Κανόνας η βία και οι επαναπροωθήσεις

Εκ­θε­ση της γερ­μα­νι­κής ορ­γά­νω­σης Pro Asyl, με δε­κά­δες συ­νε­ντεύ­ξεις προ­σφύ­γων, κα­τα­γρά­φει πα­ρά­νο­μες πρα­κτι­κές επα­να­προ­ώ­θη­σης προ­σφύ­γων και με­τα­να­στών στο Αι­γαίο και τον Εβρο. Σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις, μά­λι­στα, το­νί­ζει ότι μπο­ρεί «να ισο­δυ­να­μούν ακόμη και με βα­σα­νι­στή­ρια»!

Οι δια­σω­θέ­ντες με­τα­νά­στες από το ναυά­γιο στο Φαρ­μα­κο­νή­σι Δω­δε­κα­νή­σου κα­τήγ­γει­λαν τους λι­με­νι­κούς ότι προ­σπά­θη­σαν με βία να τους επα­να­προ­ω­θή­σουν στα τουρ­κι­κά χω­ρι­κά ύδατα Οι δια­σω­θέ­ντες με­τα­νά­στες από το ναυά­γιο στο Φαρ­μα­κο­νή­σι Δω­δε­κα­νή­σου κα­τήγ­γει­λαν τους λι­με­νι­κούς ότι προ­σπά­θη­σαν με βία να τους επα­να­προ­ω­θή­σουν στα τουρ­κι­κά χω­ρι­κά ύδατα Δεν είναι η πρώτη φορά που η γερ­μα­νι­κή ορ­γά­νω­ση εκ­θέ­τει διε­θνώς την Ελ­λά­δα. Το 2008 ανά­λο­γη έκ­θε­ση οδή­γη­σε στο εδώ­λιο λι­με­νι­κούς της Χίου για βα­σα­νι­σμό με­τα­να­στών.

Στη φε­τι­νή έκ­θε­σή της, η Pro Asyl ανα­φέ­ρε­ται στη συν­δρο­μή της Frontex στη φύ­λα­ξη των συ­νό­ρων, επι­ση­μαί­νο­ντας προς την Κο­μι­σιόν ότι πρέ­πει να κι­νη­θούν δια­δι­κα­σί­ες για πα­ρα­βί­α­ση της απα­γό­ρευ­σης συλ­λο­γι­κών απε­λά­σε­ων, σύμ­φω­να με το άρθρο 19 του Χάρτη Θε­με­λιω­δών Δι­καιω­μά­των της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης.

Εν­δει­κτι­κό είναι ότι ο Γκού­ντερ Μπούρκ­χαρντ, υπεύ­θυ­νος της επι­στη­μο­νι­κής ομά­δας, δή­λω­σε στο γερ­μα­νι­κό Τύπο, μετά τη διε­ξα­γω­γή της έρευ­νας, ότι «η Γερ­μα­νία προ­στα­τεύ­ει σχε­δόν το 100% των Σύρων προ­σφύ­γων, αλλά αυτό στην πράξη ισχύ­ει για όσους κα­τα­φέ­ρουν να φτά­σουν». Γερ­μα­νι­κό τη­λε­ο­πτι­κό κα­νά­λι (n.tv) σχο­λί­α­σε ότι «η Γερ­μα­νία ανα­θέ­τει σε άλ­λους τη βρό­μι­κη δου­λειά της επα­να­προ­ώ­θη­σης».

Μαρ­τυ­ρί­ες-κό­λα­φος

Η ορ­γά­νω­ση κα­τέ­γρα­ψε μαρ­τυ­ρί­ες από 49 Σύ­ρους, 32 Αφ­γα­νούς, 5 Σο­μα­λούς και 4 άτομα από την Ερυ­θραία. Κα­ταγ­γέλ­λουν ότι σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις επα­να­προ­ω­θή­θη­καν σκάφη ή ολό­κλη­ρες ομά­δες αν­θρώ­πων «συλ­λο­γι­κά», δίχως μά­λι­στα να τους δώ­σουν την ευ­και­ρία να υπο­βά­λουν αί­τη­μα ασύ­λου και να εξε­τα­στεί, όπως προ­βλέ­πε­ται από τη διε­θνή νο­μο­θε­σία, κάθε πε­ρί­πτω­ση ξε­χω­ρι­στά.

Οι 76 από αυ­τούς απά­ντη­σαν ότι είχαν επα­να­προ­ω­θη­θεί μία φορά, οι 16 από τον Εβρο και οι 60 από το Αι­γαίο. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι απά­ντη­σαν ότι είχαν επα­να­προ­ω­θη­θεί από το Φαρ­μα­κο­νή­σι και ορι­σμέ­νοι από τη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο.

