑΟΖ. Υπο­τί­θε­ται ότι αυτή η οριο­θέ­τηση είναι σύμφωνη με την αρχή της ευθυ­δι­κίας που είναι η προ­σφι­λής της οριο­θέ­τηση. Εάν η Τουρκία προ­σκο­μί­σει κάποια ημέρα, αυτό τον χάρτη, σε ένα διεθνές δικα­στή­ριο θα πάθει μεγάλη ζημιά.

Οι αυξα­νό­με­νες τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις στο Αιγαίο Πέλαγος και η εγκλη­μα­τική αμέλεια των ελλη­νι­κών κυβερ­νή­σεων να ανα­κη­ρύ­ξουν μια Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη (ΑΟΖ) θέτουν σε κίνδυνο τα εθνικά κυριαρ­χικά μας δικαιώ­ματα σε μια περίοδο που η Ελλάδα εμφα­νί­ζε­ται τρωτή απέ­να­ντι σε διε­θνείς πιέσεις. Η Έκθεση της CIA Υπάρχει και μια ενδια­φέ­ρουσα παρά­με­τρος της ελλη­νο­τουρ­κι­κής διέ­νε­ξης που έχει σχέση με τη θέση της CIA για το θέμα των υδρο­γο­ναν­θρά­κων του Αιγαίου.

Το Καστε­λό­ριζο βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο των τουρ­κι­κών προ­κλή­σεων, διότι κατέχει μια πλε­ο­νε­κτική και κομβική θέση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Δυστυ­χώς, κάποιοι Έλληνες ανα­λυ­τές ανα­φέ­ρουν ότι τo μικρό αυτό νησί απο­τε­λεί το κλειδί για την ανα­κή­ρυξη της ελλη­νι­κής ΑΟΖ.

Σε μια απόρ­ρητη έκθεσή της που γρά­φτηκε το 1984 και της έδωσε την ονο­μα­σία «Μνη­μό­νιο»,* που έχει απο­χα­ρα­κτη­ρι­στεί από τον δημο­σιο­γράφο Μιχάλη Ιγνα­τίου και καλύ­πτει όλα τα θέματα της ελλη­νο­τουρ­κι­κής δια­φο­ράς όπως η επέ­κταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας από τα 6 στο 12 ν.μ., τον εναέριο χώρο, την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας και την στρα­τι­κο­ποί­ηση μερικών ελλη­νι­κών νησιών του ανα­το­λι­κού Αιγαίου. Στις 31 σελίδες αυτού του μνη­μο­νίου γίνεται μια προ­σπά­θεια από την CIA να είναι ουδέ­τερη σ’ αυτή την πολύ σημα­ντική διένεξη για την Αμερική. Βέβαια, ανα­φέ­ρουν ότι η Τουρκία για πολλά χρόνια τώρα έχει προει­δο­ποι­ή­σει την Ελλάδα ότι η αύξηση των χωρικών της υδάτων στο Αιγαίο θα απο­τε­λεί casus belli, αλλά οι Αμε­ρι­κα­νοί δεν παίρ­νουν θέση σε αυτό το θέμα. Τέλος, αυτό το μνη­μό­νιο στην σύνοψη των θέσεών του ανα­φέ­ρει:

“Έτσι, ενώ η διένεξη ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία είναι πιθα­νό­τερο να απορ­ρέει από μια στρα­τιω­τική σύγκρουση στη Κύπρο, θα μπο­ρούσε να επε­κτα­θεί στο Αιγαίο και πιθανώς στην Θράκη – μόνο και μόνο γιατί οι Έλληνες ανα­γνω­ρί­ζουν το ευκρι­νές στρα­τιω­τικό πλε­ο­νέ­κτημα της Τουρ­κίας σε μια σύγκρουση που θα περιο­ρί­ζε­ται μόνο στο νησί. Οι Έλληνες θα έχουν μια μικρή υπεροχή σε ενα­έ­ριες εμπλο­κές στο Αιγαίο και θα κρα­τή­σουν τις θέσεις τους στη θάλασσα. Στα σύνορα με την Θράκη, το πολύ δύσκολο έδαφος θα αντι­σταθ­μί­σει την υπεροχή της Τουρ­κίας σε στρατό ξηράς και ο πόλεμος εκεί μάλλον θα τελειώ­σει με στα­σι­μό­τητα.»

