Ο κοροναϊός «μολύνει» με fake news το διαδίκτυο – Γιατροσόφια έως θεωρίες συνωμοσίας

Από τα θαυ­μα­τουρ­γά για­τρο­σό­φια μέχρι τις θε­ω­ρί­ες συ­νω­μο­σί­ας, η πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση σχε­τι­κά με τον κο­ρο­ναϊό ξε­χει­λί­ζει στις ψη­φια­κές πλατ­φόρ­μες, οι οποί­ες κατά την διάρ­κεια των κρί­σε­ων γί­νο­νται φο­ρείς μίας πλημ­μυ­ρί­δας fake news δύ­σκο­λα αντι­με­τω­πί­σι­μης. Από το ση­σα­μέ­λαιο για ανο­σία μέχρι την θε­ω­ρία συ­νω­μο­σί­ας ότι ο ιός είναι προ­ϊ­όν ερ­γα­στη­ρί­ου στην πόλη Γου­χάν, πλή­θος φημών έχει κα­τα­κλύ­σει τις τε­λευ­ταί­ες βδο­μά­δες τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης.

«Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες από τις πηγές αυτών των fake news αδια­φο­ρούν αν θα τους πι­στέ­ψε­τε ή όχι. Χρη­σι­μο­ποιούν αυτήν την επι­δη­μία ως ιδε­ώ­δες όχημα για να επι­τύ­χουν τους στό­χους τους, είτε για να απο­κο­μί­σουν κέρδη ή για να δη­μιουρ­γή­σουν κλίμα κα­χυ­πο­ψί­ας», ση­μειώ­νει ο Καρλ Μπέρ­γκ­στρομ, κα­θη­γη­τής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Ουά­σινγ­κτον και ει­δι­κός στην online πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση.

Ορι­σμέ­νες από τις πηγές αυτές θέ­λουν να που­λή­σουν προ­ϊ­ό­ντα και προ­σπα­θούν να πεί­σουν ότι η κάν­να­βη επι­τρέ­πει την θω­ρά­κι­ση του ανο­σο­ποι­η­τι­κού συ­στή­μα­τος απέ­να­ντι στον ιό, για πα­ρά­δειγ­μα. Αλλοι επι­διώ­κουν views ή clic, πηγές δια­φη­μι­στι­κών προ­σό­δων. «Και έπει­τα έχου­με τις εν εξε­λί­ξει επι­χει­ρή­σεις για να πλη­γούν οι δη­μο­κρα­τί­ες και να δοθεί η εντύ­πω­ση ότι δεν μπο­ρού­με να εμπι­στευ­θού­με κα­νέ­ναν», προ­σθέ­τει ο Καρλ Μπέρ­γκ­στρομ. «Είναι η στρα­τη­γι­κή του λά­στι­χου πο­τί­σμα­τος (δη­μιουρ­γού­με πλημ­μύ­ρα μέσω της προ­πα­γάν­δας), που είναι προ­σφυ­ής τα­κτι­κή της Ρω­σί­ας, κυ­ρί­ως».

Αμε­ρι­κα­νοί αξιω­μα­τού­χοι δή­λω­σαν την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα στο AFP ότι χι­λιά­δες λο­γα­ρια­σμοί που συν­δέ­ο­νται με την Ρωσία στα Twitter, Facebook, Instagram δια­σπεί­ρουν αντια­με­ρι­κα­νι­κή πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση για τον νέο ιό για να προ­κα­λέ­σουν κα­χυ­πο­ψία και δι­χό­νοια. Η Μόσχα το διέ­ψευ­σε.

Μα­ζι­κή επι­δη­μία πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης

Οι θε­ω­ρί­ες που εμ­φα­νί­ζο­νται πε­ρι­λαμ­βά­νουν την ιδέα ότι ο ιός δη­μιουρ­γή­θη­κε από τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας τις προ­σπά­θειες της KGB κατά τον Ψυχρό Πό­λε­μο να δια­δώ­σει την θε­ω­ρία ότι ο ιός HIV υπήρ­ξε εφεύ­ρε­ση αμε­ρι­κα­νών επι­στη­μό­νων.

Στις αρχές του Φε­βρουα­ρί­ου, ο Πα­γκό­σμιος Ορ­γα­νι­σμός Υγεί­ας είχε χα­ρα­κτη­ρί­σει «μα­ζι­κή επι­δη­μία πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης» την πλημ­μυ­ρί­δα ανα­κρι­βών πλη­ρο­φο­ριών για το θέμα, γε­γο­νός που πε­ρι­πλέ­κει την απο­στο­λή του Ορ­γα­νι­σμού και των υγειο­νο­μι­κών αρχών.

Εφο­δος στις χει­ρουρ­γι­κές μά­σκες…

Τα fake news μπο­ρούν να προ­κα­λέ­σουν κι­νή­σεις πα­νι­κού, όπως η έφο­δος στις χει­ρουρ­γι­κές μά­σκες, στις υπη­ρε­σί­ες επει­γό­ντων πε­ρι­στα­τι­κών ή αντί­θε­τα απο­φυ­γή δή­λω­σης από άτομα που πα­ρου­σιά­ζουν συμ­πτώ­μα­τα από τον φόβο επι­βο­λής φα­ντα­στι­κών πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων.