Ολοι τους υπο­στή­ρι­ξαν ότι ενώ είχαν πα­τή­σει σε ελ­λη­νι­κό έδα­φος, τους επέ­στρε­φαν στα νερά του Αι­γαί­ου και μά­λι­στα υπό την απει­λή όπλου. Στην πλειο­νό­τη­τα των πε­ρι­πτώ­σε­ων επι­σή­μα­ναν ότι τους επι­βί­βα­σαν σε σκάφη που δεν ήταν αξιό­πλοα, αφού πρώτα τους αφαι­ρού­σαν τα τα­ξι­διω­τι­κά τους έγ­γρα­φα.

Οσοι πέ­ρα­σαν από το Φαρ­μα­κο­νή­σι μι­λού­σαν για εξευ­τε­λι­σμό: εννέα άν­δρες, Σύροι πρό­σφυ­γες, όπως ανα­φέ­ρει η έκ­θε­ση, «υπέ­στη­σαν τέ­τοιου εί­δους κα­κο­με­τα­χεί­ρι­ση, που ισο­δυ­να­μεί με βα­σα­νι­στή­ριο».

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η πε­ρι­γρα­φή ενός Σύρου, ο οποί­ος έφθα­σε στη Σάμο, όπου τον βρή­καν οι ελ­λη­νι­κές αρχές: «Χτυ­πού­σαν άγρια τον Ντ. Εκεί­νος έκλαι­γε και τους φώ­να­ζε στα αρα­βι­κά “δεν είμαι ζώο”. Κι αυτοί του απα­ντού­σαν “στα­μά­τα να μιλάς”. Πολ­λές είναι οι ανα­φο­ρές για επα­να­προ­ω­θή­σεις αν­θρώ­πων αδια­κρί­τως, αρ­ρώ­στων, ηλι­κιω­μέ­νων, εγκύ­ων, ανη­λί­κων».

Ενας άλλος Σύρος, ανα­φε­ρό­με­νος στις ελ­λη­νι­κές αρχές, λέει ότι «φο­ρού­σαν μά­σκες. Μπο­ρού­σα­με να δούμε μόνο τα μάτια τους. Πυ­ρο­βό­λη­σαν τρεις, τέσ­σε­ρις φορές στον αέρα, κι ανέ­βη­καν στο σκά­φος. Εμείς ση­κώ­σα­με τα χέρια ψηλά. Τρα­βού­σαν τις γυ­ναί­κες από τα μαλ­λιά. Δεν κα­τα­λα­βαί­να­με τι έλε­γαν. Μετά μας έβα­λαν να γο­να­τί­σου­με. Μας πήραν τα λεφτά. Πέ­τα­ξαν τις βα­λί­τσες και τα κι­νη­τά μας τη­λέ­φω­να στη θά­λασ­σα». Ο ίδιος ανα­φέ­ρει ότι το σκά­φος τους οδη­γή­θη­κε στα τουρ­κι­κά νερά. Εκεί κα­τέ­στρε­ψαν τον κι­νη­τή­ρα του και τους άφη­σαν να πλέ­ουν…

Το κύριο πό­ρι­σμα της έρευ­νας ανα­φέ­ρει ότι οι πα­ρά­νο­μες επα­να­προ­ω­θή­σεις από τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρά μας απο­τε­λούν συχνό και μά­λι­στα συ­στη­μα­τι­κό φαι­νό­με­νο: «Τα θύ­μα­τα στην πλειο­νό­τη­τά τους είναι πρό­σφυ­γες από τη Συρία, άν­δρες, γυ­ναί­κες, βρέφη και παι­διά. Ανά­με­σά τους είναι άν­θρω­ποι που πά­σχουν από σο­βα­ρές ασθέ­νειες και προ­σπα­θούν να προ­σεγ­γί­σουν την Ευ­ρώ­πη για να ανα­ζη­τή­σουν διε­θνή προ­στα­σία, να επα­νε­νω­θούν με τις οι­κο­γέ­νειές τους που ζουν στη Βρε­τα­νία, τη Γερ­μα­νία, τη Σου­η­δία και πολλά άλλα ευ­ρω­παϊ­κά κράτη».

Κι ενώ η Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση δη­μό­σια ανα­λαμ­βά­νει δε­σμεύ­σεις για τη στή­ρι­ξη των Σύρων προ­σφύ­γων και τα στοι­χειώ­δη δι­καιώ­μα­τά τους, η γερ­μα­νι­κή ορ­γά­νω­ση διευ­κρι­νί­ζει ότι αυτά κα­τα­πα­τού­νται στα ελ­λη­νι­κά σύ­νο­ρα. Σύμ­φω­να δε με τις μαρ­τυ­ρί­ες όσων μί­λη­σαν, για τις ομά­δες που τα­ξί­δευαν μαζί τους, ο αριθ­μός των αν­θρώ­πων που απω­θή­θη­κε πρό­σφα­τα ξε­περ­νά τους 2.000.