Οι δρα­μα­τι­κές εξε­λί­ξεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, και οι παρά­νο­μες ΝΑVTEX και NOTAM που εκδίδει η Τουρκία δεσμεύ­ο­ντας την περιοχή από το Καστε­λό­ριζο μέχρι την Κύπρο, αναμ­φί­βολα δημιουρ­γεί μια νέα επι­κίν­δυνη κατά­σταση στην περιοχή. Ο Σουλ­τά­νος, αντι­λαμ­βα­νό­με­νος ότι η παρου­σία πολε­μι­κών σκαφών των ΗΠΑ, της Γαλλίας και του Ισραήλ του έχουν κόψει τους παλη­κα­ρι­σμούς στην ΑΟΖ της Κύπρου , ετοι­μά­ζε­ται να δημιουρ­γή­σει μια κατά­σταση όμοια με τα Ίμια, στο σύμπλεγμα του Καστε­λό­ρι­ζου.

Δεν είναι τυχαίο ότι η τελευ­ταία του NAVTEX έγινε έξω από το Καστε­λό­ριζο. Το Καστε­λό­ριζο, η Ρω και η Στρογ­γύλη είναι οι κύριοι στόχοι της Τουρ­κίας από την εποχή που ήταν Πρω­θυ­πουρ­γός της Ελλάδας ο Ανδρέας Παπαν­δρέου, ο οποίος ειδο­ποί­ησε τότε τους Αμε­ρι­κα­νούς ότι κατά­ληψη ενός νησιού σημαί­νει πόλεμο. Η κυβέρ­νηση Ρέιγκαν, παρόλον ότι αντι­πα­θούσε τον Παπαν­δρέου, στα­μά­τησε τα σχέδια της Τουρ­κίας. Κανείς πάντως δεν γνω­ρί­ζει, σήμερα, τις προ­θέ­σεις της κυβέρ­νη­σης Τραμπ. Κλειδί είναι ο Ρεξ Τίλ­λερ­σον που γνω­ρί­ζει καλά την περιοχή και είναι γνώστης της έννοιας της ΑΟΖ.

Ήρθε, τώρα, η ώρα για μια τετρα­μερή συνά­ντηση, που έχει αδι­καιο­λό­γητα καθυ­στε­ρή­σει, ανάμεσα στο Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Κύπρο. Έχουν σημα­ντικά κοινά συμ­φέ­ρο­ντα στην γει­το­νιά τους και η στε­νό­τερη συμ­μα­χία σε θέματα γεω­στρα­τη­γι­κής, οικο­νο­μίας, υδρο­γο­ναν­θρά­κων και ασφά­λειας. Η ελλη­νική κυβέρ­νηση, που δεν φημί­ζε­ται να παίρνει πρω­το­βου­λίες, ήρθε η ώρα να σταθεί στο ύψος των κρί­σι­μων αυτών στιγμών του ελλη­νι­σμού και να γίνει αυτή η συνά­ντηση το ταχύ­τερο δυνατόν.

Πηγή mignatiou.com

*Ο Δρ. Θεό­δω­ρος Καρυώ­της είναι Καθη­γη­τής Πολι­τι­κής Οικο­νο­μίας στο Πανε­πι­στή­μιο Μέρι­λαντ των ΗΠΑ, όπου του έχουν απο­νε­μη­θεί τρία βραβεία “εξέ­χου­σας διδα­σκα­λίας”. Υπήρξε μέλος της ελλη­νι­κής αντι­προ­σω­πείας στη Διά­σκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Έχει γράψει άρθρα και βιβλία για την ελλη­νο­τουρ­κική διαφορά στο Αιγαίο και θεω­ρεί­ται ο πρώτος έλληνας που ασχο­λή­θηκε με το θέμα της ΑΟΖ και τώρα τελευ­ταία οι ιδέες του έχουν αρχίσει να συζη­τού­νται ευρέως.