26 Ιουνίου: Διεθνής Ημέρα κατά των ναρκωτικών και της παράνομης διακίνησης

Με την από­φα­ση 42/112 της 7ης Δε­κεμ­βρί­ου 1987, η Γε­νι­κή Συ­νέ­λευ­ση του ΟΗΕ όρισε την 26η Ιου­νί­ου ως Διε­θνή Ημέρα κατά της Χρή­σης και της Πα­ρά­νο­μης Δια­κί­νη­σης Ναρ­κω­τι­κών ως έκ­φρα­ση της ανά­γκης για την επί­τευ­ξη του στό­χου μιας διε­θνούς κοι­νω­νί­ας χωρίς την απει­λή των ναρ­κω­τι­κών.

Υπο­στη­ρι­ζό­με­νη κάθε χρόνο από άτομα, κοι­νό­τη­τες και διά­φο­ρους ορ­γα­νι­σμούς σε όλο τον κόσμο, απο­σκο­πεί στην ευαι­σθη­το­ποί­η­ση σχε­τι­κά με το μεί­ζον πρό­βλη­μα που αντι­προ­σω­πεύ­ουν οι πα­ρά­νο­μες ου­σί­ες στην κοι­νω­νία.

Το θέμα για το 2017 είναι επι­κε­ντρω­μέ­νο στους νέους και στην πρό­λη­ψη της χρή­σης ναρ­κω­τι­κών: «Ακού­στε πρώτα- Ακού­γο­ντας τα παι­διά και τη νε­ο­λαία είναι το πρώτο βήμα για να τους βοη­θή­σε­τε να γί­νουν υγιείς και ασφα­λείς», μια πρω­το­βου­λία η οποία απο­τε­λεί επέν­δυ­ση στην ευ­η­με­ρία της νε­ο­λαί­ας, των οι­κο­γε­νειών τους και των κοι­νο­τή­των τους.

Σύμ­φω­να με την Πα­γκό­σμια Έκ­θε­ση για τα Ναρ­κω­τι­κά 2007, των Ηνω­μέ­νων Εθνών, εκτι­μά­ται ότι πε­ρί­που 250 εκατ. άτομα ή πε­ρί­που 5% του πα­γκό­σμιου ενή­λι­κου πλη­θυ­σμού, έκα­ναν χρήση ναρ­κω­τι­κών του­λά­χι­στον μία φορά το 2015. Ακόμη πιο ανη­συ­χη­τι­κό είναι το γε­γο­νός ότι πε­ρί­που 29,5 εκα­τομ­μύ­ρια από αυ­τούς τους χρή­στες ναρ­κω­τι­κών ή το 0,6% του πα­γκό­σμιου πλη­θυ­σμού, υπο­φέ­ρουν από δια­τα­ρα­χές εξαι­τί­ας της χρή­σης των ου­σιών.

Σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο, εκτι­μά­ται ότι συμ­βαί­νουν ετη­σί­ως του­λά­χι­στον 190.000 απρό­σμε­νοι θά­να­τοι από τα ναρ­κω­τι­κά, η πλειο­νό­τη­τα των οποί­ων οφεί­λε­ται στη χρήση οπιοει­δών.

Σχε­δόν 12 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι πα­γκο­σμί­ως λαμ­βά­νουν τη δόση τους χρη­σι­μο­ποιώ­ντας σύ­ριγ­γα, εκ των οποί­ων ένας στους οκτώ (1,6 εκα­τομ­μύ­ρια) ζει με τον ιό HIV και πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους μι­σούς (6,1 εκα­τομ­μύ­ρια) συ­νε­χί­ζουν τη ζωή τους με ηπα­τί­τι­δα C. Ο αριθ­μός των θα­νά­των που οφεί­λο­νται στην ηπα­τί­τι­δα C με­τα­ξύ των αν­θρώ­πων που κά­νουν χρήση ναρ­κω­τι­κών είναι με­γα­λύ­τε­ρος από ό,τι από άλλες αι­τί­ες θα­νά­του που σχε­τί­ζο­νται με αυτά: 222.000 θά­να­τοι από ηπα­τί­τι­δα C, 60.000 από HIV.

Ο αριθ­μός των χρη­στών οπιοει­δών και των ατό­μων που κά­νουν κα­τά­χρη­ση των οπιοει­δών με συ­ντα­γή εκτι­μά­ται σε πε­ρί­που 35,1 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα (28,3 εκατ.- 42,7 εκατ.), εκ των οποί­ων πε­ρί­που 17,7 εκα­τομ­μύ­ρια εκτι­μά­ται ότι έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει οπιού­χα (ηρω­ί­νη και όπιο).