Η Pro Asyl κα­τη­γο­ρεί την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, το Λι­με­νι­κό και τη συ­νο­ρια­κή Αστυ­νο­μία. Ανα­φέ­ρει ότι στη χώρα μας το σύ­στη­μα ασύ­λου και με­τα­νά­στευ­σης βα­σί­ζε­ται στη χρη­μα­το­δό­τη­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης, αλλά οι αρ­μό­διοι στις υπό­λοι­πες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες κρα­τούν στάση σιω­πής σχε­τι­κά με τις πα­ρα­βιά­σεις των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των, στις οποί­ες εμπλέ­κο­νται το ελ­λη­νι­κό Λι­με­νι­κό και η Αστυ­νο­μία.

Επί­σης στην έκ­θε­ση υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι η αλ­λα­γή των δρό­μων της με­τα­νά­στευ­σης από την πε­ριο­χή του Εβρου προς το Αι­γαίο, μετά το κλεί­σι­μο των πε­ρα­σμά­των στον Εβρο, είχε απο­τέ­λε­σμα να χά­σουν τη ζωή τους το κα­λο­καί­ρι του 2012 149 άν­θρω­ποι, στην πλειο­νό­τη­τά τους Σύροι και Αφ­γα­νοί, με­τα­ξύ των οποί­ων παι­διά και έγκυοι.

Κα­τα­δί­κη δύο λι­με­νι­κών

Ενα μήνα πριν, στις 26 Νο­εμ­βρί­ου, το πε­ντα­με­λές Ναυ­το­δι­κείο Πει­ραιά κα­τα­δί­κα­σε δύο από τους τρεις λι­με­νι­κούς, οι οποί­οι κα­τη­γο­ρή­θη­καν για βα­σα­νι­στή­ρια και συ­γκε­κρι­μέ­να ότι εφάρ­μο­ζαν σε πρό­σφυ­γα τη μέ­θο­δο απο­κλει­σμού της ανα­πνο­ής (υγρό και στε­γνό υπο­βρύ­χιο), καθώς και της ει­κο­νι­κής εκτέ­λε­σης κι άλλες βα­ριές προ­σβο­λές της αν­θρώ­πι­νης αξιο­πρέ­πειας. Ο συ­γκε­κρι­μέ­νος πρό­σφυ­γας μόλις είχε ει­σέλ­θει στη χώρα μας από τα νερά του Αι­γαί­ου. Οπως ανέ­φε­ρε στην κα­ταγ­γε­λία του, όλα αυτά συ­νέ­βη­σαν στη διάρ­κεια της με­τα­φο­ράς του από τη θά­λασ­σα στο λι­μά­νι της Χίου.

Τα βα­σα­νι­στή­ρια που προ­α­να­φέρ­θη­καν είχε κα­ταγ­γεί­λει η «Ομάδα Δι­κη­γό­ρων για τα Δι­καιώ­μα­τα Προ­σφύ­γων και Με­τα­να­στών». Οι δύο κα­τη­γο­ρού­με­νοι κα­τα­δι­κά­στη­καν σε ποι­νές κά­θειρ­ξης 6 ετών και φυ­λά­κι­σης 3 ετών με ανα­σταλ­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα.

Σε ανα­κοί­νω­σή της, η ομάδα δι­κη­γό­ρων ανέ­φε­ρε ότι η από­φα­ση απο­τε­λεί ένα μή­νυ­μα απο­τρο­πής εγκλη­μα­τι­κών συ­μπε­ρι­φο­ρών εις βάρος προ­σφύ­γων, για τις οποί­ες δυ­στυ­χώς έχουν κα­τη­γο­ρη­θεί μέλη του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος, ενός σώ­μα­τος ασφα­λεί­ας που κα­τη­γο­ρή­θη­κε αρ­κε­τές φορές τα τε­λευ­ταία χρό­νια.

Θύ­μι­σαν την πε­ρί­πτω­ση των ρα­τσι­στι­κών συν­θη­μά­των, στην πα­ρέ­λα­ση της 25ης Μαρ­τί­ου 2010, από μέλη των ΟΥΚ, την πε­ρί­πτω­ση βια­σμού με κλομπ Τούρ­κου πρό­σφυ­γα τον Μάιο του 2001, την ανά­δει­ξη στε­νών σχέ­σε­ων ανά­με­σα σε άν­δρες του Λι­με­νι­κού και τη Χρυσή Αυγή, με την ανεύ­ρε­ση φω­το­τυ­πη­μέ­νων προ­κη­ρύ­ξε­ων της Χρυ­σής Αυγής στο πίσω μέρος εγ­γρά­φων του Λι­με­νι­κού.

Επί­σης πρό­σφα­τες είναι οι κα­ταγ­γε­λί­ες από την Υπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, για πα­ρά­νο­μη επα­να­προ­ώ­θη­ση 150 Σύρων προ­σφύ­γων, που αγνο­εί­ται η τύχη τους μέχρι σή­με­ρα.

Της ΓΕ­ΩΡ­ΓΙΑΣ ΔΑΜΑ