Για τον συ­ντο­νι­σμό της επι­χεί­ρη­σης αντι­με­τώ­πι­σης της επι­δη­μί­ας πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης, ο Πα­γκό­σμιος Ορ­γα­νι­σμός Υγεί­ας συ­γκά­λε­σε εκ­προ­σώ­πους των τε­χνο­λο­γι­κών κο­λοσ­σών στην έδρα της Facebook στην Σί­λι­κον Βάλεϊ.

Η Amazon ξε­κί­νη­σε την από­συρ­ση προ­ϊ­ό­ντων που υπο­τί­θε­ται ότι θε­ρα­πεύ­ουν την ασθέ­νεια ή προ­στα­τεύ­ουν από τον ιό, με­τέ­δω­σε το αμε­ρι­κα­νι­κό δί­κτυο CNBC.

Facebook, Twitter και Google (πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του YouTube) ενί­σχυ­σαν τις ισχύ­ου­σες πο­λι­τι­κές δια­γρα­φής πε­ριε­χο­μέ­νου που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει φυ­σι­κή βλάβη στο κοινό, δια­φη­μί­σεις για επι­κίν­δυ­να ψευ­το­φάρ­μα­κα, για πα­ρά­δειγ­μα, και προ­βο­λής αξιό­πι­στης ενη­μέ­ρω­σης, όπως το πλη­ρο­φο­ρια­κό υλικό του Πα­γκό­σμιου Ορ­γα­νι­σμού Υγεί­ας.

Fact checking και whak-a-mole…

Το Facebook, το κυ­ρί­αρ­χο μέσο κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, στη­ρί­ζε­ται στο «third party checking», το πρό­γραμ­μα επι­βε­βαί­ω­σης μέσω τρί­των που ανα­πτύ­χθη­κε το 2016. Η Facebook συ­νερ­γά­ζε­ται με εξή­ντα πε­ρί­που μέσα ενη­μέ­ρω­σης ανά τον κόσμο, ανά­με­σά τους και το AFP (Γαλ­λι­κό Πρα­κτο­ρείο) για την χρη­σι­μο­ποί­η­ση των δικών τους συ­στη­μά­των fact checking στην πλατ­φόρ­μα της και στο Instagram. Το δί­κτυο πε­ριο­ρί­ζει ση­μα­ντι­κά την ακρό­α­ση βί­ντεο ή την ανά­γνω­ση άρ­θρων που χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται fake από τους μη­χα­νι­σμούς επα­λή­θευ­σης.

Ομως, ο Καρλ Μπέρ­γκ­στρομ και ο Τζέ­βιν Γου­έστ, συγ­γρα­φείς βι­βλί­ου που πρό­κει­ται να κυ­κλο­φο­ρή­σει με θέμα την πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση θε­ω­ρούν ότι τα μέτρα αυτά είναι ασή­μα­ντα. Κα­ταγ­γέλ­λουν την υπο­κρι­σία των μέσων κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, οι αλ­γό­ριθ­μοι και τα δια­φη­μι­στι­κά μο­ντέ­λα των οποί­ων ευ­νο­ούν την διά­δο­ση πλα­στού ή «κί­τρι­νου» πε­ριε­χο­μέ­νου.

«Είναι όπως το παι­γνί­δι whak-a-mole, μόνο που υπάρ­χουν ένα εκα­τομ­μύ­ριο τυ­φλο­πό­ντι­κες (moles) που πε­τά­γο­νται από πα­ντού και μόνο 5 παί­κτες που προ­σπα­θούν να τους συ­ντρί­ψουν», δη­λώ­νει ο Τζέ­βιν Γου­έστ, κα­θη­γη­τής Επι­στη­μών Πλη­ρο­φο­ρι­κής.

Αλλοι πα­νε­πι­στη­μια­κοί, που έχουν με­λε­τή­σει τα φαι­νό­με­να της πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης κατά την διάρ­κεια των κρί­σε­ων του ιού Zika και του κί­τρι­νου πυ­ρε­τού στην Βρα­ζι­λία θε­ω­ρούν ότι οι προ­σπά­θειες του fact checking μπο­ρεί να απο­δει­χθούν ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κές, έως και αντι­πα­ρα­γω­γι­κές. Στην με­λέ­τη τους που δη­μο­σιεύ­θη­κε τον Ια­νουά­ριο στο «Science Advances» συ­μπε­ραί­νουν ότι «το να μιλάς για fake news μπο­ρεί να τα κα­τα­στή­σει πε­ρισ­σό­τε­ρο οι­κεία και ακόμη πιο πι­στευ­τά».

Ο πα­γκό­σμιος χάρ­της των κρου­σμά­των του κο­ρο­ναϊ­ού

πηγή ethnos.gr