Ηρω­ί­νη, δια­δρο­μές και κα­τα­σχέ­σεις

Σύμ­φω­να με το Γρα­φείο για τα Ναρ­κω­τι­κά και το Έγκλη­μα των Ηνω­μέ­νων Εθνών, η πα­γκό­σμια κα­τα­νά­λω­ση ηρω­ί­νης (340 τόνοι) μαζί με τις κα­τα­σχέ­σεις, αντι­προ­σω­πεύ­ουν ετή­σια ροή 430- 450 τόνων ηρω­ί­νης στην πα­γκό­σμια αγορά ηρω­ί­νης. Από αυτό το σύ­νο­λο, το όπιο από τη Μιαν­μάρ και τη Λαϊκή Δη­μο­κρα­τία του Λάος απο­δί­δει πε­ρί­που 50 τό­νους, ενώ οι υπό­λοι­ποι, πε­ρί­που 380 τόνοι ηρω­ί­νης και μορ­φί­νης, πα­ρά­γο­νται απο­κλει­στι­κά από το αφ­γα­νι­κό όπιο. Ενώ κα­τα­να­λώ­νο­νται και κα­τά­σχο­νται πε­ρί­που 5 τόνοι στο Αφ­γα­νι­στάν, ο υπό­λοι­πος όγκος 375 τόνων δια­κι­νεί­ται πα­γκο­σμί­ως μέσω δια­δρο­μών που ει­σέρ­χο­νται στις χώρες που γειτ­νιά­ζουν με το Αφ­γα­νι­στάν.

Οι βαλ­κα­νι­κές και βό­ρειες δια­δρο­μές είναι οι κύ­ριοι διά­δρο­μοι εμπο­ρί­ας ηρω­ί­νης που συν­δέ­ουν το Αφ­γα­νι­στάν με τις τε­ρά­στιες αγο­ρές της Ρω­σι­κής Ομο­σπον­δί­ας και της Δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης. Η βαλ­κα­νι­κή δια­δρο­μή υπο­λο­γί­ζε­ται ότι απο­δί­δει ετή­σια αγο­ραία αξία πε­ρί­που 20 δισ. δο­λα­ρί­ων, ενώ η βό­ρεια δια­δρο­μή 13 δισ. δο­λά­ρια ετη­σί­ως.

Σύμ­φω­να με την Πα­γκό­σμια Έκ­θε­ση του ΟΗΕ για τα Ναρ­κω­τι­κά, συ­νο­λι­κά το 2015 κα­τα­γρά­φη­καν 2,4 εκατ. υπο­θέ­σεις κα­τά­σχε­σης ναρ­κω­τι­κών. Το 53% από αυτές αφο­ρού­σαν δια­κί­νη­ση κάν­να­βης, το 16% συν­θε­τι­κά ναρ­κω­τι­κά, το 14% οπιοει­δή και το 11% κο­κα­ΐ­νη.

Το 2008, οι κα­τα­σχέ­σεις ηρω­ί­νης πα­γκο­σμί­ως ανήλ­θαν σε 73,7 με­τρι­κούς τό­νους. Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της ηρω­ί­νης κα­τα­σχέ­θη­κε στην Εγγύς και Μέση Ανα­το­λή και τη Νο­τιο­δυ­τι­κή Ασία (39% του πα­γκό­σμιου συ­νό­λου), στη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη (24%) και στη Δυ­τι­κή και Κε­ντρι­κή Ευ­ρώ­πη (10%). Η πα­γκό­σμια αύ­ξη­ση των κα­τα­σχέ­σε­ων ηρω­ί­νης κατά την πε­ρί­ο­δο 2006- 2008 οφει­λό­ταν κυ­ρί­ως στις κα­τα­σχέ­σεις στην Ισλα­μι­κή Δη­μο­κρα­τία του Ιράν και στην Τουρ­κία. Το 2008, αυτές οι δύο χώρες αντι­προ­σώ­πευαν πε­ρισ­σό­τε­ρο από το ήμισυ της πα­γκό­σμιας κα­τά­σχε­σης ηρω­ί­νης.

Κο­κα­ΐ­νη

Το 2007 και το 2008, έκα­ναν χρήση κο­κα­ΐ­νης πε­ρί­που 16 έως 17 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι πα­γκο­σμί­ως, πε­ρί­που ίσιοι με τον αριθ­μό των πα­γκό­σμιων χρη­στών οπιού­χων. Η Βό­ρεια Αμε­ρι­κή αντι­προ­σώ­πευε πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 40% της πα­γκό­σμιας κα­τα­νά­λω­σης κο­κα­ΐ­νης (το σύ­νο­λο υπο­λο­γί­στη­κε σε πε­ρί­που 470 τό­νους), ενώ οι 27 χώρες της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης και οι τέσ­σε­ρις χώρες της Ευ­ρω­παϊ­κής Ζώνης Ελεύ­θε­ρων Συ­ναλ­λα­γών αντι­προ­σώ­πευαν πε­ρισ­σό­τε­ρο από το ένα τέ­ταρ­το της συ­νο­λι­κής κα­τα­νά­λω­σης. Αυτές οι δύο πε­ρι­φέ­ρειες αντι­προ­σω­πεύ­ουν πάνω από το 80% της συ­νο­λι­κής αξίας της πα­γκό­σμιας αγο­ράς κο­κα­ΐ­νης, η οποία υπο­λο­γί­στη­κε σε 88 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια το 2008.

Για την αγορά της Βό­ρειας Αμε­ρι­κής, η κο­κα­ΐ­νη με­τα­φέ­ρε­ται κατά κα­νό­να από την Κο­λομ­βία στο Με­ξι­κό ή την Κε­ντρι­κή Αμε­ρι­κή δια θα­λάσ­σης και στη συ­νέ­χεια δια ξηράς προς τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες και τον Κα­να­δά. Η κο­κα­ΐ­νη δια­κι­νεί­ται στην Ευ­ρώ­πη κυ­ρί­ως μέσω της θά­λασ­σας, συχνά σε απο­στο­λές εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τί­ων. Η Κο­λομ­βία πα­ρα­μέ­νει η κύρια πηγή της κο­κα­ΐ­νης που βρέ­θη­κε στην Ευ­ρώ­πη.

Μετά από ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση κατά την πε­ρί­ο­δο 2002-2005, τα πα­γκό­σμια σύ­νο­λα κα­τα­σχέ­σε­ων κο­κα­ΐ­νης ακο­λού­θη­σαν μια στα­θε­ρή τάση, η οποία ανήλ­θε σε 712 τό­νους το 2007 και σε 711 τό­νους το 2008. Οι κα­τα­σχέ­σεις συ­νέ­χι­σαν να επι­κε­ντρώ­νο­νται στην Αμε­ρι­κή και την Ευ­ρώ­πη. Ωστό­σο, η με­τά­βα­ση από το 2007 στο 2008 προ­κά­λε­σε μια γε­ω­γρα­φι­κή αλ­λα­γή στις κα­τα­σχέ­σεις κο­κα­ΐ­νης προς τις χώρες προ­έ­λευ­σης. Οι κα­τα­σχέ­σεις στη Νότια Αμε­ρι­κή αντι­προ­σώ­πευαν το 59% του συ­νό­λου για το 2008, ένα­ντι 45% το 2007.

Συν­θε­τι­κά και ψυ­χο­τρό­πα

Ένας αυ­ξα­νό­με­νος αριθ­μός χωρών ανα­φέ­ρει κα­τα­σχέ­σεις συν­θε­τι­κών νέων ψυ­χο­τρό­πων ου­σιών (NPS), και το 2015 κα­τα­σχέ­θη­καν πάνω από 20 τόνοι. Οι κα­τα­σχέ­σεις διε­γερ­τι­κών τύπου αμ­φε­τα­μί­νης (ATS) δι­πλα­σιά­στη­καν τα πέντε χρό­νια πριν από το 2015, φθά­νο­ντας τους 191 τό­νους το 2015. Αυτό οφεί­λε­ται σε έντο­νες αυ­ξή­σεις των κα­τα­σχε­θέ­ντων αμ­φε­τα­μι­νών, από τις οποί­ες η με­θαμ­φε­τα­μί­νη αντι­προ­σώ­πευε πε­ρί­που 61- 80% ετη­σί­ως κατά τη διάρ­κεια αυτής της πε­ριό­δου.

Η αγορά NPS συ­νε­χί­ζει να είναι πολύ δυ­να­μι­κή και χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από την εμ­φά­νι­ση με­γά­λου αριθ­μού νέων ου­σιών που ανή­κουν σε διά­φο­ρες χη­μι­κές ομά­δες. Με­τα­ξύ του 2009 και του 2016, 106 χώρες ανέ­φε­ραν την εμ­φά­νι­ση 739 δια­φο­ρε­τι­κών NPS, σύμ­φω­να με το Γρα­φείο για τα Ναρ­κω­τι­κά και το Έγκλη­μα των Ηνω­μέ­νων Εθνών.

Δια­τί­θε­νται στην αγορά με πολ­λούς δια­φο­ρε­τι­κούς τρό­πους και μορ­φές, νέες ου­σί­ες εμ­φα­νί­ζο­νται συχνά και εξα­φα­νί­ζο­νται και πάλι, ενώ με­ρι­κές χρη­σι­μο­ποιού­νται συχνά σε μια μικρή ομάδα χρη­στών.

Τα συν­θε­τι­κά καν­να­βι­νοει­δή δεν είναι απλώς συν­θε­τι­κές εκ­δο­χές των ου­σιών που απα­ντώ­νται στη φυ­τι­κή κάν­να­βη, αλλά ποι­κί­λη ομάδα ισχυ­ρών ψυ­χο­δρα­στι­κών ενώ­σε­ων που έχουν σχε­δια­στεί για να μι­μού­νται τις επι­θυ­μη­τές επι­δρά­σεις της κάν­να­βης.

Για το 2015 υπο­λο­γί­ζο­νται πα­γκο­σμί­ως πε­ρί­που 22 εκατ. χρή­στες «ecstasy» και 37 εκατ. χρή­στες αμ­φε­τα­μι­νών και συ­ντα­γο­γρα­φού­με­νων διε­γερ­τι­κών.

Την ίδια χρο­νιά, οι κα­τα­σχέ­σεις αφο­ρούν 132 τό­νους με­θαμ­φε­τα­μί­νης (+21% από το 2014), 52 τό­νους αμ­φε­τα­μί­νης (+8%), 6 τό­νους «ecstasy (-35%) και 23 τό­νους συν­θε­τι­κών NPS (-39%).

ΑΠΕ